toksyczność ostra
Toksyczność ostra to zespół objawów patologicznych występujących w krótkim czasie po jednorazowym podaniu lub krótkotrwałej ekspozycji na substancję toksyczną. W ocenie toksyczności ostrej kluczowe znaczenie ma parametr LD50, czyli dawka śmiertelna średnia, powodująca śmierć 50% badanych organizmów.
Substancje o toksyczności ostrej mogą powodować uszkodzenia wielonarządowe, w tym wątroby, nerek, serca, płuc czy układu nerwowego. Objawy kliniczne toksyczności ostrej rozwijają się zazwyczaj w ciągu minut do godzin i mogą obejmować zaburzenia oddychania, arytmie, zaburzenia świadomości, drgawki, wymioty, biegunkę oraz niewydolność narządową.
Diagnostyka toksyczności ostrej obejmuje badania laboratoryjne (toksykologiczne, biochemiczne, gazometryczne), obrazowe oraz ocenę stanu klinicznego pacjenta. Leczenie polega na zabezpieczeniu funkcji życiowych, eliminacji toksyny z organizmu (płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego, dializa) oraz zastosowaniu odpowiednich antidotów, jeśli są dostępne.
W praktyce klinicznej ocena toksyczności ostrej ma kluczowe znaczenie w leczeniu zatruć, a także w farmakologii podczas badań przedklinicznych nowych leków. W Unii Europejskiej substancje chemiczne klasyfikowane są według rozporządzenia CLP na cztery kategorie toksyczności ostrej, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa ich stosowania w medycynie i innych dziedzinach.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Microlax 4,465 g + 0,0645 g + 0,45 g
Produkt leczniczy Microlax, zawierający sorbitol ciekły (4,465 g/5 ml), sodu cytrynian (0,45 g/5 ml) oraz sodu laurylosulfooctan 70% (0,0645 g/5 ml), przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające toksyczność ostrą i przewlekłą, genotoksyczność, potencjał rakotwórczy oraz wpływ na reprodukcję. W badaniach wielokrotnego podawania u psów wykazano jedynie nieznaczne działanie toksyczne przy podaniu doodbytniczym. Dożylne podanie roztworu cytrynianu w dawce 1,33 mmol/kg/h powodowało spadek ciśnienia tętniczego i wydłużenie odstępu QT, co wiązało się z chelatacją jonów Ca²⁺, jednak dawka tolerowana u psów wynosiła 0,33 mmol/kg/h. Ze względu na sposób dawkowania Microlax, ryzyko kliniczne związane z chelatacją jonów wapniowych jest minimalne. Składniki wykazują niską toksyczność po wielokrotnym podaniu doustnym, przy czym sodu cytrynian był bezpieczny nawet do 1500 mg/kg/dobę, sodu laurylosulfooctan do 75 mg/kg/dobę, a sorbitol dobrze tolerowany w badaniach na szczurach.
badanie histopatologiczne, badanie in vitro, badanie in vivo, chelatacja cytrynianu, chelatacja wapnia, ciśnienie tętnicze, cytrynian sodu, genotoksyczność, jon wapniowy, kancerogenność, laurylosiarczan sodu, odstęp QT, potencjał rakotwórczy, toksyczność, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rovamycine 1,5 mln j.m.
ROVAMYCINE, zawierający spiramycynę w dawkach 1,5 mln j.m. oraz 3 mln j.m. w formie tabletek powlekanych, charakteryzuje się ograniczoną dokumentacją przedkliniczną dotyczącą bezpieczeństwa stosowania. W oficjalnej charakterystyce produktu leczniczego brak jest szczegółowych danych dotyczących badań toksyczności ostrej, przewlekłej i subchronicznej, potencjalnego działania genotoksycznego, rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję i rozwój płodu. Ponadto, nie przedstawiono wyników badań farmakologicznych oceniających bezpieczeństwo spiramycyny w modelach zwierzęcych, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie ryzyka przedklinicznego tego antybiotyku makrolidowego.
