ból przebijający
Ból przebijający (ang. breakthrough pain) to krótkotrwałe zaostrzenie dolegliwości bólowych, które występuje pomimo stosowania regularnej terapii przeciwbólowej. Zjawisko to najczęściej obserwuje się u pacjentów z przewlekłym bólem nowotworowym, jednak może dotyczyć również innych schorzeń przewlekłych.
Charakterystycznymi cechami bólu przebijającego są: nagły początek, duże nasilenie, krótki czas trwania (zazwyczaj 30-60 minut) oraz częste występowanie (kilka razy dziennie). Można wyróżnić trzy główne typy bólu przebijającego: incydentalny (związany z konkretną czynnością), spontaniczny (występujący bez wyraźnego powodu) oraz końca dawki (pojawiający się przed przyjęciem kolejnej dawki leku przeciwbólowego).
W leczeniu bólu przebijającego stosuje się szybko działające preparaty opioidowe, głównie fentanyl podawany drogą przezśluzówkową (donosowo, podpoliczkowa, podjęzykowa). Kluczowym elementem postępowania jest dokładna ocena charakteru bólu oraz dostosowanie schematu leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta. Leczenie bólu przebijającego powinno być prowadzone równolegle z odpowiednio dobraną terapią bólu podstawowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fentanyl – Działania niepożądane
Fentanyl, silny opioid stosowany w leczeniu bólu przewlekłego i przebijającego, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od formy podania, dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmują nudności (35,7%), wymioty (23,2%), zaparcia (23,1%), senność (15,0%), zawroty głowy (13,1%) oraz ból głowy (11,8%). U dzieci i młodzieży profil jest podobny, choć z nieco inną częstością występowania objawów, np. wymioty 33,9%, nudności 23,5%, ból głowy 16,3%. Najpoważniejszymi powikłaniami są depresja oddechowa, depresja krążeniowa, niedociśnienie tętnicze i wstrząs, które wymagają ścisłego monitorowania, zwłaszcza u opioidowo-naïwnych, osób starszych oraz pacjentów z chorobami układu oddechowego. Depresja oddechowa może manifestować się hipowentylacją, bezdechem, a nawet zatrzymaniem oddechu i wymaga natychmiastowego leczenia antagonistami opioidów, np. naloksonem.
bezdech, ból przebijający, ból przewlekły, depresja krążeniowa, depresja oddechowa, dezorientacja, drżenie, dyspepsja, działania niepożądane, euforia, fentanyl, halucynacje, hipogonadyzm, jadłowstręt, lek opioidowy, lek przeciwwymiotny, majaczenie, mioza, nalokson, niedobór androgenów, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niedoczynność kory nadnerczy, niedrożność jelit, objawy neuropsychiatryczne, opioidy, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek przeczyszczający, stan splątania, wstrząs, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia erekcji, zaburzenia lękowe, zaburzenia świadomości, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zatrzymanie moczu, zatrzymanie oddychania, zawroty głowy, zespół odstawienia, zespół odstawienia noworodków - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxyduo 10 mg + 5 mg
Produkt Oxyduo dostępny jest w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, zawierających kombinację oksykodonu chlorowodorku i naloksonu chlorowodorku w dawkach: 5 mg + 2,5 mg, 10 mg + 5 mg, 20 mg + 10 mg oraz 30 mg + 15 mg. Skuteczność przeciwbólowa jest porównywalna do preparatów zawierających wyłącznie oksykodon. Dawkowanie należy indywidualizować w zależności od nasilenia bólu i wrażliwości pacjenta. U opioidowo naiwnych zalecana dawka początkowa to 10 mg oksykodonu + 5 mg naloksonu co 12 godzin, z możliwością rozpoczęcia od najmniejszej dawki 5 mg + 2,5 mg. Maksymalna dawka dobowa wynosi 160 mg oksykodonu i 80 mg naloksonu, a w razie potrzeby można stosować dodatkowe dawki oksykodonu do 400 mg/dobę, pamiętając o potencjalnym zmniejszeniu działania naloksonu na czynność jelit. Lek nie jest przeznaczony do leczenia bólu przebijającego, gdzie zaleca się stosowanie dodatkowych dawek leku o natychmiastowym uwalnianiu, w dawce stanowiącej 1/6 dobowej dawki oksykodonu.
ból nienowotworowy, ból przebijający, dawkowanie asymetryczne, dawkowanie symetryczne, lek przeciwbólowy, maksymalna dawka dobowa, naloksonu chlorowodorek, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objaw odstawienia, oksykodonu chlorowodorek, progresja choroby podstawowej, przeczulica bólowa, przedłużone uwalnianie, strategia terapeutyczna, tolerancja na opioidy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 133 mcg
Fentanyl, substancja czynna produktu Vellofent, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy pochodnych fenylopiperydyny, działającym głównie poprzez agonizm receptorów μ-opioidowych. Jego podstawowe efekty terapeutyczne to zniesienie bólu oraz sedacja, przy czym skuteczność przeciwbólowa jest ściśle zależna od stężenia fentanylu w osoczu, które wraz z rozwojem tolerancji na opioidy ulega zwiększeniu. Tolerancja rozwija się indywidualnie, co wymaga dostosowania dawki. Fentanyl wywołuje także działania niepożądane, takie jak depresja oddechowa, bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza, a także zmiany hormonalne (wzrost prolaktyny, spadek kortyzolu i testosteronu). Ponadto, lek może wpływać na napięcie mięśni gładkich układu moczowego, powodując objawy od zwiększonej potrzeby mikcji do trudności w oddawaniu moczu.
badanie randomizowane podwójnie zaślepione, ból przebijający, bradykardia, cytrynian fentanylu, depresja oddechowa, dysfunkcja mikcji, euforia, fentanyl, hipotermia, istotność statystyczna, lek opioidowy, mioza, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, pierwszorzędowy punkt końcowy, receptor opioidowy μ, różnica intensywności bólu, tabletka podjęzykowa, tolerancja lekowa, uzależnienie fizyczne, zaparcie, zniesienie bólu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Accordeon 20 mg
Accordeon (chlorowodorek oksykodonu) jest lekiem opioidowym stosowanym w leczeniu bólu umiarkowanego do silnego u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od intensywności bólu oraz wcześniejszego stosowania opioidów. U pacjentów nieleczonych wcześniej opioidami zaleca się dawkę początkową 10 mg co 12 godzin, z możliwością rozpoczęcia od 5 mg u osób wrażliwych. U pacjentów wcześniej leczonych opioidami dawka początkowa powinna stanowić 50-75% wyliczonej dawki oksykodonu. W leczeniu bólu nienowotworowego zwykle wystarcza dawka dobową 40 mg, natomiast w bólu nowotworowym dawki mogą sięgać 80-120 mg, a w wyjątkowych przypadkach nawet do 400 mg na dobę. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek dawkę początkową należy zmniejszyć o 50%, a u osób powyżej 65 roku życia bez zaburzeń czynności narządów zwykle stosuje się standardowe dawkowanie, z wyjątkiem pacjentów niedożywionych, u których zaleca się dawkę 5 mg co 12 godzin.
