silny inhibitor CYP3A4
Silny inhibitor CYP3A4 to substancja, która znacząco hamuje aktywność enzymu cytochromu P450 3A4, jednego z najważniejszych enzymów metabolizujących leki w organizmie człowieka. CYP3A4 odpowiada za biotransformację około 50% wszystkich stosowanych klinicznie leków, dlatego jego inhibicja może prowadzić do istotnych interakcji lekowych.
Do silnych inhibitorów CYP3A4 należą m.in. niektóre antybiotyki (klarytromycyna, erytromycyna), leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol), leki przeciwwirusowe (ritonawir), sok grejpfrutowy oraz niektóre leki przeciwdepresyjne. Zastosowanie silnego inhibitora CYP3A4 jednocześnie z lekiem metabolizowanym przez ten enzym może prowadzić do zwiększenia stężenia tego leku w organizmie, co wiąże się z ryzykiem nasilenia działań niepożądanych lub toksyczności.
W praktyce klinicznej znajomość silnych inhibitorów CYP3A4 jest kluczowa przy planowaniu farmakoterapii, szczególnie u pacjentów stosujących politerapię. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania silnego inhibitora CYP3A4 i leku będącego substratem tego enzymu, należy rozważyć modyfikację dawki, monitorowanie stężenia leku lub wybór alternatywnego preparatu, który nie wchodzi w interakcje z układem CYP3A4.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Sortis 10 10 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportery OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Silni inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, azolowe leki przeciwgrzybicze, inhibitory proteazy HIV) znacząco zwiększają stężenie atorwastatyny w osoczu, co podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania lub redukcję dawki i ścisłe monitorowanie pacjenta. Umiarkowani inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil) również podwyższają ekspozycję na lek, co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) mogą obniżać stężenie atorwastatyny, co może osłabiać efekt hipolipemizujący i wymaga monitorowania skuteczności terapii. Ponadto, inhibitory transporterów (np. cyklosporyna, letermowir) zwiększają ogólnoustrojową ekspozycję na atorwastatynę, co może wymagać dostosowania dawki.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec, efawirenz, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, glekaprewir, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450, inhibitor białka transportującego, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwzakrzepowy, letermowir, miopatia, noretysteron, P-glikoproteina, pibrentaswir, polipeptydy OATP1B, rabdomioliza, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A4, telitromycyna, transportery wątrobowe, umiarkowany inhibitor CYP3A4, warfaryna, werapamil - Leksykon leków
Interakcje leku – Atoris 30 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, itrakonazol) mogą zwiększać AUC atorwastatyny nawet do 9,4-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy, wymagając redukcji dawki lub unikania terapii skojarzonej. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, diltiazem) również zwiększają stężenie leku, wskazując na konieczność monitorowania klinicznego. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz) obniżają stężenie atorwastatyny, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność. Inhibitory transporterów (np. cyklosporyna, letermowir) mogą zwiększać ekspozycję na lek, co wymaga dostosowania dawki i ścisłej kontroli. Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z kwasem fusydowym, prowadząca do ryzyka rabdomiolizy, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania.
białko oporności raka piersi, biodostępność, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, diltiazem, doustny lek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, elbaswir/grazoprewir, erytromycyna, ezetymib, fibrat, glekaprewir/pibrentaswir, hepatotoksyczność, inhibitor białka transportowego, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, lek przeciwzakrzepowy, letermowir, lopinawir/rytonawir, miopatia, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A4, telaprewir, umiarkowany inhibitor CYP3A4, warfaryna, ziele dziurawca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sunitinib Vipharm 50 mg
Sunitinib Vipharm jest stosowany w leczeniu przeciwnowotworowym, głównie w GIST, MRCC oraz pNET, i powinien być wdrażany przez lekarza onkologa. Preparat dostępny jest w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg i 50 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. W GIST i MRCC zalecana dawka początkowa to 50 mg raz na dobę przez 4 tygodnie, następnie 2 tygodnie przerwy (schemat 4/2), natomiast w pNET stosuje się 37,5 mg raz na dobę bez przerw. Dawkę można modyfikować o 12,5 mg w zależności od tolerancji, z maksymalną dawką do 75 mg/dobę (GIST, MRCC) i 50 mg/dobę (pNET). W przypadku interakcji z silnymi induktorami CYP3A4 (np. ryfampicyna) dawkę można zwiększyć do 87,5 mg/dobę (GIST, MRCC) lub 62,5 mg/dobę (pNET), natomiast przy inhibitorach CYP3A4 (np. ketokonazol) dawkę należy zmniejszyć do minimum 37,5 mg/dobę (GIST, MRCC) lub 25 mg/dobę (pNET), z koniecznością monitorowania tolerancji.
ESRD, GIST, hemodializa, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kapsułka twarda, ketokonazol, klasyfikacja Child-Pugh, leczenie przeciwnowotworowe, MRCC, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, pNET, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, ryfampicyna, schyłkowa niewydolność nerek, silny induktor CYP3A4, silny inhibitor CYP3A4, Sunitinib Vipharm, sunitynib, terapia onkologiczna, terapia skojarzona, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Atostat 10 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 i transportery OATP1B1, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco zmieniać jej stężenie w osoczu oraz ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza miopatii i rabdomiolizy. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) powodują znaczne zwiększenie stężenia atorwastatyny, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub redukcji dawki i ścisłego monitorowania. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, diltiazem, amiodaron) również podwyższają stężenie leku, wskazując na konieczność dostosowania dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenie atorwastatyny, co może wymagać monitorowania skuteczności terapii. Ponadto, stosowanie fibratów i ezetymibu zwiększa ryzyko miopatii, a kwas fusydowy znacząco podnosi ryzyko rabdomiolizy, co wymaga przerwania terapii atorwastatyną podczas leczenia kwasem fusydowym.
antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, cyklosporyna, cytochrom P-450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, efawirenz, ezetymib, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450 3A, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor transportera białek, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, miopatia, profil lipidowy, rabdomioliza, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A4, środek przeciwzakrzepowy, telitromycyna, transporter OATP1B1, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Atrox 20 20 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1, OATP1B3, MDR1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) znacząco podwyższają stężenie atorwastatyny w osoczu, zwiększając ryzyko miopatii, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub redukcji dawki i monitorowania pacjenta. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, amiodaron) również podnoszą stężenie leku, co wymaga ostrożności i ewentualnej korekty dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenie atorwastatyny, co może osłabiać efekt terapeutyczny, zwłaszcza przy ryfampicynie, gdzie zaleca się jednoczesne podawanie leków i monitorowanie skuteczności terapii. Inhibitory transporterów białkowych, takie jak cyklosporyna, zwiększają biodostępność atorwastatyny, co również wymaga zmniejszenia dawki i monitorowania.
Interakcje farmakodynamiczne obejmują zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy przy jednoczesnym stosowaniu atorwastatyny z fibratami (gemfibrozyl), ezetymibem, kwasem fusydowym (ogólnoustrojowo) oraz kolchicyną. Szczególnie niebezpieczne jest skojarzenie z kwasem fusydowym, które może prowadzić do śmiertelnych przypadków rabdomiolizy, dlatego w trakcie terapii kwasem fusydowym należy przerwać stosowanie atorwastatyny. Atorwastatyna może nieznacznie zwiększać stężenie digoksyny oraz hormonów zawartych w doustnych środkach antykoncepcyjnych (noretysteron, etynyloestradiol). W przypadku warfaryny obserwuje się niewielkie skrócenie czasu protrombinowego (~1,7 s) w początkowym okresie terapii, co wymaga monitorowania czasu protrombinowego. Spożycie alkoholu podczas terapii atorwastatyną może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności oraz miopatii, dlatego zaleca się ograniczenie jego spożycia. Wszystkie interakcje opisane dotyczą pacjentów dorosłych; u dzieci i młodzieży brak danych, co wymaga ostrożności i stosowania się do zaleceń dotyczących dorosłych.
amiodaron, atazanawir, atorwastatyna, azolowy lek przeciwgrzybiczny, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, darunawir, delawirdyna, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, działanie hipolipemizujące, efawirenz, elbaswir z grazoprewirem, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450 3A, indynawir, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor transportera białkowego, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kumaryna, kwas fibrynowy, kwas fusydowy, lek przeciwzakrzepowy, lopinawir, miopatia, noretysteron, pochodna kwasu fibrynowego, polipeptydy transportujące aniony organiczne, pozakonazol, rabdomioliza, ryfampicyna, rytonawir, silny inhibitor CYP3A4, styrypentol, telitromycyna, umiarkowany inhibitor CYP3A4, warfaryna, werapamil, worykonazol, ziele dziurawca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sunitinib Krka 25 mg
Terapia preparatem Sunitinib Krka powinna być prowadzona przez lekarzy z doświadczeniem w onkologii, z indywidualnym dostosowaniem dawki w zależności od wskazania klinicznego, odpowiedzi pacjenta i tolerancji leku. Standardowa dawka dla nowotworu podścieliskowego przewodu pokarmowego (GIST) oraz raka nerkowokomórkowego z przerzutami (MRCC) wynosi 50 mg/dobę, podawana doustnie w schemacie 4 tygodnie leczenia i 2 tygodnie przerwy (schemat 4/2), co stanowi 6-tygodniowy cykl terapeutyczny. W przypadku nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET) zalecana dawka to 37,5 mg/dobę podawana ciągle, bez przerw. Dawkowanie może być modyfikowane stopniowo o 12,5 mg, w zakresie 25-75 mg/dobę dla GIST i MRCC oraz 25-50 mg/dobę dla pNET, z uwzględnieniem bezpieczeństwa i tolerancji leczenia.
