farmakokinetyka nieliniowa
Farmakokinetyka nieliniowa to zjawisko, w którym parametry farmakokinetyczne leku (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i eliminacja) zmieniają się nieproporcjonalnie w stosunku do dawki. W przeciwieństwie do farmakokinetyki liniowej, gdzie stężenie leku w osoczu jest proporcjonalne do podanej dawki, w przypadku farmakokinetyki nieliniowej podwojenie dawki może prowadzić do więcej niż dwukrotnego wzrostu stężenia leku w osoczu.
Najczęstszą przyczyną farmakokinetyki nieliniowej jest wysycenie procesów metabolicznych, gdy enzymy odpowiedzialne za metabolizm leku pracują na maksymalnym poziomie (saturacja). Inne mechanizmy obejmują ograniczoną biodostępność, wysycenie białek transportujących lek, auto- lub heteroindukcję enzymów metabolizujących oraz zmiany w wiązaniu z białkami osocza.
Klinicznie farmakokinetyka nieliniowa ma istotne znaczenie, ponieważ nawet niewielkie zmiany dawki mogą prowadzić do nieproporcjonalnie dużych zmian stężenia leku we krwi, zwiększając ryzyko działań niepożądanych lub toksyczności. Przykłady leków wykazujących farmakokinetykę nieliniową to fenytoina, karbamazepina, teofilina, alkohol i kwas acetylosalicylowy w wysokich dawkach.
Monitorowanie stężenia terapeutycznego leków (TDM) jest szczególnie ważne w przypadku leków o farmakokinetyce nieliniowej, pomagając w ustaleniu bezpiecznej i skutecznej dawki oraz uniknięciu powikłań wynikających z nieprzewidywalnych zmian stężenia leku w organizmie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vimetso 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Vimetso zawiera wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg) w formie tabletek powlekanych. Wildagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością (85%), szybkim wchłanianiem (Tmax 1,7 h na czczo, 2,5 h z pokarmem) oraz niskim wiązaniem z białkami osocza (9,3%). Metabolizm wildagliptyny obejmuje około 69% dawki, z głównym nieaktywnym metabolitem LAY 151, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% z moczem). Metformina wykazuje biodostępność 50-60% (tabletka 500 mg), Tmax około 2,5 h, z nieliniową farmakokinetyką i brakiem metabolizmu, eliminowana głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Spożycie pokarmu zmniejsza wchłanianie metforminy (Cmax o 26-40%, AUC o 7-25%) i opóźnia Tmax, natomiast wpływ na wildagliptynę jest klinicznie nieistotny.
AUC, biodostępność, biodostępność metforminy, biorównoważność, Cmax, CYP 1A2, CYP 2C19, CYP 2C8, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4, CYP 450, cytochrom P450, DPP-4, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peptydaza dipeptydylowa, przesączanie kłębuszkowe, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, Tmax, Vss, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telmisartan HCT EGIS 40 mg + 12,5 mg
Telmisartan HCT EGIS, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, wykazuje farmakokinetykę, w której jednoczesne podawanie obu składników nie wpływa na ich wzajemne parametry. Telmisartan osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Tmax) w 0,5-1,5 godziny, z biodostępnością zależną od dawki: 42% dla 40 mg i 58% dla 160 mg. Spożycie pokarmu powoduje niewielkie zmniejszenie AUC (6% przy 40 mg, 19% przy 160 mg), bez istotnego wpływu na skuteczność terapeutyczną. Telmisartan wiąże się z białkami osocza w >99,5%, ma pozorną objętość dystrybucji około 500 l i jest metabolizowany do nieaktywnego acyloglukuronidu, bez udziału cytochromu P450. Eliminacja następuje głównie z kałem (>97%) drogą żółciową, z klirensem osoczowym >1500 ml/min i okresem półtrwania >20 godzin. Hydrochlorotiazyd osiąga Tmax w 1-3 godziny, ma biodostępność około 60%, wiąże się z białkami w 68%, a jego pozorna objętość dystrybucji wynosi 0,83-1,14 l/kg. Jest wydalany niemal całkowicie przez nerki w postaci niezmienionej, z klirensem nerkowym 250-300 ml/min i okresem półtrwania 10-15 godzin (wydłużonym do 34 godzin przy niewydolności nerek).
acyloglukuronid, AUC, biodostępność telmisartanu, cytochrom P450, droga żółciowa, farmakokinetyka nieliniowa, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, kumulacja w osoczu, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, stężenie maksymalne, telmisartan i hydrochlorotiazyd, wiązanie z białkami osocza, wydalanie żółciowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Normoton 500 mg
Metformina chlorowodorek, substancja czynna leku Normoton, charakteryzuje się nieliniową farmakokinetyką absorpcji po podaniu doustnym, z Tmax około 2,5 godziny i biodostępnością wynoszącą 50-60% przy dawce 500 mg. Około 20-30% dawki jest wydalane z kałem jako frakcja niewchłonięta. Stężenie metforminy w osoczu w stanie stacjonarnym osiąga wartości poniżej 1 μg/ml przy standardowych dawkach, a maksymalne stężenie nie przekracza 5 μg/ml nawet przy dawkach maksymalnych. Obecność pokarmu istotnie zmniejsza i opóźnia absorpcję leku, redukując Cmax o 40%, AUC o 25% oraz wydłużając Tmax o 35 minut, choć kliniczne znaczenie tych zmian pozostaje niejednoznaczne.