ból nienowotworowy, ból nowotworowy, ból przebijający, chlorowodorek oksykodonu, choroba krążka międzykręgowego, choroba zwyrodnieniowa stawów, działanie niepożądane, hiperalgezja, intensywność bólu, lek przeciwbólowy, linia podziału, monoterapia, progresja choroby, środek przeciwbólowy, stężenie leku w osoczu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia opioidowa, tolerancja lekowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Durogesic 50 mcg/h
Dawkowanie systemu transdermalnego Durogesic (fentanyl) wymaga indywidualnej oceny pacjenta, uwzględniającej stan kliniczny, masę ciała, wiek, stopień osłabienia oraz tolerancję na opioidy. Dostępne dawki plastra to 12, 25, 50, 75 i 100 μg/h, co odpowiada odpowiednio 0,3; 0,6; 1,2; 1,8 i 2,4 mg fentanylu na dobę. Zaleca się stosowanie u pacjentów z opioidową tolerancją, a dobór dawki początkowej opiera się na ekwianalgetycznym przeliczeniu dawki wcześniej stosowanego opioidu na morfinę doustną, a następnie na fentanyl transdermalny (przeliczniki 100:1 lub 150:1 w zależności od stabilności terapii). Plastry zmienia się co 72 godziny, a dawkę można modyfikować o 12 lub 25 μg/h, dostosowując ją do odpowiedzi klinicznej i zapotrzebowania na leki przeciwbólowe. W przypadku braku skuteczności analgezji po pierwszym plastrze, można go wymienić po 48 godzinach lub zwiększyć dawkę po 72 godzinach, z zachowaniem ostrożności ze względu na ryzyko depresji oddechowej.
ból przebijający, dawka ekwianalgetyczna, depresja oddechowa, Durogesic, ekwianalgetyczny, fentanyl, hiperalgezja, hipowentylacja, morfina doustna, objawy odstawienia, opioidowy lek przeciwbólowy, potencjał analgetyczny, progresja choroby, środek przeciwbólowy, system transdermalny, tolerancja na opioidy, uzależnienie od opioidów, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – OxyContin 10 mg
OxyContin, zawierający oksykodon chlorowodorek, jest dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg i 80 mg, stosowany w leczeniu bólu o różnym nasileniu. Dawkowanie wymaga indywidualnego podejścia, rozpoczynając u opioidowo nieleczonych dorosłych od 10 mg co 12 godzin, z możliwością zmniejszenia dawki do 5 mg u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, niską masą ciała lub wolno metabolizujących leki. Konwersja z morfiny doustnej odbywa się według przelicznika 10 mg oksykodonu odpowiada 20 mg morfiny, z zaleceniem ostrożnego dostosowania dawki. W przypadku bólu przebijającego stosuje się dodatkowe dawki leku o natychmiastowym uwalnianiu, które nie powinny przekraczać dwóch dawek na dobę; przekroczenie tej liczby wskazuje na konieczność zwiększenia dawki podstawowej OxyContin. Dawkę zwiększa się stopniowo, co 1-2 dni, o około jedną trzecią poprzedniej dawki, dążąc do stabilizacji podawania co 12 godzin.
ból nienowotworowy, ból nowotworowy, ból przebijający, dawkowanie u dorosłych, dysfagia, działanie niepożądane, hiperalgezja, konwersja z morfiny, leczenie bólu, lek doraźny, morfina doustna, natychmiastowe uwalnianie, oksykodonu chlorowodorek, opioid, pacjent w podeszłym wieku, progresja choroby, silny ból, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tolerancja na lek, uzależnienie od leku, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienia, zmienność osobnicza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Xancodal 80 mg
Lek Xancodal zawiera 80 mg oksykodonu chlorowodorku (odpowiadającego 71,8 mg oksykodonu) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu i jest wskazany do leczenia bólu umiarkowanego do silnego u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia. Początkowa dawka u opioidowo-naïwnych pacjentów wynosi 10 mg co 12 godzin, z możliwością rozpoczęcia od 5 mg u osób szczególnie wrażliwych. Pacjenci wcześniej stosujący opioidy mogą wymagać wyższych dawek, uwzględniając ich wcześniejsze leczenie. Wartość 10-13 mg oksykodonu chlorowodorku odpowiada około 20 mg morfiny siarczanu (obie formy o przedłużonym uwalnianiu). Dawkowanie powinno być stopniowo modyfikowane co 1-2 dni, zwiększając dawkę o około 1/3 dobowej dawki, aż do uzyskania optymalnego efektu przeciwbólowego. W leczeniu bólu nienowotworowego zwykle wystarcza dawka dobowa 40 mg, natomiast w bólu nowotworowym dawki sięgają 80-120 mg/dobę, a w wyjątkowych przypadkach nawet do 400 mg. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby dawkę początkową należy zmniejszyć o 50%, np. do 5 mg co 12 godzin, a następnie indywidualnie dostosowywać.
ból nienowotworowy, ból nowotworowy, ból przebijający, dawka przeciwbólowa, dysfagia, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, leczenie bólu, morfiny siarczan, objawy odstawienne, oksykodonu chlorowodorek, opioidowy lek przeciwbólowy, podanie doustne, tabletka 5 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxynador 5 mg + 10 mg
Oxynador to lek zawierający oksykodon chlorowodorek i nalokson chlorowodorek w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, stosowany w leczeniu bólu umiarkowanego do silnego. Dawkowanie rozpoczyna się u opioidowo nieleczonych pacjentów od 10 mg oksykodonu + 5 mg naloksonu co 12 godzin, z możliwością stopniowego zwiększania dawki co 1-2 dni, maksymalnie do 160 mg oksykodonu + 80 mg naloksonu na dobę. U pacjentów wcześniej leczonych opioidami dawka początkowa jest wyższa i dostosowywana indywidualnie. W przypadku konieczności stosowania większych dawek oksykodonu, można podać dodatkowe tabletki oksykodonu o przedłużonym uwalnianiu, nie przekraczając 400 mg oksykodonu na dobę, z uwzględnieniem potencjalnego zmniejszenia działania naloksonu na czynność jelit. Oxynador nie jest przeznaczony do leczenia bólu przebijającego, który wymaga stosowania dodatkowych leków o natychmiastowym uwalnianiu w dawce stanowiącej 1/6 dobowej dawki oksykodonu; przekroczenie dwóch dawek pomocniczych na dobę wskazuje na konieczność zwiększenia dawki podstawowej.
