trądzik różowaty
Trądzik różowaty (rosacea) to przewlekła choroba zapalna skóry twarzy, charakteryzująca się nawracającymi epizodami zaczerwienienia, teleangiektazji (rozszerzonych naczyń krwionośnych), grudek, krostek oraz w zaawansowanych przypadkach przerostem tkanki łącznej. Najczęściej występuje u osób o jasnej karnacji w wieku 30-50 lat, częściej u kobiet, choć cięższe postacie obserwuje się u mężczyzn.
Patogeneza trądziku różowatego nie jest w pełni poznana. Wśród czynników etiologicznych wymienia się zaburzenia naczyniowe, nieprawidłową odpowiedź immunologiczną, kolonizację skóry przez nużeńca (Demodex folliculorum) oraz nadmierny rozrost bakterii Helicobacter pylori. Do czynników zaostrzających należą ekspozycja na promieniowanie UV, stres, spożywanie pikantnych potraw, alkoholu, gorących napojów oraz nagłe zmiany temperatury.
Wyróżnia się cztery podtypy trądziku różowatego: rumieniowo-teleangiektatyczny, grudkowo-krostkowy, przerostowy (rhinophyma) oraz oczny. Leczenie jest długotrwałe i zależy od podtypu oraz nasilenia zmian. Obejmuje miejscowe stosowanie metronidazolu, kwasu azelainowego, iwermektyny oraz doustną antybiotykoterapię (tetracykliny, izotretynoina w ciężkich przypadkach). W terapii zmian naczyniowych skuteczne są zabiegi laserowe i IPL. Kluczowa jest również odpowiednia pielęgnacja skóry i unikanie czynników zaostrzających.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Żylak – Patofizjologia i mechanizm
Żylak (hordeolum) to ostre, bakteryjne zakażenie gruczołów łojowych powiek, najczęściej wywołane przez Staphylococcus aureus (90-95% przypadków) oraz Staphylococcus epidermidis. Patogeneza obejmuje obstrukcję gruczołu (Meiboma, Zeissa lub Molla) oraz wtórne zakażenie bakteryjne, prowadzące do ostrego stanu zapalnego i ropnia. Wyróżnia się żylaki zewnętrzne (gruczoły rzęskowe) i wewnętrzne (gruczoły Meiboma), z których wewnętrzne cechują się silniejszym bólem i głębszą lokalizacją. Objawy kliniczne to bolesny, zaczerwieniony obrzęk brzegu powieki, często z ropnym punktem. Czynniki ryzyka to m.in. przewlekłe zapalenie brzegów powiek, dysfunkcja gruczołów Meiboma, trądzik różowaty, cukrzyca, hipercholesterolemia, zaburzenia immunologiczne, a także wady refrakcji, zwłaszcza astygmatyzm. Stres i niedobór snu mogą dodatkowo obniżać odporność, zwiększając ryzyko infekcji.
astygmatyzm, dysfunkcja gruczołów Meiboma, gradówka, gronkowiec naskórkowy, gronkowiec złocisty, hipercholesterolemia, limfocyty T, łojotokowe zapalenie skóry, reakcja ziarniniakowa, terapia światłem pulsacyjnym, trądzik różowaty, zakażenie gruczołów łojowych, zapalenie brzegów powiek, zapalenie mieszka włosowego, zapalenie tkanki łącznej oczodołu, zapalenie tkanki łącznej powiek, żylak, żylak wewnętrzny, żylak zewnętrzny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metronidazol Ziaja 10 mg/g
Metronidazol Ziaja w postaci żelu o stężeniu 10 mg/g jest preparatem dermatologicznym stosowanym głównie w leczeniu trądziku różowatego (rosacea), wyprysku łojotokowego, mieszanych zakażeń bakteryjnych skóry twarzy, zapalenia skóry wokół ust (dermatitis perioralis) oraz trądziku różowatego posteroidowego. Lek wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, szczególnie skuteczne wobec beztlenowych bakterii, co przyczynia się do redukcji objawów zapalnych, normalizacji funkcji skóry oraz eliminacji patogenów. Preparat dostępny jest w formie przezroczystego żelu zawierającego 10 mg metronidazolu na gram, a także substancje pomocnicze takie jak etanol 96% (150 mg/g), glikol propylenowy (150 mg/g) oraz parabeny (metylu parahydroksybenzoesan 0,8 mg/g i propylu parahydroksybenzoesan 0,2 mg/g), które mogą mieć znaczenie przy doborze terapii.
