penetracja przez skórę

Penetracja przez skórę to proces, w którym substancje aktywne przedostają się przez warstwę rogową naskórka i wnikają w głębsze struktury skóry. Jest to kluczowy mechanizm w farmakologii dermatologicznej, warunkujący skuteczność miejscowo aplikowanych leków i substancji czynnych.

Proces penetracji skórnej zależy od wielu czynników, w tym właściwości fizykochemicznych substancji (masa cząsteczkowa, lipofilność, rozpuszczalność), formy podania leku (maść, krem, żel), stanu skóry (uszkodzona, zdrowa, nawilżona), lokalizacji anatomicznej (różna grubość skóry) oraz zastosowania promotorów wchłaniania. Barierę dla penetracji stanowi przede wszystkim warstwa rogowa naskórka (stratum corneum).

W praktyce klinicznej penetracja przez skórę ma zastosowanie w terapii miejscowej chorób dermatologicznych, podawaniu leków o działaniu ogólnoustrojowym poprzez systemy transdermalne, diagnostyce (testy płatkowe) oraz kosmetologii. Nowoczesne technologie, takie jak mikroigły, sonoforeza czy jonoforeza, umożliwiają zwiększenie penetracji substancji przez skórę, poprawiając efektywność terapeutyczną.

Odpowiednia penetracja przez skórę jest szczególnie istotna w przypadku glikokortykosteroidów, antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych i przeciwzapalnych stosowanych miejscowo. Zbyt słaba penetracja może skutkować niską skutecznością terapii, podczas gdy nadmierna penetracja niektórych substancji może prowadzić do działań niepożądanych, zarówno miejscowych, jak i ogólnoustrojowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Diclac Lipogel 10 mg/g

Diclac LipoGel to miejscowy preparat zawierający diklofenak sodowy w stężeniu 10 mg/g, należący do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), klasyfikowany pod kodem ATC M02A A15. Diklofenak działa poprzez hamowanie enzymów cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zahamowania biosyntezy prostaglandyn – mediatorów stanu zapalnego, bólu i gorączki. W efekcie preparat wykazuje silne działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przeciwgorączkowe, skutecznie łagodząc objawy zapalne i ból w miejscu aplikacji. Formulacja żelowa sprzyja penetracji substancji czynnej przez skórę, umożliwiając wysokie stężenie diklofenaku w tkankach objętych procesem zapalnym przy minimalnej ekspozycji ogólnoustrojowej.
alkohol benzylowy, benzoesan benzylu, biosynteza prostaglandyn, cyklooksygenaza, Diclac LipoGel, Diclofenacum natricum, diklofenak sodowy, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzym cyklooksygenaza, kwas arachidonowy, mediator stanu zapalnego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, objawy zapalne, penetracja przez skórę, podłoże wodno-alkoholowe, proces zapalny, prostaglandyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydrocortisonum Ziaja 5 mg/g

Hydrocortisonum Ziaja w postaci kremu zawiera hydrokortyzon octan w stężeniu 5 mg/g, który stosowany miejscowo na skórę wykazuje minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe, co znacząco ogranicza ryzyko interakcji lekowych. Dotychczasowe dane kliniczne nie wskazują na istotne interakcje z innymi produktami leczniczymi ani z alkoholem spożywanym doustnie. Jednakże, przy jednoczesnym stosowaniu alkoholu miejscowo na skórę, istnieje teoretyczne ryzyko zwiększenia penetracji hydrokortyzonu oraz nasilenia podrażnień, zwłaszcza na uszkodzonej skórze, co wymaga unikania takiego połączenia. Długotrwałe stosowanie na dużą powierzchnię skóry, zwłaszcza pod opatrunkiem okluzyjnym, może zwiększyć wchłanianie ogólnoustrojowe i potencjalnie prowadzić do interakcji charakterystycznych dla kortykosteroidów systemowych.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, dane farmakologiczne, glikol propylenowy, hydrokortyzon octan, interakcja lekowa, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid ogólnoustrojowy, metylu parahydroksybenzoesan, miejscowe stosowanie na skórę, miejscowe stosowanie preparatu, opatrunek okluzyjny, penetracja przez skórę, preparat kortykosteroidowy, propylu parahydroksybenzoesan, substancja pomocnicza, wchłanianie ogólnoustrojowe
Leksykon substancji czynnych
żywokost lekarski – Właściwości farmakokinetyczne

Żywokost lekarski (Symphytum officinale) jest składnikiem preparatu homeopatycznego Traumeel S, występującym w rozcieńczeniu D4 (0,1 g/100 g) zarówno w maści, jak i żelu. Pomimo obecności w preparacie, brak jest szczegółowych danych farmakokinetycznych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania żywokostu po podaniu miejscowym. Brak tych informacji oznacza, że mechanizm przenikania przez skórę, rozmieszczenie w tkankach, szlaki metaboliczne oraz czas półtrwania substancji pozostają nieznane. Dodatkowo, różnice w podłożach farmaceutycznych (maść zawierająca alkohol cetostearylowy oraz żel) mogą wpływać na profil uwalniania i penetrację składników, co wymaga uwzględnienia w praktyce klinicznej.
alkohol cetostearylowy, arnika górska, czas półtrwania leku, dystrybucja leku, farmakokinetyka, farmakokinetyka leku, metabolizm leków, metabolizm leku, nagietek lekarski, oczar wirginijski, penetracja przez skórę, podanie miejscowe, postać leku, preparat homeopatyczny, rozcieńczenie homeopatyczne, rumianek pospolity, symphytum officinale, Traumeel S, uwalnianie substancji czynnej, wchłanianie substancji czynnej, zaburzenie wchłaniania, żywokost lekarski
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Skinman Soft (60 g + 0,3 g + 0,1 g)/100 g

