Działania niepożądane
Teikoplanina

Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń Gram-dodatnich, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to ropień i nadkażenia, ból i gorączka w miejscu podania, wysypka, rumień, świąd oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, wymioty i nudności. Niezbyt często występują leukopenia, małopłytkowość, eozynofilia oraz zapalenie żył, natomiast rzadko zgłaszane są reakcje anafilaktyczne, napady drgawek i zakrzepowe zapalenie żył. Bardzo rzadko obserwuje się agranulocytozę, neutropenię i pancytopenię. Dodatkowo, istnieje grupa działań o nieokreślonej częstości, obejmująca m.in. głuchotę, skurcz oskrzeli, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) oraz przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz i fosfatazy zasadowej.

  1. Działania niepożądane teikoplaniny
    1. Częste działania niepożądane
    2. Niezbyt częste działania niepożądane
    3. Rzadkie i bardzo rzadkie działania niepożądane
    4. Działania niepożądane o nieznanej częstości
    5. Nefrotoksyczność teikoplaniny
    6. Potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane
  2. Szczegółowa tabela działań niepożądanych
  3. Szczególna uwaga na nefrotoksyczność
  4. Monitorowanie pacjentów podczas leczenia teikoplanina
  5. Zgłaszanie działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane teikoplaniny

Teikoplanina jest antybiotykiem glikopeptydowym stosowanym w leczeniu poważnych zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie. Jak każdy lek przeciwbakteryjny, może wywoływać szereg działań niepożądanych, które mogą wpływać na bezpieczeństwo terapii. Znajomość potencjalnych działań niepożądanych jest kluczowa dla właściwego monitorowania pacjentów podczas leczenia teikoplaniny.<sup data-drug="Teicopix" data-section="Działania niepożądane" title="W poniższej tabeli wszystkie działania niepożądane, które wystąpiły z częstością większą niż po podaniu placebo i u więcej niż jednego pacjenta, przedstawiono stosując następującą konwencję: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (1

Częste działania niepożądane

Wśród często występujących działań niepożądanych teikoplaniny można wymienić następujące reakcje:2

  • Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: ropień oraz nadkażenia (nadmierny wzrost drobnoustrojów niewrażliwych na teikoplaninę)3
  • Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: ból i gorączka4
  • Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: wysypka, rumień, świąd5
  • Zaburzenia żołądka i jelit: biegunka, wymioty, nudności6

Niezbyt częste działania niepożądane

Z częstością niezbyt częstą (≥1/1000 do <1/100) występują:<sup data-drug="Teicopix" data-section="Działania niepożądane" title="niezbyt często (≥1/1000 do 7

Rzadkie i bardzo rzadkie działania niepożądane

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) zgłaszane są następujące działania niepożądane:<sup data-drug="Teicopix" data-section="Działania niepożądane" title="rzadko (≥1/10 000 do 10

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:<sup data-drug="Teicopix" data-section="Działania niepożądane" title="bardzo rzadko (14

Działania niepożądane o nieznanej częstości

Dodatkowo istnieje grupa działań niepożądanych, których częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych:16

Nefrotoksyczność teikoplaniny

Jednym z najbardziej istotnych klinicznie działań niepożądanych teikoplaniny jest jej nefrotoksyczność. Badania literaturowe wskazują, że przy stosowaniu niskiej dawki nasycającej (średnio 6 mg/kg dwa razy na dobę, następnie dawka podtrzymująca średnio 6 mg/kg raz na dobę), szacowany wskaźnik nefrotoksyczności wynosi około 2%.22

W obserwacyjnym badaniu bezpieczeństwa przeprowadzonym po dopuszczeniu leku do obrotu, obejmującym 300 pacjentów (średnia wieku 63 lata) leczonych z powodu zakażenia kości i stawów, zapalenia wsierdzia lub innych ciężkich zakażeń, którzy otrzymywali wysoką dawkę nasycającą 12 mg/kg dwa razy na dobę (średnio 5 dawek nasycających), a następnie dawkę podtrzymującą 12 mg/kg raz na dobę, zaobserwowano większy odsetek przypadków nefrotoksyczności:23

  • Wskaźnik potwierdzonej nefrotoksyczności w pierwszych 10 dniach: 11,0% (95% CI=[7,4%; 15,5%])24
  • Skumulowany wskaźnik nefrotoksyczności od początku leczenia do 60 dni po podaniu ostatniej dawki: 20,6% (95% CI=[16,0%; 25,8%])25
  • U pacjentów otrzymujących więcej niż 5 wysokich dawek nasycających (12 mg/kg dwa razy na dobę), a następnie dawkę podtrzymującą 12 mg/kg raz na dobę, skumulowany współczynnik nefrotoksyczności wzrastał do 27% (95% CI=[20,7%; 35,3%])26

Potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane

Wśród działań niepożądanych teikoplaniny znajdują się również reakcje, które mogą potencjalnie zagrażać życiu pacjenta:27

  • Reakcje nadwrażliwości – od reakcji anafilaktycznej po wstrząs anafilaktyczny28
  • Ciężkie reakcje skórne – toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella), zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy29
  • Reakcje polekowe z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS) – stanowiące poważne zagrożenie dla pacjenta30
  • Ciężkie zaburzenia hematologiczne – agranulocytoza, neutropenia, pancytopenia31
  • Ostra niewydolność nerek – stanowiąca poważne powikłanie terapii32

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych teikoplaniny wraz z ich częstością występowania i opisem:<sup data-drug="Targocid" data-section="Działania niepożądane" title="W poniższej tabeli wszystkie działania niepożądane, które wystąpiły z częstością większą niż w grupie placebo i częściej niż u jednego pacjenta, przedstawiono stosując następującą konwencję: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (33

