współczynnik filtracji kłębuszkowej
Współczynnik filtracji kłębuszkowej (GFR – Glomerular Filtration Rate) to kluczowy parametr oceniający funkcję nerek, określający objętość osocza przesączanego przez kłębuszki nerkowe w jednostce czasu. Prawidłowa wartość GFR u osoby dorosłej wynosi około 120-130 ml/min/1,73m² powierzchni ciała, przy czym za dolną granicę normy przyjmuje się 90 ml/min/1,73m².
W praktyce klinicznej najczęściej stosuje się oszacowany GFR (eGFR), wyliczany na podstawie stężenia kreatyniny w surowicy oraz dodatkowych parametrów, jak wiek, płeć i rasa pacjenta. Najpopularniejsze wzory to CKD-EPI, MDRD oraz wzór Cockcrofta-Gaulta. Oznaczenie eGFR stanowi podstawę klasyfikacji przewlekłej choroby nerek (PChN) i jest niezbędne do właściwego dawkowania wielu leków wydalanych przez nerki.
Obniżenie GFR poniżej 60 ml/min/1,73m² utrzymujące się przez ponad 3 miesiące wskazuje na przewlekłą chorobę nerek. Wartości poniżej 15 ml/min/1,73m² oznaczają schyłkową niewydolność nerek, kwalifikującą do leczenia nerkozastępczego. Monitorowanie zmian GFR w czasie pozwala ocenić progresję chorób nerek oraz skuteczność wdrożonego leczenia nefroprotekcyjnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Elvanse 30 mg
Lisdeksamfetamina dimezylanu (Elvanse) jest dostępna w kapsułkach twardych o dawkach 20, 30, 40, 50, 60 i 70 mg, odpowiadających odpowiednio 5,9, 8,9, 11,9, 14,8, 17,8 i 20,8 mg deksamfetaminy. Leczenie powinno być inicjowane pod nadzorem specjalisty w dziedzinie zaburzeń zachowania, po przeprowadzeniu wstępnych badań układu krążenia (pomiar ciśnienia tętniczego i tętna), szczegółowego wywiadu farmakologicznego i rodzinnego oraz oceny masy ciała i wzrostu (u dzieci i młodzieży z uwzględnieniem siatek centylowych). Standardowa dawka początkowa wynosi 30 mg raz dziennie rano, z możliwością rozpoczęcia od 20 mg w uzasadnionych przypadkach. Dawkę można zwiększać o 10 lub 20 mg co tydzień, maksymalnie do 70 mg/dobę (u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek maksymalnie 50 mg/dobę). Brak poprawy po miesiącu leczenia optymalną dawką wymaga przerwania terapii.
ADHD, bezsenność, ciężka niewydolność nerek, ciśnienie tętnicze krwi, częstość akcji serca, deksamfetamina, dializa, dysfagia, działanie niepożądane, farmakoterapia długotrwała, faza początkowa leczenia, kapsułka twarda, klirens kreatyniny, klirens leku, lek psychostymulujący, lisdeksamfetamina dimezylan, nadużywanie leków, nagła śmierć sercowa, pacjent geriatryczny, układ krążenia, układ sercowo-naczyniowy, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenia zachowania, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Venlafaxine Actavis 150 mg
Venlafaxine Actavis jest dostępny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg. W leczeniu epizodów dużej depresji zalecana dawka początkowa to 75 mg raz na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania do maksymalnie 375 mg/dobę, przy odstępach co najmniej 2 tygodni (w wyjątkowych przypadkach co najmniej 4 dni). Leczenie trwa zwykle kilka miesięcy, a po osiągnięciu remisji powinno być kontynuowane co najmniej 6 miesięcy. W uogólnionych zaburzeniach lękowych i fobii społecznej dawka początkowa wynosi 75 mg/dobę, z maksymalną dawką 225 mg/dobę. W napadach paniki początkowo stosuje się 37,5 mg/dobę przez 7 dni, następnie 75 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 225 mg/dobę. Dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie, a skuteczność terapii regularnie oceniana. U pacjentów w podeszłym wieku nie ma konieczności modyfikacji dawki wyłącznie ze względu na wiek, jednak zaleca się ostrożność i stosowanie najmniejszej skutecznej dawki.
