Właściwości farmakokinetyczne
Normoton 500 mg

Właściwości farmakokinetyczne metforminy chlorowodorku

Farmakokinetyka metforminy chlorowodorku, substancji czynnej leku Normoton, obejmuje szereg procesów fizjologicznych, które determinują jej losy w organizmie po podaniu doustnym. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę poszczególnych etapów farmakokinetycznych tego leku, istotnych z punktu widzenia zastosowania klinicznego.

Wchłanianie

Po doustnym podaniu tabletki metforminy chlorowodorku, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) występuje po około 2,5 godzinach (tmax). Biodostępność metforminy po podaniu doustnym jest ograniczona – u zdrowych ochotników całkowita biodostępność po podaniu tabletki metforminy chlorowodorku 500 mg wynosi w przybliżeniu 50-60%. Znacząca część podanej dawki, około 20-30%, jest wydalana z kałem jako frakcja niewchłonięta. ¹

Istotną cechą farmakokinetyki metforminy jest to, że jej absorpcja po podaniu doustnym może ulec wysyceniu i nie jest całkowita. Farmakokinetyka absorpcji metforminy ma charakter nieliniowy, co może mieć znaczenie przy modyfikacjach dawkowania. ²

Stężenie w osoczu po standardowym dawkowaniu

Przy standardowych schematach dawkowania metforminy, stężenie w osoczu w stanie stacjonarnym osiągane jest stosunkowo szybko – po upływie 24-48 godzin. W warunkach standardowego dawkowania stężenie to jest zwykle mniejsze niż 1 mikrogram/ml. Nawet przy zastosowaniu dawek maksymalnych, w kontrolowanych badaniach klinicznych maksymalne stężenie metforminy w osoczu nie przekraczało 5 mikrogramów/ml. ³

Wpływ pokarmu na wchłanianie

Obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym ma istotny wpływ na wchłanianie metforminy, powodując zarówno zmniejszenie jak i opóźnienie absorpcji leku. Konkretne badania wykazały, że po doustnym podaniu tabletki 850 mg metforminy w obecności pokarmu obserwowano:

• zmniejszenie maksymalnego stężenia leku w osoczu o 40%
• zmniejszenie powierzchni pola pod krzywą (AUC) o 25%
• wydłużenie czasu wystąpienia stężenia maksymalnego o 35 minut

Należy jednak zaznaczyć, że kliniczne znaczenie tych zmian nie zostało jednoznacznie ustalone. ⁴

Dystrybucja

Metformina charakteryzuje się specyficznym wzorcem dystrybucji w organizmie. Wiązanie z białkami osocza jest nieznaczne, co oznacza, że większość leku występuje w osoczu w postaci niezwiązanej. Erytrocyty stanowią ważny kompartment dystrybucji metforminy – lek przenika do krwinek czerwonych, a maksymalne stężenie we krwi jest mniejsze niż w osoczu, choć występuje w przybliżeniu w tym samym czasie. ⁵

Średnia objętość dystrybucji (Vd) metforminy jest znacząca i wynosi od 63 do 276 l, co wskazuje na rozległe przenikanie leku do tkanek. ⁶

Metabolizm

Metformina wykazuje unikalną charakterystykę metaboliczną, ponieważ jest wydalana z moczem w postaci niezmienionej. U ludzi nie zidentyfikowano żadnych metabolitów metforminy, co oznacza, że lek nie podlega istotnym przemianom biochemicznym w organizmie. ⁷

Eliminacja

Eliminacja metforminy odbywa się głównie drogą nerkową. Średni klirens nerkowy metforminy wynosi ponad 500 ml/min, co przewyższa fizjologiczną wartość filtracji kłębuszkowej i wskazuje, że metformina jest wydalana zarówno w wyniku przesączania kłębuszkowego, jak i aktywnego wydzielania kanalikowego. ⁸

Po podaniu doustnym rzeczywisty okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji jest stosunkowo krótki i wynosi do około 6,5 godziny. Jest to istotne z punktu widzenia planowania schematu dawkowania leku. ⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Niewydolność nerek

Zaburzenia czynności nerek mają kluczowy wpływ na farmakokinetykę metforminy. W przypadku niewydolności nerek klirens nerkowy leku zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny, co skutkuje wydłużeniem okresu półtrwania i w konsekwencji zwiększeniem stężenia metforminy w osoczu. ¹⁰

Należy zaznaczyć, że dostępne dane dotyczące pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek są ograniczone i nie pozwalają na wiarygodne oszacowanie ogólnoustrojowej ekspozycji na metforminę w porównaniu z pacjentami o prawidłowej funkcji nerek. Z tego względu, decyzja o dostosowaniu dawki u pacjentów z niewydolnością nerek powinna opierać się przede wszystkim na ocenie skuteczności klinicznej i tolerancji leku. ¹¹