Leksykon chorób
na literę „B”
Choroby na „B”, strona 2 z 2
-
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze (TBE) to wirusowa choroba zakaźna centralnego układu nerwowego o dwufazowym przebiegu, obejmująca objawy grypopodobne oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, mózgu i rdzenia kręgowego. Ciężkie przypadki wymagają hospitalizacji i intensywnej opieki medycznej, a leczenie jest objawowe, skupiające się na łagodzeniu bólu, kontroli objawów neurologicznych i wsparciu funkcji życiowych. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania jest szczepienie oraz stosowanie środków ochrony przed ukąszeniami kleszczy, takich jak środki odstraszające i odzież ochronna. Po przebyciu choroby istotna jest rehabilitacja i długoterminowa opieka, gdyż do 60% pacjentów doświadcza powikłań neurologicznych i niecałkowitego powrotu do zdrowia.
-
Botulizm
Botulizm to poważna choroba neurologiczna wywołana przez toksynę bakterii Clostridium botulinum, objawiająca się wiotkim, zstępującym porażeniem, które może prowadzić do niewydolności oddechowej. Charakterystyczne symptomy obejmują podwójne widzenie, trudności w mowie, zaburzenia głosu i połykaniu oraz opadanie powiek. Leczenie polega na szybkim podaniu antytoksyny botulinowej, intensywnej terapii wspomagającej, w tym wentylacji mechanicznej i monitorowaniu funkcji oddechowych. Zapobieganie obejmuje właściwe przygotowywanie żywności, unikanie podawania miodu niemowlętom oraz właściwą opiekę nad ranami zakażonymi.
-
Bradykardia
Bradykardia to zaburzenie rytmu serca objawiające się wolną akcją serca, poniżej 60 uderzeń na minutę, co może powodować takie objawy jak zawroty głowy, zmęczenie, duszność czy omdlenia. Leczenie zależy od nasilenia objawów i przyczyn, a w przypadku objawowej bradykardii stosuje się leki, tlen oraz czasem implantację rozrusznika serca. Kluczowa jest regularna kontrola parametrów życiowych, dostosowanie leków oraz edukacja pacjenta dotycząca samokontroli tętna i zgłaszania niepokojących symptomów. Holistyczne podejście, monitorowanie stanu pacjenta i współpraca interdyscyplinarna pomagają zapobiegać powikłaniom i poprawiać jakość życia chorego.
-
Brak miesiączki
Brak miesiączki (amenorrhea) to stan, w którym kobieta w wieku rozrodczym nie ma miesiączki, co może wynikać z różnych przyczyn, takich jak ciąża, zespół policystycznych jajników (PCOS), zaburzenia hormonalne, stres, intensywny wysiłek fizyczny czy choroby układu rozrodczego. Najważniejsze objawy to brak regularnych krwawień menstruacyjnych przez co najmniej 3 miesiące (wtórny brak miesiączki) lub brak pierwszej miesiączki do 15. roku życia (pierwotny brak miesiączki). Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować terapię hormonalną, modyfikację stylu życia, wsparcie dietetyczne oraz leczenie schorzeń podstawowych. Kluczowe jest kompleksowe podejście, obejmujące diagnostykę, edukację pacjentki, wsparcie psychospołeczne i monitorowanie stanu zdrowia, aby przywrócić regularne cykle i zapobiec powikłaniom, takim jak osteoporoza.
-
Brodawczakowłókniak kosmówkowy
Brodawczakowłókniak kosmówkowy (DFSP) to rzadki, wolno rosnący nowotwór skóry, który objawia się twardą, czerwono-fioletową zmianą zazwyczaj na tułowiu lub kończynach. Choroba charakteryzuje się wysokim ryzykiem miejscowych nawrotów, dlatego podstawową metodą leczenia jest chirurgia mikrograficzna Mohsa, która pozwala na precyzyjne usunięcie guza i zmniejszenie ryzyka nawrotu. W przypadku niedostępności tej metody stosuje się szerokie wycięcie miejscowe z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek, a w razie potrzeby terapię uzupełniającą, taką jak radioterapia lub leczenie doustnym inhibitorem kinazy tyrozynowej – imatynibem. Kluczowe jest też długotrwałe monitorowanie pacjentów, ponieważ nawroty mogą pojawić się do kilku lat po leczeniu, co wymaga regularnych wizyt kontrolnych i edukacji w zakresie samokontroli zmian skórnych.
-
Brodawki i kurzajki
Brodawki i kurzajki to zakaźne zmiany skórne wywołane przez wirusa HPV, pojawiające się najczęściej na dłoniach i stopach, powodujące dyskomfort, a w przypadku kurzajek także ból. Leczenie obejmuje stosowanie preparatów z kwasem salicylowym oraz krioterapię, które pomagają stopniowo usunąć zmiany, choć mogą wymagać kilku tygodni do miesięcy terapii. Ważna jest także prawidłowa pielęgnacja, unikanie rozprzestrzeniania się wirusa oraz wsparcie psychologiczne pacjenta, zwłaszcza gdy zmiany wpływają na jego codzienne funkcjonowanie. W przypadku powikłań, licznych zmian lub zmian trudnych do leczenia konieczna jest konsultacja specjalistyczna.