ciężkie zaburzenie czynności nerek, epizod dużej depresji, fobia społeczna, hemodializa, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, napad paniki, nawrót depresji, pacjent w podeszłym wieku, przekaźnik nerwowy, reakcja odstawienia, remisja, substancja czynna, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, uogólnione zaburzenie lękowe, wenlafaksyna, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka w dawce 40 mg telmisartanu i 12,5 mg hydrochlorotiazydu jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze, w tym na pochodne sulfonamidowe. Nie należy go stosować w drugim i trzecim trymestrze ciąży oraz u pacjentów z zastojem żółci, niedrożnością dróg żółciowych, ciężką niewydolnością wątroby, a także u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z oporną na leczenie hipokaliemią oraz hiperkalcemią. W terapii należy unikać jednoczesnego stosowania z aliskirenem u pacjentów z cukrzycą lub z zaburzeniami czynności nerek (GFR <60 ml/min/1,73 m²).
aliskiren, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cukrzyca, drugi trymestr ciąży, hiperkalcemia, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na składniki, niedrożność dróg żółciowych, nietolerancja substancji, oporna hipokaliemia, pochodna sulfonamidowa, produkt leczniczy, sorbitol, telmisartan i hydrochlorotiazyd, trzeci trymestr ciąży, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zastój żółci - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Avasart 80 mg
Produkt leczniczy Avasart 80 mg, zawierający walsartan, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (1,91 mg/tabletkę). Nie należy go stosować u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, marskością wątroby oraz cholestazą ze względu na ryzyko pogorszenia funkcji wątroby. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest stosowanie w drugim i trzecim trymestrze ciąży z powodu teratogennego działania antagonisty receptora angiotensyny II. Ponadto, jednoczesne stosowanie Avasartu z aliskirenem jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą oraz u osób z GFR poniżej 60 ml/min/1,73 m², co wymaga modyfikacji terapii i wyboru alternatywnych leków.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, cholestaza, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cukrzyca, farmakoterapia, galaktozemia, laktoza jednowodna, marskość wątroby, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, pierwszy trymestr ciąży, trymestr ciąży, walsartan, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 160 mg + 12,5 mg
Lek Valsartan + hydrochlorothiazide Krka, zawierający 160 mg walsartanu i 12,5 mg hydrochlorotiazydu, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na walsartan, hydrochlorotiazyd (pochodne sulfonamidów) oraz substancje pomocnicze, a także u kobiet w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu, w tym niedorozwoju nerek i zaburzeń rozwojowych. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (marskość żółciowa, cholestaza) oraz nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), a także u pacjentów z bezmoczem. Wskazane jest także unikanie stosowania u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi, takimi jak oporna hipokaliemia, hiponatremia, hiperkalcemia oraz objawowa hiperurykemia, ze względu na ryzyko nasilenia tych stanów przez hydrochlorotiazyd.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, bezmocz, cholestaza, cukrzyca, dna moczanowa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia objawowa, hipokaliemia oporna na leczenie, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, lek moczopędny tiazydowy, marskość wątroby żółciowa, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór laktazy, niedociśnienie, nietolerancja galaktozy, pochodna sulfonamidu, trymestr ciąży, układ sercowo-naczyniowy, walsartan, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lafactin 150 mg
Lafactin (wenlafaksyna) dostępny jest w kapsułkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg. Dawkowanie należy indywidualizować w zależności od wskazania klinicznego i odpowiedzi pacjenta. W ciężkich epizodach depresyjnych terapia rozpoczyna się od 75 mg/dobę, z możliwością stopniowego zwiększania dawki co minimum 2 tygodnie do maksymalnie 375 mg/dobę, przy ciężkich objawach można skrócić odstęp do minimum 4 dni. W uogólnionych zaburzeniach lękowych i fobii społecznej dawka początkowa to 75 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 225 mg/dobę. W lęku napadowym leczenie zaczyna się od 37,5 mg/dobę przez 7 dni, następnie 75 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 225 mg/dobę. Zawsze należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę, monitorując ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki. Terapia powinna trwać kilka miesięcy, a w depresji co najmniej 6 miesięcy po remisji. U pacjentów w podeszłym wieku nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki, jednak zaleca się ostrożność ze względu na zmiany czynności nerek i neuroprzekaźników. Dzieci i młodzież poniżej 18 lat nie powinni stosować wenlafaksyny ze względu na brak potwierdzonej skuteczności i bezpieczeństwa.
