antybiotyk peptydowy
Antybiotyk peptydowy to substancja przeciwdrobnoustrojowa zbudowana z łańcuchów aminokwasowych, które tworzą struktury peptydowe o działaniu bakteriobójczym lub bakteriostatycznym. Ta grupa antybiotyków charakteryzuje się unikatowym mechanizmem działania, często polegającym na zakłócaniu integralności błony komórkowej patogenów.
Do najważniejszych antybiotyków peptydowych należą polimyksyny (np. kolistyna), stosowane głównie w leczeniu infekcji wywołanych przez bakterie Gram-ujemne, w tym szczepy wielolekooporne. Inne istotne przykłady to bacytracyna, używana głównie miejscowo, oraz daptomycyna, skuteczna wobec opornych na metycylinę szczepów Staphylococcus aureus (MRSA).
Antybiotyki peptydowe zyskują na znaczeniu w dobie narastającej antybiotykooporności, gdyż często zachowują aktywność wobec patogenów niewrażliwych na konwencjonalne antybiotyki. Niektóre z nich, jak kolistyna, są obecnie stosowane jako antybiotyki ostatniej szansy w leczeniu zakażeń wieloopornymi bakteriami Gram-ujemnymi, mimo potencjalnej nefrotoksyczności i neurotoksyczności.
Naturalne peptydy przeciwdrobnoustrojowe (AMP) stanowią ważny kierunek badań nad nowymi antybiotykami. Występują one powszechnie u różnych organizmów jako element wrodzonej odpowiedzi immunologicznej i mogą potencjalnie stać się podstawą nowej generacji leków przeciwbakteryjnych o zmniejszonym ryzyku rozwoju oporności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ciloxan 3 mg/ml
Ciloxan to roztwór do oczu zawierający chlorowodorek cyprofloksacyny w stężeniu 3 mg/ml, należący do grupy leków oftalmologicznych przeciwzakaźnych (kod ATC: S01AX13). Cyprofloksacyna, będąca chinolonem, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie gyrazy DNA, co uniemożliwia replikację bakteryjnego materiału genetycznego. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, skuteczny wobec większości tlenowych bakterii Gram-ujemnych, w tym Pseudomonas aeruginosa, oraz Gram-dodatnich, takich jak Staphylococcus aureus (w tym szczepy metycylino-oporne), Streptococcus pneumoniae i inne. Minimalne stężenie hamujące (MIC) dla wrażliwych bakterii wynosi ≤1 µg/ml, a minimalne stężenie bakteriobójcze (MBC) zazwyczaj nie przekracza dwukrotnej wartości MIC, co potwierdza wysoką skuteczność antybiotyku.
aminoglikozyd, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk makrolidowy, antybiotyk peptydowy, bakteria Gram-dodatnia tlenowa, bakteria Gram-ujemna tlenowa, chinolon, chlorowodorek cyprofloksacyny, Escherichia coli, gronkowiec, gyraza DNA, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, krople do oczu, lek oftalmologiczny, minimalne stężenie bakteriobójcze, minimalne stężenie hamujące, Neisseria gonorrhoeae, oporność krzyżowa, owrzodzenie rogówki, paciorkowiec, Pseudomonas aeruginosa, replikacja materiału genetycznego, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, sulfonamid, szczep metycylino-oporny, szczep metycylino-wrażliwy, szczep wielooporny, tetracyklina, zakażenie oka, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lakcid forte minimum 10 mld CFU pałeczek Lactobacillus rhamnosus
Produkt leczniczy Lakcid forte zawiera minimum 10 mld CFU żywych pałeczek Lactobacillus rhamnosus, w tym trzy szczepy: Pen (40%, 4 mld CFU), E/N (40%, 4 mld CFU) oraz Oxy (20%, 2 mld CFU). Ze względu na charakter probiotyczny preparatu, nie zachodzą w nim klasyczne procesy farmakokinetyczne takie jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm czy wydalanie. Działanie Lakcid forte opiera się na kolonizacji przewodu pokarmowego, konkurencji z patogenami o receptory i składniki odżywcze, produkcji substancji przeciwbakteryjnych oraz modulacji układu immunologicznego.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, antybiotykoterapia, bakteria probiotyczna, cefalosporyna, jednostka formowania kolonii, kapsułka twarda, karbapenem, kolonizacja przewodu pokarmowego, kultura bakterii probiotycznej, Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus rhamnosus E/N, Lactobacillus rhamnosus Oxy, Lactobacillus rhamnosus Pen, laktoza, modulacja układu immunologicznego, penicylina, sacharoza, substancja przeciwbakteryjna, żółcień pomarańczowa - Leksykon substancji czynnych
Tyrotrycyna – Przedawkowanie
Tyrotrycyna, peptydowy antybiotyk o działaniu miejscowym, jest składnikiem preparatów DoriTri mięta oraz DoriTri smak owoców leśnych, występując w dawce 0,5 mg na tabletkę do ssania, w połączeniu z 1,0 mg chlorku benzalkoniowego oraz 1,5 mg benzokainy. Przy prawidłowym stosowaniu ryzyko zatrucia jest minimalne, a w literaturze nie odnotowano przypadków toksyczności. Jednakże przedawkowanie, zwłaszcza dużej liczby tabletek, może wywołać objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) oraz poważne powikłania, takie jak methemoglobinemia indukowana benzokainą, manifestująca się dusznością i sinicą, szczególnie niebezpieczną u dzieci.