antybiotyk makrolidowy, badanie farmakologiczne, bezpieczeństwo stosowania, charakterystyka produktu leczniczego, dokumentacja rejestracyjna, doświadczenie kliniczne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, podmiot odpowiedzialny, Rovamycine, rozwój płodu, spiramycyna, tabletka powlekana, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła - Leksykon substancji czynnych
Estazolam – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Estazolam wykazuje niską toksyczność ostrą, z wartością LD50 wynoszącą 740 mg/kg u myszy oraz 3200 mg/kg u szczurów po podaniu doustnym. Objawy ostrego zatrucia obejmują senność, zaburzenia ruchowe oraz depresję oddechową. W badaniach toksyczności przewlekłej, przy dawkach 0,5-10 mg/kg/dobę podawanych przez 2 lata, nie zaobserwowano istotnych efektów toksycznych u gryzoni, co wskazuje na dobrą tolerancję długotrwałego stosowania. Jednakże, w badaniach 21-dniowych u szczurów podawano estazolam w dawkach 5, 100 i 500 mg/kg, co skutkowało istotnym powiększeniem wątroby oraz wzrostem stężenia cytochromu P-450 i aktywności enzymów wątrobowych (hydroksylazy, demetylazy, S-transferazy glutationu).
badania przedkliniczne, badanie cytogenetyczne, cytochrom P-450, demetylaza, depresja oddechowa, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, estazolam, hiperplastyczny guz wątrobowy, hydroksylaza, pochodna benzodiazepiny, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, powiększenie wątroby, rozrost guzkowy wątroby, S-transferaza glutationu, senność, teratogenność, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wpływ na rozrodczość, zaburzenia ruchowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas cytrynowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas cytrynowy, obecny w preparatach leczniczych takich jak Clensia, CitraFleet i Citrolyt, wykazuje niski profil toksyczności w badaniach przedklinicznych. Analizy obejmowały toksyczność ostrą, toksyczność po wielokrotnym podawaniu, genotoksyczność oraz wpływ na reprodukcję, nie wykazując istotnych zagrożeń dla ludzi. W przypadku Clensia, kwas cytrynowy bezwodny nie wykazał działania genotoksycznego ani toksycznego wpływu na reprodukcję. Brak danych dotyczących karcynogenności jest związany z krótkim okresem stosowania tych preparatów w warunkach klinicznych, co uzasadnia brak takich badań.
CitraFleet, Citrolyt, Clensia, działanie embriotoksyczne, genotoksyczność, karcynogenność, kwas cytrynowy, kwas cytrynowy bezwodny, laktacja, pikosiarczan sodu, płodność, potencjał teratogenny, rozwój prenatalny, tlenek magnezu lekki, toksyczność ostra, toksyczność po wielokrotnym podawaniu, toksyczny wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dopaminum hydrochloricum WZF 4% 40 mg/ml
Przedkliniczne badania toksyczności dopaminy chlorowodorku wykazały istotne różnice międzygatunkowe w wrażliwości na jej działanie toksyczne, z LD50 wynoszącym 290 mg/kg mc. u myszy oraz 38,8 mg/kg mc. u szczurów po dożylnym podaniu. Ostre zatrucie charakteryzowało się głównie objawami ze strony układu oddechowego, takimi jak masywny krwotok i zastój krwi w płucach. W badaniach podostrych zaobserwowano zmiany narządowe, w tym przerost gruczołu krokowego, rozszerzenie pęcherza moczowego oraz wodonercze, co wskazuje na wpływ dopaminy na układ moczowo-płciowy. Długotrwałe podawanie wysokich dawek (570 mg/kg mc./dobę) powodowało wzrost masy serca, nerek i płuc oraz zmniejszenie masy śledziony, sugerując potencjalne procesy adaptacyjne lub patologiczne oraz wpływ na układ immunologiczny.
chlorowodorek dopaminy, dawka śmiertelna dla 50% populacji, działanie emetyczne, krwotok, krwotok masywny, martwica mięśnia sercowego, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, przerost prostaty, rozszerzenie pęcherza moczowego, toksyczność ostra, toksyczność podostra, układ endokrynny, układ immunologiczny, układ moczowo-płciowy, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, wodonercze, zastój krwi w płucach - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aflegan 7,5 mg/ml
Badania przedkliniczne ambroksolu chlorowodorku w roztworze do wstrzykiwań Aflegan (7,5 mg/ml) wykazały niski wskaźnik toksyczności ostrej oraz brak istotnych działań niepożądanych przy wielokrotnym podaniu doustnym w dawkach do 150 mg/kg mc./dobę u myszy, 50 mg/kg mc./dobę u szczurów, 40 mg/kg mc./dobę u królików oraz 10 mg/kg mc./dobę u psów. Podawanie dożylne w dawkach do 64 mg/kg mc./dobę u szczurów i do 120 mg/kg mc./dobę u psów przez 4 tygodnie nie wywołało ciężkich działań toksycznych ani zmian histopatologicznych. Badania reprodukcyjne nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności przy dawkach do 3000 mg/kg mc./dobę u szczurów i 200 mg/kg mc./dobę u królików, a dawki do 500 mg/kg mc./dobę nie zaburzały płodności. NOAEL dla rozwoju około- i pourodzeniowego u szczurów ustalono na poziomie 50 mg/kg mc./dobę, natomiast dawka 500 mg/kg mc./dobę wywołała nieznaczną toksyczność manifestującą się opóźnionym przyrostem masy ciała i zmniejszoną liczebnością miotu.
aberracja chromosomów, ambroksol chlorowodorek, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, in vitro, in vivo, infuzja dożylna, narząd docelowy, NOAEL, podanie doustne, potencjał genotoksyczny, rozwój okołourodzeniowy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedawkowanie – Undestor Testocaps 40 mg
Przedawkowanie testosteronu undekanonianu, substancji czynnej leku Undestor Testocaps (40 mg), cechuje się niską ostrą toksycznością, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii androgenowej. Główne objawy przedawkowania dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują dyskomfort w nadbrzuszu, nudności, wymioty, biegunkę oraz skurcze jelit, które wynikają głównie z działania drażniącego i przeczyszczającego oleju rycynowego zawartego w formulacji leku. Dodatkowo mogą wystąpić bóle brzucha i wzdęcia, będące reakcją na zwiększoną ilość substancji pomocniczych, takich jak żółcień pomarańczowa (E110) oraz glikol propylenowy monolaurynian (117,2 mg na kapsułkę, co odpowiada 34,5 mg glikolu propylenowego, tj. 0,5 mg/kg).
bezpieczeństwo farmakoterapii, błona śluzowa żołądka, dawka terapeutyczna, dyskomfort nadbrzusza, działanie drażniące, działanie przeczyszczające, glikol propylenowy, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, lek rozkurczowy, olej rycynowy, testosteron undekanonian, toksyczność ostra, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Betafact 1000 IU 1000 j.m./fiolkę
Produkt leczniczy Betafact zawiera ludzki czynnik krzepnięcia IX, będący naturalnym składnikiem osocza, wykazujący identyczne właściwości jak endogenny czynnik IX. Badania przedkliniczne, w tym test Amesa, nie wykazały działania mutagennego, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania tego białka. W modelu zwierzęcym (króliki) produkt charakteryzował się dobrą tolerancją miejscową po dożylnym podaniu, a także przy niezamierzonym podaniu poza światło naczynia lub dotętniczym, co wskazuje na ograniczone ryzyko miejscowych działań niepożądanych. Produkt jest dostępny w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 50 j.m./ml i aktywności swoistej około 110 j.m./mg białka.
- Leksykon substancji czynnych
Rylmenidyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Rylmenidyna, substancja czynna w lekach Rilmenidine Grindeks i Tenaxum, wykazuje szeroki margines bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Toksyczność ostra u gryzoni ujawniła, że dawki śmiertelne były 4000-5500 razy wyższe niż standardowa dawka terapeutyczna u ludzi, a objawy zatrucia dotyczyły głównie ośrodkowego układu nerwowego, manifestując się drgawkami przy dawkach śmiertelnych. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu nie stwierdzono uszkodzeń narządów ani zaburzeń funkcji wydalniczych przy dawkach do 1 mg/kg/dobę, co odpowiada 30-krotności dawki terapeutycznej. Analizy wpływu na reprodukcję i rozwój nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności przy dawkach do 250-krotności dawki terapeutycznej, a badania na szczurach nie potwierdziły negatywnego wpływu na płodność i zachowanie okołoporodowe nawet przy dawkach 2,5-5 mg/kg.
dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, drgawki, działanie embriotoksyczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, funkcja rozrodcza, genotoksyczność, margines bezpieczeństwa, narząd wydalniczy, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, rakotwórczość, rylmenidyna, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Locoid 1 mg/ml
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące stosowania 17-maślanu hydrokortyzonu (Hydrocortisoni butyras) w roztworze na skórę o stężeniu 1 mg/ml są ograniczone, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały potencjalne działania teratogenne przy ekspozycji na duże dawki w okresie ciąży. Zaobserwowano dwa główne efekty niepożądane: rozszczep podniebienia oraz zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego płodów, co wskazuje na ryzyko zaburzeń rozwojowych przy wysokim narażeniu na kortykosteroidy miejscowe u ciężarnych samic zwierząt.
17-maślan hydrokortyzonu, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, Hydrocortisoni butyras, kortykosteroid, Locoid, profil bezpieczeństwa, rozszczep podniebienia, roztwór na skórę, substancja aktywna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wada rozwojowa, wpływ na płodność, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imovax Polio 29 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 1, szczep Mahoney, 7 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 2, szczep MEF-1 i 26 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 3, szczep Saukett/0,5 ml; Szczepionka 1-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml)
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa szczepionki IMOVAX POLIO, zawierającej inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1 (szczep Mahoney, 29 jednostek antygenu D), 2 (szczep MEF-1, 7 jednostek antygenu D) oraz 3 (szczep Saukett, 26 jednostek antygenu D), wykazały brak negatywnego wpływu na funkcje fizjologiczne organizmu. Badania farmakologiczne nie ujawniły działań niepożądanych, a testy toksyczności ostrej potwierdziły brak istotnych efektów toksycznych po jednorazowym podaniu dawki testowej. Ponadto, badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały kumulacji toksyczności, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania szczepionki w wielodawkowych schematach immunizacji.
antygen D, badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, inaktywowany wirus poliomyelitis, profil bezpieczeństwa, reakcja miejscowa, schemat immunizacji, szczep Mahoney, szczep MEF-1, szczep Saukett, szczepionka przeciw poliomyelitis, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, tolerancja miejscowa, wirus poliomyelitis, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diured 20 mg
Dane przedkliniczne dotyczące torasemidu wskazują na bardzo niską toksyczność ostrą, co sugeruje szeroki margines bezpieczeństwa przy stosowaniu pojedynczych dawek. Badania toksyczności przewlekłej na psach i szczurach wykazały odwracalne zmiany patologiczne, takie jak zmniejszenie masy ciała, podwyższone stężenia kreatyniny i mocznika oraz strukturalne zmiany w nerkach (rozszerzenie kanalików nerkowych, śródmiąższowe zapalenie nerek), które były związane z nasilonym działaniem diuretycznym torasemidu. Wszystkie te zmiany miały charakter przemijający po zakończeniu terapii, co podkreśla odwracalność potencjalnych działań niepożądanych przy długotrwałym stosowaniu leku.