absorpcja leku, AUC, biodostępność, ekspozycja na lek, erytrocyt, farmakokinetyka nieliniowa, faza eliminacji, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, metformina chlorowodorek, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metcrean 1000 mg
Metformina chlorowodorek, substancja czynna leku Metcrean, wykazuje nieliniową farmakokinetykę absorpcji z biodostępnością doustną na poziomie 50-60% po dawkach 500 mg i 850 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest około 2,5 godziny po podaniu, a stężenie w stanie stacjonarnym wynosi poniżej 1 µg/ml po 24-48 godzinach stosowania. Pokarm istotnie zmniejsza Cmax o 40% i AUC o 25%, jednocześnie wydłużając tmax o 35 minut, choć kliniczne znaczenie tych zmian pozostaje niejasne. Metformina charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza, dużą objętością dystrybucji (63-276 l) oraz przenikaniem do erytrocytów, które stanowią drugi kompartment dystrybucji. Lek nie ulega metabolizmowi i jest wydalany w postaci niezmienionej głównie przez nerki, z klirensem nerkowym przekraczającym 400 ml/min, wskazującym na przesączanie kłębuszkowe i wydzielanie kanalikowe. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 6,5 godziny.
biodostępność, ekspozycja układowa, erytrocyt, farmakokinetyka absorpcji, farmakokinetyka nieliniowa, klirens nerkowy, kompartment dystrybucji, krwinka czerwona, metforminy chlorowodorek, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, tabletka powlekana, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telmycar 80 mg + 12,5 mg
Telmycar to preparat zawierający telmisartan (80 mg) i hydrochlorotiazyd (12,5 mg), które wykazują odrębne profile farmakokinetyczne. Telmisartan osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w 0,5-1,5 godziny, z biodostępnością zależną od dawki: 42% dla 40 mg i 58% dla 160 mg. Pokarm zmniejsza AUC telmisartanu o 6-19%, jednak po 3 godzinach stężenia są porównywalne niezależnie od przyjęcia leku na czczo lub z posiłkiem. Telmisartan wiąże się z białkami osocza w >99,5%, ma dużą pozorną objętość dystrybucji (~500 l) i jest metabolizowany do farmakologicznie nieaktywnego acyloglukuronidu, bez udziału cytochromu P450. Eliminacja odbywa się głównie drogą żółciową (>97%), z klirensem osoczowym >1500 ml/min i okresem półtrwania >20 godzin. Hydrochlorotiazyd osiąga Cmax po 1-3 godzinach, ma biodostępność około 60%, wiąże się z białkami osocza w 68%, ma objętość dystrybucji 0,83-1,14 l/kg i jest wydalany niemal całkowicie w postaci niezmienionej przez nerki (klirens nerkowy 250-300 ml/min), z okresem półtrwania 10-15 godzin.
acyloglukuronid, alfa-1 kwaśna glikoproteina, AUC, biodostępność telmisartanu, Cmax, cytochrom P450, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, faza eliminacji, hemodializa, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie w osoczu, telmisartan, Telmycar, wydalanie żółciowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telmizek HCT 40 mg + 12,5 mg
Telmizek HCT to lek złożony zawierający telmisartan (40 mg, 80 mg) i hydrochlorotiazyd (12,5 mg, 25 mg). Telmisartan charakteryzuje się szybkim osiągnięciem Cmax w 0,5-1,5 h, biodostępnością zależną od dawki (42% dla 40 mg, 58% dla 160 mg) oraz wysokim (>99,5%) wiązaniem z białkami osocza. Jego objętość dystrybucji wynosi około 500 l, a metabolizm ogranicza się do sprzęgania do farmakologicznie nieaktywnego acyloglukuronidu, bez udziału cytochromu P450. Eliminacja telmisartanu odbywa się głównie drogą żółciową (>97% z kałem), z klirensem osoczowym >1500 ml/min i okresem półtrwania >20 h. Hydrochlorotiazyd osiąga Cmax po 1-3 h, ma biodostępność około 60%, wiąże się z białkami osocza w 68%, a jego objętość dystrybucji wynosi 0,83-1,14 l/kg. Nie ulega metabolizmowi i jest wydalany w postaci niezmienionej z moczem, z klirensem nerkowym 250-300 ml/min i okresem półtrwania 10-15 h. Farmakokinetyka telmisartanu jest nieliniowa, natomiast hydrochlorotiazydu liniowa.
acyloglukuronid, AUC, biodostępność, Cmax, cytochrom P450, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, glikoproteina alfa-1, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, podanie doustne, stężenie w osoczu, Telmizek HCT, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby