uszkodzenie słuchu
Uszkodzenie słuchu to częściowa lub całkowita utrata zdolności słyszenia, która może dotknąć jedno lub oboje uszu. Ze względu na etiologię wyróżnia się uszkodzenia przewodzeniowe (zaburzenia w uchu zewnętrznym lub środkowym), odbiorze (uszkodzenia w uchu wewnętrznym lub nerwie słuchowym) oraz mieszane, łączące cechy obu typów.
Przyczyny uszkodzeń słuchu są różnorodne – od wrodzonych (genetycznych, infekcji wewnątrzmacicznych) po nabyte, jak ekspozycja na hałas, urazy głowy, infekcje, choroby autoimmunologiczne czy działania niepożądane leków ototoksycznych. Istotnym czynnikiem ryzyka jest również starzenie się organizmu (presbyacusis).
Diagnostyka obejmuje badania audiometryczne (audiometria tonalna, słowna), tympanometrię, otoemisję akustyczną oraz badania elektrofizjologiczne (ABR, ASSR). W zależności od stopnia i charakteru uszkodzenia stosuje się różne metody leczenia i rehabilitacji – od aparatów słuchowych przez implanty ślimakowe do terapii słuchowej.
Wczesne wykrycie i interwencja mają kluczowe znaczenie, szczególnie u dzieci, gdzie uszkodzenie słuchu może prowadzić do opóźnień w rozwoju mowy i języka. U dorosłych niedosłuch nieleczony często skutkuje izolacją społeczną, depresją i pogorszeniem jakości życia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lorinden N
Lorinden N to krem zawierający 0,2 mg flumetazonu piwalanu (kortykosteroid) oraz 5 mg neomycyny siarczanu (antybiotyk aminoglikozydowy) w 1 g preparatu. Ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów, takich jak zahamowanie czynności kory nadnerczy, obniżenie stężenia kortyzolu we krwi oraz zespół Cushinga, terapia powinna być ograniczona do maksymalnie 2 tygodni. Zaleca się unikanie stosowania na duże powierzchnie skóry, uszkodzoną skórę, rany oraz w okolicach oczu i błon śluzowych. W trakcie leczenia wskazana jest kontrola funkcji nadnerczy poprzez oznaczanie poziomu kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH. Preparat nie powinien być stosowany pod opatrunkiem okluzyjnym ze względu na zwiększone wchłanianie i ryzyko powikłań skórnych, takich jak zanik naskórka czy rozstępy.
alergia krzyżowa, antybiotyk aminoglikozydowy, dermatitis perioralis, działanie nefrotoksyczne, działanie ogólnoustrojowe, działanie ototoksyczne, flumetezon piwalan, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kortyzol, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, neomycyna siarczan, opatrunek okluzyjny, reakcja alergiczna, rozstępy, teleangiektazja, uszkodzenie słuchu, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Karboplatyna – Działania niepożądane
Karboplatyna, pochodna platyny stosowana w chemioterapii nowotworów złośliwych, wywołuje istotną mielosupresję, będącą głównym ograniczeniem dawkowania. W badaniach obejmujących 1893 pacjentów, trombocytopenia z liczbą płytek poniżej 50 000/mm³ wystąpiła u 25%, neutropenia z granulocytami <1 000/mm³ u 18%, a leukopenia z białymi krwinkami <2 000/mm³ u 14%. Nadir morfologii krwi przypada około 21. dnia terapii, z powrotem do normy po 35-42 dniach. Mielosupresja jest nasilona u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, w złym stanie ogólnym, powyżej 65. roku życia oraz po wcześniejszym leczeniu cisplatyną. Powikłania infekcyjne i krwotoczne występują u 4-5% chorych, prowadząc do zgonu u <1%. Toksyczność nerkowa manifestuje się spadkiem klirensu kreatyniny poniżej 60 ml/min u 27% pacjentów, z odwracalnymi zaburzeniami biochemicznymi (wzrost mocznika u 14%, kreatyniny u 6%, kwasu moczowego u 5%). Karboplatyna jest przeciwwskazana przy klirensie <30 ml/min, a dawkowanie wymaga modyfikacji przy umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek.
