utrata heterozygotyczności
Utrata heterozygotyczności (Loss of Heterozygosity, LOH) to zjawisko genetyczne polegające na utracie jednego z dwóch alleli danego genu lub regionu chromosomowego. W normalnych komórkach diploidalnych występują dwie kopie każdego genu, po jednej od każdego z rodziców. Heterozygotyczność oznacza obecność różnych alleli tego samego genu na chromosomach homologicznych.
Utrata heterozygotyczności jest ważnym mechanizmem w procesie kancerogenezy. Zgodnie z hipotezą Knudsona dotyczącą dwuetapowej mutacji, LOH może prowadzić do ujawnienia recesywnych mutacji w genach supresorowych nowotworów. W pierwszym etapie dochodzi do inaktywacji jednego allelu genu supresorowego, a w drugim – do utraty drugiego, prawidłowego allelu poprzez LOH, co prowadzi do całkowitej utraty funkcji genu supresorowego.
Mechanizmy odpowiedzialne za LOH obejmują delecję chromosomową, rekombinację mitotyczną, konwersję genową, utratę całego chromosomu lub jego duplikację z jednoczesną utratą homologicznego chromosomu. Zjawisko to można wykryć za pomocą analizy markerów mikrosatelitarnych, polimorfizmu pojedynczego nukleotydu (SNP) lub technik cytogenetycznych.
Utrata heterozygotyczności jest częstym zjawiskiem w wielu typach nowotworów, w tym w raku piersi, jelita grubego, płuc czy mózgu. Identyfikacja regionów LOH ma istotne znaczenie diagnostyczne, prognostyczne oraz w zrozumieniu molekularnych podstaw rozwoju nowotworów, pomagając w identyfikacji nowych genów supresorowych i potencjalnych celów terapeutycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy wilmsa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Guz Wilmsa (nephroblastoma) jest najczęstszym złośliwym nowotworem nerek u dzieci, charakteryzującym się ogólną 5-letnią przeżywalnością na poziomie około 90% w krajach rozwiniętych, a w badaniach kanadyjskich nawet 96% u dzieci w wieku 0-14 lat. Rokowanie zależy od wielu czynników, w tym histologii (korzystna vs anaplastyczna), stopnia zaawansowania choroby (I-IV) oraz cech molekularnych guza, takich jak amplifikacja 1q czy utrata heterozygotyczności 1p i 16q. Pięcioletnie przeżycie dla stadium I i II wynosi do 100%, natomiast dla stadium IV spada do około 8%. Nawrót choroby występuje u około 15% pacjentów, głównie w ciągu pierwszych 2 lat po leczeniu, a czas do operacji w guzach obustronnych bez przerzutów jest istotny prognostycznie (operacja przed 120 dniem od chemioterapii zmniejsza ryzyko nawrotu). Wiek pacjenta również wpływa na rokowanie, z lepszymi wynikami u dzieci poniżej 2 lat i gorszymi u pacjentów powyżej 15 lat.
aberracja genetyczna, amplifikacja 1q, analiza regresji Coxa, anaplazja, chemioterapia przedoperacyjna, doksorubicyna, drugi nowotwór złośliwy, ekspresja genu, guz obustronny, guz Wilmsa, histologia guza, histologia korzystna, krzywa przeżycia Kaplana-Meiera, marker biologiczny, nawrót choroby, nowotwór złośliwy nerki, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od zdarzeń, przeżycie względne, radioterapia, stopień zaawansowania choroby, stosunek neutrofilów do limfocytów, stratyfikacja pacjentów, utrata heterozygotyczności - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy wilmsa – Diagnostyka i diagnoza
Guz Wilmsa (nephroblastoma) jest najczęstszym złośliwym nowotworem nerek u dzieci, diagnozowanym najczęściej przed 6. rokiem życia, ze średnim wiekiem rozpoznania 3,5 roku. W około 10-15% przypadków występuje w kontekście zespołów genetycznych, takich jak WAGR, Denysa-Drasha czy Beckwitha-Wiedemanna, co wymaga regularnej kontroli u dzieci z predyspozycjami. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, badaniach laboratoryjnych (morfologia, biochemia, badania koagulologiczne, cytogenetyczne) oraz obrazowych, w tym USG jamy brzusznej z Dopplerem, TK i MRI, które pozwalają na ocenę lokalizacji, charakterystyki guza oraz ewentualnych przerzutów, zwłaszcza do płuc. Ostateczne rozpoznanie potwierdza badanie histopatologiczne, z klasyfikacją na korzystną (ok. 90%) i niekorzystną histologię (anaplastyczną, 3-7%), co ma istotne znaczenie prognostyczne. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić neuroblastoma, mięsak jasnokomórkowy nerki, guz rabdoidny oraz inne nowotwory nerek u dzieci.
badania biochemiczne krwi, badania cytogenetyczne, badania koagulologiczne, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja igłowa, chemioterapia przedoperacyjna, guz Wilmsa, krążący DNA guza, krwiomocz, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nefrektomia, nephroblastoma, nerczak zarodkowy, neuroblastoma, radiomika, rak nerkowokomórkowy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, utrata heterozygotyczności, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Denysa-Drasha, zespół klinicystów, zespół WAGR - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwość guzowata – Patofizjologia i mechanizm
Złośliwość guzowata (TSC) to autosomalnie dominujące zaburzenie genetyczne spowodowane mutacjami w genach TSC1 (kodującym hamartynę) lub TSC2 (kodującym tuberynę), które tworzą kompleks supresorowy guza hamujący aktywność białka Rheb i szlaku mTORC1. Mutacje TSC2 występują w około 75% przypadków, zwłaszcza de novo, i wiążą się z cięższym fenotypem choroby. Dysfunkcja kompleksu TSC1/TSC2 prowadzi do konstytutywnej aktywacji mTORC1, zwiększonej fosforylacji S6K1/2 i 4E-BP1, co skutkuje nadmierną proliferacją komórek, zahamowaniem autofagii, wzrostem angiogenezy oraz zaburzeniami metabolizmu glukozy i odpowiedzi immunologicznej. Model „dwóch uderzeń” Knudsona wyjaśnia patogenezę hamartomatów, gdzie mutacja germinalna w jednym allelu TSC1/TSC2 jest pierwszym uderzeniem, a somatyczna utrata heterozygotyczności drugim, prowadząc do rozwoju guzów w wielu narządach, w tym mózgu, nerkach, skórze i płucach.
angiomiolipoma, autofagia, beztlenowa glikoliza, ferroptoza, guzek korowy, inhibitor mTOR, kinaza ERK, naczyniakomięśniak nerki, naczyniakowłókniak, podwyściółkowy olbrzymiokomórkowy gwiaździak, rak nerkowokomórkowy, reaktywne formy tlenu, stres oksydacyjny, stres retikulum endoplazmatycznego, szlak mTOR, szlak Notch, utrata heterozygotyczności, złośliwość guzowata - Leksykon chorób i schorzeń
Meningioma – Etiologia i przyczyny
Meningioma to nowotwór wywodzący się z opon mózgowo-rdzeniowych, którego etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne, hormonalne i środowiskowe. Genetycznie, około 40-80% meningioma wykazuje aberracje chromosomu 22, zwłaszcza delecję genu NF2 (22q12), co jest dominującą cechą sporadycznych przypadków. Dodatkowo, mutacje w genach TRAF7, KLF4, AKT1 i SMO są często obecne w łagodnych meningioma podstawy czaszki. Predyspozycje genetyczne obejmują m.in. neurofibromatozę typu 2 (NF2), zespół von Hippel-Lindau, MEN1, Li-Fraumeni, Cowdena i Gorlina. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza radioterapia głowy w dzieciństwie, zwiększa ryzyko rozwoju meningioma 6-10-krotnie. Epidemiologicznie, guzy te występują dwukrotnie częściej u kobiet, co wiąże się z obecnością receptorów hormonalnych (progesteronowych u 88%, estrogenowych i androgenowych po około 40%) oraz obserwowanym wzrostem tempa wzrostu guza w ciąży i cyklu miesiączkowym.
aberracja chromosomowa, choroba von Hippel-Lindau, delecja chromosomowa, delecja genu, doustna antykoncepcja, gen NF2, guz atypowy, hormonalna terapia zastępcza, insulinopodobny czynnik wzrostu, meningioma, neurofibromatoza typu 2, nieprawidłowość chromosomalna, niestabilność genomowa, octan cyproteronu, octan medroksyprogesteronu, opona mózgowo-rdzeniowa, pajęczynówka, promieniowanie jonizujące, radioterapia głowy, receptor androgenowy, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, tkanka tłuszczowa, utrata heterozygotyczności, wskaźnik masy ciała, zespół Cowdena, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół mnogiej gruczolakowatości - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół klippela-trenaunaya – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Klippela-Trenaunaya (KTS) jest rzadkim wrodzonym zaburzeniem naczyniowym, którego patogeneza wiąże się głównie z somatycznymi mutacjami w genie PIK3CA, prowadzącymi do nadaktywacji szlaku PI3K/AKT/mTOR. Mutacje te powodują niekontrolowany wzrost i proliferację komórek naczyń krwionośnych, limfatycznych, tkanek miękkich oraz kości, co manifestuje się przerostem i malformacjami naczyniowymi. KTS jest klasyfikowany w spektrum przerostów związanych z PIK3CA (PROS). Dodatkowo, mutacje w genie AGGF1 zwiększają angiogenezę, co również przyczynia się do fenotypu choroby. Patofizjologia obejmuje także zaburzenia równowagi angiogenezy i waskulogenezy, prowadzące do powikłań takich jak krwawienia, zakrzepica, DIC oraz chylothorax, które znacząco wpływają na rokowanie pacjentów. Zajęcie narządów wewnętrznych, zwłaszcza układu pokarmowego, jest częste i wymaga szczególnej uwagi diagnostycznej i terapeutycznej.
ablacja częstotliwości radiowej, alpelisib, chylothorax, fosfatydyloinozytolo-3-kinaza, gen PIK3CA, inhibitor PIK3CA, malformacja naczyniowa, nieprawidłowa angiogeneza, rapamycyna, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, sirolimus, skleroterapia, spektrum przerostu związanego z PIK3CA, szlak PI3K/AKT/mTOR, utrata heterozygotyczności, waskulogeneza, wrodzone zaburzenie naczyniowe, zespół Klippela-Trenaunaya, zespolenie tętniczo-żylne