Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Mycosyst 200 mg

Wpływ flukonazolu na płodność, ciążę i laktację

Flukonazol jest lekiem przeciwgrzybiczym, który wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarz powinien przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń związanych z terapią tym lekiem, uwzględniając aspekty dotyczące płodności, ciąży oraz karmienia piersią.¹

Stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym wymagają szczególnej uwagi przy terapii flukonazolem. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest poinformowanie pacjentki o potencjalnym zagrożeniu dla płodu w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii.²

Jeżeli kobieta planuje ciążę po przyjęciu nawet pojedynczej dawki flukonazolu, zaleca się zachowanie co najmniej tygodniowego okresu wypłukiwania leku przed zajściem w ciążę. Okres ten odpowiada 5-6 okresom półtrwania flukonazolu.³

W przypadku dłuższej terapii flukonazolem u kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć stosowanie skutecznej antykoncepcji zarówno w trakcie całego okresu leczenia, jak i przez tydzień od przyjęcia ostatniej dawki leku.⁴

Wpływ na ciążę

Stosowanie flukonazolu w okresie ciąży wiąże się z potencjalnymi zagrożeniami dla rozwijającego się płodu. Dane kliniczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia samoistnego w pierwszym i/lub drugim trymestrze ciąży u kobiet leczonych flukonazolem w porównaniu do kobiet niestosujących tego leku lub stosujących miejscowo leki azolowe.⁵

Ryzyko wad rozwojowych

Dotychczasowe dane pochodzące od kilku tysięcy kobiet, które przyjmowały flukonazol w pierwszym trymestrze ciąży w łącznej dawce ≤150 mg, nie wskazują na zwiększenie ogólnego ryzyka wad rozwojowych u płodu.⁶

Należy jednak zwrócić uwagę, że w zakrojonym na szeroką skalę badaniu obserwacyjnym kohortowym stwierdzono, iż ekspozycja na flukonazol podawany doustnie w pierwszym trymestrze ciąży wiązała się z niewielkim zwiększeniem ryzyka wad rozwojowych układu mięśniowo-szkieletowego. Wzrost ryzyka wynosił:⁷

• Około 1 dodatkowy przypadek na 1000 kobiet leczonych dawkami skumulowanymi ≤450 mg w porównaniu z kobietami leczonymi azolami stosowanymi miejscowo
• Około 4 dodatkowe przypadki na 1000 kobiet leczonych dawkami skumulowanymi powyżej 450 mg

Skorygowane ryzyko względne wynosiło:⁸

• 1,29 (95% CI: od 1,05 do 1,58) dla flukonazolu podawanego doustnie w dawce 150 mg
• 1,98 (95% CI: od 1,23 do 3,17) dla dawek flukonazolu przekraczających 450 mg

Wady serca

Badania epidemiologiczne dotyczące malformacji serca związanych ze stosowaniem flukonazolu w okresie ciąży dostarczają niejednoznacznych wyników. Jednakże metaanaliza pięciu badań obserwacyjnych, obejmujących kilka tysięcy kobiet w ciąży narażonych na działanie flukonazolu w pierwszym trymestrze, wskazuje na 1,8 do 2-krotne zwiększenie ryzyka malformacji serca w porównaniu z niestosowaniem flukonazolu i/lub miejscowym stosowaniem leków azolowych.⁹

Wysokie dawki flukonazolu

Opisano przypadki wad wrodzonych u niemowląt, których matki otrzymywały flukonazol w wysokich dawkach (400-800 mg na dobę) przez co najmniej 3 miesiące w ciąży w ramach leczenia kokcydioidomykozy. Zaobserwowane wady wrodzone obejmowały:¹⁰

• Krótkogłowie
• Dysplazję uszu
• Duże ciemiączko przednie
• Wygięcie kości udowej
• Zrost ramienno-promieniowy

