antykoncepcja
Antykoncepcja to zbiór metod zapobiegania ciąży, stosowanych w celu kontroli płodności i planowania rodziny. Metody antykoncepcyjne dzielą się na kilka głównych kategorii: hormonalne (tabletki, plastry, pierścienie dopochwowe, zastrzyki), mechaniczne (prezerwatywy, wkładki wewnątrzmaciczne, kapturki naszyjkowe), chemiczne (pianki, żele plemnikobójcze) oraz naturalne (metoda kalendarzowa, objawowo-termiczna).
Skuteczność metod antykoncepcyjnych jest mierzona indeksem Pearla, który określa liczbę nieplanowanych ciąż przypadających na 100 kobiet stosujących daną metodę przez rok. Najwyższą skuteczność (wskaźnik Pearla poniżej 1) wykazują metody długodziałające jak wkładki wewnątrzmaciczne czy implanty hormonalne. Tabletki antykoncepcyjne przy idealnym stosowaniu mają skuteczność 99%, jednak w praktyce wynosi ona około 91% ze względu na błędy w stosowaniu.
Wybór metody antykoncepcyjnej powinien być zindywidualizowany i uwzględniać wiek pacjentki, stan zdrowia, styl życia, plany prokreacyjne oraz przeciwwskazania medyczne. Istotne jest omówienie z pacjentką mechanizmu działania, skuteczności, potencjalnych działań niepożądanych oraz korzyści pozaantykoncepcyjnych poszczególnych metod. Niektóre metody, jak prezerwatywy, dodatkowo chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Danengo 75 mg
Dabigatran eteksylat (Danengo 75 mg) wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym powinny być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii, aby uniknąć zajścia w ciążę. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych są ograniczone, a badania przedkliniczne wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję, w tym zmniejszenie liczby zagnieżdżeń i zwiększenie utraty zapłodnionego jaja przy dawkach 70 mg/kg (około 5-krotna ekspozycja w osoczu w porównaniu z dawkami terapeutycznymi). Dabigatran nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści przewyższają ryzyko, a decyzja o leczeniu powinna uwzględniać alternatywne metody terapii. Karmienie piersią należy przerwać na czas leczenia ze względu na brak danych dotyczących przenikania leku do mleka i potencjalnego wpływu na niemowlęta.
antykoncepcja, badanie pre- i postnatalne, badanie przedkliniczne, dabigatran eteksylat, dawka terapeutyczna, dawka toksyczna, ekspozycja w osoczu, karmienie piersią, kobieta w wieku rozrodczym, masa ciała płodu, płodność, płodność samców, płodność samic, przenikanie leku do mleka kobiecego, rozwój płodu, umieralność płodów, utrata zapłodnionego jaja, wada rozwojowa płodu, zaburzenia reprodukcji, zagnieżdżenie zapłodnionego jaja, żywotność zarodka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Oxycardil 120 120 mg
Stosowanie diltiazemu chlorowodorku, zawartego w preparacie Oxycardil 120 (120 mg substancji czynnej w tabletce o przedłużonym uwalnianiu), u kobiet w ciąży lub planujących ciążę jest niewskazane ze względu na ograniczone dane kliniczne oraz toksyczny wpływ na procesy reprodukcyjne wykazany w badaniach na zwierzętach (szczury, myszy, króliki). Lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjentkę o ryzyku związanym z przyjmowaniem leku w trakcie ciąży, niezależnie od trymestru, oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod antykoncepcji. Dodatkowo, preparat zawiera 120 mg laktozy jednowodnej i 1 mg sacharozy, co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych pacjentek.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Lenalidomide Ranbaxy 20 mg
Lenalidomid, ze względu na swoje udokumentowane działanie teratogenne, wymaga ścisłego przestrzegania zasad zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym oraz u mężczyzn, których partnerki mogą zajść w ciążę. Kobiety muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji, a w przypadku zajścia w ciążę leczenie należy natychmiast przerwać i skierować pacjentkę do specjalisty teratologa. U mężczyzn zaleca się stosowanie prezerwatyw podczas terapii, przerw w leczeniu oraz przez 7 dni po zakończeniu terapii, zwłaszcza jeśli partnerka jest w ciąży lub może zajść w ciążę bez stosowania antykoncepcji. Lenalidomid wykrywalny jest w spermie w niskim stężeniu, a po 3 dniach od zakończenia leczenia staje się niewykrywalny u zdrowych mężczyzn, jednak ze względu na wydłużone wydalanie u pacjentów z niewydolnością nerek, zalecenia dotyczące prezerwatyw są rozszerzone.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fulvestrant Fresenius Kabi 250 mg/5 ml
Fulvestrant Fresenius Kabi (250 mg/5 ml, roztwór do wstrzykiwań) jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na substancję czynną lub pomocnicze składniki preparatu, takie jak etanol (500 mg/5 ml), alkohol benzylowy (500 mg/5 ml) oraz benzylu benzoesan (750 mg/5 ml). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciąża (wszystkie trymestry) oraz okres karmienia piersią ze względu na ryzyko dla płodu i dziecka. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentek z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, gdyż metabolizm fulwestrantu odbywa się głównie w wątrobie, a niewydolność może prowadzić do zwiększonej toksyczności. Preparat podawany jest w formie iniekcji domięśniowej, co również należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjentek do terapii.
alkohol benzylowy, alkohol etylowy, ampułko-strzykawka, antykoncepcja, benzylu benzoesan, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, etanol, Fulvestrant Fresenius Kabi, fulwestrant, iniekcja domięśniowa, laktacja, monitorowanie funkcji wątroby, nadwrażliwość na substancje, niewydolność wątroby, parametry wątrobowe, roztwór do wstrzykiwań, substancja czynna, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Flukonazol Actavis 150 mg
Stosowanie flukonazolu u kobiet w wieku rozrodczym wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne i wpływ na przebieg ciąży. Przed rozpoczęciem terapii należy poinformować pacjentkę o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia oraz przez co najmniej tydzień po ostatniej dawce flukonazolu. W przypadku pojedynczej dawki 150 mg zaleca się zachowanie co najmniej tygodniowego okresu wypłukiwania (5-6 okresów półtrwania) przed planowaną ciążą. Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko samoistnego poronienia oraz niewielkie, ale istotne statystycznie podwyższenie ryzyka wad rozwojowych układu mięśniowo-szkieletowego (około 1 dodatkowy przypadek na 1000 kobiet przy dawkach ≤450 mg, wzrastające do 4 na 1000 przy dawkach >450 mg; skorygowane ryzyko względne 1,29 dla 150 mg i 1,98 dla dawek >450 mg). Metaanaliza wskazuje również na 1,8-2-krotne zwiększenie ryzyka malformacji serca po ekspozycji na flukonazol w pierwszym trymestrze.
