wpływ teratogenny
Wpływ teratogenny to zdolność substancji, leku, czynnika fizycznego lub infekcji do wywoływania wad rozwojowych u rozwijającego się płodu. Czynniki teratogenne działają szczególnie silnie w okresie organogenezy, czyli między 3. a 8. tygodniem ciąży, kiedy formują się narządy płodu.
Klasycznymi przykładami substancji o silnym działaniu teratogennym są: talidomid, który powoduje fokomelię (niedorozwój kończyn), kwas retinowy (witamina A w dużych dawkach), niektóre leki przeciwpadaczkowe, alkohol etylowy wywołujący płodowy zespół alkoholowy (FAS), oraz niektóre leki przeciwnowotworowe. Istotne znaczenie mają również infekcje wirusowe (różyczka, cytomegalia, ospa wietrzna), promieniowanie jonizujące oraz niektóre metale ciężkie.
Ocena ryzyka teratogennego stanowi kluczowy element farmakoterapii kobiet w wieku rozrodczym i jest podstawą klasyfikacji bezpieczeństwa leków w ciąży. W praktyce klinicznej stosuje się kategoryzację FDA (A, B, C, D, X) lub nowsze systemy oceny, które uwzględniają stosunek korzyści do ryzyka. Minimalizacja ekspozycji na czynniki teratogenne jest podstawowym elementem profilaktyki wad wrodzonych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – SmofKabiven
Produkt leczniczy SmofKabiven, będący emulsją do infuzji zawierającą mieszaninę aminokwasów, glukozy, tłuszczów (w tym oleju sojowego, triglicerydów średniołańcuchowych, oleju z oliwek oraz oleju rybiego bogatego w omega-3) oraz elektrolitów, został poddany ocenie bezpieczeństwa na podstawie badań poszczególnych składników. Dane niekliniczne, obejmujące toksyczność po podaniu wielokrotnym, potencjał genotoksyczny oraz toksyczność reprodukcyjną, nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. W szczególności nie stwierdzono działania teratogennego ani embriotoksycznego, a także negatywnego wpływu na płodność i zdolności rozrodcze przy stosowaniu w stężeniach fizjologicznych jako leczenie substytucyjne.
aminokwasy, badania farmakologiczne, badania niekliniczne, badania przedkliniczne, działanie anafilaktyczne, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, działanie uczulające, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, glicerofosforan sodu, leczenie substytucyjne, martwica tkanek, omega-3 kwasy tłuszczowe, podanie domięśniowe, podanie dotętnicze, potencjał genotoksyczny, preparat żywieniowy, reakcja zapalna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, właściwości alergizujące, wpływ teratogenny, zdolności rozrodcze - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Teikoplanina BRADEX 200 mg* *odpowiada 200 000 IU
Przedkliniczne badania teikoplaniny wykazały, że wielokrotne podanie pozajelitowe tego antybiotyku glikopeptydowego u szczurów i psów powoduje nefrotoksyczność o charakterze odwracalnym, zależną od dawki. W badaniach na świnkach morskich zaobserwowano pogorszenie funkcji ślimaka i układu przedsionkowego bez widocznych uszkodzeń morfologicznych, co sugeruje konieczność ostrożności u pacjentów z zaburzeniami słuchu lub równowagi. W zakresie bezpieczeństwa reprodukcyjnego, podskórne podawanie teikoplaniny szczurzym dawkach do 40 mg/kg/dobę nie wpływało negatywnie na płodność, a teratogenność nie została wykazana przy dawkach do 200 mg/kg/dobę u szczurów i do 15 mg/kg/dobę u królików. Jednak dawki ≥100 mg/kg/dobę wiązały się ze zwiększoną częstością martwych urodzeń i śmiertelnością noworodków (200 mg/kg/dobę). Dawki ≤50 mg/kg/dobę nie wykazywały tych niekorzystnych efektów.
