antybiotyk glikopeptydowy
Antybiotyki glikopeptydowe to klasa złożonych związków chemicznych o szerokim spektrum działania bakteriobójczego, skierowanym głównie przeciwko bakteriom Gram-dodatnim. Przedstawicielami tej grupy są m.in. wankomycyna, teikoplanina, dalbawancyna, orytawancyna i telewancyna. Ich mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez wiązanie się z C-końcowymi fragmentami peptydoglikanu, zawierającymi reszty D-alanylo-D-alaniny.
Antybiotyki glikopeptydowe są często stosowane jako leki ostatniej szansy w zakażeniach wywołanych przez oporne szczepy bakterii, w tym metycylinooporne szczepy Staphylococcus aureus (MRSA), enterokoki oporne na wankomycynę (VRE) oraz Clostridium difficile. Mają szczególne znaczenie w leczeniu ciężkich infekcji, takich jak posocznica, zapalenie wsierdzia, zapalenie kości i szpiku kostnego oraz infekcje związane z wszczepieniem implantów medycznych.
Ograniczenia w stosowaniu antybiotyków glikopeptydowych wynikają z ich słabej penetracji do tkanek, możliwości wywołania nefrotoksyczności i ototoksyczności oraz konieczności monitorowania stężenia leku we krwi podczas terapii. Rosnąca oporność bakterii na tę grupę antybiotyków stanowi poważne wyzwanie dla współczesnej medycyny, dlatego ich stosowanie powinno być rozważne i oparte na wynikach antybiogramów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vancomycin-MIP 500 500 mg
Vancomycin-MIP, dostępny w dawkach 500 mg (500 000 j.m.) oraz 1000 mg (1 000 000 j.m.), jest antybiotykiem glikopeptydowym o ściśle określonych przeciwwskazaniach. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na wankomycynę lub jakikolwiek składnik pomocniczy preparatu. Ponadto, podanie domięśniowe jest zakazane ze względu na wysokie ryzyko martwicy tkanek mięśniowych, dlatego dopuszczalne są jedynie drogi dożylna (w zakażeniach ogólnoustrojowych) oraz doustna (w zakażeniach przewodu pokarmowego). Liofilizat do sporządzania roztworu może mieć barwę od białawej do brązowawej, co nie wpływa na skuteczność terapii.
antybiotyk glikopeptydowy, chlorowodorek wankomycyny, droga domięśniowa, liofilizat, martwica tkanek, nadwrażliwość na wankomycynę, reakcja alergiczna, roztwór do infuzji, roztwór doustny, spektrum działania, substancja czynna, substancja pomocnicza, wankomycyna, wrażliwość patogenu, zakażenie ogólnoustrojowe, zakażenie przewodu pokarmowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teicoplanin AptaPharma
Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy o ograniczonym spektrum działania przeciwbakteryjnego głównie na bakterie Gram-dodatnie, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania. Nie należy jej podawać dokomorowo ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym wstrząsu anafilaktycznego, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na wankomycynę (możliwa nadwrażliwość krzyżowa). Zespół czerwonego człowieka występuje rzadko, a objawy takie jak świąd, pokrzywka, rumień czy tachykardia mogą pojawić się nawet po pierwszej dawce; zaleca się podawanie dawki dobowej w 30-minutowej infuzji, aby zminimalizować ryzyko. Istnieje także ryzyko ciężkich reakcji skórnych (SCAR), takich jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, DRESS i AGEP, które mogą zagrażać życiu i wymagają natychmiastowego odstawienia leku. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem objawów nadwrażliwości i reakcji skórnych.
