Dawkowanie i sposób podawania
Oksykodon

Dawkowanie i sposób podawania oksykodonu – informacje ogólne

Oksykodon jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym, którego dawkowanie należy dostosować do intensywności bólu oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Prawidłowe dawkowanie stanowi podstawę skutecznego leczenia z minimalizacją działań niepożądanych.^{1 2}

Zasadą podstawową jest wybieranie najmniejszej skutecznej dawki przeciwbólowej, która zapewnia odpowiednie zniesienie bólu przy akceptowalnych działaniach niepożądanych.^{3 4}

Dawkowanie u dorosłych pacjentów

Dawka początkowa

Dawkowanie początkowe oksykodonu zależy od tego, czy pacjent był wcześniej leczony opioidami, czy też nie:

• Pacjenci nieleczeni wcześniej opioidami (preparaty o przedłużonym uwalnianiu): Zazwyczaj stosowana dawka początkowa to 10 mg oksykodonu chlorowodorku podawana co 12 godzin.^{5 6}
• U niektórych pacjentów korzystne może być rozpoczęcie leczenia od mniejszej dawki 5 mg co 12 godzin, co zmniejsza częstość występowania działań niepożądanych.⁷
• Pacjenci stosujący formy o natychmiastowym uwalnianiu: Zalecana dawka początkowa to 5 mg podawana co 6 godzin.⁸
• Pacjenci leczeni wcześniej opioidami: Dawka początkowa może być większa, zależnie od wcześniejszego doświadczenia pacjenta z opioidami.⁹

Konwersja z innych opioidów

Przy zamianie morfiny na oksykodon należy stosować następującą zasadę: 10 mg oksykodonu podawanego doustnie odpowiada 20 mg morfiny podawanej doustnie.^{10 11}

Ze względu na dużą zmienność między pacjentami, zaleca się ostrożność przy zmianie z innych opioidów na oksykodon. Początkowo zaleca się podanie 50-75% obliczonej dawki oksykodonu.^{12 13}

Dostosowywanie dawki

Właściwe dostosowanie dawki oksykodonu jest procesem, który powinien uwzględniać:

• Skuteczność przeciwbólową aktualnej dawki
• Występowanie i nasilenie działań niepożądanych
• Potrzebę stosowania dodatkowych dawek leków przeciwbólowych o szybkim uwalnianiu (leków ratunkowych) w przypadku bólu przebijającego¹⁴

Zwiększanie dawki powinno odbywać się stopniowo:

• Przy zwiększaniu dawki z 10 mg do 20 mg, podawanej co 12 godzin, należy zwiększać ją o około 1/3 dawki dobowej.¹⁵
• Dawki nie powinno się zwiększać częściej niż co 1-2 dni, aż do ustalenia stabilnej dawki podawanej co 12 godzin.¹⁶

Jeśli pacjent wymaga stosowania leków ratunkowych o szybkim uwalnianiu więcej niż dwa razy na dobę, jest to wskazaniem do zwiększenia dawki podstawowej oksykodonu o przedłużonym uwalnianiu.¹⁷

Dawkowanie w zależności od rodzaju bólu

Dawkowanie oksykodonu różni się w zależności od rodzaju bólu i jego nasilenia:

• Ból nienowotworowy: Zazwyczaj wystarczająca jest dawka dobowa 40 mg, ale w niektórych przypadkach może być konieczne zastosowanie większych dawek.¹⁸
• Ból nowotworowy: Pacjenci mogą wymagać dawek od 80 mg do 120 mg, które w pojedynczych przypadkach można zwiększyć nawet do 400 mg.^{19 20}

Dawkowanie leków ratunkowych

Dla pacjentów przyjmujących oksykodon o przedłużonym uwalnianiu, którzy doświadczają bólu przebijającego, pojedyncza dawka leku ratunkowego powinna wynosić 1/6 całkowitej dawki dobowej oksykodonu.^{21 22}

Schemat dawkowania

Produkty o przedłużonym uwalnianiu zawierające oksykodon należy podawać według ustalonego schematu.