ból nienowotworowy, ból przebijający, działanie przeciwbólowe, hiperalgezja, leczenie bólu, leczenie opioidami, lek przeciwbólowy, naloksonu chlorowodorek, natychmiastowe uwalnianie, objawy niepożądane, objawy odstawienia, oksykodonu chlorowodorek, podawanie doustne, przedawkowanie, stężenie leku, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia opioidowa, terapia przeciwbólowa, tolerancja na leki, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vellofent 133 mcg
Vellofent w formie tabletek podjęzykowych jest wskazany do leczenia bólu przebijającego (BTP) u dorosłych pacjentów onkologicznych, którzy są już na stabilnej, regularnej terapii opioidowej w przewlekłym bólu nowotworowym. Ból przebijający definiowany jest jako nagły, intensywny epizod bólowy nałożony na kontrolowany ból przewlekły. Kwalifikacja do stosowania Vellofentu wymaga co najmniej tygodniowego stosowania opioidów w dawkach minimalnych: morfina 60 mg/dobę doustnie, fentanyl 25 μg/godz. przezskórnie, oksykodon 30 mg/dobę doustnie, hydromorfon 8 mg/dobę doustnie lub dawka równoważna innego opioidu. Lek dostępny jest w sześciu dawkach fentanylu: 67 μg (110 μg fentanylu cytrynianu), 133 μg (210 μg), 267 μg (420 μg), 400 μg (630 μg), 533 μg (840 μg) oraz 800 μg (1260 μg), co umożliwia indywidualizację terapii w zależności od nasilenia bólu i odpowiedzi pacjenta.
błona śluzowa jamy ustnej, ból nowotworowy, ból przebijający, ból przewlekły, dawka równoważna analgetyczna, działanie przeciwbólowe, fentanyl, fentanyl cytrynian, hydromorfon, leczenie przeciwbólowe, morfina, oksykodon, opioidowa terapia podtrzymująca, pacjent onkologiczny, tabletka podjęzykowa, terapia opioidowa, Vellofent, wchłanianie substancji czynnej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 400 mcg
Vellofent, zawierający fentanyl w dawkach od 67 μg do 800 μg w formie tabletek podjęzykowych, jest silnym opioidowym analgetykiem działającym poprzez agonizm receptorów μ-opioidowych. Jego główne efekty terapeutyczne obejmują zniesienie bólu oraz sedację, jednakże stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych takich jak depresja oddechowa, bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza oraz uzależnienie fizyczne. Wpływ na układ moczowy i pokarmowy manifestuje się odpowiednio przez zmiany napięcia mięśni gładkich, co może skutkować częstomoczem lub retencją moczu oraz wydłużonym czasem pasażu jelitowego. Ponadto, fentanyl może zaburzać funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i podwzgórze-przysadka-gonady, powodując m.in. hiperprolaktynemię, hipokortyzolemię i hipogonadyzm, co wymaga monitorowania w trakcie terapii.
ból przebijający, bradykardia, cytrynian fentanylu, częstomocz, depresja oddechowa, euforia, fentanyl, hipotermia, kortyzol, mioza, opioidowy lek przeciwbólowy, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, perystaltyka jelit, pochodna fenylopiperydyny, prolaktyna, randomizowane badanie kliniczne, receptor opioidowy μ, retencja moczu, tabletka podjęzykowa, testosteron, uzależnienie fizyczne, zaparcie - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vellofent 400 mcg
Vellofent, dostępny w formie tabletek podjęzykowych o dawkach 67, 133, 267, 400, 533 i 800 mikrogramów fentanylu, jest wskazany do leczenia bólu przebijającego u pacjentów onkologicznych. Terapia powinna być prowadzona przez lekarza doświadczonego w stosowaniu opioidów, z uwzględnieniem ryzyka nadużywania fentanylu. Dawkowanie rozpoczyna się od 133 mikrogramów, z możliwością podania dodatkowej dawki 133 mikrogramów po 15-30 minutach, jeśli efekt przeciwbólowy jest niewystarczający. Maksymalnie w pojedynczym epizodzie bólu można podać dwie tabletki, a dawkę należy stopniowo dostosowywać, nie przekraczając 800 mikrogramów. Po ustaleniu optymalnej dawki, stosowanie leku nie powinno przekraczać czterech dawek na dobę. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta, zwłaszcza w przypadku zmiany dawki lub pojawienia się działań niepożądanych, a także uwzględnienie stanu klinicznego, wieku i chorób współistniejących.
ból przebijający, ból przewlekły, dawka podtrzymująca, doświadczony lekarz, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, fentanyl, hiperalgezja, objawy odstawienia, opioid, pacjent onkologiczny, progresja choroby, przedawkowanie, stan splątania, suchość jamy ustnej, tabletka podjęzykowa, terapia opioidowa, toksyczność fentanylu, tolerancja lekowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vellofent 133 mcg
Produkt leczniczy Vellofent, zawierający fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych, jest wskazany do leczenia bólu przebijającego u pacjentów onkologicznych już stosujących terapię opioidową z kontrolą bólu przewlekłego. Terapia powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w stosowaniu opioidów. Dawka początkowa wynosi 133 μg, z możliwością podania dodatkowej tabletki 133 μg po 15-30 minutach w przypadku braku efektu przeciwbólowego. Dawkę stopniowo zwiększa się do maksymalnie 800 μg, nie przekraczając dwóch tabletek na epizod bólu i czterech dawek na dobę. Konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki, uwzględniające profil wchłaniania i brak możliwości zamiany 1:1 z innymi produktami fentanylu. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych oraz pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, a lek nie jest zalecany u osób poniżej 18. roku życia.
ból przebijający, choroba nowotworowa, dostosowanie dawki, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, epizod bólu przebijającego, hiperalgezja, lek opioidowy, mikrogram, niewydolność nerek, pacjent onkologiczny, pacjent w podeszłym wieku, progresja choroby, przedawkowanie, stan splątania, suchość jamy ustnej, tabletka podjęzykowa fentanylu, toksyczność fentanylu, tolerancja lekowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Matrifen 25 mikrogramów/godzinę system transdermalny 25 mcg/h
Matrifen, system transdermalny fentanylu, wymaga indywidualnego doboru dawki opartego na ocenie klinicznej pacjenta, uwzględniając m.in. dotychczasowe stosowanie opioidów, masę ciała, wiek i stan ogólny. Dostępne dawki uwalniania fentanylu wynoszą od 12 μg/h (ok. 0,3 mg/dobę) do 100 μg/h (ok. 2,4 mg/dobę), z możliwością stosowania większych dawek przez łączenie plastrów. Przeliczanie dawki z innych opioidów na Matrifen odbywa się według schematów ekwianalgetycznych, z uwzględnieniem stabilności terapii (przelicznik morfina:fentanyl 150:1 lub 100:1). Początkowa ocena skuteczności przeciwbólowej powinna nastąpić po minimum 24 godzinach od aplikacji plastra, który wymienia się co 72 godziny. Dawkę można zwiększać o 12 μg/h lub 25 μg/h, z zachowaniem co najmniej 6 dni między kolejnymi zmianami dawki, aby osiągnąć optymalną kontrolę bólu i tolerancję terapii.