antybiotyk peptydowy, benzokainy, chlorek benzalkoniowy, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, duszność, dyskomfort przewodu pokarmowego, methemoglobina, methemoglobinemia, niedotlenienie tkanek, objawy żołądkowo-jelitowe, parametry życiowe, płukanie żołądka, saturacja krwi, sinica, sinica skóry, tyrotrycyna, węgiel aktywowany, zaburzenia transportu tlenu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Daptomycin Reddy
Daptomycyna jest antybiotykiem peptydowym stosowanym w leczeniu powikłanych infekcji skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia (RIE) wywołanego przez Staphylococcus aureus. Nie jest wskazana w leczeniu zapalenia płuc ani zakażeń lewostronnego wsierdzia czy zakażeń sztucznej zastawki. Skuteczność w zakażeniach enterokokowych jest niepotwierdzona, a przypadki niepowodzeń leczenia z towarzyszącą bakteriemią zostały odnotowane. Terapia wymaga ścisłego monitorowania, zwłaszcza aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK) w osoczu, ze względu na ryzyko miopatii, zapalenia mięśni, mioglobinemii i rabdomiolizy. Zaleca się oznaczanie CPK przed terapią i co najmniej raz w tygodniu, a u pacjentów z ryzykiem (klirens kreatyniny <80 ml/min, dializowanych, stosujących leki miotoksyczne) częściej, np. co 2-3 dni w pierwszych dwóch tygodniach. Daptomycyna nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 1. roku życia ze względu na ryzyko uszkodzenia układu mięśniowego i nerwowego.
anafilaksja, antybiotyk peptydowy, biegunka związana z Clostridioides difficile, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, ciężkie skórne działania niepożądane, cyklosporyna, czas protrombinowy, daptomycyna, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, eozynofilia obwodowa, eozynofilowe zapalenie płuc, fibrat, fosfokinaza kreatynowa, hipoksyjna niewydolność oddechowa, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lewostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, mioglobinemia, neuropatia obwodowa, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia, rabdomioliza, Staphylococcus aureus, toksyczna rozpływna martwica naskórka, wskaźnik masy ciała, zaburzenie czynności nerek, zapalenie mięśni, zapalenie płuc, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna – Wskazania do stosowania
Szczepionki Boostrix Polio oraz Infanrix-IPV są preparatami przypominającymi przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis, różniącymi się wskazaniami wiekowymi oraz zawartością antygenów. Boostrix Polio jest przeznaczona dla osób od 3 roku życia oraz kobiet w ciąży, zawiera m.in. toksoid błoniczy ≥2 j.m. (2,5 Lf), toksoid tężcowy ≥20 j.m. (5 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg) oraz inaktywowane poliowirusy typów 1, 2 i 3 (40, 8 i 32 jednostek antygenu D). Zawiera również 0,3 mg Al3+ w postaci wodorotlenku glinu i 0,2 mg Al3+ jako fosforan glinu. Infanrix-IPV jest wskazana dla dzieci 16 miesięcy–13 lat, zawiera wyższe dawki antygenów (np. toksoid błoniczy ≥30 j.m., toksoid tężcowy ≥40 j.m., toksoid krztuścowy 25 µg) oraz 0,5 mg Al3+ w formie wodorotlenku glinu. Obie szczepionki zawierają śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny oraz substancji pomocniczych, takich jak kwas para-aminobenzoesowy (<0,07 ng/dawka) i fenyloalanina (0,0298 µg w Boostrix Polio, 0,036 µg w Infanrix-IPV).
antybiotyk peptydowy, antygeny Bordetella pertussis, bakterie Gram-ujemne, bierna ochrona przed krztuścem, błonica, booster, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, kontaminacja bakteryjna, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna, środek przeciwbakteryjny, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna B – Przedawkowanie
Polimyksyna B, antybiotyk peptydowy stosowany głównie w terapii zakażeń bakteriami Gram-ujemnymi, charakteryzuje się wąskim indeksem terapeutycznym, co zwiększa ryzyko toksyczności przy przedawkowaniu. Preparaty miejscowe, takie jak maści (Maxibiotic, Polibiotic, Tribiotic) i krople okulistyczne (Maxitrol), przy prawidłowym stosowaniu wykazują niskie ryzyko systemowego przedawkowania. Jednakże, aplikacja na rozległe uszkodzone powierzchnie skóry, błony śluzowe, długotrwałe stosowanie, zaburzenia czynności nerek oraz kojarzenie z lekami nefrotoksycznymi zwiększają ryzyko kumulacji i toksyczności. Objawy przedawkowania obejmują nefrotoksyczność (białkomocz, krwiomocz, oligurię, wzrost kreatyniny i mocznika), neurotoksyczność (parestezje, ataksję, drgawki) oraz ototoksyczność (szumy uszne, utratę słuchu, która może być nieodwracalna). Miejscowe preparaty okulistyczne mogą wywoływać punkcikowe zapalenie rogówki, zaczerwienienie i obrzęk powiek.
antybiotyk peptydowy, ataksja, bakterie Gram-ujemne, białkomocz, drgawki, działanie nefrotoksyczne, działanie neurotoksyczne, działanie ototoksyczne, GFR, hemodializa, indeks terapeutyczny, kontaktowe zapalenie skóry, kreatynina, krwiomocz, lek nefrotoksyczny, maść, mocznik we krwi, obrzęk powiek, oliguria, parestezje, polimyksyna B, punkcikowe zapalenie rogówki, rumień, szumy uszne, utrata słuchu, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przedawkowanie – Atecortin (5 mg + 10 000 j.m. + 15 mg)/ml
Produkt leczniczy Atecortin w postaci kropli do oczu i uszu zawiera trzy substancje czynne: oksytetracyklinę chlorowodorek (5,0 mg/ml), polimyksynę B siarczan (10 000 j.m./ml) oraz hydrokortyzonu octan (15,0 mg/ml). Preparat jest żółtą, oleistą zawiesiną przeznaczoną do miejscowej aplikacji, co znacząco ogranicza wchłanianie ogólnoustrojowe składników aktywnych. W związku z tym nie istnieje prawdopodobieństwo ostrego przedawkowania, a brak jest danych o występowaniu objawów toksyczności nawet przy przypadkowym zastosowaniu większej niż zalecana dawki.
antybiotyk peptydowy, antybiotyk tetracyklinowy, aplikacja miejscowa, biodostępność ogólnoustrojowa, działanie niepożądane, hydrokortyzonu octan, kortykosteroid, krople do oczu i uszu, lek okulistyczny, lek otologiczny, oksytetracykliny chlorowodorek, polimyksyny B siarczan, procedura detoksykacyjna, sól fizjologiczna, wchłanianie ogólnoustrojowe, zawiesina - Leksykon substancji czynnych
Bacytracyna – Właściwości farmakodynamiczne
Bacytracyna jest antybiotykiem peptydowym o mechanizmie bakteriobójczym polegającym na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii, wykazującym szczególną skuteczność wobec bakterii Gram-dodatnich, takich jak Staphylococcus aureus, paciorkowce hemolizujące, Clostridium spp. oraz Corynebacterium diphtheriae. Spektrum działania obejmuje również niektóre bakterie Gram-ujemne, m.in. Neisseria spp. i Haemophilus influenzae, choć większość Gram-ujemnych wykazuje oporność na bacytracynę. W preparatach miejscowych, takich jak Altabactin (250 IU/g bacytracyny cynkowej + 5 mg/g neomycyny), Multibiotic (10 mg/g bacytracyny cynkowej + 5 mg/g neomycyny + 0,833 mg/g polimyksyny B) czy Tribiotic (400 j.m./g bacytracyny cynkowej + 5 mg/g neomycyny + 5000 j.m./g polimyksyny B), bacytracyna jest łączona z innymi antybiotykami w celu rozszerzenia spektrum działania i zapobiegania rozwojowi oporności. Preparat Scaldex zawiera 10 mg/g bacytracyny oraz składniki o działaniu przeciwzapalnym i wspomagającym gojenie, takie jak nalewka z nagietka, wyciąg z propolisu i witamina A. Bacytracyna zachowuje aktywność w obecności wydzielin i krwi, co jest istotne w leczeniu zakażonych ran.
