Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Teikoplanina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania teikoplaniny

Teikoplanina jest antybiotykiem glikopeptydowym stosowanym w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie. Ze względu na swój profil bezpieczeństwa i potencjalne działania niepożądane wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat niebezpieczeństw i środków ostrożności, jakie należy podjąć podczas leczenia pacjentów teikoplaniną.^{1 2 3 4 5}

Reakcje nadwrażliwości

Po zastosowaniu teikoplaniny zgłaszano przypadki ciężkich, zagrażających życiu reakcji nadwrażliwości, które w niektórych przypadkach prowadziły do zgonu (np. wstrząs anafilaktyczny). W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości na teikoplaninę, należy natychmiast przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie działania ratunkowe.^{6 7}

Teikoplaninę należy stosować ostrożnie u pacjentów z nadwrażliwością na wankomycynę, ponieważ może wystąpić nadwrażliwość krzyżowa, w tym zakończony zgonem wstrząs anafilaktyczny. Jednakże stwierdzone w wywiadzie wystąpienie „zespołu czerwonego człowieka” (ang. „red man syndrome”) po podaniu wankomycyny nie jest przeciwwskazaniem do stosowania teikoplaniny.^{8 9 10}

Reakcje związane z infuzją

Rzadko, nawet podczas podawania pierwszej dawki, obserwowano „zespół czerwonego człowieka” – zespół objawów obejmujących: świąd, pokrzywkę, rumień, obrzęk naczynioruchowy, tachykardię, niedociśnienie tętnicze i duszność. Zatrzymanie lub spowolnienie infuzji może spowodować ustąpienie tych reakcji.^{11 12}

Reakcje związane z infuzją mogą być ograniczone, jeśli dawka dobowa nie jest podawana we wstrzyknięciu dożylnym (bolusie), ale w 30-minutowej infuzji.^{13 14 15}

Ciężkie niepożądane reakcje skórne (SCARs)

Po zastosowaniu teikoplaniny obserwowano ciężkie reakcje skórne, które mogą zagrażać życiu lub zakończyć się zgonem, w tym:^{16 17}

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami uogólnionymi (DRESS)
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)

^{18 19}

Podczas przepisywania leku pacjentów należy poinformować o objawach przedmiotowych i podmiotowych ciężkich reakcji skórnych, takich jak postępująca wysypka często z pęcherzami lub zmianami na błonach śluzowych lub wysypka krostkowa, i poddawać ścisłej obserwacji. W przypadku wystąpienia takich objawów leczenie teikoplaniną należy przerwać i rozważyć alternatywne postępowanie terapeutyczne.^{20 21}

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Teikoplanina ma ograniczone spektrum działania przeciwbakteryjnego (bakterie Gram-dodatnie). Nie jest odpowiednia do stosowania w monoterapii niektórych rodzajów zakażeń, chyba że patogen został już zidentyfikowany i oznaczona jest jego wrażliwość lub istnieje duże podejrzenie, że najbardziej prawdopodobny patogen będzie wrażliwy na leczenie teikoplaniną.^{22 23}

W racjonalnym stosowaniu teikoplaniny należy wziąć pod uwagę jej spektrum działania przeciwbakteryjnego, profil bezpieczeństwa oraz przydatność standardowego leczenia przeciwbakteryjnego w terapii konkretnego pacjenta. Na tej podstawie można oczekiwać, że w większości przypadków teikoplanina będzie stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń u pacjentów, dla których standardowe leczenie przeciwbakteryjne uważane jest za nieodpowiednie.^{24 25}

Małopłytkowość

Podczas stosowania teikoplaniny notowano przypadki małopłytkowości. W czasie leczenia zaleca się okresowe badania hematologiczne, w tym pełną morfologię krwi.^{26 27 28}

Nefrotoksyczność

U pacjentów leczonych teikoplaniną zgłaszano nefrotoksyczność i niewydolność nerek. Szczególnej uwagi wymagają:^{29 30}

• Pacjenci z niewydolnością nerek otrzymujący teikoplaninę w schemacie podawania wysokiej dawki nasycającej
• Pacjenci otrzymujący teikoplaninę w skojarzeniu lub kolejno z innymi produktami leczniczymi o znanym działaniu nefrotoksycznym (np. aminoglikozydy, kolistyna, amfoterycyna B, cyklosporyna i cisplatyna)

^{31 32}

Ponieważ teikoplanina jest wydalana głównie przez nerki, u pacjentów z niewydolnością nerek dawkę teikoplaniny należy zmodyfikować (patrz punkt 4.2 Charakterystyki Produktu Leczniczego).^{33 34 35}

Ototoksyczność

Podobnie jak w przypadku innych glikopeptydów, u pacjentów leczonych teikoplaniną notowano ototoksyczność (głuchota i szumy uszne). Szczególnej obserwacji wymagają pacjenci, u których:^{36 37}

• W trakcie leczenia teikoplaniną rozwinęły się objawy przedmiotowe lub podmiotowe zaburzeń słuchu lub uszkodzenia ucha wewnętrznego
• Prowadzone jest długotrwałe leczenie
• Występuje niewydolność nerek

^{38 39}

Szczególnej kontroli wymagają pacjenci otrzymujący teikoplaninę w skojarzeniu lub kolejno z innymi produktami leczniczymi o znanym działaniu:

• Nefrotoksycznym
• Neurotoksycznym
• Ototoksycznym (np. aminoglikozydy, kolistyna, amfoterycyna B, cyklosporyna, cisplatyna, furosemid i kwas etakrynowy)

^{40 41}

W przypadku pogorszenia słuchu należy ocenić korzyści z dalszego stosowania teikoplaniny. Należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania teikoplaniny pacjentom, u których konieczne jest skojarzone leczenie produktami leczniczymi o działaniu ototoksycznym i (lub) nefrotoksycznym – zaleca się u nich regularne badania hematologiczne, badania czynności wątroby i nerek.^{42 43}

Nadkażenie

Podobnie jak po zastosowaniu innych antybiotyków, stosowanie teikoplaniny, szczególnie długotrwałe, może spowodować dodatkowy rozwój drobnoustrojów niewrażliwych. W razie wystąpienia nadkażenia w okresie leczenia, należy zastosować odpowiednie środki.^{44 45 46}

Szczególne ostrzeżenia dotyczące podawania

Teikoplaniny nie należy podawać dokomorowo ze względu na ryzyko poważnych powikłań neurologicznych.^{47 48 49}

Szczególne populacje pacjentów

W przypadku określonych grup pacjentów wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania teikoplaniny:

Stosowanie teikoplaniny wymaga dokładnego monitorowania stanu pacjenta i szybkiej reakcji w przypadku wystąpienia działań niepożądanych. Świadomość potencjalnych zagrożeń i odpowiednie środki ostrożności pozwalają na bezpieczniejsze prowadzenie terapii tym antybiotykiem.^{50 51}