antykoncepcja, ciemiączko przednie, dysplazja uszu, flukonazol, kokcydioidomykoza, krótkogłowie, lek azolowy, malformacja serca, pierwszy trymestr ciąży, samoistne poronienie, wada wrodzona, wady rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego, wygięcie kości udowej, zakażenie zagrażające życiu, zrost ramienno-promieniowy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sodium oxybate Accord 500 mg/ml
Hydroksymaślan sodu (Sodium oxybate Accord, 500 mg/ml roztwór doustny) nie wykazuje działania teratogennego w badaniach przedklinicznych, jednak obserwowano śmiertelność zarodków u zwierząt laboratoryjnych. Dane kliniczne są ograniczone, ale wskazują na możliwe zwiększenie ryzyka poronień samoistnych w pierwszym trymestrze ciąży. W drugim i trzecim trymestrze nie stwierdzono wpływu na wady rozwojowe ani toksyczność płodu, choć brak wystarczających danych wykluczających ryzyko. Z tego względu stosowanie leku w ciąży nie jest zalecane, a w przypadku konieczności leczenia narkolepsji należy rozważyć alternatywne metody terapeutyczne. Lek zawiera 500 mg/ml hydroksymaślanu sodu oraz około 91 mg sodu na ml, co może mieć znaczenie u pacjentek na diecie niskosodowej.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Doloxib 90 mg
Etorykoksyb, substancja czynna leku Doloxib dostępna w dawkach 30 mg, 60 mg, 90 mg oraz 120 mg, jest inhibitorem COX-2, który hamuje syntezę prostaglandyn, co ma istotne konsekwencje dla zdrowia reprodukcyjnego kobiet w wieku rozrodczym. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania etorykoksybu w ciąży, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały jego szkodliwy wpływ na procesy reprodukcyjne. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie leku w ostatnim trymestrze ciąży, gdyż może powodować niedowład macicy oraz przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, co prowadzi do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych u płodu. W związku z tym etorykoksyb jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet ciężarnych, a w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i rozważenie alternatywnych metod terapeutycznych.
antykoncepcja, ekspozycja płodu, etorykoksyb, farmakokinetyka leku, hamowanie syntezy prostaglandyn, implantacja zarodka, inhibitor COX-2, inhibitory COX-2, karmienie piersią, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, nadciśnienie płucne, niedowład macicy, owulacja, potencjał teratogenny, powikłania sercowo-naczyniowe, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, przewód tętniczy, synteza prostaglandyn, tabletka powlekana - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Entecavir Zentiva 1 mg
Entekawir, stosowany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Ze względu na brak jednoznacznych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania entekawiru w ciąży, zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii. Badania przedkliniczne wykazały potencjalne ryzyko reprodukcyjne przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane u ludzi, jednak brak jest jednoznacznych dowodów na szkodliwość u ludzi. Entekawir nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a decyzja o terapii powinna być indywidualna. Ponadto, brak jest danych potwierdzających wpływ entekawiru na transmisję wertykalną HBV, dlatego konieczne jest stosowanie standardowych procedur profilaktycznych, takich jak podanie immunoglobuliny anty-HBV (HBIG) oraz rozpoczęcie szczepień noworodka zgodnie z kalendarzem szczepień.
aktywne zakażenie HBV, antykoncepcja, badanie toksykologiczne, entekawir, HBIG, immunoglobulina anty-HBV, immunoprofilaktyka bierna i czynna, lek przeciwwirusowy, profilaktyka transmisji wertykalnej, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, szczepienie przeciwko WZW B, transmisja wertykalna HBV, wirus HBV, WZW typu B, zakażenie HBV - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ayupil 200 mg
Klozapina, dostępna w preparacie Ayupil w dawkach 12,5 mg, 25 mg, 100 mg i 200 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas laktacji. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania klozapiny w ciąży są ograniczone, jednak badania na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogenności ani negatywnego wpływu na rozwój płodu. Mimo to, stosowanie leku w trzecim trymestrze wiąże się z ryzykiem wystąpienia u noworodków objawów pozapiramidowych, zespołu odstawienia, pobudzenia, zaburzeń napięcia mięśniowego, drżeń, senności, niewydolności oddechowej oraz trudności w karmieniu, co wymaga intensywnego monitorowania stanu neurologicznego, oddechowego i zdolności do karmienia u noworodków. Klozapina przenika do mleka matki, dlatego karmienie piersią jest przeciwwskazane u kobiet stosujących Ayupil.
antykoncepcja, Ayupil, cykl miesiączkowy, drżenie, dysfagia, działanie niepożądane, funkcja oddechowa, karmienie piersią, klozapina, lek przeciwpsychotyczny, monitoring medyczny, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, pobudzenie psychoruchowe, rozwój zarodka, senność patologiczna, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, trzeci trymestr ciąży, układ pozapiramidowy, wiek rozrodczy, zaburzenia napięcia mięśniowego, zespół odstawienny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Levofree 6 mg/ml
Lewodropropizyna, substancja czynna leku Levofree (6 mg/ml, roztwór doustny), jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na lek lub substancje pomocnicze, kaszlem produktywnym, zaburzeniami czynności rzęsek nabłonka oskrzelowego (np. zespół Kartagenera, dyskineza rzęsek), ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, u dzieci poniżej 2 lat oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Hamowanie odruchu kaszlowego w przypadku kaszlu mokrego lub zaburzeń transportu śluzu może prowadzić do zatrzymania wydzieliny i pogorszenia stanu klinicznego. Metabolizm lewodropropizyny odbywa się głównie w wątrobie, co uzasadnia przeciwwskazanie w ciężkiej niewydolności tego narządu ze względu na ryzyko kumulacji i działań niepożądanych.
antykoncepcja, charakterystyka produktu leczniczego, choroby oskrzelowo-płucne, dyskineza rzęsek, działanie niepożądane, farmakokinetyka leków, infekcja dróg oddechowych, karmienie piersią, kaszel nieproduktywny, kaszel produktywny, kaszel psychogenny, lek przeciwkaszlowy, Levofree, lewodropropizyna, nadmierne wydzielanie śluzu, nadwrażliwość na substancję czynną, odruch kaszlowy, ośrodkowy układ nerwowy, zaburzenia czynności rzęsek nabłonka, zaburzenia czynności wątroby, zespół Kartagenera - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dasatinib Zentiva 80 mg
Stosowanie dazatynibu u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne, w tym wady cewy nerwowej i inne uszkodzenia płodu, potwierdzone badaniami na modelach zwierzęcych. Konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji zarówno u kobiet w wieku rozrodczym, jak i u mężczyzn aktywnych seksualnie podczas terapii dazatynibem. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia, pacjentka powinna niezwłocznie poinformować lekarza. Ze względu na przenikanie dazatynibu do mleka kobiecego, karmienie piersią należy przerwać na czas terapii i okresu eliminacji leku z organizmu.
antykoncepcja, bank nasienia, dane farmakodynamiczne, dane toksykologiczne, działanie farmakologiczne, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, karmienie piersią, przenikanie do mleka kobiecego, substancja czynna, wada cewy nerwowej, wada wrodzona, właściwości fizykochemiczne, wpływ na płodność, zabezpieczenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pregabalin Stada 150 mg
Pregabalina, stosowana u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas laktacji, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa. Ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne wykazane w badaniach przedklinicznych na zwierzętach, zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii. Lek nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Pregabalina przenika do mleka matki, co może skutkować ekspozycją niemowlęcia na lek i potencjalnymi działaniami niepożądanymi, dlatego decyzja o kontynuacji leczenia lub karmienia piersią powinna być indywidualnie rozważona przez lekarza prowadzącego.
antykoncepcja, dawka terapeutyczna, dawkowanie, działanie niepożądane, ekspozycja niemowlęcia, ekstrapolacja, farmakokinetyka, karmienie piersią, monitorowanie pacjentek, parametry nasienia, pregabalina, przenikanie do mleka, rozród, rozwój płodu, ruchliwość plemników, stosunek korzyści do ryzyka, wiek rozrodczy, znaczenie kliniczne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Apo-Flutam 250 mg
Produkt leczniczy Apo-Flutam zawiera flutamid w dawce 250 mg w postaci tabletek powlekanych i jest wskazany wyłącznie do stosowania u mężczyzn. W praktyce klinicznej odnotowano jednak przypadki jego stosowania u kobiet, zwłaszcza w leczeniu nadmiernego owłosienia czy torbielowatości jajnika. Ze względu na mechanizm działania flutamidu jako antagonisty receptora androgenowego, istnieje wysokie ryzyko toksycznego wpływu na płód, co wyklucza jego stosowanie w ciąży. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcyjne podczas terapii. Ponadto, ze względu na potencjalne przenikanie flutamidu do mleka kobiecego i ryzyko poważnych działań niepożądanych u niemowląt, karmienie piersią podczas leczenia jest przeciwwskazane.