alergia kontaktowa, antybiotyk peptydowy, bacytracyna, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, dwoinka rzeżączki, dwoinka zapalenia opon mózgowych, działanie bakteriobójcze, działanie niepożądane, działanie przeciwbakteryjne, gronkowiec złocisty, komórki dendrytyczne, krętek blady, leki miejscowe, limfocyt T, limfokiny, maczugowiec błonicy, nadwrażliwość typu IV, nadwrażliwość typu komórkowego, oporność bakteryjna, paciorkowce, pałeczka hemofilna, synergizm, synteza ściany komórkowej, szczepy oporne, zakażenia skórne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – DoriTri mięta 0,5 mg + 1 mg + 1,5 mg
Produkt leczniczy DoriTri mięta w postaci tabletek do ssania zawiera benzalkoniowy chlorek (1,0 mg), benzokainę (1,5 mg) oraz tyrotrycynę (0,5 mg), które działają miejscowo i nie wywołują efektów ogólnoustrojowych mogących zaburzać funkcje poznawcze, motoryczne ani koordynację wzrokowo-ruchową. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, preparat nie wpływa lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co pozwala pacjentom na wykonywanie czynności wymagających koncentracji bez ograniczeń. Lekarz powinien jednak poinformować pacjenta o braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów oraz zwrócić uwagę na możliwe indywidualne reakcje, w tym rzadkie reakcje nadwrażliwości i potencjalne interakcje z innymi lekami.
antybiotyk peptydowy, benzalkoniowy chlorek, benzokaina, centralny układ nerwowy, charakterystyka produktu leczniczego, działanie miejscowe, działanie niepożądane, działanie przeciwbakteryjne, funkcja poznawcza, koordynacja wzrokowo-ruchowa, reakcja nadwrażliwości, sprawność psychomotoryczna, środek znieczulający miejscowy, tyrotrycyna, zaburzenie poznawcze, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Tyrotrycyna – Interakcje
Tyrotrycyna, obecna w preparatach takich jak DoriTri (0,5 mg tyrotrycyny, 1,0 mg benzalkoniowego chlorku, 1,5 mg benzokainy), wykazuje działanie przeciwbakteryjne, jednak brak jest dedykowanych badań dotyczących jej interakcji z innymi lekami stosowanymi miejscowo w jamie ustnej i gardle. Najistotniejszą interakcją kliniczną jest zmniejszenie skuteczności benzalkoniowego chlorku pod wpływem anionowych środków powierzchniowo czynnych (np. past do zębów), co może obniżać efektywność całego preparatu. Zaleca się zachowanie co najmniej 30-minutowego odstępu czasowego między stosowaniem DoriTri a produktami zawierającymi te środki. Ponadto, tyrotrycyna może teoretycznie wpływać na skuteczność probiotyków doustnych oraz leków zależnych od flory bakteryjnej jamy ustnej, dlatego wskazane jest zachowanie 2-3 godzinnego odstępu przy ich jednoczesnym stosowaniu.
anionowy środek powierzchniowo czynny, antybiotyk peptydowy, benzokaina, błona śluzowa, chlorek benzalkoniowy, działanie antagonistyczne, działanie antyseptyczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie synergistyczne, działanie znieczulające, efekt terapeutyczny, flora bakteryjna jamy ustnej, kwaśny odczyn, pH jamy ustnej, stan zapalny, tabletka do ssania, tyrotrycyna, właściwości przeciwbakteryjne - Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna B – Dawkowanie i sposób podawania
Polimyksyna B jest antybiotykiem peptydowym stosowanym miejscowo w postaciach okulistycznych, otologicznych oraz dermatologicznych, z dawkowaniem dostosowanym do postaci leku, wskazań klinicznych i wieku pacjenta. W okulistyce, np. w preparacie Atecortin (10 000 j.m./ml), zaleca się podawanie 1-2 kropli 2-3 razy na dobę przez 1-2 tygodnie, natomiast w otologii 2-4 krople 3 razy na dobę przez około 7 dni. Maxitrol (6000 j.m./g) w maści do oczu stosuje się w dawce paska o długości 1,5 cm, 3-4 razy na dobę, z możliwością zmniejszenia częstotliwości w miarę poprawy klinicznej. W przypadku preparatów dermatologicznych (Maxibiotic, Multibiotic, Polibiotic, Tribiotic) zawierających 0,833-5000 j.m./g polimyksyny B, dawkowanie wynosi 1-5 aplikacji na dobę, nie dłużej niż 7 dni, z przeciwwskazaniem do stosowania u dzieci poniżej 12 lat ze względu na ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności.