bakteria beztlenowa, choroba zapalna przewlekła, dermatoza przewlekła, etanol, glikol propylenowy, grudka, kortykosteroid miejscowy, krostka, łojotok, metronidazol, metylu parahydroksybenzoesan, propylu parahydroksybenzoesan, przerost gruczołów łojowych, teleangiektazja, trądzik różowaty, trądzik różowaty posteroidowy, wyprysk łojotokowy, zapalenie skóry wokół ust, złuszczanie naskórka, zmiana grudkowo-krostkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Łojotokowe zapalenie skóry – Objawy
Łojotokowe zapalenie skóry (seborrheic dermatitis) to przewlekła, nawracająca choroba zapalna skóry, lokalizująca się głównie w obszarach bogatych w gruczoły łojowe, takich jak skóra owłosiona głowy, twarz (okolice nosa, brwi, fałdy nosowo-wargowe), małżowiny uszne, powieki, klatka piersiowa, plecy, pachy, pachwiny oraz fałdy skórne. Objawia się tłustymi, złuszczającymi się zmianami skórnymi, świądem, zaczerwienieniem i pieczeniem. Przebieg choroby charakteryzuje się naprzemiennymi fazami zaostrzeń i remisji, z nasileniem objawów zimą i łagodzeniem latem pod wpływem ekspozycji na słońce. U niemowląt (ciemiężyca) zmiany mają łagodniejszy przebieg i zwykle ustępują samoistnie do 6-12 miesiąca życia. U dorosłych, szczególnie w wieku 30-60 lat, choroba ma charakter przewlekły i wymaga długotrwałego leczenia, zwłaszcza u pacjentów z obniżoną odpornością (np. HIV/AIDS), chorobą Parkinsona czy zespołem Downa.
choroba zapalna skóry, ciemieniucha, czynniki wyzwalające, fałdy skórne, fluocinolone, gruczoły łojowe, inhibitory kalcyneuryny, ketokonazol, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, łuszczyca, maceracja skóry, Malassezia, remisja, siarczek selenu, szampon przeciwłupieżowy, takrolimus, trądzik różowaty, wypadanie włosów, wyprysk atopowy, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie powiek, zmiany pierścieniowate - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Metronidazol Jelfa 10 mg/g
Metronidazol w postaci żelu o stężeniu 10 mg/g jest chemioterapeutykiem z grupy 5-nitroimidazoli, wykazującym silne działanie bakteriobójcze, szczególnie wobec bakterii Gram-ujemnych rozwijających się w warunkach beztlenowych lub względnie beztlenowych, takich jak Bacteroides i Fusobacterium. Preparat ten jest stosowany miejscowo w leczeniu schorzeń dermatologicznych, w tym trądziku różowatego, wyprysku łojotokowego, mieszanych zakażeń bakteryjnych skóry twarzy, zapalenia skóry wokół ust (dermatitis perioralis) oraz trądziku różowatego posteroidowego. Niska częstość występowania oporności bakteryjnej na metronidazol stanowi istotną zaletę, zapewniając długotrwałą skuteczność terapeutyczną w leczeniu tych stanów zapalnych skóry.
Bacteroides, bakteria Gram-ujemna, dermatitis perioralis, działanie bakteriobójcze, Fusobacterium, glikol propylenowy, metronidazol, metylu parahydroksybenzoesan, oporność bakteryjna, pochodna 5-nitroimidazolu, propylu parahydroksybenzoesan, schorzenie dermatologiczne, środowisko beztlenowe, teleangiektazja, trądzik różowaty, trądzik różowaty posteroidowy, wyprysk łojotokowy, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie skórne, zapalenie skóry wokół ust, zmiana grudkowo-krostkowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydrocortisonum AFP 10 mg/g
Hydrocortisonum AFP w kremie o stężeniu 10 mg/g hydrokortyzonu octanu posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na hydrokortyzon lub składniki pomocnicze (alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, glikol propylenowy, metylu i propylu parahydroksybenzoesan). Nie powinien być stosowany w przypadku zakażeń skórnych bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych oraz współistniejącej grzybicy układowej ze względu na ryzyko maskowania objawów, nasilenia infekcji i immunosupresji. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany w schorzeniach dermatologicznych takich jak trądzik zwykły, trądzik różowaty, dermatitis perioralis oraz przy obecności atrofii skóry, gdyż może pogarszać przebieg tych chorób i nasilać zmiany skórne.
acne vulgaris, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, atrofia skóry, dermatitis perioralis, działanie immunosupresyjne, glikol propylenowy, gruźlica skóry, grzybica układowa, Hydrocortisonum AFP, hydrokortyzon octan, miejscowy kortykosteroid, nadwrażliwość na hydrokortyzon, nowotwór skóry, otwarta rana, rosacea, stan przednowotworowy skóry, trądzik różowaty, trądzik zwykły, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie skórne, zakażenie wirusowe skóry, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust - Leksykon leków
Działania niepożądane – Soolantra 10 mg/g
Preparat Soolantra (iwermektyna 10 mg/g krem) stosowany w terapii trądziku różowatego charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa obejmującym głównie miejscowe działania niepożądane. Najczęściej obserwowanym efektem jest uczucie pieczenia skóry, występujące u ≥1/100 do <1/10 pacjentów, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu i przemijające podczas kontynuacji leczenia. Inne działania niepożądane o częstości ≥1/1000 do <1/100 to podrażnienie skóry, świąd, suchość oraz zaostrzenie trądziku różowatego, zidentyfikowane po wprowadzeniu leku do obrotu. Działania o częstości nieznanej obejmują rumień, kontaktowe zapalenie skóry (alergiczne lub podrażnieniowe), obrzęk twarzy oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz, co może wskazywać na wpływ na funkcję wątroby. Profil bezpieczeństwa jest podobny u pacjentów w wieku 18-65 lat oraz w populacji geriatrycznej (≥65 lat).
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, dyskomfort skórny, glikol propylenowy, iwermektyna, klasyfikacja MedDRA, kontaktowe zapalenie skóry, miejscowa reakcja skórna, monitorowanie niepożądanych działań, monitorowanie porejestracyjne, obrzęk twarzy, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, populacja geriatryczna, rumień, substancja pomocnicza, suchość skóry, świąd, trądzik różowaty, zapalenie skóry podrażnieniowe, zwiększenie aktywności aminotransferaz - Leksykon substancji czynnych
Prednizon – Działania niepożądane
Prednizon, glikokortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, szczególnie przy długotrwałej terapii i dawkach powyżej 5 mg/dobę. Do najważniejszych powikłań endokrynologicznych należą wtórna niedoczynność kory nadnerczy i przysadki, zespół Cushinga, zaburzenia gospodarki węglowodanowej (hiperglikemia, cukrzyca), hirsutyzm oraz zahamowanie wzrostu u dzieci. Długotrwałe stosowanie prednizonu może prowadzić do zaburzeń metabolicznych, takich jak zatrzymanie sodu z obrzękami, hipokaliemia, zasadowica hipokaliemiczna, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia oraz ujemny bilans azotowy. Ponadto, prednizon może wywoływać zaburzenia psychiczne (15-50% pacjentów, szczególnie przy dawkach 40 mg/dobę), w tym objawy schizofrenii, manię, depresję, majaczenie oraz zaburzenia snu, a także poważne powikłania neurologiczne, takie jak wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego (guz mózgu rzekomy) i drgawki.
aseptyczna martwica kości, bradykardia, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwzapalne, eozynopenia, glikokortkosteroid, glukozuria, guz mózgu rzekomy, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hiperwolemia, hirsutyzm, immunosupresja, jaskra, lek hipoglikemizujący, leukocytoza, limfopenia, miażdżyca, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność krążenia, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, perforacja jelita, policytemia, prednizon, rozstępy skórne, tarcza zastoinowa, teleangiektazje, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, węgorczyca, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie przełyku, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaćma podtorebkowa, zakażenie grzybicze, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipokaliemiczna, zespół Cushinga, zespół odstawienny, zespół zakrzepowo-zatorowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydrokortyzon Allefin Max 10 mg/g
Przed zastosowaniem kremu Hydrokortyzon Allefin Max zawierającego 10 mg/g hydrokortyzonu octanu, konieczna jest szczegółowa weryfikacja przeciwwskazań, które mogą znacząco ograniczyć terapię miejscową. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na hydrokortyzon lub substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetylowy (42 mg/g), alkohol stearylowy (42 mg/g), glikol propylenowy (30 mg/g), metylu parahydroksybenzoesan (2,6 mg/g) oraz propylu parahydroksybenzoesan (1,3 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Preparat jest przeciwwskazany w przypadku infekcji skórnych bakteryjnych, wirusowych (np. opryszczka, ospa wietrzna, półpasiec) oraz grzybiczych, a także w obecności nowotworów skóry, stanów przednowotworowych, zmian gruźliczych oraz na otwarte rany i uszkodzoną skórę, ze względu na ryzyko maskowania objawów i pogorszenia przebiegu choroby.
alergen kontaktowy, atrofia skóry, dermatitis perioralis, dermatoza zapalna, glikol propylenowy, gruźlica skóry, grzybica układowa, hydrokortyzonu octan, infekcja skórna, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, nadwrażliwość, nowotwór skóry, opatrunek okluzyjny, opryszczka, ospa wietrzna, półpasiec, stan przednowotworowy, steroid miejscowy, teleangiektazja, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, trądzik zwykły, zaćma, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie wirusowe skóry, zapalenie okołoustne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermitopic 0,03 %
Dermitopic 0,03% w postaci maści zawiera takrolimus jednowodny (0,3 mg/g maści) i jest stosowany miejscowo, jednak jego użycie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które wymagają uwagi klinicznej. Najczęściej obserwuje się reakcje skórne takie jak pieczenie, świąd, rumień, uczucie ciepła, ból, parestezje oraz wysypkę w miejscu aplikacji, które zwykle mają charakter łagodny do umiarkowanego i ustępują w ciągu tygodnia. Często występuje także nietolerancja alkoholu objawiająca się zaczerwienieniem lub podrażnieniem skóry po spożyciu napojów alkoholowych. Ponadto, stosowanie Dermitopic zwiększa ryzyko miejscowych zakażeń skóry, w tym wyprysku opryszczkowego, zapalenia mieszków włosowych oraz zakażeń wirusem Herpes simplex. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) oraz częstość nieznana.
atopowe zapalenie skóry, chłoniak skóry, chłoniak z limfocytów T, dyzestezja, działanie niepożądane, herpes simplex, liszajec, nadwrażliwość skóry, nietolerancja alkoholu, opryszczka oczna, parestezja, pieczenie skóry, plamy soczewicowate, rak skóry, rumień, świąd, takrolimus jednowodny, takrolimus maść, trądzik, trądzik różowaty, wirus herpes, wyprysk opryszczkowy, wysiew ospopodobny Kaposiego, zakażenie wirusowe, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon substancji czynnych
Izokonazol – Przeciwwskazania stosowania
Izokonazol, stosowany miejscowo w postaci kremu dopochwowego (Izovag, 10 mg/g) lub kremu na skórę (Travogen, 10 mg/g; Travocort, 10 mg/g izokonazolu azotanu + 1 mg/g diflukortolonu walerianianu), jest skutecznym lekiem przeciwgrzybiczym. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na izokonazol lub substancje pomocnicze, w tym alkohol cetostearylowy (50 mg/g w Izovag i Travogen), który może wywoływać miejscowe reakcje skórne. W przypadku Izovag nie zaleca się stosowania aplikatora dopochwowego u pacjentek poniżej 15 roku życia, mimo że sam izokonazol jest bezpieczny u dzieci. Travocort, zawierający dodatkowo kortykosteroid, ma rozszerzone przeciwwskazania, w tym zakaz stosowania na zmiany kiłowe, gruźlicze, wirusowe (ospa wietrzna, półpasiec), trądzik różowaty i pospolity, okołowargowe zapalenie skóry oraz miejsca po szczepieniach.
