Przeciwwskazania stosowania leku Normoton

Przed przepisaniem metforminy w postaci leku Normoton (500 mg, tabletki powlekane), należy dokładnie zweryfikować, czy u pacjenta nie występują przeciwwskazania do jej stosowania. Metformina chlorowodorek, główna substancja czynna leku (500 mg w jednej tabletce, co odpowiada 390 mg metforminy), nie może być stosowana w szeregu jasno określonych przypadków klinicznych.¹

Nadwrażliwość na składniki leku

Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na metforminę lub jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Należy zwrócić uwagę, że tabletki Normoton zawierają laktozę jednowodną (5,5 mg w każdej tabletce), co może być istotne u pacjentów z nietolerancją tego cukru.^{2 3}

Stany kwasicy metabolicznej

Lek Normoton jest przeciwwskazany w przypadku występowania jakiegokolwiek rodzaju ostrej kwasicy metabolicznej. Dotyczy to w szczególności:

• Kwasicy mleczanowej – poważnego powikłania metabolicznego, które może wystąpić na skutek kumulacji metforminy
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – ostrego powikłania cukrzycy charakteryzującego się wysokim stężeniem ciał ketonowych

Ponadto nie należy stosować metforminy w stanie przedśpiączkowym w cukrzycy.⁴

Zaburzenia czynności nerek

Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako przesączanie kłębuszkowe (GFR) poniżej 30 ml/min. Jest to istotne, ponieważ metformina jest wydalana głównie przez nerki, a jej kumulacja przy zaburzonej funkcji nerek zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej.<sup data-drug="Normoton" data-section="Przeciwwskazania" title="Ciężka niewydolność nerek (GRF5

Ponadto leku nie należy stosować w ostrych stanach mogących prowadzić do zaburzeń czynności nerek, takich jak:

• Odwodnienie – które może nasilać dysfunkcję nerek
• Ciężkie zakażenie – mogące wpływać na funkcję nerek
• Wstrząs – powodujący hipoperfuzję narządów, w tym nerek

W tych stanach dochodzi do zmniejszenia perfuzji nerkowej, co może prowadzić do kumulacji metforminy i zwiększenia ryzyka kwasicy mleczanowej.⁶

Stany z niedotlenieniem tkanek

Normoton jest przeciwwskazany w ostrych i przewlekłych chorobach, które mogą spowodować niedotlenienie tkanek. Do takich stanów zaliczamy:

• Niewyrównaną niewydolność serca – gdy serce nie jest w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości krwi do narządów
• Niewydolność oddechową – prowadzącą do hipoksemii
• Świeżo przebyty zawał mięśnia sercowego – gdy perfuzja tkankowa może być upośledzona
• Wstrząs – z towarzyszącą hipoperfuzją narządów

W powyższych stanach zwiększa się ryzyko kwasicy mleczanowej, która stanowi jedno z najpoważniejszych powikłań terapii metforminą.⁷

Zaburzenia czynności wątroby i alkoholizm

Metformina jest przeciwwskazana w następujących przypadkach:

• Niewydolność wątroby – ze względu na ograniczoną zdolność do eliminacji kwasu mlekowego
• Ostre zatrucie alkoholem – które może nasilać efekt metforminy na metabolizm mleczanów
• Alkoholizm – ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej

Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie kwasu mlekowego, a jej uszkodzenie lub zaburzenie funkcji (w tym związane z alkoholem) prowadzi do zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej podczas stosowania metforminy.⁸

Ograniczenia wiekowe

Należy pamiętać, że Normoton nie jest wskazany do stosowania u osób w wieku poniżej 18 lat. Wynika to z ograniczonej liczby danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania metforminy w populacji pediatrycznej.⁹

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie leku Normoton

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją również sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć odradzenie stosowania metforminy, nawet jeśli nie występują pełne przeciwwskazania:

Planowane badania z użyciem środków kontrastowych

U pacjentów z zaplanowanymi badaniami diagnostycznymi z użyciem jodowych środków kontrastowych podawanych donaczyniowo należy rozważyć czasowe odstawienie metforminy ze względu na ryzyko ostrego uszkodzenia nerek wywołanego środkiem kontrastowym, co może prowadzić do kumulacji metforminy i zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej.<sup data-drug="Normoton" data-section="Przeciwwskazania" title="Ciężka niewydolność nerek (GRF10

Zabieg chirurgiczny w znieczuleniu ogólnym

Przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi w znieczuleniu ogólnym, rdzeniowym lub zewnątrzoponowym należy odstawić metforminę na 48 godzin przed zabiegiem i można ją wznowić nie wcześniej niż 48 godzin po zabiegu, po potwierdzeniu prawidłowej funkcji nerek. Jest to związane z ryzykiem czasowego pogorszenia funkcji nerek w okresie okołooperacyjnym.¹¹

Pacjenci w wieku podeszłym

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku, którzy są bardziej narażeni na ryzyko niewydolności nerek i mogą mieć zmniejszoną masę mięśniową. U takich pacjentów należy regularnie monitorować czynność nerek i dostosowywać dawkę metforminy.<sup data-drug="Normoton" data-section="Przeciwwskazania" title="Ciężka niewydolność nerek (GRF12

Pacjenci z predyspozycją do kwasicy mleczanowej

Należy unikać stosowania metforminy lub ściśle monitorować pacjentów z następującymi czynnikami ryzyka kwasicy mleczanowej:

• Pacjenci z umiarkowaną niewydolnością nerek (GFR 30-59 ml/min)
• Pacjenci przyjmujący leki mogące wpływać na czynność nerek (np. NLPZ, inhibitory ACE, ARB, diuretyki)
• Pacjenci z chorobami prowadzącymi do odwodnienia (np. ciężka biegunka, wymioty)
• Pacjenci z chorobami wątroby o mniejszym nasileniu

W tych przypadkach należy szczególnie wnikliwie ocenić stosunek korzyści do ryzyka stosowania metforminy.<sup data-drug="Normoton" data-section="Przeciwwskazania" title="Każdy rodzaj ostrej kwasicy metabolicznej (takiej jak kwasica mleczanowa, cukrzycowa kwasica ketonowa). […] Ciężka niewydolność nerek (GRF13

Pacjenci z nietolerancją laktozy

Należy zachować ostrożność u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, ponieważ lek Normoton zawiera laktozę jednowodną (5,5 mg w tabletce). W przypadku nasilonych objawów nietolerancji laktozy, należy rozważyć inną postać metforminy lub alternatywny lek przeciwcukrzycowy.¹⁴