-
Brodawki łojotokowe (lub polipy skórne, acrochordony)
Brodawki łojotokowe to łagodne i miękkie narośla skórne, zwisające na cienkiej szypule, najczęściej występujące w miejscach tarcia skóry o skórę lub ubranie. Objawy obejmują podrażnienie, krwawienie lub ból, szczególnie gdy zmiany znajdują się w miejscach narażonych na urazy mechaniczne. Najlepszym sposobem leczenia jest profesjonalne usunięcie przez dermatologa, które może odbywać się metodami chirurgicznymi, krioterapią, elektrokauteryzacją lub ligacją, co zapewnia bezpieczne i skuteczne pozbycie się brodawek. Po zabiegu ważna jest odpowiednia higiena i unikanie tarcia, aby zapobiec powikłaniom i wspomóc gojenie.
-
Brodawki narządów płciowych
Brodawki płciowe to zakażenie przenoszone drogą płciową wywołane przez wirus HPV, objawiające się miękkimi, mięsistymi zmianami wokół narządów płciowych i odbytu, które mogą powodować świąd, ból lub krwawienie. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, a leczenie dobiera się indywidualnie, obejmując metody miejscowe, takie jak imikwimod, krioterapia czy wycięcie chirurgiczne. Brodawki mogą ustąpić samoistnie, jednak ich usunięcie łagodzi objawy i zmniejsza ryzyko przeniesienia infekcji, choć wirus może pozostać w organizmie. Profilaktyka polega na stosowaniu prezerwatyw, ograniczeniu liczby partnerów seksualnych oraz szczepieniach przeciw HPV, szczególnie zalecanych przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.
-
Brodawki podeszwowe
Brodawki podeszwowe to twarde, szorstkie zmiany skórne wywołane przez wirusa HPV, które najczęściej pojawiają się na piętach i śródstopiu, powodując ból podczas chodzenia. Leczenie obejmuje stosowanie kwasu salicylowego, krioterapię oraz metody profesjonalne takie jak elektrokoagulacja czy terapia laserowa. Ważne jest unikanie samodzielnego usuwania brodawek, a także utrzymanie higieny i stosowanie wkładek odciążających. Profilaktyka obejmuje ochronę stóp w miejscach publicznych oraz unikanie bezpośredniego kontaktu z brodawkami, co zapobiega rozprzestrzenianiu się infekcji.
-
Brodawki zwykłe
Brodawki zwykłe (verruca vulgaris) są łagodnymi zmianami skórnymi wywołanymi przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), najczęściej pojawiającymi się na rękach i palcach. Charakteryzują się twardymi, chropowatymi guzkami o strukturze kalafiorowatej z czarnymi punktami będącymi zakrzepniętymi naczyniami. Leczenie obejmuje stosowanie kwasu salicylowego oraz krioterapię, a także metody immunoterapeutyczne, przy czym wiele brodawek ustępuje samoistnie w ciągu 1-2 lat. Ważne jest unikanie drapania zmian oraz konsultacja z lekarzem w przypadku uciążliwych lub nietypowych brodawek, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym.
-
Bromodosis (nieprzyjemny zapach stóp)
Bromodosis to stan charakteryzujący się nieprzyjemnym zapachem stóp spowodowanym przez interakcję potu z bakteriami i grzybami na skórze. Objawy obejmują nadmierne pocenie się, nieprzyjemny zapach oraz czasem infekcje grzybicze, które nasilają dolegliwości. Leczenie opiera się na prawidłowej higienie, stosowaniu preparatów antybakteryjnych, przeciwgrzybiczych i antyperspirantów oraz noszeniu przewiewnego obuwia i skarpet z naturalnych materiałów. W przypadkach nasilonych stosuje się metody zaawansowane, takie jak jontoforeza lub iniekcje botuliny, a ważna jest także edukacja pacjenta i profilaktyka, szczególnie u osób z grup ryzyka.
-
Bruceloza
Bruceloza to choroba zakaźna przenoszona na człowieka głównie przez kontakt ze zwierzętami lub spożycie niepasteryzowanych produktów mlecznych, objawiająca się gorączką, osłabieniem i bólami mięśniowo-szkieletowymi. Diagnozę potwierdza się badaniami laboratoryjnymi, a leczenie polega na długotrwałej terapii kombinacją antybiotyków przez co najmniej 6-8 tygodni, aby zapobiec powikłaniom i nawrotom. Ważne jest przestrzeganie całego cyklu leczenia oraz odpowiedni odpoczynek i nawadnianie, a także unikanie surowych produktów mlecznych, aby zminimalizować ryzyko zakażenia. Wczesne rozpoznanie i właściwa terapia zwiększają szanse na pełne wyleczenie i zapobiegają przewlekłym skutkom choroby.