ból przebijający, dawka ekwianalgetyczna, dawka początkowa, depresja oddechowa, ekwianalgetyczny, hiperalgezja, hipowentylacja, kontrola bólu, opioid o natychmiastowym uwalnianiu, opioidowy lek przeciwbólowy, potencjał analgetyczny, progresja choroby, przedawkowanie, system transdermalny, system transdermalny fentanylu, terapia przeciwbólowa, tolerancja opioidowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienia, zespół odstawienny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Submena 200 mcg
Submena w formie tabletek podjęzykowych (dawki 100, 200, 400 i 800 mikrogramów fentanylu) jest wskazana do leczenia bólu przebijającego u dorosłych pacjentów onkologicznych, którzy już otrzymują opioidową terapię podtrzymującą z powodu przewlekłego bólu nowotworowego. Ból przebijający definiowany jest jako nagły, krótkotrwały i silny epizod bólu, który pojawia się pomimo skutecznej kontroli bólu podstawowego. Tabletki Submena zawierają mikronizowany cytrynian fentanylu w ilościach odpowiednio 157, 314, 628 i 1257 mikrogramów, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta. Różnorodność kształtów i rozmiarów tabletek ułatwia ich identyfikację i minimalizuje ryzyko błędów w dawkowaniu.
biodostępność substancji czynnej, ból podstawowy, ból przebijający, choroba nowotworowa, epizod bólu przebijającego, fentanyl, fentanyl cytrynian mikronizowany, leczenie opioidami, opioidowa terapia podtrzymująca, pacjent onkologiczny, przewlekły ból nowotworowy, tabletka podjęzykowa, terapia przeciwbólowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Submena 800 mcg
Submena to lek zawierający mikronizowany cytrynian fentanylu, stosowany w leczeniu bólu przebijającego u dorosłych pacjentów z przewlekłym bólem nowotworowym, którzy są już na terapii opioidowej. Dostępny jest w formie tabletek podjęzykowych o dawkach 100, 200, 400 oraz 800 mikrogramów fentanylu, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta. Ból przebijający definiowany jest jako przemijające nasilenie dolegliwości bólowych na tle kontrolowanego przewlekłego bólu podstawowego. Submena jest wskazana wyłącznie u dorosłych, stabilizowanych na terapii opioidowej, i powinna być stosowana tylko w momencie wystąpienia epizodu bólu przebijającego.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxyduo 20 mg + 10 mg
Oxyduo to preparat w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, zawierający oksykodon chlorowodorek i nalokson chlorowodorek, stosowany w leczeniu bólu umiarkowanego do silnego. Dawkowanie rozpoczyna się u opioidowo nieleczonych pacjentów od 10 mg oksykodonu + 5 mg naloksonu co 12 godzin, z możliwością stosowania niższych dawek w celu indywidualnego dostosowania. Maksymalna dawka dobowa wynosi 160 mg oksykodonu i 80 mg naloksonu, z możliwością dodatkowego podawania oksykodonu do 400 mg na dobę, co jednak może osłabić działanie naloksonu na perystaltykę jelit. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i łagodną niewydolnością wątroby zaleca się ostrożność przy zwiększaniu dawki, a lek jest przeciwwskazany w umiarkowanej i ciężkiej niewydolności wątroby. Dawkowanie standardowo odbywa się co 12 godzin, z możliwością stosowania schematów asymetrycznych, a w przypadku bólu przebijającego zaleca się stosowanie dodatkowych leków o natychmiastowym uwalnianiu w dawce jednej szóstej dobowej dawki oksykodonu.
ból, ból nienowotworowy, ból przebijający, dawka analgetyczna, leczenie bólu, leczenie opioidowe, lek przeciwbólowy, naloksonu chlorowodorek, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objaw odstawienia, oksykodonu chlorowodorek, progresja choroby podstawowej, przeczulica bólowa, stężenie w osoczu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tolerancja lekowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Metoksyfluran – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Metoksyfluran (Penthrox) stosowany jako środek przeciwbólowy wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko nefrotoksyczności, wynikające z metabolizmu do nieorganicznych jonów fluorkowych. Dawka 3 ml powoduje stężenie jonów fluorkowych w osoczu poniżej 10 µmol/l, co jest bezpieczne w porównaniu z progiem toksyczności 40 µmol/l. Nefrotoksyczność może być nasilona przez czynniki przyspieszające metabolizm, takie jak induktory enzymów wątrobowych oraz u pacjentów z predyspozycjami genetycznymi. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki, szczególną ostrożność u osób starszych oraz u pacjentów z istniejącymi chorobami nerek. Metoksyfluran jest metabolizowany w wątrobie, dlatego u pacjentów z niewydolnością wątroby lub historią stosowania halogenowanych środków znieczulających istnieje ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza przy powtarzanym stosowaniu w okresie krótszym niż 3 miesiące.
anestetyk, azot mocznika, ból przebijający, bradykardia, butylohydroksytoluen, depresja oddechowa, enzymy wątrobowe, halogenowane węglowodory, hipoksja, hipotensja, jony fluorkowe, kontaktowe zapalenie skóry, kwas moczowy, nadwrażliwość, nefrotoksyczność, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, sedacja, węgiel aktywny, zaburzenia koordynacji, zaostrzenie bólu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Matrifen 50 mikrogramów/godzinę system transdermalny 50 mcg/h
Produkt Matrifen, zawierający fentanyl w systemie transdermalnym, powinien być dawkowany indywidualnie, z uwzględnieniem dotychczasowego stosowania opioidów, stanu klinicznego pacjenta, masy ciała, wieku oraz tolerancji na opioidy. Dostępne systemy transdermalne dostarczają fentanyl w dawkach 12, 25, 50, 75 lub 100 μg/h, co odpowiada dobowym dawkom około 0,3 do 2,4 mg fentanylu. Przy zamianie opioidów doustnych lub parenteralnych na Matrifen stosuje się przeliczniki ekwianalgetyczne, bazujące na dawce morfiny doustnej, z uwzględnieniem stabilności terapii (przelicznik 150:1 dla pacjentów mniej stabilnych i 100:1 dla stabilnych). Początkowa ocena analgezji powinna nastąpić po minimum 24 godzinach od aplikacji plastra, który wymienia się co 72 godziny. Dawkę można zwiększać o 12 lub 25 μg/h, dostosowując ją do odpowiedzi klinicznej i zapotrzebowania na leki przeciwbólowe o krótkim czasie działania. W przypadku dawek powyżej 100 μg/h można stosować więcej niż jeden plaster, a powyżej 300 μg/h rozważyć dodatkowe lub alternatywne metody podawania opioidów.