astenia, chemioterapia nowotworów złośliwych, dusznica bolesna, encefalopatia, gorączka neutropeniczna, granulocyty, hiponatremia, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, leki przeciwwymiotne, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, martwica komórek wątroby, mielosupresja, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nefrotoksyczność, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka promielocytowa, parestezje, płytki krwi, posocznica, reakcja anafilaktyczna, reakcje uczuleniowe, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie bilirubiny, stężenie kreatyniny, stężenie kwasu moczowego, stężenie mocznika, supresja szpiku kostnego, szumy uszne, trombocytopenia, udar mózgu, uszkodzenie słuchu, utrata wzroku, wstrząs anafilaktyczny, wymioty i nudności, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia zmysłów, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Kounisa, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Interakcje leku – Atecortin (5 mg + 10 000 j.m. + 15 mg)/ml
Produkt leczniczy Atecortin, zawierający oksytetracyklinę, polimyksynę B oraz hydrokortyzon octan, wykazuje potencjalne interakcje farmakologiczne, szczególnie związane z komponentem steroidowym. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A (np. kobicystat, ketokonazol, itrakonazol, rytonawir), które hamują metabolizm hydrokortyzonu, zwiększając ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów. W takich przypadkach zaleca się unikanie kojarzenia tych leków lub ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem objawów nadmiaru kortykosteroidów. Ponadto, oksytetracyklina może tworzyć kompleksy z jonami metali (wapń, żelazo, magnez), co obniża jej skuteczność przeciwbakteryjną, dlatego należy unikać jednoczesnego miejscowego stosowania preparatów zawierających dwu- lub trójwartościowe kationy metali.
aminoglikozyd, Atecortin, biodostępność antybiotyku, działanie niepożądane glikokortykosteroidu, enzym CYP3A4, furosemid, glikokortykosteroid, hydrokortyzon octan, inhibitor CYP3A, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, kobicystat, krople do oczu i uszu, lek ototoksyczny, oksytetracyklina, polimyksyna B, rytonawir, tetracyklina, uszkodzenie słuchu - Leksykon substancji czynnych
Cisplatyna – Przeciwwskazania stosowania
Cisplatyna, stosowana w onkologii jako cytostatyk o szerokim spektrum działania, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Należą do nich nadwrażliwość na cisplatynę lub składniki preparatów (Cisplatin-Ebewe, Cisplatinum Accord, zawierające 1 mg/ml cisplatyny), obecność niewydolności nerek lub zaburzeń czynności nerek ze względu na kumulacyjną nefrotoksyczność, a także mielosupresja i odwodnienie, które zwiększają ryzyko powikłań hematologicznych i nefrotoksycznych. Ponadto, cisplatyna jest przeciwwskazana u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami słuchu z powodu kumulacyjnego działania ototoksycznego oraz u kobiet karmiących piersią, gdyż lek przenika do mleka matki. Jednoczesne podawanie szczepionki przeciw żółtej febrze oraz fenytoiny (w przypadku Cisplatin-Ebewe) jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko interakcji i powikłań.
aminoglikozyd, ciąża, cisplatyna, cytostatyk, działanie nefrotoksyczne, działanie neurotoksyczne, działanie ototoksyczne, fenytoina, graniczna funkcja nerek, krioprezerwacja nasienia, leki nefrotoksyczne, mielosupresja, nadwrażliwość na substancję czynną, odwodnienie, odwodnienie pacjenta, ototoksyczność, parametry hematologiczne, reakcja alergiczna, szczepienie, szczepionka przeciw żółtej febrze, szumy uszne, uszkodzenie słuchu - Leksykon substancji czynnych
Cholina salicylanu – Działania niepożądane
Cholina salicylanu, stosowana miejscowo w postaci aerozolu do uszu (Axotonil Max 440 mg/ml) oraz doustnie w formie pastylek twardych (Cholinex 150 mg), wykazuje różnorodne działania niepożądane zależne od drogi podania. W przypadku aplikacji miejscowej dominują reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości, manifestujące się zaczerwienieniem i świądem skóry, a także ryzyko uszkodzenia słuchu u pacjentów z perforacją błony bębenkowej, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania. Doustne podanie choliny salicylanu wiąże się z szerszym spektrum działań niepożądanych, w tym rzadkimi reakcjami alergicznymi (zaczerwienienie skóry, wysypki, obrzęk twarzy, języka, trudności w oddychaniu), uszkodzeniem błony śluzowej przewodu pokarmowego (ból brzucha, wymioty, krwawienia) oraz bardzo rzadkim, ale poważnym zespołem Reye’a u dzieci poniżej 12. roku życia, charakteryzującym się encefalopatią i stłuszczeniem wątroby.