ciężki epizod depresyjny, dawka równoważna, epizod dużej depresji, fobia społeczna, hemodializa, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, klirens, lęk napadowy, objaw niepożądany, przekaźnik nerwowy, przewód pokarmowy, reakcja z odstawienia, remisja, substancja czynna, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, uogólnione zaburzenie lękowe, wenlafaksyna, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie depresyjne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bigetra 110 mg
Dabigatran eteksylat w dawce 110 mg, zawarty w kapsułkach Bigetra, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CrCL <30 ml/min u dorosłych, eGFR <50 ml/min/1,73 m² u dzieci), a także u osób z istotnymi zaburzeniami wątroby. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest aktywne, klinicznie istotne krwawienie oraz schorzenia zwiększające ryzyko poważnych krwotoków, takie jak owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy lub zabiegi neurochirurgiczne, krwotok śródczaszkowy, żylaki przełyku, malformacje tętniczo-żylne oraz tętniaki naczyniowe w obrębie mózgu i rdzenia kręgowego. Ponadto, dabigatran nie powinien być stosowany u pacjentów po wszczepieniu sztucznej zastawki serca ze względu na zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych i krwotocznych.
Stosowanie dabigatranu w skojarzeniu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak niefrakcjonowana heparyna, heparyny drobnocząsteczkowe, doustne antykoagulanty (warfaryna, rywaroksaban, apiksaban) jest przeciwwskazane, z wyjątkiem okresów przejściowych lub specyficznych procedur (np. ablacja cewnikowa). Również kojarzenie z silnymi inhibitorami glikoproteiny P (ketokonazol, cyklosporyna, itrakonazol, dronedaron, glekaprewir/pibrentaswir) jest zabronione ze względu na ryzyko istotnego wzrostu stężenia dabigatranu i powikłań krwotocznych. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (CrCL 30-50 ml/min), wysokim ryzykiem krwawienia, planowanymi zabiegami inwazyjnymi, stosującymi leki wpływające na hemostazę, o masie ciała <50 kg lub >110 kg oraz u osób powyżej 75. roku życia, konieczna jest szczególna ostrożność i indywidualna ocena korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii dabigatranem. Zaleca się konsultację specjalistyczną w przypadku wątpliwości.
ablacja cewnikowa, ciężkie zaburzenia czynności nerek, dabigatran eteksylat, doustny antykoagulant, farmakokinetyka, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor glikoproteiny p, klirens kreatyniny, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwotok śródczaszkowy, lek przeciwpłytkowy, malformacja tętniczo-żylna, migotanie przedsionków, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, procedura inwazyjna, sztuczna zastawka serca, terapia przeciwzakrzepowa, tętniak naczyniowy, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zabieg chirurgiczny, zaburzenia czynności wątroby, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Losartan Hydrochlorothiazyd Krka 100 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Losartan Hydrochlorotiazyd Krka zawiera 100 mg losartanu potasowego oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne, w tym pochodne sulfonamidów, oraz u osób z nietolerancją laktozy (83,98 mg w tabletce). Lek nie powinien być stosowany przy opornej na leczenie hipokaliemii, hiperkalcemii i hiponatremii, ciężkich zaburzeniach czynności wątroby (uszkodzenia miąższu, zastój żółci, obturacja dróg żółciowych), ciężkich zaburzeniach czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) oraz bezmoczu. Przeciwwskazaniem jest także objawowa hiperurykemia i dna moczanowa, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów przez hydrochlorotiazyd. Stosowanie w II i III trymestrze ciąży jest zakazane z powodu ryzyka uszkodzenia płodu. Ponadto, łączenie leku z aliskirenem jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą oraz z GFR <60 ml/min/1,73 m² ze względu na ryzyko hiperkaliemii i pogorszenia funkcji nerek.