amfoterycyna B, aminoglikozyd, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-dodatnia, ciężka reakcja skórna, cisplatyna, cyklosporyna, furosemid, kolistyna, kwas etakrynowy, małopłytkowość, nadkażenie, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na wankomycynę, nefrotoksyczność, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ototoksyczność, reakcja polekowa z eozynofilią, spektrum przeciwbakteryjne, teikoplanina, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uszkodzenie ucha wewnętrznego, wstrząs anafilaktyczny, zespół czerwonego człowieka, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Teicoplanin Altan 400 mg
Teicoplanin Altan w dawce 400 mg, dostępny jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub doustnego podania, jest glikopeptydowym antybiotykiem stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie wrażliwe na teikoplaninę. Wskazania obejmują zakażenia skóry i tkanek miękkich z powikłaniami, osteomyelitis, septyczne zapalenie stawów, szpitalne i pozaszpitalne zapalenie płuc, zakażenia dróg moczowych z powikłaniami, infekcyjne zapalenie wsierdzia, zapalenie otrzewnej u pacjentów dializowanych metodą CAPD oraz bakteriemię. Preparat może być również stosowany doustnie w leczeniu biegunek i zapaleń jelita grubego wywołanych przez Clostridium difficile, zwłaszcza gdy standardowa terapia metronidazolem lub wankomycyną jest nieskuteczna lub przeciwwskazana.
antybiotyk glikopeptydowy, antybiotykooporność, badanie mikrobiologiczne, bakteria Gram-dodatnia, bakteriemia, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, infekcyjne zapalenie wsierdzia, lek przeciwbakteryjny, martwicze zapalenie powięzi, metronidazol, pozaszpitalne zapalenie płuc, septyczne zapalenie stawów, szpitalne zapalenie płuc, terapia skojarzona, wankomycyna, zakażenie bakteryjne, zakażenie Clostridium difficile, zakażenie dróg moczowych, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zapalenie jelita grubego, zapalenie kości i szpiku, zapalenie otrzewnej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Teikoplanina BRADEX 200 mg* *odpowiada 200 000 IU
Przedawkowanie teikoplaniny, szczególnie w populacji pediatrycznej, stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji. W dokumentacji medycznej opisano przypadek niemowlęcia (29 dni) otrzymującego dożylnie 400 mg teikoplaniny (95 mg/kg masy ciała), co znacznie przekracza standardowe dawkowanie i skutkowało objawem pobudzenia psychoruchowego. Ze względu na brak specyficznego antidotum, leczenie przedawkowania opiera się na terapii objawowej oraz monitorowaniu funkcji życiowych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji nerek i układu nerwowego.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Teicopix 200 mg
Teicopix to antybiotyk glikopeptydowy zawierający teikoplaninę w dawkach 200 mg (≥ 200 000 j.m.) oraz 400 mg (≥ 400 000 j.m.), dostępny w formie liofilizowanego proszku do sporządzania roztworu. Każda fiolka zawiera 9,45 mg sodu, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniami sodowymi. Po rozpuszczeniu w 3,2 mL wody do wstrzykiwań uzyskuje się 3,0 mL roztworu o stężeniu teikoplaniny odpowiednio 66,7 mg/mL lub 133,3 mg/mL, o pH 7,2-7,8 i izotonicznym charakterze. Roztwór może być podawany dożylnie (wstrzyknięcie lub infuzja), doustnie lub jako roztwór do wstrzykiwań, z możliwością rozcieńczenia w standardowych płynach infuzyjnych, takich jak 0,9% NaCl, roztwór Ringera, Hartmanna, 5% glukozy oraz roztwory do dializy otrzewnowej. Należy unikać mieszania teikoplaniny z aminoglikozydami i innymi lekami poza wymienionymi płynami infuzyjnymi.
aminoglikozyd, antybiotyk glikopeptydowy, chlorek sodu, dializa otrzewnowa, infuzja, izotoniczność osocza, liofilizacja, niezgodność farmaceutyczna, płyn infuzyjny, podanie parenteralne, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, roztwór doustny, roztwór glukozy, roztwór Hartmanna, roztwór Ringera, roztwór sodu chlorku, stabilność leku, teikoplanina, terapia skojarzona, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Targocid 400 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa teikoplaniny, substancji czynnej Targocidu, wykazały dawkozależny, odwracalny wpływ na nerki u szczurów i psów po wielokrotnym podaniu pozajelitowym. Badania ototoksyczności u świnki morskiej wskazały na możliwe łagodne zaburzenia funkcji ślimaka i przedsionka bez morfologicznych uszkodzeń ucha wewnętrznego. Podawanie teikoplaniny podskórnie w dawkach do 40 mg/kg mc./dobę nie wpływało negatywnie na płodność szczurów, a dawki do 200 mg/kg mc./dobę u szczurów i do 15 mg/kg mc./dobę u królików nie wykazały teratogenności. Jednak dawki ≥100 mg/kg mc./dobę u szczurów wiązały się ze zwiększoną częstością poronień i śmiertelnością noworodków, co wskazuje na istnienie progu toksyczności rozwojowej.
antybiotyk glikopeptydowy, działanie drażniące, genotoksyczność, narząd słuchu, nefrotoksyczność, okres okołoporodowy, ototoksyczność, podanie pozajelitowe, poronienie, przedsionek ucha, rozwój zarodkowo-płodowy, śmiertelność noworodków, świnka morska, Targocid, teikoplanina, teratogenność, toksyczność wielokrotnego podania, ucho wewnętrzne, wada rozwojowa, właściwości antygenowe, zaburzenia czynności ślimaka, zdolność rozrodcza - Leksykon substancji czynnych
Wankomycyna – Działania niepożądane
Wankomycyna, glikopeptydowy antybiotyk stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Do najczęstszych powikłań należą zapalenie żyły w miejscu podania, reakcje rzekomoalergiczne oraz zespół czerwonego człowieka, związany z szybkim dożylnym podaniem leku. Wankomycyna może wywoływać rzadkie, ale poważne reakcje skórne (SCARs), takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), zespół DRESS oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). W zakresie hematologicznym obserwuje się odwracalną neutropenię po przekroczeniu dawki 25 g lub po około tygodniu leczenia, a także agranulocytozę, trombocytopenię i pancytopenię. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja, mogą pojawić się podczas lub po szybkiej infuzji, ustępując zwykle po przerwaniu podawania leku. Ototoksyczność manifestuje się szumem w uszach i utratą słuchu, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub stosujących jednocześnie inne leki ototoksyczne, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii. Wankomycyna może również powodować hipotensję, rzadko zatrzymanie akcji serca oraz zapalenie naczyń.
agranulocytoza, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk glikopeptydowy, ciężkie skórne działania niepożądane, działanie nefrotoksyczne, eozynofilia, gorączka polekowa, hipotensja, linijna IgA dermatoza pęcherzowa, martwica tkanek, nefrotoksyczność, odwracalna neutropenia, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, ototoksyczność, pancytopenia, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, reakcja rzekomoalergiczna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, śródmiąższowe zapalenie nerek, świst krtaniowy, szum w uszach, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, utrata słuchu, wankomycyna, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń, zapalenie żyły, zatrzymanie akcji serca, zawroty głowy, zespół czerwonego człowieka, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Interakcje leku – Edicin 500 mg
Wankomycyna (Edicin, 500 mg lub 1 g) wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mogą zwiększać ryzyko ototoksyczności, nefrotoksyczności oraz neurotoksyczności. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z aminoglikozydami (gentamycyna, amikacyna), amfoterycyną B, kwasem etakrynowym, bacytracyną, polimiksyną B, piperacyliną z tazobaktamem, kolistyną, wiomycyną oraz cisplatyną, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek i słuchu oraz dostosowania dawkowania. Podawanie wankomycyny w infuzji trwającej ponad 60 minut przed znieczuleniem minimalizuje ryzyko reakcji rzekomoanafilaktycznych. Ponadto, wankomycyna może nasilać blokadę przewodnictwa nerwowo-mięśniowego przy jednoczesnym stosowaniu leków zwiotczających mięśnie (sukcynylocholina, pankuronium, wekuronium), co wymaga monitorowania funkcji oddechowej i nerwowo-mięśniowej.
alkohol etylowy, amfoterycyna B, amikacyna, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk glikopeptydowy, bacytracyna, blokada nerwowo-mięśniowa, cisplatyna, diuretyk pętlowy, dysfagia, furosemid, gentamycyna, kolistyna, kwas etakrynowy, lek zwiotczający mięśnie, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, niezgodność farmaceutyczna, ototoksyczność, pankuronium, piperacylina z tazobaktamem, polimiksyna B, reakcja disulfiramopodobna, reakcja histaminowa, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień, środek znieczulający, sukcynylocholina, tobramycyna, wankomycyna, warfaryna, wekuronium, wiomycyna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Teikoplanina BRADEX 200 mg* *odpowiada 200 000 IU
Przedkliniczne badania teikoplaniny wykazały, że wielokrotne podanie pozajelitowe tego antybiotyku glikopeptydowego u szczurów i psów powoduje nefrotoksyczność o charakterze odwracalnym, zależną od dawki. W badaniach na świnkach morskich zaobserwowano pogorszenie funkcji ślimaka i układu przedsionkowego bez widocznych uszkodzeń morfologicznych, co sugeruje konieczność ostrożności u pacjentów z zaburzeniami słuchu lub równowagi. W zakresie bezpieczeństwa reprodukcyjnego, podskórne podawanie teikoplaniny szczurzym dawkach do 40 mg/kg/dobę nie wpływało negatywnie na płodność, a teratogenność nie została wykazana przy dawkach do 200 mg/kg/dobę u szczurów i do 15 mg/kg/dobę u królików. Jednak dawki ≥100 mg/kg/dobę wiązały się ze zwiększoną częstością martwych urodzeń i śmiertelnością noworodków (200 mg/kg/dobę). Dawki ≤50 mg/kg/dobę nie wykazywały tych niekorzystnych efektów.
antybiotyk glikopeptydowy, badanie przedkliniczne, działanie drażniące, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne, funkcja rozrodcza, martwy płód, nefrotoksyczność, okres okołoporodowy, ototoksyczność, podanie domięśniowe, podanie podskórne, potencjał genotoksyczny, reakcja alergiczna, śmiertelność noworodków, teikoplanina, układ przedsionkowy, wpływ teratogenny - Leksykon substancji czynnych
Wankomycyna – Dawkowanie i sposób podawania
Wankomycyna, glikopeptydowy antybiotyk o wąskim indeksie terapeutycznym, jest stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń Gram-dodatnich. Dawkowanie dożylne u pacjentów ≥12 lat wynosi 15-20 mg/kg mc. co 8-12 godzin, z maksymalną pojedynczą dawką 2 g; w ciężkich stanach klinicznych możliwe jest podanie dawki nasycającej 25-30 mg/kg mc. U niemowląt i dzieci <12 lat zaleca się 10-15 mg/kg mc. co 6 godzin. Noworodki wymagają indywidualnego schematu dawkowania opartego na wieku postkoncepcyjnym (PMA), np. 15 mg/kg co 24 godz. (<29 tyg. PMA) do co 8 godz. (>35 tyg. PMA). Czas leczenia zależy od rodzaju zakażenia, np. 7-14 dni dla pozaszpitalnego zapalenia płuc, 4-6 tygodni dla zakażeń kości i stawów czy zakaźnego zapalenia wsierdzia. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkowanie modyfikuje się na podstawie eGFR, stosując wzory Cockcrofta-Gaulta u dorosłych i zmodyfikowany wzór Schwartza u dzieci, z wydłużeniem odstępów między dawkami przy ciężkiej niewydolności nerek (klirens <20 ml/min). Hemodializa przerywana usuwa wankomycynę w niewielkim stopniu, natomiast CRRT i hemodializa z błonami o dużej przepuszczalności wymagają dawek uzupełniających. Wankomycyna podawana jest w powolnej infuzji dożylnej trwającej co najmniej 1 godzinę, z maksymalną szybkością 10 mg/min, w odpowiednio rozcieńczonych roztworach (min. 100 ml na 500 mg).