alkohol cetostearylowy, diflukortolonu walerianian, gruźlica skóry, infekcja grzybicza, izokonazolu azotan, kandydoza pochwy i sromu, kiła, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, krem dopochwowy, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość, okołowargowe zapalenie skóry, ospa wietrzna, pochodne imidazolu, półpasiec, trądzik pospolity, trądzik różowaty - Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 50 mg
Prednizolon sodu bursztynian (Predasol) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz czasem terapii. Do najważniejszych należą zaburzenia układu immunologicznego, prowadzące do osłabienia odporności i zwiększonego ryzyka infekcji, a także reakcje nadwrażliwości, w tym potencjalnie zagrażające życiu anafilaksje. Długotrwałe stosowanie może powodować zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga (charakteryzujący się twarzą księżycowatą, otyłością tułowia i retencją płynów), zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), a także zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia, cukrzyca, hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia. W zakresie układu nerwowego obserwuje się ryzyko rzekomego guza mózgu, ujawnienia padaczki oraz zwiększenia częstości napadów padaczkowych. Ponadto, prednizolon może indukować zaburzenia psychiczne, od depresji i lęków po psychozy i myśli samobójcze.
bradykardia, eozynopenia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, jałowa martwica kości, jaskra, leukocytoza, limfopenia, miopatia, nadciśnienie tętnicze, obniżenie tolerancji glukozy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka, policytemia, prednizolonu sodu bursztynian, reakcja anafilaktyczna, retencja płynów, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wybroczyny, wysypka polekowa, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zanik skóry, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Glicerol – Działania niepożądane
Glicerol, stosowany zarówno miejscowo (np. emoliumLEK z 200 mg/g kremu), jak i parenteralnie (np. Omegaven z 2,5 g/100 ml emulsji), wykazuje różnorodne działania niepożądane zależne od drogi podania i dawki. Preparaty miejscowe wywołują często przemijające reakcje skórne, takie jak pieczenie, świąd, kłucie i zaczerwienienie, które ustępują po zaprzestaniu stosowania lub adaptacji skóry. Preparaty parenteralne mogą powodować szersze spektrum działań niepożądanych, w tym małopłytkowość, hemolizę, retikulocytozę, bóle brzucha, nudności, wymioty, reakcje anafilaktyczne, hipertriglicerydemię, zaburzenia krążenia (niedociśnienie lub nadciśnienie), a także objawy metaboliczne i hematologiczne przy długotrwałym stosowaniu, zwłaszcza u niemowląt. W przypadku wzrostu triglicerydów powyżej 3 mmol/l zaleca się przerwanie lub zmniejszenie dawki infuzji.
ból brzucha, bradykardia odruchowa, ciśnienie śródgałkowe, czas protrombinowy, dysgeuzja, emulsja do infuzji, enzym wątrobowy, erytrodermia, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, leukopenia, małopłytkowość, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, nitrogliceryna, nudności i wymioty, pieczenie skóry, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, retikulocytoza, splenomegalia, świąd skóry, trądzik różowaty, trombocytopenia, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krążenia, zapalenie skóry, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Acnelec 1 mg/g
Lek Acnelec w postaci żelu zawiera adapalen w stężeniu 1 mg/g i jest wskazany do leczenia trądziku. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na adapalen lub substancje pomocnicze, takie jak metylu parahydroksybenzoesan (E 218) oraz glikol propylenowy, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet planujących ciążę ze względu na ryzyko teratogenne. Ponadto, nie należy stosować Acnelec w ciężkim trądziku pospolitym, na rozległe powierzchnie skóry, na skórę uszkodzoną, opaloną lub z wypryskiem innym niż trądzikowy, aby uniknąć nasilenia stanu zapalnego i zwiększonej absorpcji substancji czynnej.
absorpcja systemowa, adapalen, antykoncepcja, atopowe zapalenie skóry, dermatoza, działanie niepożądane, glikol propylenowy, łuszczyca, nadwrażliwość, parahydroksybenzoesan metylu, reakcja alergiczna, retinoid, stan zapalny, trądzik, trądzik pospolity, trądzik różowaty, uszkodzenie skóry, wiek rozrodczy, wysypka skórna, zaostrzenie objawów