ból przebijający, dawka ekwianalgetyczna, depresja oddechowa, dostosowanie dawki, fentanyl transdermalny, hiperalgezja, hipowentylacja, objawy odstawienne, potencjał analgetyczny, progresja choroby, stężenie leku w surowicy, strategia leczenia, system transdermalny, tolerancja na opioidy, tolerancja opioidowa, uzależnienie opioidowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vellofent 800 mcg
Vellofent to lek zawierający fentanyl w postaci cytrynianu, dostępny w tabletkach podjęzykowych o dawkach 67, 133, 267, 400, 533 i 800 μg (odpowiednio 110, 210, 420, 630, 840 i 1260 μg cytrynianu fentanylu). Preparat jest wskazany wyłącznie do leczenia bólu przebijającego u pacjentów onkologicznych, wymagając jednocześnie, aby pacjent był w trakcie regularnej terapii podtrzymującej opioidami. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na fentanyl lub składniki pomocnicze, brak leczenia podtrzymującego opioidami, jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO (oraz okres 2 tygodni po ich odstawieniu), ostre zaburzenia oddechowe, a także stosowanie produktów z hydroksymaślanem sodu. Ze względu na formę podjęzykową, lek nie jest zalecany u pacjentów z zaburzeniami połykania lub zmniejszoną produkcją śliny.
aplikacja podjęzykowa, ból ostry, ból przebijający, choroba nowotworowa, choroba obturacyjna płuc, cytrynian fentanylu, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, hydroksymaślan sodu, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja lekowa, leczenie podtrzymujące opioidami, nadwrażliwość na fentanyl, ostra depresja oddechowa, pacjent onkologiczny, tabletka podjęzykowa, Vellofent, zaburzenie połykania - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Penthrox
Penthrox (metoksyfluran 99,9%) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalną nefrotoksyczność związaną ze wzrostem stężenia nieorganicznych jonów fluorkowych. Bezpieczne stężenie jonów fluorkowych w osoczu po dawce przeciwbólowej 3 ml wynosi poniżej 10 µmol/l, podczas gdy nefrotoksyczność obserwowano przy poziomach >40 µmol/l. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki, szczególną ostrożność u osób starszych oraz pacjentów z ryzykiem chorób nerek. Metoksyfluran metabolizowany jest w wątrobie, co wymaga wykluczenia stosowania u pacjentów z niewydolnością wątroby po wcześniejszym użyciu halogenowanych anestetyków oraz ostrożności u osób z chorobami wątroby lub przyjmujących induktory enzymów wątrobowych. W przypadku wielokrotnego stosowania w krótkim czasie (do 3 miesięcy) ryzyko hepatotoksyczności wzrasta.
azot mocznikowy, ból pourazowy, ból przebijający, bradykardia, butylohydroksytoluen, ciśnienie tętnicze skurczowe, depresja oddechowa, enzymy wątrobowe, halogenowane węglowodory, hipotensja, jony fluorkowe, kontaktowe zapalenie skóry, kwas moczowy, metoksyfluran, nadwrażliwość, nefrotoksyczność, niedociśnienie, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, uszkodzenie nerek, węgiel aktywny, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Submena 100 mcg
Fentanyl, substancja czynna produktu Submena, jest silnym μ-opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy pochodnych fenylopiperydyny (kod ATC: N02AB03), o sile analgetycznej około 100-krotnie większej niż morfina. Charakteryzuje się szybkim początkiem działania i krótkim czasem efektu. Minimalne skuteczne stężenie fentanylu w surowicy u opioidowo-naïwnych pacjentów wynosi 0,3-1,2 ng/ml, natomiast stężenia 10-20 ng/ml wywołują znieczulenie chirurgiczne i głęboką depresję oddechową. Submena, dostępna w formie tabletek podjęzykowych o dawkach 100, 200, 400 i 800 μg (odpowiednio 157, 314, 628 i 1257 μg fentanylu cytrynianu mikronizowanego), wykazała w badaniach klinicznych istotną skuteczność w łagodzeniu bólu przebijającego u pacjentów z przewlekłym bólem nowotworowym, z zauważalną poprawą już po 10 minutach od podania oraz zmniejszonym zapotrzebowaniem na leki ratunkowe.
agonista receptora μ-opioidowego, ból przebijający, bradykardia, depresja oddechowa, działanie analgetyczne, euforia, fentanyl cytrynian mikronizowany, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, hipokortyzolemia, hipotermia, mioza, motoryka przewodu pokarmowego, napięcie mięśni gładkich, oś podwzgórze-przysadka-gonada, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, pasaż żołądkowo-jelitowy, skurcz propulsywny, stężenie we krwi, tabletka podjęzykowa, tolerancja lekowa, uzależnienie fizyczne, zaparcie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vellofent 67 mcg
Vellofent jest lekiem wskazanym do leczenia bólu przebijającego (BTP) u dorosłych pacjentów onkologicznych, którzy są już na stabilnej opioidowej terapii podtrzymującej bólu przewlekłego. Preparat dostępny jest w formie tabletek podjęzykowych o dawkach fentanylu: 67, 133, 267, 400, 533 oraz 800 mikrogramów, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb. Substancją czynną jest fentanyl w postaci cytrynianu fentanylu, gdzie np. dawka 67 mikrogramów odpowiada 110 mikrogramom fentanylu cytrynianu. Warunkiem kwalifikacji do leczenia jest stosowanie opioidów w dawkach równoważnych co najmniej 60 mg morfiny doustnie lub 25 mikrogramów/godz. fentanylu przezskórnie przez minimum tydzień.
ból nowotworowy, ból podstawowy, ból przebijający, ból przewlekły, choroba nowotworowa, cytrynian fentanylu, działanie niepożądane, fentanyl, hydromorfon, leczenie bólu przewlekłego, morfina, oksykodon, opioidowa terapia podtrzymująca, pacjent onkologiczny, silny opioid, tabletka podjęzykowa, terapia opioidowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Durogesic 100 mcg/h
Dawkowanie fentanylu w systemie transdermalnym Durogesic wymaga indywidualnej oceny pacjenta, uwzględniającej wcześniejsze stosowanie opioidów, stan kliniczny, masę ciała, wiek oraz tolerancję na opioidy. Dostępne dawki plastra to 12, 25, 50, 75 i 100 μg/h, odpowiadające dobowym dawkom fentanylu około 0,3; 0,6; 1,2; 1,8 i 2,4 mg. U pacjentów z wcześniejszą opioidoterapią dawkę początkową ustala się na podstawie przeliczenia dobowej dawki opioidu na równoważną dawkę doustnej morfiny (Tabela 1), a następnie na dawkę fentanylu (Tabela 2 lub 3, w zależności od stabilności klinicznej). Terapia fentanylem transdermalnym nie jest zalecana u opioidowo-naïve, a w wyjątkowych przypadkach rozpoczyna się od dawki 12 μg/h z bardzo ścisłą obserwacją ze względu na ryzyko depresji oddechowej. Plastry wymienia się co 72 godziny, a dawkę dostosowuje się stopniowo co 12 lub 25 μg/h, monitorując skuteczność i tolerancję. Po zwiększeniu dawki pełne działanie analgetyczne może pojawić się dopiero po 6 dniach, co wymaga utrzymania nowej dawki przez co najmniej dwa pełne okresy 72-godzinne przed kolejną modyfikacją.