antybiotyk glikopeptydowy, badanie przedkliniczne, działanie drażniące, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne, funkcja rozrodcza, martwy płód, nefrotoksyczność, okres okołoporodowy, ototoksyczność, podanie domięśniowe, podanie podskórne, potencjał genotoksyczny, reakcja alergiczna, śmiertelność noworodków, teikoplanina, układ przedsionkowy, wpływ teratogenny - Leksykon substancji czynnych
Miłorząb – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania wyciągu z liści Ginkgo biloba wskazują na niski profil toksyczności przewlekłej w badaniach na szczurach i psach, gdzie dawki do 500 mg/kg mc. (szczury) i 400 mg/kg mc. (psy) podawane przez 6 miesięcy wykazały brak istotnej toksyczności, z wyjątkiem nieznacznych efektów u psów przy najwyższej dawce, co przekłada się na margines bezpieczeństwa do 16,8 u szczurów i 40,6 u psów. Badania mutagenności dały wyniki mieszane: pozytywny test mutagenności na bakteriach, negatywny test mikrojądrowy u samców myszy oraz dwuznaczny u samic. W testach genotoksyczności u myszy przy dawkach do 2000 mg/kg nie stwierdzono mierzalnego efektu genotoksycznego. Wyniki badań kancerogenności wskazały na występowanie nowotworów gruczołu tarczowego u szczurów i raka wątrobowokomórkowego u myszy, jednak zmiany te uznano za specyficzne dla gryzoni i niezwiązane bezpośrednio z wyciągiem, lecz raczej z indukcją enzymów wątrobowych.
anoftalmia, efekt genotoksyczny, funkcja reprodukcyjna, genotoksyczność, hipopigmentacja, induktor enzymów wątrobowych, kancerogenność, krwotok podskórny, margines bezpieczeństwa, miłorząb japoński, nowotwór gruczołu tarczowego, potencjał mutagenny, profil toksyczności, rak wątrobowokomórkowy, test mikrojądrowy, test mutagenności, toksyczność matczyna, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa płodu, wpływ teratogenny, wyciąg z miłorzębu japońskiego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Levofloxacin Aurovitas 250 mg
Lewofloksacyna, składnik aktywny preparatu Levofloxacin Aurovitas (dostępnego w dawkach 250 mg i 500 mg w formie tabletek powlekanych), jest fluorochinolonowym antybiotykiem o szerokim spektrum działania. Bezwzględne przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na lewofloksacynę lub inne chinolony, alergię na substancje pomocnicze, padaczkę ze względu na działanie prokonwulsyjne, wcześniejsze zapalenie ścięgien po fluorochinolonach, dzieci i młodzież w okresie wzrostu (ryzyko uszkodzenia chrząstek stawowych), ciążę oraz karmienie piersią (przenikanie leku do mleka matki). Wskazane jest także zachowanie ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek (wymagające dostosowania dawki), zaburzeniami rytmu serca, zwłaszcza z wydłużonym odstępem QT, miastenią gravis, niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz niedoborami witaminy B12 i kwasu foliowego.
anafilaksja, chinolon, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie prokonwulsyjne, epilepsja, fluorochinolon, hemoliza, kwas foliowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwzapalny niesteroidowy, Levofloxacin Aurovitas, lewofloksacyna, miastenia gravis, napad padaczkowy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór witaminy B12, NLPZ, padaczka, próg drgawkowy, reakcja nadwrażliwości, tabletka powlekana, układ kostno-stawowy, uszkodzenie chrząstki stawowej, wpływ teratogenny, wydłużony odstęp QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wzrostu kości, zapalenie ścięgna, zerwanie ścięgna - Leksykon substancji czynnych
Chlordiazepoksyd – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Chlordiazepoksyd, składnik preparatu Elenium dostępnego w dawkach 5 mg, 10 mg i 25 mg, jest benzodiazepiną o udokumentowanym działaniu teratogennym, co stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania u kobiet planujących ciążę. W okresie ciąży lek może być stosowany wyłącznie w sytuacjach bezwzględnej konieczności, gdy brak jest bezpieczniejszych alternatyw. Szczególnie w pierwszym i trzecim trymestrze istnieje ryzyko poważnych powikłań u płodu i noworodka, takich jak obniżenie temperatury ciała, ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca i oddychania, osłabienie odruchu ssania, zespół wiotkiego dziecka oraz ryzyko rozszczepu wargi i podniebienia. Przewlekłe stosowanie w późnym okresie ciąży może prowadzić do uzależnienia fizycznego u noworodka i wystąpienia zespołu odstawiennego po urodzeniu.
