Leki w grupie
„leki przeciwbólowe”

Leki przeciwbólowe (analgetyki) to szeroka grupa środków farmakologicznych stosowanych do łagodzenia lub zwalczania bólu. Działają one na różnych poziomach ścieżki bólowej – od receptorów obwodowych, poprzez rdzeń kręgowy, aż do ośrodków mózgowych. Mechanizm ich działania opiera się głównie na hamowaniu syntezy prostaglandyn (odpowiedzialnych za proces zapalny), blokowaniu impulsów bólowych lub modulacji percepcji bólu.

Leki przeciwbólowe można podzielić na trzy główne grupy: nieopioidowe leki przeciwbólowe, opioidowe leki przeciwbólowe oraz leki pomocnicze (koanalgetyki). Nieopioidowe analgetyki obejmują niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i paracetamol. Do najpopularniejszych NLPZ należą: ibuprofen (Nurofen, Ibuprom), diklofenak (Voltaren, Diclac), naproksen (Aleve, Anapran) oraz kwas acetylosalicylowy (Aspiryna, Polopiryna). Paracetamol występuje w preparatach takich jak Panadol, Apap czy Codipar.

Opioidowe leki przeciwbólowe dzielą się na słabe opioidy (tramadol – Tramal, kodeina – zawarta w złożonych preparatach jak Dafalgan Codeine) i silne opioidy (morfina – Morphini Sulfas, fentanyl – Durogesic, oksykodon – OxyContin, buprenorfina – Transtec). Stosowane są przy bólach o średnim i dużym nasileniu, szczególnie w onkologii i medycynie paliatywnej.

Do koanalgetyków zaliczamy leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, duloksetyna), przeciwpadaczkowe (pregabalina – Lyrica, gabapentyna – Neurontin), kortykosteroidy oraz leki rozkurczowe (drotaweryna – No-Spa). Stosowane są głównie w bólach neuropatycznych lub jako uzupełnienie terapii przeciwbólowej.

Największą zaletą stosowania leków przeciwbólowych jest skuteczne łagodzenie dolegliwości bólowych różnego pochodzenia, co znacząco poprawia jakość życia pacjentów. Ponadto wiele z nich wykazuje dodatkowe działanie przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Dostępność leków OTC umożliwia szybką interwencję w przypadku nagłych dolegliwości bólowych.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwbólowych obejmują ryzyko uszkodzenia przewodu pokarmowego, nerek i wątroby przy długotrwałym stosowaniu NLPZ. Opioidy mogą powodować depresję oddechową, zaparcia oraz uzależnienie. Paracetamol w dawkach przekraczających zalecane może prowadzić do poważnego uszkodzenia wątroby. Dlatego kluczowe jest stosowanie tych leków zgodnie z zaleceniami lekarza lub informacją zawartą w ulotce.

W praktyce klinicznej często stosuje się drabinę analgetyczną WHO, która zaleca stopniowanie leczenia przeciwbólowego od leków nieopioidowych, poprzez słabe opioidy, aż do silnych opioidów, w zależności od nasilenia bólu. Takie podejście pozwala na efektywne kontrolowanie dolegliwości bólowych przy minimalizacji działań niepożądanych.

Lista leków w tej grupie

  1. 03.05.2026
  2. www.leksykon.com.pl