• Preparaty o przedłużonym uwalnianiu: Należy stosować dwa razy na dobę (co 12 godzin). U większości pacjentów skuteczne jest podawanie takiej samej dawki rano i wieczorem, jednak u niektórych korzystne może być nierówne rozłożenie dawek w ciągu doby, dostosowane do wzorca bólu.²³
• Preparaty o natychmiastowym uwalnianiu: Należy stosować co 4-6 godzin. Nie należy przekraczać 6 dawek produktu na dobę.²⁴

Sposób podawania

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu można przyjmować z pokarmem lub niezależnie od posiłków, popijając odpowiednią ilością płynu.²⁵

W zależności od produktu, tabletki o przedłużonym uwalnianiu:

• Należy połykać w całości, nie powinno się ich żuć ani rozkruszać²⁶
• Niektóre produkty (jak Accordeon 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg) można przełamać na dwie części wzdłuż linii podziału, jednak nie należy ich żuć ani rozkruszać²⁷

Uwaga! Przyjmowanie rozkruszonych tabletek o przedłużonym uwalnianiu prowadzi do szybkiego uwalniania i wchłaniania potencjalnie śmiertelnej dawki oksykodonu.²⁸

Produktu leczniczego Accordeon nie należy przyjmować jednocześnie z napojami alkoholowymi.²⁹

Formy parenteralne

Oksykodon w formie roztworu do wstrzykiwań może być podawany:

• Dożylnie:
  • Bolus: Rozcieńczyć do 1 mg/ml, podawać powoli dawkę 1-10 mg przez 1-2 minuty, nie częściej niż co 4 godziny³⁰
  • Wlew: Rozcieńczyć do 1 mg/ml, zalecana dawka początkowa to 2 mg na godzinę³¹
  • PCA (analgezja kontrolowana przez pacjenta): Rozcieńczyć do 1 mg/ml, dawka 0,03 mg/kg podawana w postaci bolusa z czasem refrakcji minimum 5 minut³²
• Podskórnie:
  • Bolus: Stosować w stężeniu 10 mg/ml, zalecana dawka początkowa to 5 mg, powtarzane w razie konieczności co 4 godziny³³
  • Wlew: W razie potrzeby rozcieńczyć, zalecana dawka początkowa to 7,5 mg na dobę u pacjentów wcześniej nieleczonych opioidami³⁴

Dawkowanie u szczególnych grup pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku bez jawnych klinicznych zaburzeń czynności wątroby lub nerek nie ma na ogół konieczności zmniejszania dawkowania.³⁵

Jednak u pacjentów w podeszłym wieku, w złym stanie odżywienia, którzy nie stosowali wcześniej opioidów, zalecana dawka początkowa to 5 mg chlorowodorku oksykodonu co 12 godzin.³⁶

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek stężenie oksykodonu w osoczu może być zwiększone.³⁷ W tej grupie pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas ustalania dawki początkowej.

Zalecana dawka początkowa powinna być zmniejszona o 50% w porównaniu do dawki zalecanej dla dorosłych (np. całkowita dawka dobowa 10 mg doustnie u pacjentów, którzy nie stosowali wcześniej opioidów), a następnie należy indywidualnie dostosować dawkowanie, obserwując odpowiedź kliniczną pacjenta.^{38 39}

Inne grupy ryzyka

Pacjenci z małą masą ciała lub spowolnionym metabolizmem produktów leczniczych, którzy nie przyjmowali wcześniej opioidów, powinni otrzymać połowę zalecanej dawki dla dorosłych jako dawkę początkową.⁴⁰

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Produkt leczniczy Accordeon jest wskazany u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 12 lat. Nie jest zalecany do stosowania u dzieci w wieku poniżej 12 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.⁴¹

Opioidy mogą być stosowane wyłącznie w odpowiednich wskazaniach i przepisywane przez lekarza specjalistę mającego doświadczenie w leczeniu silnego bólu u dzieci, przy starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.⁴²

Tabela dawkowania oksykodonu

Czas trwania leczenia i jego zakończenie

Przed rozpoczęciem leczenia oksykodonem lekarz powinien uzgodnić z pacjentem strategię leczenia, obejmującą czas trwania i cele leczenia, oraz plan jego zakończenia, zgodnie z wytycznymi leczenia bólu.⁴³

Oksykodonu nie należy stosować dłużej niż jest to konieczne.⁴⁴

Gdy pacjent nie potrzebuje już leczenia oksykodonem, zalecane jest stopniowe zmniejszanie dawki, aby zapobiec wystąpieniu objawów odstawienia.⁴⁵

W razie braku odpowiedniej kontroli bólu należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia hiperalgezji, tolerancji i progresji choroby zasadniczej.⁴⁶

Postępowanie w bólu nienowotworowym

Opioidy nie są lekami pierwszego rzutu w leczeniu przewlekłego bólu nienowotworowego, jak również nie są zalecane w monoterapii.⁴⁷

Wykazano, że silne opioidy łagodzą następujące rodzaje przewlekłego bólu: przewlekły ból związany z chorobą zwyrodnieniową stawów i choroba krążka międzykręgowego.⁴⁸