arytmia, benzodiazepina, chlordiazepoksyd, Elenium, hipotensja, hipotermia, przenikanie do mleka, rozszczep wargi i podniebienia, trymestr ciąży, uzależnienie fizyczne, wada rozwojowa, wpływ teratogenny, zaburzenia oddechowe, zaburzenia odruchu ssania, zespół odstawienny, zespół odstawienny noworodka, zespół wiotkiego dziecka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atosiban Accord 37,5 mg/5 ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne atozybanu wykazały korzystny profil bezpieczeństwa. W badaniach dwutygodniowych z dożylnym podaniem u szczurów i psów nie stwierdzono efektów toksycznych nawet przy dawkach około 10-krotnie przekraczających dawkę terapeutyczną stosowaną u ludzi. Trzymiesięczne badania z podskórnym podawaniem w dawkach do 20 mg/kg/dobę również nie wykazały toksyczności, a najwyższa tolerowana dawka była około dwukrotnie wyższa niż dawka terapeutyczna u ludzi. Badania rozrodczości, obejmujące okres od implantacji do późnej ciąży, nie wykazały toksycznego wpływu na matki ani płody, mimo że dawki dla płodów szczurów były około 4-krotnie wyższe niż dawka otrzymywana przez ludzki płód. Testy onkogenności i mutagenności in vitro i in vivo potwierdziły brak właściwości kancerogennych i mutagennych atozybanu.
antagonista receptora oksytocynowego, atozyban, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, efekt toksyczny, ekspozycja, hamowanie laktacji, in vitro, in vivo, laktacja, mechanizm działania leku, oksytocyna, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał onkogenny, profil toksykologiczny, rozrodczość, rozwój zarodkowy, toksyczność ostra i przewlekła, właściwość mutagenna, właściwość onkogenna, wpływ teratogenny, wpływ toksyczny, zagnieżdżenie jaja - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z miłorzębu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne wyciągu z liści miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba L.) wykazały niską toksyczność ostrą i przewlekłą. Wartości LD50 po podaniu doustnym u myszy i szczurów przekraczały 5000 mg/kg m.c., natomiast po podaniu dootrzewnowym wynosiły odpowiednio 1900 mg/kg i 2100 mg/kg m.c., a dożylnym 1100 mg/kg m.c. Badania przewlekłe na szczurach i psach przy dawkach do 500 mg/kg m.c. potwierdziły niski profil toksyczności, z nieznacznymi efektami obserwowanymi jedynie u psów przy najwyższych dawkach. Długotrwałe podawanie wyciągu u szczurów wiązało się z obniżeniem zużycia glukozy w mózgu oraz zmniejszeniem wydzielania kortykosteronu. Dane dotyczące mutagenności i kancerogenności są niejednoznaczne: test Amesa był negatywny, natomiast inne testy wykazały mieszane wyniki, a obserwowane nowotwory u gryzoni (rak wątrobowokomórkowy i nowotwory tarczycy) uznaje się za specyficzne dla tych gatunków i nieprzekładalne na ludzi.
anoftalmia, efekt genotoksyczny, hipopigmentacja, induktory enzymów wątrobowych, krwotok podskórny, LD50, potencjał mutagenny i kancerogenny, rak wątrobowokomórkowy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność matczyna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wpływ embriotoksyczny, wpływ teratogenny, wyciąg z miłorzębu japońskiego - Leksykon substancji czynnych
Olej rybny – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa oleju rybnego, stosowanego w preparatach do żywienia pozajelitowego takich jak Omegaven, SMOFlipid oraz SmofKabiven (w tym EF i Peripheral), nie wykazały istotnych zagrożeń toksykologicznych przy zalecanych dawkach. Testy farmakologiczne, toksyczności ostrej i przewlekłej oraz genotoksyczności potwierdziły brak działania teratogennego, embriotoksycznego oraz negatywnego wpływu na rozród i rozwój potomstwa, choć specyficzne badania dotyczące wpływu samego oleju rybnego na reprodukcję nie były prowadzone. W badaniach tolerancji miejscowej odnotowano jedynie słabo nasilone, przemijające reakcje zapalne po podaniu dotętniczym, okołożylnym, podskórnym i domięśniowym, a także umiarkowany potencjał uczulający na skórę w testach na świnkach morskich. Nie stwierdzono natomiast ryzyka reakcji anafilaktycznych po podaniu systemowym.
badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, działanie anafilaktyczne, emulsja tłuszczowa, kwas omega-3, leczenie substytucyjne, martwica tkanek, podanie dotętnicze, podanie pozanaczyniowe, potencjał uczulający, produkt leczniczy, reakcja anafilaktyczna, reakcja zapalna, roztwór aminokwasów, toksyczność ostra, tolerancja miejscowa, uszkodzenie embriotoksyczne, wpływ teratogenny, żywienie pozajelitowe