antagonista receptora androgenowego, antyandrogen, antykoncepcja, Apo-Flutam, działanie niepożądane, działanie teratogenne, flutamid, hirsutyzm, karmienie piersią, laktacja, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, płodność, przenikanie do mleka, tabletka powlekana, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Acnelec 1 mg/g
Lek Acnelec w postaci żelu zawiera adapalen w stężeniu 1 mg/g i jest wskazany do leczenia trądziku. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na adapalen lub substancje pomocnicze, takie jak metylu parahydroksybenzoesan (E 218) oraz glikol propylenowy, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet planujących ciążę ze względu na ryzyko teratogenne. Ponadto, nie należy stosować Acnelec w ciężkim trądziku pospolitym, na rozległe powierzchnie skóry, na skórę uszkodzoną, opaloną lub z wypryskiem innym niż trądzikowy, aby uniknąć nasilenia stanu zapalnego i zwiększonej absorpcji substancji czynnej.
absorpcja systemowa, adapalen, antykoncepcja, atopowe zapalenie skóry, dermatoza, działanie niepożądane, glikol propylenowy, łuszczyca, nadwrażliwość, parahydroksybenzoesan metylu, reakcja alergiczna, retinoid, stan zapalny, trądzik, trądzik pospolity, trądzik różowaty, uszkodzenie skóry, wiek rozrodczy, wysypka skórna, zaostrzenie objawów - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sitagliptin Adamed 100 mg
Stosowanie sytagliptyny (Sitagliptin Adamed), inhibitora DPP-4, w okresie ciąży jest przeciwwskazane ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz toksyczny wpływ na reprodukcję wykazany w badaniach przedklinicznych na zwierzętach przy wysokich dawkach. Potencjalne ryzyko dla płodu ludzkiego nie zostało w pełni poznane, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności i rekomenduje unikanie terapii tym lekiem u kobiet ciężarnych. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji oraz natychmiastowe zgłoszenie lekarzowi podejrzenia lub potwierdzenia ciąży podczas leczenia sytagliptyną. Wskazane jest rozważenie zmiany terapii na leki o lepiej udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w ciąży zgodnie z aktualnymi wytycznymi diabetologicznymi.
- Leksykon substancji czynnych
Alprostadyl – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Alprostadyl, obecny w preparatach takich jak Prostavasin 60, jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Lekarz powinien przed rozpoczęciem terapii jednoznacznie poinformować pacjentkę o zakazie stosowania leku w tych okresach oraz o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały czas leczenia u kobiet w wieku rozrodczym. Wskazane jest także przeprowadzenie szczegółowego wywiadu dotyczącego statusu reprodukcyjnego pacjentki oraz weryfikacja stosowanych metod antykoncepcji. Na podstawie badań nieklinicznych, stosowanie alprostadylu w zalecanych dawkach terapeutycznych nie wykazuje negatywnego wpływu na płodność, co stanowi ważną informację dla pacjentek planujących ciążę po zakończeniu terapii.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Megalia 40 mg/ml
Octan megestrolu, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Megalia (40 mg/ml zawiesina doustna), jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na potencjalne działanie teratogenne i brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w laktacji. Szczególnie istotne jest unikanie stosowania w pierwszych 4 miesiącach ciąży, kiedy zachodzi organogeneza, a ryzyko uszkodzenia płodu jest najwyższe. Lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący statusu ciążowego, wykonać test ciążowy przed rozpoczęciem terapii oraz poinformować pacjentkę o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres leczenia. W przypadku podejrzenia ciąży podczas terapii, lek należy niezwłocznie odstawić i skonsultować się z lekarzem prowadzącym.