diureza, działanie farmakodynamiczne, działanie moczopędne, działanie teratogenne, kanaliki nerkowe, kreatynina i mocznik, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa leku, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, torasemid, wada rozwojowa płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Esotkaleno 50 mg
Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych dotyczących prednizonu, nie stwierdzono istotnego ryzyka toksycznego ani genotoksycznego u ludzi. W badaniach toksyczności ostrej u szczurów określono LD50 na poziomie 240 mg/kg masy ciała po jednorazowym podaniu. Długotrwałe podawanie prednizolonu w dawkach 33 mg/kg m.c. u szczurów wywoływało zmiany w komórkach wysp trzustkowych Langerhansa, natomiast u królików dawki 2-3 mg/kg m.c./dobę przez 2-4 tygodnie powodowały uszkodzenie wątroby. Martwica mięśni obserwowana była u świnek morskich (0,5-5 mg/kg m.c.) oraz psów (4 mg/kg m.c.) po kilku tygodniach terapii. Badania rozwojowe na myszach, chomikach i królikach wykazały teratogenne działanie prednizolonu, w tym rozszczep wargi i podniebienia oraz anomalie czaszki i szczęki u szczurów po podaniu parenteralnym. Ponadto, długotrwałe stosowanie dużych dawek (30 mg/dobę) prowadziło do odwracalnych zaburzeń spermatogenezy.
działanie histotoksyczne, działanie mutagenne i karcynogenne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, glikokortykosteroid, LD50, martwica mięśni, opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego, prednizolon, prednizon, rozszczep wargi i podniebienia, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie wątroby, wyspa trzustkowa Langerhansa, zaburzenie spermatogenezy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adrimax 30 mg/5 ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa lewodropropizyny, substancji czynnej leku Adrimax, obejmowały ocenę toksyczności ostrej, indeks terapeutyczny oraz toksyczność po podaniu wielokrotnym na różnych modelach zwierzęcych. Dawki wywołujące ostre objawy toksyczności wynosiły odpowiednio: 886,5 mg/kg u szczurów, 1287 mg/kg u myszy oraz 2492 mg/kg u świnek morskich, co wskazuje na niską toksyczność ostrą lewodropropizyny. Indeks terapeutyczny dla świnek morskich, obliczony jako stosunek DL50 do DE50, mieścił się w zakresie 16–53, co świadczy o szerokim marginesie bezpieczeństwa między dawką terapeutyczną a toksyczną, istotnym z punktu widzenia bezpieczeństwa klinicznego.
badania przedkliniczne, dawka dobowa, dawka efektywna, dawka letalna, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, hamowanie kaszlu, indeks terapeutyczny, kaszel indukowany, lewodropropizyna, NOAEL, objawy toksyczności, profil bezpieczeństwa, substancja przeciwkaszlowa, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewlekła - Leksykon substancji czynnych
N,N-2-dimetyloamino-2-propanol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Substancja N,N-2-dimetyloamino-2-propanol, składnik kompleksu inozyny pranobeksu w preparacie Eloprine, wykazuje niski profil toksyczności w badaniach ostrej, podostrej i przewlekłej toksyczności na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, psy, koty, małpy). Maksymalna badana dawka wynosiła 1500 mg/kg mc./dobę, co stanowi 50-krotność dawki terapeutycznej stosowanej u ludzi (100 mg/kg mc./dobę). Wartość LD50 była znacznie wyższa niż dawki kliniczne, potwierdzając szeroki margines bezpieczeństwa. Długoterminowe badania na myszach i szczurach nie wykazały działania rakotwórczego, a testy mutagenności in vivo i in vitro (na ludzkich limfocytach) nie potwierdziły właściwości mutagennych substancji.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, badanie toksykologiczne, dawka śmiertelna LD50, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, inozyna pranobeksu, limfocyt krwi obwodowej, margines bezpieczeństwa, N, N-2-dimetyloamino-2-propanol, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rozwój embrionalny, rozwój płodowy, teratogenność, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, zaburzenia czynności reprodukcyjnych