aerozol do uszu, Axotonil Max, błona śluzowa przewodu pokarmowego, cholina salicylanu, działanie niepożądane, encefalopatia, farmakoterapia, krwawienie, niewydolność wątroby, obrzęk twarzy, pastylki twarde, perforacja błony bębenkowej, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, stłuszczenie wątroby, trudność w oddychaniu, uszkodzenie błony śluzowej, uszkodzenie słuchu, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie wątroby, zaburzenie żołądka i jelit, zespół Reye’a - Leksykon substancji czynnych
Neomycyna siarczan – Interakcje
Neomycyna siarczan, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany miejscowo (np. w preparacie Flucinar N), może wchodzić w istotne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza przy ogólnoustrojowej ekspozycji lub aplikacji na uszkodzoną skórę. Kluczowe interakcje dotyczą leków ototoksycznych (furosemid, kwas etakrynowy) oraz nefrotoksycznych (cisplatyna, amfoterycyna B, wankomycyna), które zwiększają stężenie neomycyny we krwi, podnosząc ryzyko uszkodzenia słuchu i nerek. Ponadto, neomycyna w połączeniu z lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus, glikokortykosteroidy systemowe) nasila ich działanie, zwiększając ryzyko infekcji oportunistycznych, natomiast osłabia efektywność leków immunostymulujących (interferon, szczepionki). Interakcje z innymi aminoglikozydami (gentamycyna, amikacyna, tobramycyna) wykazują addytywne działanie toksyczne, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania.
amfoterycyna B, amikacyna, antybiotyk aminoglikozydowy, blokada nerwowo-mięśniowa, cisplatyna, cyklosporyna, diuretyk pętlowy, fluocynolonu acetonid, furosemid, gentamycyna, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid systemowy, infekcja oportunistyczna, interferon, kwas etakrynowy, lek immunomodulujący, lek immunostymulujący, lek immunosupresyjny, lek nefrotoksyczny, lek ototoksyczny, modyfikator odpowiedzi biologicznej, neomycyna siarczan, opatrunek okluzyjny, sukcynylocholina, takrolimus, tobramycyna, tubokuraryna, uszkodzenie nerek, uszkodzenie skóry, uszkodzenie słuchu, wankomycyna, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon substancji czynnych
Streptomycyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Streptomycyna, jako aminoglikozydowy antybiotyk, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko ototoksyczności i neurotoksyczności. Zaleca się przeprowadzanie badań słuchu (audiometria, próby kaloryczne) przed i w trakcie terapii, zwłaszcza u pacjentów poddawanych długotrwałemu leczeniu oraz u osób z zaburzeniami czynności nerek, u których konieczne jest dostosowanie dawkowania i regularna ocena funkcji nerek. U małych dzieci należy stosować streptomycynę z dużą ostrożnością, nie przekraczając zalecanych dawek, ze względu na ryzyko zahamowania czynności ośrodkowego układu nerwowego objawiającego się osłupieniem, zwiotczeniem, śpiączką i depresją oddechową. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów po zabiegach chirurgicznych z uwagi na ryzyko bezdechu po rozintubowaniu oraz na osoby z miastenią, u których streptomycyna może nasilać objawy choroby.