antybiotyk glikopeptydowy, ciągła infuzja wankomycyny, ciągłe leczenie nerkozastępcze, ciężkie zaburzenie czynności nerek, dawka nasycająca, dializa otrzewnowa, filtracja kłębuszkowa, hemodializa przerywana, indeks terapeutyczny, infuzja dożylna, infuzja przerywana, leczenie nerkozastępcze, leczenie noworodków, niewydolność wątroby, produkt przeciwbakteryjny, sonda żołądkowa, stężenie leku, stężenie terapeutyczne, wiek postkoncepcyjny, zaburzenie czynności nerek, zakażenie Clostridium difficile, zakażenie kości, zakażenie stawów, zakażenie tkanek miękkich, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, zapalna choroba jelit, zgłębnik nosowo-żołądkowy - Leksykon substancji czynnych
Teikoplanina – Właściwości farmakodynamiczne
Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy o kodzie ATC J01XA02, wykazuje bakteriobójcze działanie głównie wobec bakterii Gram-dodatnich, w tym szczepów metycylinoopornych (MRSA). Mechanizm działania polega na specyficznym wiązaniu z resztami D-alanylo-D-alaninowymi prekursorów mureiny, co hamuje syntezę peptydoglikanu i zaburza budowę ściany komórkowej bakterii. Oporność, szczególnie u Enterococcus faecium, wiąże się z modyfikacją końcowego fragmentu łańcucha peptydowego na D-Ala-D-mleczan, zmniejszającym powinowactwo do teikoplaniny. W przypadku gronkowców oporność może wynikać z nadprodukcji prekursorów mureiny, co umożliwia kontynuację syntezy ściany mimo obecności antybiotyku. Występuje również oporność krzyżowa z wankomycyną, choć fenotyp Van-B charakteryzuje się opornością na wankomycynę przy zachowanej wrażliwości na teikoplaninę.
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza ściany komórkowej, Clostridium difficile, Corynebacterium jeikeium, D-Ala-D-mleczan, działanie bakteriobójcze, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Europejska Komisja Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów, fenotyp Van-B, gronkowiec koagulazo-ujemny, metoda mikrorozcieńczeń, minimalne stężenie hamujące, MRSA, oporność krzyżowa, paciorkowce grupy A, paciorkowiec zieleniący, Peptostreptococcus, prekursor mureiny, spektrum działania, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus hominis, Streptococcus agalactiae, Streptococcus dysgalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza peptydoglikanu, szczep metycylinooporny, teikoplanina, wankomycyna, wartość graniczna MIC, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cefepime Solufarma 500 mg
Cefepime Solufarma to cefalosporyna IV generacji dostępna w dawkach 500 mg i 1000 mg w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Lek jest wskazany do leczenia ciężkich zakażeń bakteryjnych u dorosłych i dzieci, w tym ciężkiego zapalenia płuc, powikłanych zakażeń układu moczowego, zakażeń jamy brzusznej (w terapii skojarzonej), zakażeń dróg żółciowych oraz bakteriemii powiązanej z wymienionymi zakażeniami. U dzieci dodatkowo stosowany jest w bakteryjnym zapaleniu opon mózgowych. Cefepime jest również zalecany w leczeniu gorączki neutropenicznej przy umiarkowanej (granulocyty obojętnochłonne ≤1000/mm³) i ciężkiej neutropenii (≤500/mm³), jednak u pacjentów wysokiego ryzyka (np. po transplantacji szpiku, z niedociśnieniem, chorobami krwi) monoterapia może być niewystarczająca i wymaga terapii skojarzonej z aminoglikozydami lub glikopeptydami.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk glikopeptydowy, bakteriemia, cefalosporyna, cefalosporyna IV generacji, cefepim, ciężka neutropenia, dichlorowodorek, gorączka neutropeniczna, granulocyt obojętnochłonny, lek przeciwbakteryjny, neutropenia, niedociśnienie, przewód żółciowy, reakcja nadwrażliwości, terapia skojarzona, transplantacja szpiku kostnego, zakażenie bakteryjne, zakażenie dróg żółciowych, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie układu moczowego, zapalenie opon mózgowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teicoplanin AptaPharma 200 mg
Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy (ATC: J01XA02), działa poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich, wiążąc się specyficznie z resztami D-alanylo-D-alaninowymi prekursorów peptydoglikanu. Mechanizm ten różni się od działania beta-laktamów. Oporność na teikoplaninę może wynikać z modyfikacji miejsca docelowego (np. wymiana D-Ala-D-Ala na D-Ala-D-mleczan w Enterococcus faecium) lub nadprodukcji prekursorów murein (w gronkowcach). Istnieje ryzyko oporności krzyżowej z wankomycyną, choć fenotyp Van-B enterokoków może pozostawać wrażliwy na teikoplaninę. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 11.0, 01.01.2021), wartości graniczne MIC dla teikoplaniny wynoszą: Staphylococcus aureus ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), gronkowce koagulazo-ujemne ≤ 4 mg/L (oporność > 4 mg/L), Enterococcus spp. ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), a dla paciorkowców grup A, B, C, G, S. pneumoniae i grupy viridans ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L). Wartości progowe PK/PD nie są określone (IE – insufficient evidence).
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-ujemna, bakteriemia, beztlenowa bakteria Gram-dodatnia, biosynteza ściany komórkowej, chlamydia, Chlamydophila, Clostridium difficile, Corynebacterium jeikeium, D-Ala-D-mleczan, D-dehydrogenaza mleczanowa, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, enterokok oporny na wankomycynę, fenotyp Van-B, gronkowiec, gronkowiec koagulazo-ujemny, infekcyjne zapalenie wsierdzia, Legionella pneumophila, minimalne stężenie hamujące, MRSA, Mycoplasma, oporność krzyżowa, paciorkowiec grupy viridans, Peptostreptococcus, prekursor mureiny, reszta D-alanylo-D-alaninowa, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus hominis, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza peptydoglikanu, szczep metycylinooporny, teikoplanina, wankomycyna, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie zatok - Leksykon substancji czynnych
Teikoplanina – Przedawkowanie
Teikoplanina, glikopeptydowy antybiotyk stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń Gram-dodatnich, może powodować poważne objawy przedawkowania, szczególnie u pacjentów pediatrycznych. W literaturze opisano przypadek 29-dniowego niemowlęcia, które otrzymało dożylnie 400 mg (95 mg/kg mc.) teikoplaniny, co wywołało pobudzenie psychoruchowe jako główny objaw toksyczności. Pomimo ograniczonej liczby udokumentowanych przypadków, istnieje potencjalne ryzyko neurotoksyczności oraz nefrotoksyczności, dlatego konieczne jest monitorowanie funkcji nerek, wątroby oraz stanu neurologicznego pacjenta. Ze względu na długi okres półtrwania leku (około 150 godzin u pacjentów z prawidłową funkcją nerek), objawy mogą utrzymywać się przez kilka dni po przedawkowaniu.
antybiotyk glikopeptydowy, bakterie Gram-dodatnie, bilirubina, ciężkie zakażenie, dializa otrzewnowa, enzym wątrobowy, GFR, hemodializa, leczenie objawowe, neurotoksyczność, objaw neurotoksyczny, okres półtrwania, pobudzenie psychoruchowe, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika, stężenie teikoplaniny w surowicy, teikoplanina, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Amikacin B.Braun 5 mg/ml
Amikacin B. Braun to aminoglikozydowy antybiotyk do infuzji dostępny w stężeniach 2,5 mg/ml, 5 mg/ml oraz 10 mg/ml, stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych wywołanych przez bakterie Gram-ujemne, szczególnie w przypadkach oporności na mniej toksyczne leki. Wskazania obejmują zakażenia szpitalne dolnych dróg oddechowych, w tym ciężkie zapalenie płuc, zakażenia wewnątrzbrzuszne (w tym zapalenie otrzewnej), powikłane i nawracające zakażenia dróg moczowych, zakażenia skóry i tkanek miękkich (w tym rany po oparzeniach), bakteryjne zapalenie wsierdzia oraz bakteriemię i posocznicę związaną z tymi infekcjami. Amikacynę stosuje się najczęściej w terapii skojarzonej z antybiotykami beta-laktamowymi lub glikopeptydowymi, co pozwala na rozszerzenie spektrum działania i ograniczenie ryzyka rozwoju lekooporności. Preparat zawiera odpowiednio 2,5 mg, 5 mg lub 10 mg amikacyny w 1 ml roztworu, a w butelce 100 ml odpowiednio 250 mg, 500 mg lub 1000 mg amikacyny, przy czym każda porcja 100 ml zawiera 15 mmol (354 mg) sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, antybiotykooporność, antybiotykoterapia, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-ujemna, bakteriemia, bakteryjne zapalenie wsierdzia, ciężkie zakażenie bakteryjne, ciężkie zapalenie płuc, diagnostyka mikrobiologiczna, Enterobacter, Escherichia coli, Klebsiella, lek przeciwbakteryjny, lekooporność, oznaczanie lekowrażliwości, pałeczka Gram-ujemna, patogen wielooporny, posocznica, powikłane zakażenie dróg moczowych, Pseudomonas aeruginosa, roztwór do infuzji, siarczan amikacyny, szczep wielolekooporny, terapia empiryczna, terapia skojarzona, wrażliwość patogenów, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie pooperacyjne jamy brzusznej, zakażenie rany oparzeniowej, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie szpitalne dolnych dróg oddechowych, zapalenie otrzewnej - Leksykon substancji czynnych
Teikoplanina – Działania niepożądane
Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń Gram-dodatnich, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to ropień i nadkażenia, ból i gorączka w miejscu podania, wysypka, rumień, świąd oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, wymioty i nudności. Niezbyt często występują leukopenia, małopłytkowość, eozynofilia oraz zapalenie żył, natomiast rzadko zgłaszane są reakcje anafilaktyczne, napady drgawek i zakrzepowe zapalenie żył. Bardzo rzadko obserwuje się agranulocytozę, neutropenię i pancytopenię. Dodatkowo, istnieje grupa działań o nieokreślonej częstości, obejmująca m.in. głuchotę, skurcz oskrzeli, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) oraz przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz i fosfatazy zasadowej.
agranulocytoza, aminotransferaza, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-dodatnia, EGFR, eozynofilia, filtracja kłębuszkowa, fosfataza zasadowa, głuchota, lek ototoksyczny, leukopenia, małopłytkowość, nadkażenie, napad drgawkowy, nefrotoksyczność, neutropenia, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, ropień, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, szum uszny, teikoplanina, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie przedsionkowe, zakażenie kości i stawów, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie wsierdzia, zapalenie żył, zespół czerwonego człowieka, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Targocid 200 mg
Teikoplanina, glikopeptydowy antybiotyk o szerokim spektrum działania przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy peptydoglikanu ściany komórkowej, wiążąc się specyficznie z resztami D-alanylo-D-alaninowymi. Mechanizm ten różni się od działania beta-laktamów, co jest istotne w terapii zakażeń wywołanych przez szczepy oporne na beta-laktamy. Oporność na teikoplaninę może rozwijać się poprzez modyfikację miejsca docelowego (np. zmiana D-Ala-D-Ala na D-Ala-D-mleczan w Enterococcus faecium) lub nadprodukcję prekursorów ściany komórkowej (np. u gronkowców). Występuje także oporność krzyżowa z wankomycyną, choć fenotyp Van-B enterokoków opornych na wankomycynę może pozostawać wrażliwy na teikoplaninę. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 10.0, 2020), wartości graniczne MIC dla teikoplaniny wynoszą: dla Staphylococcus aureus ≤2 mg/l (oporność >2 mg/l), dla koagulazo-ujemnych gronkowców ≤4 mg/l (oporność >4 mg/l), dla Enterococcus spp. oraz paciorkowców grup A, B, C, G, Streptococcus pneumoniae i paciorkowców zieleniących ≤2 mg/l (oporność >2 mg/l). MIC powinny być określane metodą mikrorozcieńczeń w podłożu płynnym zgodnie z normą ISO 20776-1.
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, antybiotykoterapia, biosynteza ściany komórkowej, Clostridium difficile, Enterococcus, Enterococcus faecium, EUCAST, fenotyp Van-B, flora fizjologiczna, gronkowiec koagulazo-ujemny, legioneloza, minimalne stężenie hamujące, oporność krzyżowa, paciorkowiec zieleniący, Peptostreptococcus, peptydoglikan, pozaszpitalne zapalenie płuc, reszty D-alanylo-D-alaninowe, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, szczep metycylinooporny, wankomycyna, zakażenie inwazyjne, zakażenie okołoporodowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Teikoplanina BRADEX 400 mg* *odpowiada 400 000 IU
Teikoplanina BRADEX to antybiotyk glikopeptydowy dostępny w dawkach 200 mg i 400 mg, stosowany w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie, w tym szczepy oporne na metycylinę (MRSA). Preparat jest dostępny w formie proszku liofilizowanego do rekonstytucji z rozpuszczalnikiem, co po rozpuszczeniu daje stężenia odpowiednio 66,7 mg/mL (200 mg) i 133,3 mg/mL (400 mg). Podanie może odbywać się domięśniowo, dożylnie (wstrzyknięcie lub infuzja) oraz doustnie, przy czym podanie doustne jest zarezerwowane dla leczenia zakażeń Clostridium difficile. Lek jest wskazany w terapii ciężkich zakażeń skóry i tkanek miękkich, osteomyelitis, septycznego zapalenia stawów, zakażeń protez stawowych, zapalenia płuc (szpitalnego i pozaszpitalnego), zakażeń układu moczowego, infekcyjnego zapalenia wsierdzia, zapalenia otrzewnej u pacjentów dializowanych oraz bakteriemii towarzyszącej tym zakażeniom.
antybiotyk glikopeptydowy, antybiotykoterapia, bakteriemia, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, Clostridium difficile, drogi podania leku, infekcyjne zapalenie wsierdzia, martwicze zapalenie powięzi, metronidazol, MRSA, oporność bakteryjna, pozaszpitalne zapalenie płuc, septyczne zapalenie stawów, szpitalne zapalenie płuc, terapia skojarzona, zakażenie bakteryjne, zakażenie dróg moczowych, zakażenie protezy stawowej, zakażone owrzodzenie, zapalenie kości i szpiku, zapalenie okrężnicy, zapalenie otrzewnej - Leksykon substancji czynnych
Teikoplanina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania teikoplaniny wykazały zależny od dawki, przemijający wpływ na funkcję nerek u szczurów i psów po wielokrotnym podaniu pozajelitowym, co wskazuje na potencjalne ryzyko nefrotoksyczności w terapii klinicznej. Badania ototoksyczności na świnkach morskich ujawniły lekkie zaburzenia czynności ślimaka i przedsionka bez uszkodzeń morfologicznych, sugerując niższy potencjał ototoksyczny teikoplaniny w porównaniu do wankomycyny. W zakresie toksyczności rozwojowej, podskórne dawki do 40 mg/kg mc./dobę nie wpływały negatywnie na płodność szczurów, a dawki do 200 mg/kg mc./dobę u szczurów i do 15 mg/kg mc./dobę u królików nie wywoływały wad rozwojowych. Jednak dawki ≥100 mg/kg mc./dobę wiązały się ze wzrostem poronień, a 200 mg/kg mc./dobę ze zwiększoną śmiertelnością noworodków, co wskazuje na istnienie bezpiecznego progu dawkowania.
antybiotyk glikopeptydowy, dawka terapeutyczna, działanie drażniące, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, nefrotoksyczność, okres okołoporodowy, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podawanie pozajelitowe, poronienie, potencjał genotoksyczny, potencjał ototoksyczny, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, rozwój zarodkowo-płodowy, śmiertelność noworodków, teikoplanina, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność zarodkowo-płodowa, wada rozwojowa, wankomycyna, właściwość antygenowa, wpływ na nerki, wpływ na płodność, wpływ na rozrodczość - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vancomycin-MIP 1000 1000 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa chlorowodorku wankomycyny, stosowanego w formach Vancomycin-MIP 500 mg (500 000 j.m.) oraz 1000 mg (1 000 000 j.m.), wykazały brak działania mutagennego w testach genotoksyczności. Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych nie potwierdziły potencjału rakotwórczego tego antybiotyku glikopeptydowego. W badaniach teratogennych, przeprowadzonych na szczurach (dawki do 200 mg/kg mc.) oraz królikach (dawki do 120 mg/kg mc.), nie zaobserwowano wad rozwojowych płodu, co wskazuje na niskie ryzyko teratogenności podczas ekspozycji w okresie organogenezy.
antybiotyk glikopeptydowy, bezpieczeństwo reprodukcyjne, chlorowodorek wankomycyny, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, guz nowotworowy, mutacja genetyczna, okres okołoporodowy, okres poporodowy, organogeneza, płodność samca, potencjał rakotwórczy, rakotwórczość, roztwór do infuzji, teratogenność, test mutagenności, toksyczność reprodukcyjna, Vancomycin-MIP, wada rozwojowa płodu, zdrowie reprodukcyjne