Należy podkreślić, że związek przyczynowo-skutkowy między stosowaniem flukonazolu a występowaniem tych wad wrodzonych pozostaje niepewny.¹¹

Zalecenia stosowania w ciąży

W związku z powyższymi danymi, flukonazolu w standardowych dawkach i w ramach krótkiego leczenia nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu flukonazolu w dużych dawkach, zwłaszcza w długich schematach leczenia – nie powinno się go stosować w okresie ciąży, z wyjątkiem zakażeń zagrażających życiu.¹²

Wpływ na karmienie piersią

Flukonazol przenika do mleka kobiet karmiących piersią, osiągając stężenia podobne do tych, jakie osiąga w surowicy.¹³

Zalecenia dotyczące karmienia piersią zależą od dawki flukonazolu:¹⁴

• Karmienie piersią można kontynuować po podaniu pojedynczej dawki wynoszącej 150 mg flukonazolu
• Nie zaleca się karmienia piersią po przyjęciu dawek wielokrotnych lub po zastosowaniu dużej dawki flukonazolu

Podejmując decyzję o stosowaniu flukonazolu u kobiety karmiącej piersią, lekarz powinien rozważyć:¹⁵

1. Korzyści rozwojowe i zdrowotne związane z karmieniem piersią
2. Kliniczne zapotrzebowanie kobiety karmiącej piersią na flukonazol
3. Potencjalne działania niepożądane, które mogą wystąpić u dziecka karmionego piersią przez kobietę przyjmującą flukonazol
4. Możliwe powikłania związane z chorobą podstawową matki

Wpływ na płodność

Badania przedkliniczne wykazały, że flukonazol nie wywiera wpływu na płodność szczurów zarówno płci męskiej, jak i żeńskiej.¹⁶ Nie ma jednak bezpośrednich danych klinicznych dotyczących wpływu flukonazolu na płodność u ludzi.

Informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce

Lekarz przepisujący flukonazol kobiecie w wieku rozrodczym, ciężarnej lub karmiącej piersią, powinien uwzględnić następujące informacje w rozmowie z pacjentką:

Kobiety w wieku rozrodczym

• Informacja o potencjalnym ryzyku dla płodu w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii flukonazolem
• Zalecenie zachowania co najmniej tygodniowego okresu wypłukiwania leku (5-6 okresów półtrwania) po przyjęciu nawet pojedynczej dawki, a przed planowanym zajściem w ciążę
• Rekomendacja stosowania skutecznej antykoncepcji podczas dłuższej terapii flukonazolem oraz przez tydzień od przyjęcia ostatniej dawki

Kobiety w ciąży

• Informacja o zwiększonym ryzyku poronienia samoistnego związanym ze stosowaniem flukonazolu w pierwszym i drugim trymestrze ciąży
• Dane o potencjalnym ryzyku wad rozwojowych, szczególnie układu mięśniowo-szkieletowego, przy stosowaniu flukonazolu w pierwszym trymestrze ciąży
• Informacja o potencjalnie zwiększonym ryzyku malformacji serca
• Wyjaśnienie, że flukonazol w standardowych dawkach i w krótkotrwałej terapii nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne
• Informacja, że flukonazol w dużych dawkach i w długotrwałej terapii jest przeciwwskazany w ciąży, z wyjątkiem zakażeń zagrażających życiu

Kobiety karmiące piersią

• Informacja o przenikaniu flukonazolu do mleka kobiecego w stężeniach podobnych do tych osiąganych w surowicy
• Wyjaśnienie, że karmienie piersią można kontynuować po podaniu pojedynczej dawki 150 mg flukonazolu
• Informacja, że nie zaleca się karmienia piersią po przyjęciu dawek wielokrotnych lub dużej dawki flukonazolu
• Omówienie bilansu korzyści zdrowotnych związanych z karmieniem piersią wobec potencjalnych zagrożeń dla dziecka wynikających z ekspozycji na flukonazol