ból przebijający, ból przewlekły, dawka uśmierzająca ból, depresja oddechowa, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, fentanyl, hiperalgezja, hipowentylacja, kontrola bólu, krążenie ogólnoustrojowe, morfina doustna, objawy odstawienia, opioidowy lek przeciwbólowy, potencjał analgetyczny, przedawkowanie, przeliczanie potencjału analgetycznego, stężenie fentanylu w osoczu, stężenie fentanylu w surowicy, system transdermalny, tolerancja na opioidy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Durogesic 25 mcg/h
Dawkowanie systemu transdermalnego Durogesic z fentanylem wymaga indywidualnej oceny pacjenta, uwzględniającej dotychczasowe stosowanie opioidów, stan kliniczny, masę ciała, wiek oraz tolerancję na opioidy. Systemy Durogesic uwalniają fentanyl z prędkością 12, 25, 50, 75 i 100 μg/h, co odpowiada dobowym dawkom 0,3; 0,6; 1,2; 1,8 i 2,4 mg fentanylu. Dawkę początkową ustala się na podstawie ekwianalgetycznej dawki morfiny doustnej, stosując przeliczniki z tabel (np. 150:1 dla pacjentów mniej stabilnych i 100:1 dla stabilnych). Plastry zmienia się co 72 godziny, a dawkę można zwiększać o 12 lub 25 μg/h, dostosowując ją do odpowiedzi klinicznej i zapotrzebowania na leki przeciwbólowe. U pacjentów nieprzyjmujących wcześniej opioidów zaleca się ostrożność i preferowanie innych form podania, a w wyjątkowych sytuacjach stosowanie najmniejszej dawki 12 μg/h z dokładną obserwacją ze względu na ryzyko depresji oddechowej.
ból przebijający, dawka ekwianalgetyczna, depresja oddechowa, działanie przeciwbólowe, fentanyl transdermalny, hiperalgezja, hipowentylacja, kontrola bólu, leczenie przeciwbólowe, lek przeciwbólowy, objawy odstawienia, plaster transdermalny, potencjał analgetyczny, przedawkowanie, przeliczanie potencjału analgetycznego, stężenie fentanylu, system transdermalny fentanylu, tolerancja na opioidy, uwalnianie fentanylu, uzależnienie od opioidów - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – AuroFena 100 mcg
AuroFena to lek przeciwbólowy z grupy opioidów (kod ATC: N02AB03), zawierający fentanyl w dawkach 100, 200 i 400 µg w formie tabletek podpoliczkowych. Fentanyl działa głównie na receptory μ-opioidowe, wywołując efekt przeciwbólowy, znieczulenie i uspokojenie. Jego działania niepożądane obejmują depresję oddechową, bradykardię, hipotermię, zaparcia, miozę, uzależnienie fizyczne oraz euforię. Stężenie terapeutyczne i toksyczne fentanylu wzrasta wraz z rozwojem tolerancji, co wymaga indywidualnego doboru dawki. Długotrwała terapia opioidami zmniejsza ryzyko depresji oddechowej dzięki rozwojowi tolerancji. Fentanyl wpływa także na osie hormonalne, powodując wzrost prolaktyny oraz obniżenie kortyzolu i testosteronu, co może skutkować specyficznymi objawami klinicznymi.
agonista receptora opioidowego, ból przebijający, bradykardia, cytrynian fentanylu, depresja oddechowa, hipotermia, intensywność bólu, kortyzol, mioza, opioidowy lek przeciwbólowy, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, prolaktyna, receptor opioidowy typu μ, stężenie w osoczu, tabletka podpoliczkowa fentanylu, terapia opioidowa, testosteron, tolerancja na opioidy, uzależnienie fizyczne, zaburzenia perystaltyki jelit, zespół odstawienny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Submena 200 mcg
Submena to lek zawierający fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych dostępnych w dawkach 100, 200, 400 oraz 800 mikrogramów. Jest wskazany wyłącznie u pacjentów z potwierdzoną tolerancją na opioidy, definiowaną jako stosowanie przez co najmniej tydzień odpowiednich dawek opioidów (np. ≥60 mg morfiny doustnie/dobę, ≥25 µg fentanylu przezskórnie/godz., ≥30 mg oksykodonu doustnie/dobę). Tabletki należy umieszczać głęboko pod językiem, nie połykać ani nie żuć, a pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia i picia do całkowitego rozpuszczenia leku. W przypadku suchości jamy ustnej można zwilżyć ją wodą przed podaniem. Proces dostosowywania dawki rozpoczyna się od 100 µg, z możliwością podania dodatkowej dawki 100 µg po 15-30 minutach, jeśli efekt analgetyczny jest niewystarczający. Dawkę zwiększa się stopniowo, uwzględniając indywidualną odpowiedź i tolerancję, nie przekraczając dwóch dawek na epizod bólu przebijającego. Dla dawek ≥400 µg druga dawka może wynosić 200 µg, co daje maksymalną dawkę do 1000 µg na epizod.
absorpcja substancji czynnej, biodostępność, ból przebijający, dawka analgetyczna, dostosowanie dawki, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, fentanyl, hydromorfon, kontrola bólu, morfina, oksykodon, profil bezpieczeństwa, profil wchłaniania, stan kliniczny, suchość jamy ustnej, tabletka podjęzykowa, tolerancja na opioidy, uporczywy ból nowotworowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 67 mcg
Fentanyl, będący aktywnym składnikiem leku Vellofent, jest silnym opioidowym analgetykiem z grupy pochodnych fenylopiperydyny, działającym głównie na receptor μ-opioidowy. Jego działanie przeciwbólowe jest ściśle zależne od stężenia w osoczu, które rośnie wraz z rozwojem tolerancji, co wymaga indywidualnego dostosowania dawki. Wśród działań niepożądanych fentanylu dominują depresja oddechowa, bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza oraz ryzyko uzależnienia fizycznego. Ponadto, lek może wpływać na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza i podwzgórze-przysadka-gonady, powodując wzrost prolaktyny oraz obniżenie kortyzolu i testosteronu w surowicy, co może manifestować się klinicznie. Fentanyl zwiększa napięcie mięśni gładkich układu moczowego, co u poszczególnych pacjentów może skutkować różnymi objawami dotyczącymi mikcji.