Produkt leczniczy Skinman Soft to roztwór na skórę zawierający trzy substancje czynne: alkohol izopropylowy (60,0 g/100 g), benzalkoniowy chlorek (0,3 g/100 g) oraz kwas undecylenowy (0,1 g/100 g). Wszystkie składniki wykazują bardzo niski stopień wchłaniania przez nieuszkodzoną skórę, co potwierdzają badania farmakokinetyczne. Alkohol izopropylowy szybko odparowuje z powierzchni naskórka, benzalkoniowy chlorek działa powierzchniowo z minimalną penetracją, a kwas undecylenowy pozostaje głównie na powierzchni skóry, wywierając miejscowe działanie. Minimalna absorpcja substancji czynnych eliminuje ryzyko istotnego działania ogólnoustrojowego.
absorpcja ogólnoustrojowa, alkohol izopropylowy, badanie farmakokinetyczne, benzalkoniowy chlorek, działania niepożądane, działanie miejscowe, kwas undecylenowy, naskórek, penetracja przez skórę, profil bezpieczeństwa, roztwór na skórę, Skinman Soft, wchłanianie przez skórę, właściwości farmakokinetyczne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – desderman 78,2 g/100 g

Produkt leczniczy Desderman w postaci roztworu na skórę zawiera etanol 96% (v/v) w stężeniu 78,2 g/100 g, co odpowiada 73,4 g etanolu 100%. Ze względu na miejscowe zastosowanie i charakterystykę substancji czynnej, klasyczne parametry farmakokinetyczne, takie jak biodostępność, dystrybucja, metabolizm i eliminacja, nie mają praktycznego zastosowania. Etanol wykazuje pomijalną penetrację przez skórę, co potwierdza brak specyficznych badań wchłaniania dla tego produktu. Dodatkowo, roztwór zawiera środek denaturujący – metyloetyloketon w ilości 0,99 g na 100 g etanolu 96%.
absorpcja etanolu, absorpcja systemowa, biodostępność, desderman, dystrybucja leku, działanie niepożądane, eliminacja leku, etanol 96%, metabolizm leku, metyloetyloketon, parametr farmakokinetyczny, penetracja przez skórę, roztwór na skórę, środek denaturujący, stosowanie miejscowe na skórę, wchłanianie, wchłanianie ogólnoustrojowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Artemisol

Produkt leczniczy Artemisol, stosowany miejscowo w postaci płynu na skórę, nie posiada przeprowadzonych badań farmakokinetycznych, co skutkuje brakiem danych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania substancji czynnych. Preparat zawiera mieszaninę nalewki piołunowo-wrotyczowej (Absinthi et Tanaceti herbae tinctura) w stosunku 1:5 z kwasem octowym 80%, a jego skład obejmuje 60-65% V/V etanolu oraz 2-3,2% kwasu octowego. Ze względu na formę farmaceutyczną – płyn do stosowania na skórę – zakłada się, że działanie substancji czynnych jest głównie miejscowe, jednak brak jest szczegółowych danych dotyczących penetracji przez skórę oraz ewentualnej absorpcji do krwiobiegu.
absorpcja do krwiobiegu, badanie farmakokinetyczne, biodostępność, droga eliminacji, dystrybucja, kwas octowy, metabolizm, metabolizm wątrobowy, nalewka piołunowo-wrotyczowa, objętość dystrybucji, parametr farmakokinetyczny, penetracja przez skórę, płyn na skórę, postać farmaceutyczna, stężenie maksymalne, stosowanie na skórę, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, wydalanie substancji czynnej
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aciclovir Ziaja 50 mg/g

Aciclovir Ziaja w postaci kremu o stężeniu 50 mg/g wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny, charakteryzujący się minimalnym wchłanianiem systemowym po wielokrotnej aplikacji miejscowej. Substancja czynna przenika przez warstwy naskórka, osiągając terapeutyczne stężenia lokalne, co pozwala na skuteczne zahamowanie replikacji wirusa opryszczki bez istotnej absorpcji do krwioobiegu. Ograniczona absorpcja systemowa minimalizuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, co potwierdza stabilny i bezpieczny profil farmakokinetyczny kremu.
absorpcja systemowa, acyklowir, alkohol cetostearylowy, badanie farmakologiczne, biodostępność miejscowa, dystrybucja w organizmie, glikol propylenowy, lek przeciwwirusowy, naskórek, penetracja przez skórę, podłoże kremowe, profil bezpieczeństwa leku, promotor wchłaniania, sodu laurylosiarczan, stężenie terapeutyczne, wchłanianie acyklowiru, wirus opryszczki, zakażenie wirusowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fenistil 1 mg/g