aliskiren, bezmocz, dna moczanowa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, incydent sercowo-naczyniowy, klirens kreatyniny, kreatynina, kwas moczowy, losartan potasowy, mocznik, nietolerancja laktozy, obturacja dróg żółciowych, pochodne sulfonamidów, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenia czynności wątroby, zastój żółci - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Candepres 16 mg
Produkt leczniczy Candepres, zawierający kandesartan cyleksetyl, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (66,09 mg w dawce 8 mg, 132,18 mg w dawce 16 mg, 264,35 mg w dawce 32 mg) oraz śladowe ilości sodu. Stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko teratogenności i negatywnego wpływu na funkcję nerek płodu. Ponadto, Candepres nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i/lub cholestazą, co wynika z upośledzonego metabolizmu leku i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. Przeciwwskazaniem jest także jednoczesne stosowanie z aliskirenem u pacjentów z cukrzycą lub z GFR <60 ml/min/1,73 m², ze względu na podwyższone ryzyko hipotensji, hiperkaliemii i pogorszenia funkcji nerek.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, cholestaza, działanie teratogenne, hiperkaliemia, hipotensja, kandesartan cyleksetyl, laktoza jednowodna, lek hipotensyjny, nadwrażliwość na kandesartan, reakcja anafilaktyczna, substancja czynna, trymestr ciąży, układ renina-angiotensyna-aldosteron, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Empagliflozyna – Działania niepożądane
Empagliflozyna, stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz niewydolności serca, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 15 582 pacjentów, z czego 10 004 otrzymywało lek. Częstość działań niepożądanych była zbliżona do placebo, z wyjątkiem hipoglikemii, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu pochodnych sulfonylomocznika lub insuliny. W badaniach EMPEROR-Reduced i EMPEROR-Preserved u pacjentów z niewydolnością serca najczęstszym działaniem niepożądanym było zmniejszenie objętości płynów (11,4% przy empagliflozynie 10 mg vs 9,7% placebo). Ryzyko hipoglikemii wzrastało zwłaszcza przy skojarzeniu z insuliną MDI (do 41,3% dla dawki 25 mg empagliflozyny). Ponadto, empagliflozyna zwiększa częstość zakażeń narządów płciowych (4,0% dla 10 mg i 3,9% dla 25 mg vs 1,0% placebo), częściej u kobiet, oraz zakażeń dróg moczowych (7,0-8,8% vs 7,2% placebo). Obserwowano także przejściowe zwiększenie stężenia kreatyniny i spadek eGFR, które stabilizowały się podczas terapii lub po jej zakończeniu. Wzrost lipidów w surowicy obejmował cholesterol całkowity (4,9-5,7%), HDL (3,3-3,6%), LDL (9,5-10,0%) oraz trójglicerydy (9,2-9,9%).
cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, cukrzyca typu 2, cukrzycowa kwasica ketonowa, częstomocz, dyzuria, EGFR, empagliflozyna, frakcja wyrzutowa, hematokryt, hipoglikemia, insulina podstawowa, kandydoza pochwy, lek przeciwcukrzycowy, linagliptyna, martwicze zapalenie powięzi krocza, metformina, niewydolność serca, nykturia, obrzęk naczynioruchowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, ostre uszkodzenie nerek, pioglitazon, pochodna sulfonylomocznika, pokrzywka, posocznica moczopochodna, stężenie kreatyniny, stężenie lipidów, świąd uogólniony, trójglicerydy, wielomocz, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zakażenie narządów płciowych, zapalenie pochwy, zapalenie żołędzi, zaparcie, zgorzel Fourniera, zmniejszenie objętości płynów, zwiększone oddawanie moczu