agonista receptora opioidowego, badanie podwójnie zaślepione, ból nowotworowy, ból przebijający, bradykardia, depresja oddechowa, dysuria, działanie przeciwbólowe, fentanyl, fentanylu cytrynian, hipotermia, intensywność bólu, kortyzol, mioza, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, prolaktyna, receptor opioidowy μ, różnica intensywności bólu, skurcze propulsywne, tabletka podjęzykowa, testosteron, uzależnienie fizyczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vellofent 800 mcg
Vellofent to lek w postaci tabletek podjęzykowych zawierających fentanyl w dawkach od 67 do 800 μg, stosowany w terapii bólu przebijającego u pacjentów onkologicznych. Terapia powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w stosowaniu opioidów, z uwzględnieniem ryzyka nadużywania. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest ustabilizowanie bólu przewlekłego opioidami oraz usunięcie innych preparatów fentanylu stosowanych w BTP. Dawkowanie rozpoczyna się od 133 μg, z możliwością podania dodatkowej tabletki 133 μg po 15-30 minutach w przypadku niedostatecznego efektu. Maksymalnie w pojedynczym epizodzie bólu można podać 2 tabletki, a dawkę należy dostosowywać indywidualnie, nie stosując zamiany 1:1 z innymi produktami fentanylu ze względu na różnice w farmakokinetyce. Maksymalna dawka stosowana w badaniach klinicznych to 800 μg.
blister leku, ból przebijający, ból przewlekły, dawka podtrzymująca, działania niepożądane, działanie przeciwbólowe, epizod bólu przebijającego, fentanyl, hiperalgezja, kserostomia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, opioidy, tabletka podjęzykowa, terapia opioidowa, toksyczność fentanylu, zespół odstawienny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxyduo 40 mg + 20 mg
Produkt leczniczy Oxyduo, zawierający 40 mg oksykodonu chlorowodorku i 20 mg naloksonu chlorowodorku w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje skuteczność przeciwbólową porównywalną z preparatami zawierającymi sam oksykodon. Dawkowanie należy indywidualizować w zależności od nasilenia bólu i wrażliwości pacjenta, rozpoczynając u opioidowo-naïwnych od 10 mg oksykodonu + 5 mg naloksonu co 12 godzin. Maksymalna dawka dobowa wynosi 160 mg oksykodonu i 80 mg naloksonu, a w przypadku konieczności stosowania wyższych dawek można rozważyć dodanie oksykodonu o przedłużonym uwalnianiu do 400 mg/dobę. W terapii bólu przebijającego zaleca się stosowanie dodatkowych dawek leku o natychmiastowym uwalnianiu, stanowiących 1/6 dobowej dawki oksykodonu; przekroczenie dwóch dawek pomocniczych na dobę wskazuje na konieczność zwiększenia dawki podstawowej Oxyduo.
ból nienowotworowy, ból przebijający, dawkowanie asymetryczne, dawkowanie symetryczne, działanie opioidów, hiperalgezja, łagodna niewydolność wątroby, leczenie bólu, leczenie przeciwbólowe, lek przeciwbólowy, naloksonu chlorowodorek, nasilenie bólu, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objawy odstawienia, oksykodonu chlorowodorek, progresja choroby, przeczulica bólowa, przedawkowanie, skuteczność przeciwbólowa, stosowanie doustne, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tolerancja na opioidy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Xanconalon 40 mg + 20 mg
Xanconalon jest preparatem opioidowym o przedłużonym uwalnianiu, zawierającym oksykodon chlorowodorek i nalokson chlorowodorek, stosowanym w leczeniu bólu o różnym nasileniu. Standardowa dawka początkowa u pacjentów nieleczonych wcześniej opioidami wynosi 10 mg oksykodonu + 5 mg naloksonu co 12 godzin, natomiast u pacjentów wcześniej leczonych opioidami dawka jest ustalana indywidualnie, z możliwością zwiększania co 1-2 dni o 5 mg + 2,5 mg lub 10 mg + 5 mg. Maksymalna dawka dobowa wynosi 160 mg oksykodonu i 80 mg naloksonu, z możliwością dodatkowego stosowania oksykodonu o przedłużonym uwalnianiu do 400 mg/dobę, przy czym nalokson może mieć osłabione działanie na czynność jelit przy wyższych dawkach oksykodonu. Tabletki podaje się doustnie dwa razy na dobę, co 12 godzin, z możliwością podziału dawki, jednak nie należy ich żuć ani rozkruszać. W przypadku bólu przebijającego zaleca się stosowanie leków o natychmiastowym uwalnianiu w dawce stanowiącej 1/6 dobowej dawki oksykodonu; konieczność stosowania ich częściej niż dwa razy na dobę wskazuje na potrzebę zwiększenia dawki Xanconalonu.
ból nienowotworowy, ból przebijający, działanie przeciwbólowe, leczenie opioidami, lek przeciwbólowy o natychmiastowym uwalnianiu, naloksonu chlorowodorek, natężenie bólu, oksykodonu chlorowodorek, opioid, opioidowy lek przeciwbólowy, rozkruszanie tabletek, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Submena 400 mcg
Fentanyl, będący silnym agonistą receptorów μ-opioidowych i pochodną fenylopiperydyny (kod ATC: N02AB03), charakteryzuje się około 100-krotnie większą siłą działania przeciwbólowego niż morfina, z szybkim początkiem i krótkim czasem działania. Minimalne skuteczne stężenie fentanylu w surowicy u opioidowo-naïve pacjentów wynosi 0,3-1,2 ng/ml, natomiast stężenia rzędu 10-20 ng/ml mogą indukować znieczulenie chirurgiczne oraz głęboką depresję oddechową. W badaniach klinicznych preparat Submena wykazał istotną statystycznie poprawę w kontroli bólu przebijającego u pacjentów z przewlekłym bólem nowotworowym, z efektem obserwowanym już po 10 minutach od podania oraz zmniejszonym zapotrzebowaniem na leki ratunkowe. Ocena skuteczności dotyczyła jednak wyłącznie stosowania w momencie epizodu bólu, bez analizy prewencyjnego podawania.
ból nowotworowy, ból przebijający, bradykardia, depresja oddechowa, epizod bólu przebijającego, euforia, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, hipokortyzolemia, hipotermia, leczenie przeciwbólowe, oś podwzgórze-przysadka-gonada, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, parcie na mocz, trudność w oddawaniu moczu, uzależnienie fizyczne, zaparcie, zaparcie polekowe, znieczulenie chirurgiczne, zwężenie źrenic, μ-opioidowy lek przeciwbólowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – AuroFena 200 mcg
Lek AuroFena, zawierający fentanyl w postaci cytrynianu w tabletkach podpoliczkowych o dawkach 100, 200 i 400 µg, posiada ściśle określone przeciwwskazania, które należy bezwzględnie przestrzegać. Nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl lub substancje pomocnicze, w tym 67,1 mg sorbitolu na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją fruktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest brak leczenia podtrzymującego opioidami, gdyż brak tolerancji na opioidy zwiększa ryzyko ciężkiej depresji oddechowej i zgonu. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ostrą depresją oddechową, ostrą chorobą obturacyjną płuc oraz u osób stosujących jednocześnie hydroksymaślan sodu ze względu na ryzyko nasilonej depresji ośrodkowego układu nerwowego i potencjalnie śmiertelne powikłania.
ból nowotworowy, ból przebijający, choroba obturacyjna płuc, cytrynian fentanylu, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, fentanyl, hydroksymaślan sodu, narkolepsja, nietolerancja fruktozy, niewydolność oddechowa, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja nadwrażliwości, sorbitol, tabletka podpoliczkowa, tolerancja na opioidy, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – AuroFena 100 mcg
Lek AuroFena w formie tabletek podpoliczkowych zawiera fentanyl w dawkach 100, 200 i 400 μg (cytrynian fentanylu) i jest przeznaczony do leczenia bólu przebijającego u pacjentów onkologicznych. Terapia powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w stosowaniu opioidów. Dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania, gdyż skuteczna dawka fentanylu nie koreluje bezpośrednio z dawką opioidów podtrzymujących. U opioidowo-naïwnych pacjentów dawka początkowa wynosi 100 μg, z możliwością stopniowego zwiększania do maksymalnie 800 μg na epizod bólu, przy zachowaniu minimum 4-godzinnego odstępu między dawkami. W przypadku przejścia z innych preparatów fentanylu nie stosuje się przelicznika 1:1 ze względu na różnice farmakokinetyczne. Proces doboru dawki opiera się na ocenie analgezji po 30 minutach od podania, z możliwością podania drugiej tabletki o tej samej mocy, a następnie zwiększenia dawki przy kolejnych epizodach bólu przebijającego. W trakcie leczenia podtrzymującego dawkę należy zwiększyć, jeśli konieczne jest stosowanie więcej niż jednej tabletki podczas kilku epizodów bólu.
analgezja, błona śluzowa jamy ustnej, ból przebijający, choroba nowotworowa, cytrynian, działanie niepożądane, fentanyl, geriatria, hiperalgezja, lek opioidowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pacjent onkologiczny, podrażnienie błony śluzowej, progresja choroby, przedawkowanie fentanylu, suchość jamy ustnej, tabletka podpoliczkowa, terapia uzupełniająca, tolerancja na leki, zespół odstawienny - Leksykon substancji czynnych
Fentanyl – Przeciwwskazania stosowania
Fentanyl, jako silny opioid, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania, które obejmują nadwrażliwość na fentanyl lub substancje pomocnicze (np. kalafonię, soję, orzeszki ziemne w preparacie Fenta MX), ciężką i ostrą depresję oddechową, ostrą lub ciężką chorobę obturacyjną płuc oraz niewydolność oddechową. Systemy transdermalne (Durogesic, Matrifen, Fenta MX) są przeciwwskazane w leczeniu ostrego lub pooperacyjnego bólu ze względu na brak możliwości szybkiego dostosowania dawki i ryzyko ciężkiej hipowentylacji. Postaci podjęzykowe i podpoliczkowe (AuroFena, Vellofent, Submena) stosuje się wyłącznie w leczeniu bólu przebijającego u pacjentów już poddawanych leczeniu podtrzymującemu opioidami. Ponadto, stosowanie fentanylu jest przeciwwskazane podczas jednoczesnej terapii inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) oraz przez 2 tygodnie po jej zakończeniu, a także u pacjentów leczonych produktami zawierającymi hydroksymaślan sodu.
astma oskrzelowa, ból przebijający, choroba obturacyjna płuc, ciśnienie śródczaszkowe, depresja oddechowa, hydroksymaślan sodu, inhibitor monoaminooksydazy, kalafonia, leczenie podtrzymujące opioidami, morfina, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra choroba obturacyjna płuc, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, system transdermalny, uraz czaszkowo-mózgowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Oxyduo 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Oxyduo, dostępny w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, zawiera oksykodon chlorowodorek (opioid) oraz nalokson chlorowodorek (antagonista receptorów opioidowych), co umożliwia skuteczne leczenie silnego bólu u dorosłych pacjentów, u których standardowe metody leczenia okazały się niewystarczające. Nalokson działa lokalnie w jelitach, przeciwdziałając zaparciom indukowanym przez oksykodon, co stanowi istotną korzyść kliniczną. Produkt jest dostępny w czterech dawkach: 5 mg + 2,5 mg, 10 mg + 5 mg, 20 mg + 10 mg oraz 30 mg + 15 mg (oksykodon + nalokson), z możliwością dzielenia tabletek w dawkach powyżej 5 mg, co pozwala na elastyczne dostosowanie terapii. Oxyduo jest wskazany do leczenia bólu umiarkowanego do silnego (NRS ≥ 6), zarówno nocyceptywnego, jak i neuropatycznego, szczególnie gdy wcześniejsze leczenie nieopioidowe lub słabymi opioidami nie przyniosło efektu.
antagonista receptorów opioidowych, ból neuropatyczny, ból nocyceptywny, ból nowotworowy, ból ostry, ból przebijający, ból przewlekły, nalokson, oksykodon, opioidowe leki przeciwbólowe, przewlekły ból nienowotworowy, receptory opioidowe, silny ból, skala NRS, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tolerancja na leki, zaparcia poopioidowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 533 mcg
Vellofent, zawierający fentanyl w postaci cytrynianu, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy pochodnych fenylopiperydyny (ATC: N02AB03), dostępnym w tabletkach podjęzykowych o dawkach od 67 do 800 µg fentanylu. Mechanizm działania opiera się na agonizmie receptorów opioidowych µ, co skutkuje efektem analgetycznym oraz działaniem uspokajającym. Fentanyl wywołuje również działania niepożądane, takie jak depresja oddechowa, bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza oraz ryzyko uzależnienia fizycznego. Skuteczność przeciwbólowa koreluje ze stężeniem leku w osoczu, a rozwój tolerancji wymaga indywidualnego dostosowania dawki. Opioidy wpływają także na napięcie mięśni gładkich układu moczowego i przewodu pokarmowego oraz modulują osie hormonalne, powodując zmiany stężenia prolaktyny, kortyzolu i testosteronu, co może manifestować się zaburzeniami cyklu miesiączkowego, libido i nastroju.
ból nowotworowy, ból przebijający, bradykardia, cytrynian fentanylu, depresja oddechowa, działanie analgetyczne, działanie toksyczne, fentanyl, hipotermia, intensywność bólu, kortyzol w osoczu, mioza, objawy odstawienne, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, prolaktyna w surowicy, receptor opioidowy μ, różnica intensywności bólu, stężenie w osoczu krwi, tabletki podjęzykowe, testosteron w osoczu, tolerancja na opioidy, trudności w mikcji, układ hormonalny, układ moczowy, układ pokarmowy, uzależnienie fizyczne, zaparcie