Fenistil w postaci żelu zawiera 1 mg/g dimetyndenu maleinianu i charakteryzuje się korzystnym profilem farmakokinetycznym przy aplikacji miejscowej. Substancja czynna szybko przenika przez barierę skórną, docierając do miejsca działania w ciągu kilku minut, co umożliwia szybkie rozpoczęcie działania przeciwhistaminowego. Maksymalny efekt terapeutyczny obserwuje się w przedziale 1-4 godzin po aplikacji, co pozwala na skuteczne łagodzenie objawów świądu i podrażnienia skóry. Biodostępność ogólnoustrojowa dimetyndenu maleinianu wynosi około 10% zastosowanej dawki, co minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych systemowych, szczególnie istotne przy leczeniu rozległych powierzchni skóry lub terapii długotrwałej.
aplikacja miejscowa, badanie farmakokinetyczne, bariera skórna, biodostępność ogólnoustrojowa, chlorek benzalkoniowy, dimetyndenu maleinian, dolegliwości skórne, działanie niepożądane, działanie przeciwhistaminowe, efekt terapeutyczny, glikol propylenowy, nadwrażliwość na histaminę, parametr farmakokinetyczny, penetracja przez skórę, podrażnienie skóry, stężenie terapeutyczne, substancja czynna, świąd, terapia miejscowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lignox 50 mg/g

Lignox to żel zawierający chlorowodorek lidokainy w stężeniu 50 mg/g, wykorzystywany jako miejscowy środek znieczulający. Lidokaina charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, zwłaszcza przez błony śluzowe, natomiast jej absorpcja przez nieuszkodzoną skórę jest ograniczona. Po wchłonięciu do krwiobiegu, lidokaina wiąże się z białkami osocza w 60-75%, co wpływa na jej biodostępność i czas działania. Substancja przenika przez barierę krew-mózg, co może mieć znaczenie dla działań ośrodkowych. Metabolizm lidokainy odbywa się głównie w wątrobie, gdzie podlega demetylacji i rozkładowi hydrolitycznemu, z efektem pierwszego przejścia wynoszącym około 70%. Wydalanie następuje głównie przez nerki, z około 3% dawki wydalanej w formie niezmienionej. Okres półtrwania lidokainy wynosi około 30 minut, co determinuje czas jej działania farmakologicznego.
bariera krew-mózg, biodostępność, biotransformacja, błona śluzowa, chlorowodorek lidokainy, demetylacja, działanie ogólnoustrojowe, działanie toksyczne, efekt pierwszego przejścia, enzymy mikrosomalne wątroby, lek miejscowo znieczulający, nieuszkodzona skóra, okres półtrwania, penetracja przez skórę, przepływ wątrobowy krwi, rozkład hydrolityczny, stężenie w osoczu, ukrwienie tkanki, unaczynienie, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – emoliumLEK (20 mg + 200 mg)/g

Produkt leczniczy emoliumLEK, krem o stężeniu 20 mg mocznika i 200 mg glicerolu na gram, nie posiada udokumentowanych badań dotyczących interakcji z innymi lekami. Mocznik, wykazujący właściwości keratolityczne i zwiększające penetrację przez skórę, może potencjalnie nasilać wchłanianie innych substancji stosowanych miejscowo, co jest szczególnie istotne przy jednoczesnym stosowaniu miejscowych kortykosteroidów (umiarkowany poziom istotności), antybiotyków (niski poziom), leków przeciwgrzybiczych (niski do umiarkowanego poziomu) oraz preparatów zawierających kwasy AHA i BHA (umiarkowany poziom). Alkohol etylowy w preparatach miejscowych może zmniejszać efekt nawilżający kremu poprzez działanie wysuszające, jednak nie odnotowano specyficznych interakcji z alkoholem spożywanym.
alkohol etylowy, działanie synergistyczne, efekt nawilżający, efekt złuszczający, emolient, glicerol, interakcja z produktem leczniczym, kwasy AHA/BHA, miejscowy antybiotyk, miejscowy kortykosteroid, miejscowy lek przeciwgrzybiczny, mocznik, penetracja przez skórę, podrażnienie skóry, preparat dermatologiczny, środek odkażający, uszkodzona bariera skórna, właściwość keratolityczna
Leksykon leków
Interakcje leku – Skinatan 1 mg/g

Produkt leczniczy Skinatan, zawierający 1 mg/g metyloprednizolonu aceponianu w postaci emulsji do stosowania miejscowego, nie wykazuje znanych interakcji farmakokinetycznych ani farmakodynamicznych z innymi lekami, zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo. Stężenie 0,1% metyloprednizolonu aceponianu nie powoduje klinicznie istotnych interakcji, a obecność 12,5 mg alkoholu benzylowego w 1 g emulsji nie została powiązana z interakcjami przy jednoczesnym spożyciu alkoholu etylowego. Potencjalne, teoretyczne zwiększenie penetracji leku przez skórę może wystąpić przy stosowaniu preparatów zawierających mocznik lub kwas salicylowy, jednak brak jest danych klinicznych potwierdzających takie zjawisko.
alkohol benzylowy, glikokortykosteroidy miejscowe, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, interakcje lekowe, interakcje ogólnoustrojowe, interakcje z alkoholem, kortykosteroidy miejscowe, kwas salicylowy, leki ogólnoustrojowe, metyloprednizolonu aceponiat, mocznik, opatrunek okluzyjny, penetracja przez skórę, substancja pomocnicza
Leksykon leków
Przedawkowanie – Lawenol 0,6%

