Leki zawierające w składzie
metamizol sodowy

Metamizol sodowy (znany również jako dipyron) to nieopioidowy lek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i rozkurczowy. Należy do grupy pochodnych pirazolonu. Mechanizm działania metamizolu polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn poprzez blokowanie cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do efektu przeciwbólowego i przeciwgorączkowego. Dodatkowo wykazuje działanie spazmolityczne, dzięki czemu skutecznie łagodzi bóle kolkowe.

Metamizol jest stosowany w leczeniu silnego bólu ostrego (pooperacyjnego, pourazowego, nowotworowego), a także w bólach spastycznych (kolka nerkowa, żółciowa) oraz w stanach gorączkowych opornych na inne leki przeciwgorączkowe. W Polsce dostępny jest w preparatach takich jak: Pyralgin, Novalgin, Metamizole Kalceks, Scopolan compositum (w połączeniu z hioscyną) czy Spasmalgon (w połączeniu z pitofenonem i fenpiweryną).

Największą zaletą metamizolu jest jego wysoka skuteczność przeciwbólowa, porównywalna w niektórych przypadkach z lekami opioidowymi, przy jednoczesnym braku właściwości uzależniających i mniejszym ryzyku zaburzeń żołądkowo-jelitowych w porównaniu z klasycznymi NLPZ. Jest szczególnie skuteczny w bólach trzewnych i kolkowych dzięki działaniu spazmolitycznemu, co czyni go lekiem pierwszego wyboru w wielu przypadkach kolki nerkowej czy żółciowej.

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym ze stosowaniem metamizolu jest ryzyko agranulocytozy – ciężkiego, potencjalnie śmiertelnego zaburzenia hematologicznego. Choć występuje rzadko (szacuje się, że dotyczy 1 na 1000-3000 pacjentów), agranulocytoza może rozwinąć się nagle, nawet u osób długotrwale stosujących lek bez wcześniejszych powikłań. Z tego powodu metamizol został wycofany w wielu krajach, w tym w USA i Wielkiej Brytanii. Inne poważne działania niepożądane obejmują reakcje anafilaktyczne, niedociśnienie podczas podawania dożylnego oraz zaburzenia funkcji nerek i wątroby. Nie należy stosować go u kobiet w trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko zamknięcia przewodu tętniczego u płodu.