antybiotyk aminoglikozydowy, audiometria, badanie serologiczne, bezdech, choroba weneryczna, depresja oddechowa, działanie neurotoksyczne, działanie niepożądane, działanie ototoksyczne, funkcja nerek, kandydoza, kiła, miastenia, nadkażenie, nadwrażliwość na substancje, niewrażliwe drobnoustroje, objawy neurologiczne, podanie domięśniowe, próba kaloryczna, streptomycyna, szumy uszne, test audiometryczny, uczulenie, uszkodzenie nerwu obwodowego, uszkodzenie słuchu, wrzód miękki, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia równowagi, zahamowanie OUN, zakażenie grzybicze, ziarniniak pachwinowy - Leksykon chorób i schorzeń
Nadwrażliwość na dźwięki (hiperakuzja) – Epidemiologia
Hiperakuzja to zaburzenie percepcji dźwięku charakteryzujące się nadmierną wrażliwością na bodźce dźwiękowe o normalnym natężeniu, które stają się dla pacjenta nie do zniesienia. Częstość występowania w populacji ogólnej jest bardzo zróżnicowana i wynosi od 0,2% do 17,2%, z wartościami 8-15,2% u dorosłych oraz 3,2-17,1% u dzieci i młodzieży. W badaniu szwedzkim odnotowano 9,2% przypadków, co odpowiada około 700 000 dorosłych, natomiast w Polsce częstość ta sięga 15,2%. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek (częstość wzrasta z wiekiem), ekspozycję zawodową na hałas w zakresie 75-85 dB(A) (np. nauczycielki przedszkolne z częstością 39%), a także współwystępowanie z innymi schorzeniami, takimi jak szumy uszne (86%), zespół Williamsa (do 90%), spektrum autyzmu, zaburzenia słuchu, choroby psychiczne oraz zespoły somatyczne (fibromialgia, CFS). Ekspozycja na wybuchy u żołnierzy i weteranów zwiększa ryzyko zmniejszonej tolerancji na dźwięki (33-48%). Czynniki psychospołeczne, takie jak stres zawodowy i brak wsparcia społecznego, również istotnie wpływają na rozwój i nasilenie hiperakuzji.
autyzm, fibromialgia, hiperakuzja, kwestionariusz samooceny, narażenie na hałas, porażenie Bella, porażenie nerwu twarzowego, środowisko psychospołeczne, stres zawodowy, tinnitus, uszkodzenie słuchu, zaburzenie psychiczne, zaburzenie słuchu, zespół chorego budynku, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół Williamsa, zmniejszona tolerancja na dźwięki - Leksykon substancji czynnych
Fluocynolon acetonid – Przedawkowanie
Fluocynolon acetonid, silny syntetyczny glikokortykosteroid stosowany miejscowo, może prowadzić do przedawkowania, zwłaszcza przy długotrwałej aplikacji na duże powierzchnie skóry lub pod okluzją. Przedawkowanie manifestuje się objawami zespołu Cushinga, hiperglikemią (z ryzykiem cukrzycy posteroidowej), supresją osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabieniem odporności oraz zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, takimi jak nadciśnienie tętnicze (>140/90 mmHg) i obrzęki. W przypadku preparatu FLUCINAR N, zawierającego dodatkowo neomycynę, istnieje ryzyko ototoksyczności i nefrotoksyczności, a także rozwoju opornych szczepów bakterii. Wchłanianie systemowe wzrasta przy uszkodzonej skórze, stosowaniu okluzji oraz u pacjentów pediatrycznych ze względu na większy stosunek powierzchni ciała do masy.
absorpcja systemowa, antybiotyk aminoglikozydowy, aplikacja na skórę, cukrzyca posteroidowa, działanie mineralokortykoidowe, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne, działanie przeciwzapalne, fluocynolon acetonid, glikokortykosteroid, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, implant do ciałka szklistego, infekcja oportunistyczna, nadciśnienie tętnicze, neomycyna, niewydolność nadnerczy, okluzja, opatrunek okluzyjny, oporne szczepy bakterii, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie odporności, otyłość centralna, przewlekła choroba nerek, rozstępy skórne, supresja odpowiedzi immunologicznej, twarz księżycowata, uszkodzenie słuchu, wchłanianie przezskórne, zespół Cushinga