-
Bruksizm
Bruksizm to mimowolne zgrzytanie lub zaciskanie zębów, często związane ze stresem i zaburzeniami snu, objawiające się bólem mięśni żuchwy, zużyciem zębów oraz bólami głowy. Najskuteczniejszym sposobem leczenia jest stosowanie indywidualnie dopasowanych ochraniaczy na zęby (szyn zgryzowych), które chronią zęby podczas snu oraz techniki relaksacyjne redukujące napięcie mięśniowe. W niektórych przypadkach stosuje się także leczenie farmakologiczne, ćwiczenia szczęki czy iniekcje toksyny botulinowej, które pomagają zmniejszyć objawy i częstotliwość zgrzytania. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia opieka interdyscyplinarna pozwalają zapobiegać poważnym uszkodzeniom zębów i poprawić jakość życia pacjentów.
-
Bulimia nervosa
Bulimia nervosa to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się nawracającymi epizodami objadania się oraz niewłaściwymi zachowaniami kompensacyjnymi, takimi jak wywoływanie wymiotów czy nadużywanie środków przeczyszczających. Objawy fizyczne obejmują m.in. erozję szkliwa zębów, obrzęk gruczołów przyusznych oraz zaburzenia elektrolitowe, zagrażające życiu. Najskuteczniejsze leczenie to kompleksowa terapia poznawczo-behawioralna, wsparcie psychologiczne oraz stały monitoring stanu zdrowia przez zespół specjalistów. Kluczowe jest także edukowanie pacjentów i ich rodzin oraz zapewnienie odpowiedniego wsparcia emocjonalnego w procesie zdrowienia.
-
Bulimia nerwicowa nieograniczona
Bulimia nerwicowa nieograniczona (BED) to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się nawracającymi epizodami objadania się z poczuciem utraty kontroli bez stosowania metod kompensacyjnych. Objawy obejmują szybkie jedzenie dużych ilości pokarmu, jedzenie aż do uczucia nieprzyjemnej pełności oraz silne poczucie winy po epizodzie. Najlepsze leczenie to podejście wielodyscyplinarne, w tym psychoterapia poznawczo-behawioralna, farmakoterapia oraz poradnictwo żywieniowe ukierunkowane na normalizację nawyków. Wczesna diagnoza i wsparcie społeczne znacznie poprawiają rokowania i redukują ryzyko powikłań zdrowotnych.
-
Bulimia nerwowa
Bulimia nerwowa to zaburzenie odżywiania objawiające się nawracającymi epizodami objadania się, po których następują nieprawidłowe zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów czy nadmierne ćwiczenia. Objawy fizyczne to m.in. erozja szkliwa zębów, wahania masy ciała oraz zaburzenia elektrolitowe. Leczenie polega na terapii psychologicznej, przede wszystkim poznawczo-behawioralnej, wsparciu dietetycznym oraz, w razie potrzeby, farmakoterapii. Kluczowa jest także rola pielęgniarki, która monitoruje stan fizyczny pacjenta i wspiera go w radzeniu sobie ze stresem i emocjami.
-
Bursitis
Zapalenie kaletki maziowej (bursitis) objawia się bólem, obrzękiem i zaczerwienieniem w okolicy dotkniętego stawu, często nasilając się podczas ruchu. Choroba zwykle wynika z urazów, przeciążeń lub infekcji, a jej leczenie opiera się na odpoczynku, stosowaniu zimnych okładów, leków przeciwzapalnych oraz rehabilitacji. W cięższych przypadkach stosuje się iniekcje kortykosteroidów lub antybiotyki, a operacja jest rzadko konieczna. Kluczowa jest także edukacja pacjenta oraz współpraca interdyscyplinarnego zespołu medycznego, aby wspierać powrót do zdrowia i zapobiegać nawrotom.
-
Bursitis kolana
Zapalanie kaletki maziowej w okolicy kolana, nazywane bursitis kolana, objawia się bólem, obrzękiem i ograniczeniem ruchomości stawu. Najczęstsze przyczyny to powtarzający się nacisk, urazy oraz infekcje bakteryjne. Leczenie opiera się na odpoczynku, stosowaniu lodu, ucisku, lekach przeciwzapalnych oraz fizjoterapii, która wzmacnia mięśnie i poprawia ruchomość. W przypadku infekcji konieczna jest antybiotykoterapia, a w rzadkich i ciężkich sytuacjach może być potrzebna interwencja chirurgiczna.
-
Burza
Burza (hallux valgus) to deformacja stopy objawiająca się kostnym zgrubieniem u podstawy palucha, powodującym jego odchylenie w stronę pozostałych palców, co wywołuje ból, zaczerwienienie i ograniczoną ruchomość. Objawy nasilają się podczas noszenia wąskiego i obcisłego obuwia, dlatego podstawą leczenia jest wybór butów o szerokim przodzie i niskim obcasie oraz stosowanie wkładek ortopedycznych i ćwiczeń wzmacniających. W przypadku nasilonych dolegliwości lub zaawansowanej deformacji zalecana może być operacja chirurgiczna, mająca na celu przywrócenie prawidłowego ustawienia palucha. Profilaktyka polega na noszeniu odpowiedniego obuwia, regularnej rehabilitacji i wczesnym reagowaniu na objawy, co pozwala spowolnić postęp choroby i poprawić komfort życia.