hemodializa, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, ketokonazol, klasyfikacja Child-Pugh, lek przeciwnowotworowy, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, ryfampicyna, schyłkowa niewydolność nerek, silny induktor CYP3A4, silny inhibitor CYP3A4, Sunitinib Krka, sunitynib, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sunitinib Medical Valley 12,5 mg
Sunitynib Medical Valley jest wskazany do leczenia nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), raka nerkowokomórkowego z przerzutami (MRCC) oraz nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET). Standardowa dawka dla GIST i MRCC wynosi 50 mg raz na dobę, podawana doustnie przez 4 tygodnie, po czym następuje 2-tygodniowa przerwa (schemat 4/2), co stanowi cykl 6-tygodniowy. W przypadku pNET zalecana dawka to 37,5 mg raz na dobę, podawana ciągle bez przerw. Dawkowanie może być modyfikowane o 12,5 mg w zależności od tolerancji i bezpieczeństwa, z zakresem 25-75 mg/dobę dla GIST i MRCC oraz 25-50 mg/dobę dla pNET. W przypadku interakcji z silnymi induktorami CYP3A4 (np. ryfampicyna) dawkę można zwiększyć do 87,5 mg/dobę (GIST/MRCC) lub 62,5 mg/dobę (pNET), natomiast przy inhibitorach CYP3A4 (np. ketokonazol) dawkę należy zmniejszyć do minimum 37,5 mg/dobę (GIST/MRCC) lub 25 mg/dobę (pNET), z koniecznością ścisłego monitorowania tolerancji leku.
dawkowanie sunitynibu, hemodializa, ketokonazol, klasyfikacja Child-Pugh, leczenie skojarzone, lek przeciwnowotworowy, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, ryfampicyna, schyłkowa niewydolność nerek, silny induktor CYP3A4, silny inhibitor CYP3A4, sunitinib, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adalift
Tadalafil, substancja czynna produktu Adalift, wymaga szczegółowej oceny klinicznej przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami erekcji i łagodnym rozrostem gruczołu krokowego. Konieczne jest wykluczenie raka prostaty oraz ocena układu sercowo-naczyniowego, ze względu na ryzyko sercowo-naczyniowe związane z aktywnością seksualną i działaniem rozszerzającym naczynia krwionośne tadalafilu, który może powodować przemijające obniżenie ciśnienia tętniczego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących leki hipotensyjne, zwłaszcza blokery receptorów α1-adrenergicznych (np. doksazosynę), ze względu na ryzyko niedociśnienia tętniczego. Tadalafil nie jest zalecany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek oraz w niewydolności wątroby klasy C (Child-Pugh), a także u pacjentów po radykalnej prostatektomii bez oszczędzania nerwów, gdyż skuteczność w tych grupach nie została potwierdzona.
azotan, białaczka, centralna surowicza chorioretinopatia, choroba Peyroniego, ciężka niewydolność wątroby, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciśnienie krwi, doksazosyna, inhibitor PDE5, komorowe zaburzenie rytmu serca, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący receptor α1-adrenergiczny, nagły zgon sercowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niestabilna dławica piersiowa, nietolerancja galaktozy, priapizm, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przemijający napad niedokrwienny, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, silny inhibitor CYP3A4, substancja czynna, szpiczak mnogi, tadalafil, udar, zaburzenie erekcji, zawał mięśnia sercowego, zwłóknienie ciał jamistych - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Solitombo 6 mg + 0,4 mg
Lek Solitombo, zawierający 6 mg solifenacyny bursztynianu oraz 0,4 mg tamsulosyny chlorowodorku w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, poddawanych hemodializie, z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, zwłaszcza jeśli stosują silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol). Przeciwwskazania obejmują także osoby z ciężkimi zaburzeniami przewodu pokarmowego (w tym toksycznym rozszerzeniem okrężnicy), jaskrą z wąskim kątem przesączania, miastenią oraz z hipotonią ortostatyczną w wywiadzie, ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych wynikających z działania antycholinergicznego solifenacyny i wpływu tamsulosyny na ciśnienie tętnicze.
W przypadku pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek i wątroby, zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego, tendencją do hipotonii lub podwyższonym ryzykiem jaskry z wąskim kątem przesączania, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności. Zaleca się rozważenie niższych dawek lub monoterapii zamiast terapii skojarzonej. Ponadto, u pacjentów stosujących silne inhibitory CYP3A4, leki o działaniu antycholinergicznym, hipotensyjne lub inne alfa-adrenolityki, należy rozważyć alternatywne schematy leczenia ze względu na ryzyko istotnych interakcji farmakokinetycznych i nasilenia działań niepożądanych. Przed rozpoczęciem terapii Solitombo wskazana jest dokładna ocena kliniczna i analiza stosunku korzyści do ryzyka.
blokada receptorów muskarynowych, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie antycholinergiczne, hemodializa, hipotonia, hipotonia ortostatyczna, inhibitor cytochromu P450, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, jaskra z wąskim kątem przesączania, ketokonazol, lek alfa-adrenolityczny, lek hipotensyjny, miastenia, motoryka przewodu pokarmowego, nadwrażliwość na substancję czynną, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rytonawir, silny inhibitor CYP3A4, solifenacyna bursztynian, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, tamsulosyna chlorowodorek, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, zaparcie