antybiotyk peptydowy, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne, maść do oczu, okulistyka, opatrunek gazowy, otologia, polimyksyna B, postać farmaceutyczna, preparat dermatologiczny, preparat oftalmiczny, preparat okulistyczny, wchłanianie ogólnoustrojowe, worek spojówkowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina - Leksykon leków
Interakcje leku – Tobramycin Via pharma 300 mg/5 ml
Tobramycin Via pharma (300 mg/5 ml, roztwór do nebulizacji) jest aminoglikozydowym antybiotykiem stosowanym wziewnie, charakteryzującym się ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym. W badaniach klinicznych nie wykazano istotnych różnic w profilu działań niepożądanych przy jednoczesnym stosowaniu z dornazą alfa, beta-adrenomimetykami, kortykosteroidami wziewnymi oraz innymi antybiotykami przeciw Pseudomonas podawanymi doustnie lub pozajelitowo. Należy jednak unikać łączenia Tobramycin Via pharma z lekami o działaniu neurotoksycznym, nefrotoksycznym i ototoksycznym, a także z diuretykami takimi jak furosemid, mocznik i mannitol, które mogą nasilać toksyczność aminoglikozydów poprzez modyfikację ich stężeń w surowicy i tkankach. Szczególną ostrożność zaleca się przy jednoczesnym stosowaniu amfoterycyny B, cefalotyny, cyklosporyny, takrolimusu, polimiksyn oraz związków platyny (np. cisplatyny), ze względu na zwiększone ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności.
amfoterycyna B, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk cefalosporynowy, antybiotyk peptydowy, beta-adrenomimetyk, cefalotyna, cisplatyna, cyklosporyna, diuretyk, diuretyk osmotyczny, diuretyk pętlowy, dornaza alfa, działanie osmotyczne, furosemid, inhibitor cholinoesterazy, kortykosteroid wziewny, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek neurotoksyczny, lek przeciwgrzybiczy, mannitol, mocznik, mukowiscydoza, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, ototoksyczność, polimiksyna, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, Pseudomonas, takrolimus, terapia inhalacyjna, tobramycyna wziewna, toksyna botulinowa, związek platyny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Dicortineff (2 500 j.m. + 25 j.m. + 1 mg)/ml
Dicortineff to miejscowy preparat w postaci zawiesiny do stosowania okulistycznego i otologicznego, zawierający trzy substancje czynne: neomycyny siarczan (2 500 j.m./ml), gramicydynę (25 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octan (1 mg/ml). Neomycyna, aminoglikozydowy antybiotyk o szerokim spektrum działania, oraz gramicydyna, antybiotyk peptydowy skuteczny wobec bakterii Gram-dodatnich, zapewniają działanie przeciwbakteryjne, natomiast fludrokortyzonu octan wykazuje silne właściwości przeciwzapalne jako syntetyczny kortykosteroid. Preparat zawiera również benzalkoniowy chlorek (0,1 mg/ml) jako konserwant, który może wywoływać podrażnienia u niektórych pacjentów. Zawiesina jest pakowana w butelkę polietylenową o pojemności 5 ml z kroplomierzem, przeznaczona do stosowania miejscowego w leczeniu infekcji oczu i ucha.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, bakterie Gram-dodatnie, chlorek benzalkoniowy, chlorek sodu, Dicortineff, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, fludrokortyzon, gramicydyna, infekcja ucha, kortykosteroid, kwas solny, neomycyna, niezgodność farmaceutyczna, podrażnienie oczu, przewód słuchowy, schorzenie oczne, substancja pomocnicza, trolamina, worek spojówkowy