Produkt leczniczy Lawenol w postaci 0,6% roztworu na skórę zawiera olejek lawendowy (Lavandulae aetheroleum) w stężeniu 0,6 g na 100 g roztworu. Preparat jest przeznaczony wyłącznie do stosowania miejscowego na skórę. Z dostępnych danych klinicznych nie odnotowano przypadków przedawkowania po miejscowym zastosowaniu tego leku. Ze względu na niskie stężenie substancji czynnej oraz ograniczoną penetrację przez skórę, ryzyko wystąpienia objawów toksycznych przy prawidłowym stosowaniu jest minimalne, a efekty ogólnoustrojowe są mało prawdopodobne.
aplikacja miejscowa, dokumentacja produktu leczniczego, efekt ogólnoustrojowy, ekspozycja na składniki preparatu, Lavandulae aetheroleum, obserwacja kliniczna, olejek lawendowy, penetracja przez skórę, reakcja niepożądana, roztwór na skórę, substancja czynna
Leksykon leków
Skład i postać leku – Hydrokortyzon Allefin Max 10 mg/g

Hydrokortyzon Allefin Max to krem o stężeniu 10 mg/g hydrokortyzonu octanu, stosowany miejscowo w leczeniu stanów zapalnych skóry. Preparat charakteryzuje się jednorodną, kremową konsystencją o barwie białej do lekko żółtawej, co sprzyja łatwej aplikacji i równomiernemu rozprowadzeniu substancji czynnej. Krem zawiera substancje pomocnicze takie jak alkohol cetylowy (42 mg/g), alkohol stearylowy (42 mg/g), glikol propylenowy (30 mg/g), metylu parahydroksybenzoesan (2,6 mg/g) oraz propylu parahydroksybenzoesan (1,3 mg/g), które mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, podrażnienia lub reakcje alergiczne. Produkt jest pakowany w tuby aluminiowe o pojemności 15 g, zabezpieczone membraną uszczelniającą i zakrętką z HDPE z przebijakiem.
choroby dermatologiczne, działanie przeciwświądowe, emulsja, hydrokortyzon, hydrokortyzon octan, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, leczenie miejscowe, naskórek, niezgodność farmaceutyczna, obkurczenie naczyń krwionośnych, penetracja przez skórę, podłoże maściowe, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja typu późnego, reakcje skórne, warstwa rogowa naskórka
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Clobex 500 mcg/g

Produkt leczniczy Clobex, zawierający 500 µg/g propionianu klobetazolu w formie szamponu leczniczego, charakteryzuje się minimalną penetracją przezskórną, wynoszącą jedynie 0,1% dawki wykrywalnej w naskórku po 15-minutowej aplikacji i spłukaniu. Ekspozycja systemowa jest pomijalna, co potwierdzają badania in vitro, na zwierzętach oraz kliniczne, gdzie wykrywalne stężenie propionianu klobetazolu w surowicy (0,43 ng/ml) stwierdzono u 1 z 126 pacjentów. Niska biodostępność systemowa preparatu znacząco ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, typowych dla kortykosteroidów, przy jednoczesnym zachowaniu skuteczności miejscowej terapii.
absorpcja systemowa, badanie in vitro, biodostępność systemowa, działanie ogólnoustrojowe, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka, kortykosteroid, obserwacja kliniczna, parametr farmakokinetyczny, penetracja przez skórę, penetracja przezskórna, propionian klobetazolu, stężenie w surowicy, szampon leczniczy, warstwa rogowa, wchłanianie leku
Leksykon substancji czynnych
Nadtlenek wodoru – Właściwości farmakokinetyczne

Nadtlenek wodoru jest składnikiem leczniczym w preparatach takich jak Peroxygel 3,0 (30 mg/g w żelu), Skinsept mucosa (1,67 g 30% roztworu na błony śluzowe) oraz Spitaderm (1,5 g 30% roztworu na skórę). Farmakokinetyka tej substancji opiera się głównie na badaniach in vitro, które wykazały ograniczoną penetrację przez skórę, możliwą jedynie przy wysokich stężeniach i długotrwałej ekspozycji lub po inhibicji katalazy. Nadtlenek wodoru nie ulega metabolizmowi w skórze i przenika ją omijając przydatki skórne. Po wchłonięciu do krążenia ogólnego ulega szybkiemu rozkładowi przez enzymy krwi, co ogranicza jego działanie ogólnoustrojowe, choć w niekorzystnych warunkach może dojść do powikłań związanych z zatkaniem naczyń pęcherzykami tlenu.
analiza histochemiczna, działanie ogólnoustrojowe, erytrocyty, hydroksylamina, inhibitor katalazy, katalaza, kompartment cytozolowy, kompartment mitochondrialny, krwinka czerwona, kwas solny, metabolizm enzymatyczny, nadtlenek wodoru, penetracja przez skórę, peroksydaza glutationowa, Peroxygel, reakcja dekarboksylacji, rodnik hydroksylowy, Skinsept mucosa, Spitaderm, zaczopowanie naczyń krwionośnych
Leksykon leków
Interakcje leku – Hasceral (100 mg + 50 mg)/g

Produkt leczniczy Hasceral w postaci maści o stężeniu 100 mg mocznika i 50 mg kwasu salicylowego na gram nie wykazuje udokumentowanych interakcji z innymi lekami. Ze względu na keratolityczne właściwości kwasu salicylowego, istnieje potencjalne ryzyko zwiększonej penetracji innych substancji leczniczych przez skórę, co może nasilać działanie miejscowych kortykosteroidów, leków keratolitycznych, przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych oraz retinoidów. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu preparatów zawierających alkohol, które mogą potęgować wysuszenie i podrażnienie skóry. Zaleca się monitorowanie pacjentów pod kątem działań niepożądanych oraz unikanie jednoczesnego stosowania wielu preparatów na tę samą powierzchnię skóry.
absorpcja ogólnoustrojowa, działanie drażniące, działanie keratolityczne, efekt synergistyczny, efekt złuszczający, kortykosteroid miejscowy, kwas salicylowy, lek keratolityczny, lek przeciwbakteryjny miejscowy, lek przeciwgrzybiczy miejscowy, mocznik, nasilenie działania drażniącego, penetracja przez skórę, podrażnienie skóry, preparat dermatologiczny, produkt nawilżający, retinoid miejscowy, składnik aktywny, zaburzenie bariery skórnej
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Nurofen Mięśnie i Stawy 50 mg/g

Nurofen Mięśnie i Stawy to miejscowy preparat przeciwbólowy i przeciwzapalny w postaci żelu wodno-alkoholowego o stężeniu ibuprofenu 50 mg/g, sklasyfikowany w grupie ATC jako M02AA13. Substancją czynną jest ibuprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) z grupy pochodnych kwasu propionowego, który działa poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn w tkankach objętych stanem zapalnym. Mechanizm ten polega na inhibicji enzymów cyklooksygenazy (COX), co skutkuje zmniejszeniem bólu, obrzęku i zaczerwienienia w miejscu aplikacji. Preparat charakteryzuje się szybkim działaniem miejscowym, ograniczającym procesy zapalne bez istotnego wpływu ogólnoustrojowego, typowego dla doustnych form NLPZ.
ból stawów i mięśni, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwzapalne, hamowanie aktywności cyklooksygenazy, hamowanie syntezy prostaglandyn, ibuprofen, kwas propionowy, mediator stanu zapalnego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk i zaczerwienienie, penetracja przez skórę, proces zapalny, stan zapalny tkanek miękkich, żel wodno-alkoholowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Elosone 1 mg/g

Produkt leczniczy Elosone, zawierający mometazonu furoinian w stężeniu 1 mg/g, charakteryzuje się minimalną absorpcją ogólnoustrojową przy stosowaniu miejscowym, co przekłada się na bardzo niskie ryzyko klinicznie istotnych interakcji farmakologicznych. Niemniej jednak, zwiększona absorpcja mometazonu może wystąpić w przypadku aplikacji na duże powierzchnie skóry, stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym, długotrwałego stosowania lub aplikacji na uszkodzoną/skórę zmienioną chorobowo. Produkt zawiera alkohol izopropylowy oraz glikol propylenowy (300 mg/g), które mogą potencjalnie działać drażniąco na uszkodzoną skórę oraz zwiększać przenikanie innych substancji leczniczych przez barierę skórną, choć brak jest konkretnych danych klinicznych potwierdzających takie interakcje w przypadku Elosone.
absorpcja ogólnoustrojowa, alkohol izopropylowy, bariera skórna, Elosone, glikol propylenowy, hydratacja skóry, interakcja fizyczna, kortykosteroid, kortykosteroid stosowany miejscowo, mometazonu furoinian, opatrunek okluzyjny, penetracja przez skórę, preparat miejscowy, promotor wchłaniania, roztwór na skórę, stan zapalny skóry
Leksykon leków
Przedawkowanie – Pimafucort (10 mg + 10 mg + 3500 I.U.)/g

Przedawkowanie kremu Pimafucort, zawierającego natamycynę (10 mg/g), hydrokortyzon (10 mg/g) oraz neomycynę w postaci siarczanu neomycyny (3500 I.U./g), jest klinicznie rzadkie i nieudokumentowane w literaturze medycznej. Neomycyna, jako aminoglikozyd, wykazuje ograniczone wchłanianie przez skórę, co minimalizuje ryzyko systemowego zatrucia nawet przy aplikacji na duże powierzchnie lub częstym stosowaniu. Hydrokortyzon, mimo braku udokumentowanych przypadków przedawkowania miejscowego, może przy długotrwałym i intensywnym stosowaniu prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych charakterystycznych dla steroidoterapii. Natamycyna cechuje się niską toksycznością systemową przy podaniu miejscowym.
antybiotyk aminoglikozydowy, aplikacja miejscowa, bariera skórna, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne, hydrokortyzon, miejscowy kortykosteroid, natamycyna, neomycyna, okluzja, penetracja przez skórę, Pimafucort, postępowanie objawowe, siarczan neomycyny, steroidoterapia, stosowanie miejscowe, toksyczność systemowa, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – 1% Spirytusowy roztwór fioletu gencjanowego Gemi 10 mg/g

Produkt leczniczy 1% spirytusowy roztwór fioletu gencjanowego zawiera metylorozanilinowy chlorek (10 mg/g), substancję o udokumentowanym potencjale mutagennym. Badania przedkliniczne wykazały zdolność fioletu gencjanowego do indukowania punktowych mutacji w DNA zarówno komórek prokariotycznych, jak i eukariotycznych. Należy podkreślić, że nie przeprowadzono pełnego zakresu standardowych badań toksykologicznych, w tym oceny toksyczności ostrej i przewlekłej, potencjału rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję i rozwój płodu, co ogranicza pełną ocenę bezpieczeństwa stosowania tego preparatu.
badanie toksykologiczne, bariera skórna, DNA, działanie mutagenne, fiolet gencjanowy, kwas deoksyrybonukleinowy, metylorozanilinowy chlorek, penetracja przez skórę, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na reprodukcję, toksyczny wpływ na rozwój płodu, zmiana genetyczna
Leksykon substancji czynnych
Nienasycone kwasy tłuszczowe – Właściwości farmakokinetyczne

Nienasycone kwasy tłuszczowe (C18:2) obecne w preparacie Linola w stężeniu 0,815 g/100 g maści charakteryzują się wysoką lipofilowością, co umożliwia ich efektywne przenikanie przez warstwę rogową naskórka oraz błony komórkowe bogate w lipidy. Ta właściwość farmakokinetyczna jest kluczowa dla skuteczności terapeutycznej preparatu stosowanego miejscowo w dermatologii, umożliwiając penetrację substancji czynnej do głębszych warstw skóry. Po wchłonięciu kwasy tłuszczowe podlegają złożonym procesom metabolicznym, w tym metabolizmowi tlenowemu, derywatyzacji do linoleinianów acyloceramidu oraz inkorporacji do tkanki tłuszczowej, co wpływa na ich biodostępność i aktywność biologiczną.
bariera lipidowa naskórka, bariera lipidowa skóry, bariera naskórkowa, biodostępność, biotransformacja, kwas tłuszczowy C18:2, metabolizm tlenowy, nienasycony kwas tłuszczowy, penetracja przez skórę, tkanka tłuszczowa, warstwa rogowa naskórka, właściwości farmakokinetyczne
Leksykon substancji czynnych
Stokrotka pospolita – Właściwości farmakokinetyczne

Obecnie brak jest kompleksowych danych farmakokinetycznych dotyczących stokrotki pospolitej (Bellis perennis) w preparacie Traumeel S stosowanym miejscowo w formie maści i żelu. Substancja ta występuje w postaci nalewki macierzystej (TM) w stężeniu 0,1 g/100 g produktu i jest jednym z 14 składników aktywnych. Dokumentacja produktu nie zawiera informacji na temat kluczowych parametrów farmakokinetycznych, takich jak wchłanianie przezskórne, biodostępność, dystrybucja w tkankach, wiązanie z białkami osocza, metabolizm czy okres półtrwania.
aplikacja miejscowa, biodostępność, biotransformacja, dystrybucja w tkankach, działanie ogólnoustrojowe, nalewka macierzysta, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, penetracja przez skórę, postać farmaceutyczna, postać leku, preparat homeopatyczny, skuteczność terapeutyczna, stokrotka pospolita, Traumeel S, wchłanianie przezskórne, wiązanie z białkami osocza
Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z kasztanowca – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Produkt leczniczy Savarix zawiera wyciąg z kasztanowca (Intractum Hippocastani) w stężeniu 5 g/100 g żelu (proporcja 1:1, ekstrakcja etanolem 96%), heparynę sodową (50 000 IU/100 g) oraz benzokainę (1 g/100 g). W dostępnej dokumentacji brak jest dedykowanych badań przedklinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania wyciągu z kasztanowca w tej konkretnej formulacji. Nie przeprowadzono oceny toksyczności ostrej i przewlekłej, mutagenności, teratogenności ani potencjalnych interakcji między składnikami aktywnymi. Ocena bezpieczeństwa opiera się głównie na danych historycznych i doświadczeniu klinicznym z podobnymi preparatami, co ogranicza pełną charakterystykę profilu bezpieczeństwa produktu Savarix.
badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, benzokaina, działanie niepożądane, etanol 96%, heparyna sodowa, lokalna tolerancja, penetracja przez skórę, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wyciąg z kasztanowca
Leksykon leków
Interakcje leku – Crotamiton Farmapol 100 mg/g

Produkt leczniczy Crotamiton Farmapol w postaci płynu do stosowania na skórę o stężeniu 100 mg/g nie posiada danych klinicznych dotyczących interakcji z innymi lekami lub substancjami. Ze względu na ograniczoną absorpcję ogólnoustrojową krotamitonu przy stosowaniu miejscowym, ryzyko istotnych klinicznie interakcji jest niskie. Niemniej jednak, brak badań wymusza ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów dermatologicznych, zwłaszcza tych zawierających alkohol etylowy, który teoretycznie może zwiększać penetrację krotamitonu przez skórę. Dodatkowo, okluzyjne opatrunki mogą potencjalnie zwiększać wchłanianie substancji czynnej, co może wpływać na ryzyko interakcji.
absorpcja ogólnoustrojowa, aplikacja miejscowa na skórę, etanol, interakcja fizyko-chemiczna, interakcja kliniczna, interakcja ogólnoustrojowa, krotamiton, opatrunek okluzyjny, penetracja przez skórę, płyn na skórę, preparat dermatologiczny, preparat zewnętrzny, przenikanie przez skórę, reakcja niepożądana, substancja pomocnicza, właściwość farmakokinetyczna
Leksykon leków
Skład i postać leku – Arnithei 24 g/100 g

Produkt leczniczy Arnithei w postaci żelu zawiera nalewkę z kwiatów arniki (Arnica montana L., flos) w stężeniu 24 g na 100 g żelu, przygotowaną w stosunku surowiec-ekstrahent 1:10 z użyciem 70% etanolu (V/V). W składzie pomocniczym znajdują się m.in. makrogologlicerolu hydroksystearynian (40) w ilości 3 g oraz etanol stanowiący około 24% masy preparatu, co wpływa na właściwości fizykochemiczne i penetrację przez skórę. Żel zawiera także karbomer o lepkości 40000-60000 mPa·s, amonowy wodorotlenek 10% jako regulator pH, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych oraz wodę oczyszczoną. Konsystencja i właściwości reologiczne preparatu zapewniają dobrą rozprowadzalność i utrzymanie na skórze, a naturalna barwa żółto-brązowa świadczy o obecności substancji czynnych pochodzenia roślinnego.
emulgator niejonowy, etanol 70%, karbomer, kwiat arniki, makrogologlicerolu hydroksystearynian, nalewka z arniki, niezgodność farmaceutyczna, penetracja przez skórę, polimer syntetyczny, postać farmaceutyczna, regulator pH, substancja czynna, substancja pomocnicza, triglicerydy kwasów tłuszczowych, właściwości aplikacyjne, właściwości fizykochemiczne, właściwości okluzyjne, właściwości reologiczne
Leksykon leków
Interakcje leku – Linomag 200 mg/g

Linomag (maść 200 mg/g) zawierająca olej lniany z nasienia lnu zwyczajnego cechuje się wysokim profilem bezpieczeństwa pod kątem interakcji lekowych. Na podstawie dostępnych danych klinicznych i farmakokinetycznych nie zidentyfikowano istotnych interakcji z innymi preparatami stosowanymi miejscowo na skórę, alkoholem (zarówno miejscowo, jak i systemowo), promieniowaniem UV, kosmetykami, środkami higieny osobistej czy materiałami opatrunkowymi. Zaleca się jednak zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów miejscowych na tę samą powierzchnię skóry, ze względu na potencjalne zmiany w penetracji i skuteczności działania. W przypadku preparatów zawierających alkohol do stosowania miejscowego rekomendowany jest odstęp czasowy minimum 15 minut między aplikacjami, aby nie zaburzyć integralności bariery lipidowej skóry i przenikania substancji czynnej.
aplikacja preparatu, bariera lipidowa skóry, dane farmakokinetyczne, dane kliniczne, interakcja lekowa, lanolina, lek systemowy, materiał opatrunkowy, olej lniany, opatrunek okluzyjny, penetracja przez skórę, preparat dermatologiczny, preparat fotouczulający, preparat miejscowy, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, reakcja skórna, wchłanianie składników
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Steper pro

Steper pro to aerozol na skórę zawierający bifonazol w stężeniu 10 mg/ml, należący do pochodnych imidazolowych o działaniu przeciwgrzybiczym. Lek wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią nadwrażliwości na inne imidazole (np. ekonazol, klotrymazol, mikonazol) ze względu na ryzyko reakcji krzyżowej. W przypadku braku poprawy lub utrzymania objawów grzybicy pomimo stosowania zgodnie z zaleceniami, konieczna jest konsultacja lekarska w celu oceny skuteczności terapii i ewentualnej modyfikacji leczenia. Preparat jest przeznaczony wyłącznie do stosowania zewnętrznego, a kontakt z oczami należy bezwzględnie unikać, aby zapobiec podrażnieniom. U niemowląt i dzieci stosowanie leku wymaga ścisłej kontroli lekarskiej oraz zachowania szczególnej ostrożności, zwłaszcza aby zapobiec przypadkowemu doustnemu przyjęciu preparatu.
aerozol na skórę, bifonazol, choroba grzybicza, ekonazol, klotrymazol, mikonazol, nadwrażliwość, nadwrażliwość krzyżowa, opatrunek okluzyjny, penetracja przez skórę, pochodna imidazolowa, pochodna imidazolu, reakcja krzyżowa, reakcja podrażnieniowa, toksyczność ogólnoustrojowa
Leksykon leków
Interakcje leku – Pirolam 10 mg/ml

Produkt leczniczy Pirolam, zawierający cyklopiroks z olaminą w stężeniu 10 mg/ml w postaci roztworu do stosowania na skórę, nie wykazuje udokumentowanych interakcji farmakologicznych z innymi lekami ani alkoholem. Miejscowe stosowanie tego preparatu cechuje się minimalną absorpcją ogólnoustrojową, co znacząco ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Pomimo braku potwierdzonych interakcji, zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu Pirolamu z innymi preparatami miejscowymi na tej samej powierzchni skóry, aby uniknąć potencjalnych zmian w penetracji i skuteczności terapeutycznej.
absorpcja ogólnoustrojowa, antybiotyk stosowany miejscowo, cyklopiroks z olaminą, efekt przeciwgrzybiczy, interakcja farmaceutyczna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kortykosteroid stosowany miejscowo, penetracja przez skórę, preparat przeciwgrzybiczny, produkt leczniczy Pirolam, profil bezpieczeństwa, przepuszczalność bariery skórnej, racjonalna farmakoterapia, reakcja miejscowa, roztwór na skórę, stosowanie miejscowe na skórę, zakażenie grzybicze skóry
Leksykon leków
Skład i postać leku – Ketoprofen LGO 25 mg/g

Ketoprofen LGO to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) w postaci żelu do stosowania miejscowego, zawierający 25 mg ketoprofenu w 1 gramie preparatu. Jego działanie obejmuje właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, co czyni go odpowiednim do terapii stanów zapalnych i bólowych tkanek miękkich. Formuła żelu, zawierająca substancje pomocnicze takie jak karbomer, trolamina, olejek lawendowy, etanol 96% oraz wodę oczyszczoną, zapewnia odpowiednią konsystencję, ułatwia penetrację substancji czynnej przez skórę oraz poprawia tolerancję miejscową. Preparat dostępny jest w tubach o pojemnościach 40 g, 50 g, 75 g oraz 100 g, z okresem ważności wynoszącym 3 lata i nie wymaga specjalnych warunków przechowywania.
działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwzapalne, działanie terapeutyczne, etanol, interakcja między składnikami, karbomer, ketoprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niezgodność farmaceutyczna, olejek lawendowy, penetracja przez skórę, promotor wchłaniania, stosowanie miejscowe, substancja czynna, trolamina, żel leczniczy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Crotamiton Farmapol 100 mg/g

Crotamiton Farmapol to maść do stosowania miejscowego zawierająca 100 mg/g krotamitonu, klasyfikowana jako lek przeciwpasożytniczy (kod ATC P03AX). Substancja czynna wykazuje podwójne działanie: przeciwświerzbowe oraz przeciwświądowe, co czyni preparat skutecznym w eliminacji pasożytów Sarcoptes scabiei oraz łagodzeniu towarzyszącego infestacji świądu. Maść zapewnia odpowiednią penetrację krotamitonu w głąb skóry, gdzie bytują pasożyty, co przekłada się na wysoką skuteczność terapeutyczną potwierdzoną badaniami klinicznymi.
aplikacja miejscowa, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwświerzbowe, infestacja pasożytnicza, krotamiton, lek przeciwpasożytniczy, maść na skórę, penetracja przez skórę, preparat przeciwpasożytniczy, Sarcoptes scabiei, świąd, świerzb, świerzbowiec, zakażenie pasożytnicze
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mobilat (0,2 g + 1 g + 2 g)/100 g

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Mobilat koncentrują się na trzech składnikach aktywnych: kwasie salicylowym, mukopolisacharydowym polisiarczanie oraz ekstrakcie z kory nadnerczy. Kwas salicylowy wykazuje szybką penetrację przez skórę, zależną od formy farmaceutycznej, dawki, powierzchni aplikacji, czasu leczenia oraz stanu skóry. Toksyczność objawia się przy stężeniu w surowicy powyżej 30 mg/dl, jednak przy miejscowym stosowaniu żelu Mobilat nie osiąga się toksycznych poziomów. Brak jest jednoznacznych dowodów na mutagenność i kancerogenność kwasu salicylowego, choć wykazano potencjalne działanie teratogenne przy ekspozycji pozajelitowej u zwierząt. Mukopolisacharydowy polisiarczan, podawany domięśniowo przez 13 tygodni u psów i szczurów, powodował miejscowe podrażnienia oraz powiększenie narządów limfatycznych i wątroby, a w dawce 32 mg/kg wykazywał toksyczność zarodkową bez efektów teratogennych. Testy mutagenności tej substancji były negatywne, jednak brak jest danych dotyczących jej potencjału rakotwórczego.
absorpcja przezskórna, aplikacja zewnętrzna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekstrakt z kory nadnerczy, farmakokinetyka, gospodarka hormonalna, kortykosteroid, kwas salicylowy, mukopolisacharydowy polisiarczan, mutagenność, penetracja przez skórę, potencjał kancerogenny, powiększenie węzłów chłonnych, teratogenność, test aberracji chromosomalnych, test Amesa, toksyczność przewlekła, zatrucie kwasem salicylowym