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Ropień Często Miejscowy stan zapalny z nagromadzeniem ropy, może występować w miejscu podania lub w innych lokalizacjach
Nadkażenie Często Nadmierny wzrost drobnoustrojów niewrażliwych na teikoplaninę, związany z eliminacją normalnej flory bakteryjnej
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Leukopenia Niezbyt często Zmniejszenie liczby białych krwinek, zwiększające podatność na infekcje
Małopłytkowość Niezbyt często Zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększające ryzyko krwawień
Eozynofilia Niezbyt często Zwiększona liczba eozynofilów, często związana z reakcjami alergicznymi
Agranulocytoza Bardzo rzadko Skrajnie niski poziom granulocytów, powodujący wysokie ryzyko ciężkich zakażeń
Neutropenia, pancytopenia Bardzo rzadko Zmniejszenie liczby neutrofilów lub wszystkich linii komórek krwi, stanowiące poważne zagrożenie
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny Rzadko Ciężkie, nagłe reakcje nadwrażliwości, mogące zagrażać życiu pacjenta
Zespół DRESS Częstość nieznana Osutka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi – poważna reakcja nadwrażliwości
Zaburzenia układu nerwowego Zawroty głowy, ból głowy Często Mogą wpływać na normalne funkcjonowanie pacjenta
Napady drgawek Rzadko Ataki drgawek, szczególnie u pacjentów predysponowanych
Zaburzenia ucha i błędnika Głuchota, utrata słuchu, szumy uszne, zaburzenia przedsionkowe Częstość nieznana Potencjalnie nieodwracalne uszkodzenie narządu słuchu, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków ototoksycznych
Zaburzenia naczyniowe Zapalenie żył Niezbyt często Stan zapalny ściany żył, zwykle w miejscu podania dożylnego
Zakrzepowe zapalenie żył Rzadko Zapalenie żył z tworzeniem zakrzepów, zwiększa ryzyko zatorów
Zaburzenia układu oddechowego Skurcz oskrzeli Częstość nieznana Nagłe zwężenie dróg oddechowych, utrudniające oddychanie
Zaburzenia żołądka i jelit Biegunka, wymioty, nudności Często Objawy ze strony przewodu pokarmowego, mogące prowadzić do zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypka, rumień, świąd Często Skórne objawy reakcji nadwrażliwości, zazwyczaj o łagodnym przebiegu
Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, obrzęk naczynioruchowy Częstość nieznana Ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne, wymagające natychmiastowego przerwania leczenia
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Niewydolność nerek (w tym ostra niewydolność nerek) Częstość nieznana Upośledzenie funkcji nerek, ryzyka wzrasta przy wysokich dawkach i dłuższej terapii
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Ból, gorączka Często Ogólne objawy reakcji organizmu na lek lub infekcję
Ropień w miejscu wstrzyknięcia, dreszcze Częstość nieznana Lokalne powikłania w miejscu podania oraz ogólnoustrojowe reakcje
Badania diagnostyczne Zwiększenie aktywności aminotransferaz, fosfatazy zasadowej Częstość nieznana Przejściowe zmiany w parametrach laboratoryjnych wskazujące na wpływ na funkcję wątroby

Szczególna uwaga na nefrotoksyczność

Nefrotoksyczność jest jednym z najbardziej istotnych klinicznie działań niepożądanych teikoplaniny, które wymaga szczególnej uwagi podczas prowadzenia terapii. Ryzyko nefrotoksyczności wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki i czasu trwania leczenia.34

Czynniki zwiększające ryzyko nefrotoksyczności podczas leczenia teikoplaniny to:35

  • Wysokie dawki nasycające (12 mg/kg dwa razy na dobę)
  • Przedłużone stosowanie wysokich dawek nasycających (więcej niż 5 dawek)
  • Podeszły wiek pacjenta
  • Jednoczesne stosowanie innych leków nefrotoksycznych
  • Istniejące wcześniej zaburzenia funkcji nerek

Monitorowanie funkcji nerek jest niezbędne podczas terapii teikoplaniny, zwłaszcza u pacjentów otrzymujących wysokie dawki leku lub leczonych przez dłuższy okres czasu. Należy regularnie kontrolować stężenie kreatyniny w surowicy oraz oszacowaną szybkość filtracji kłębuszkowej (eGFR).36

Monitorowanie pacjentów podczas leczenia teikoplanina

Ze względu na potencjalne poważne działania niepożądane teikoplaniny, pacjenci powinni być starannie monitorowani podczas terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na:37

  • Funkcję nerek – regularne oznaczanie stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy
  • Parametry hematologiczne – okresowa kontrola morfologii krwi, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia
  • Funkcję wątroby – monitorowanie aktywności enzymów wątrobowych
  • Objawy reakcji nadwrażliwości – szczególnie w początkowym okresie leczenia
  • Funkcję narządu słuchu – zwłaszcza u pacjentów otrzymujących jednocześnie inne leki ototoksyczne lub leczonych przez dłuższy czas

W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak ciężkie reakcje skórne, reakcje anafilaktyczne, nasilona ototoksyczność lub nefrotoksyczność, leczenie teikoplaniny należy natychmiast przerwać i zastosować odpowiednie postępowanie lecznicze.38

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.39

Dane kontaktowe:40

  • Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Tel.: + 48 22 49 21 301
  • Faks: + 48 22 49 21 309
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub jego przedstawicielowi w Polsce.41

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 17.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl