Sandimmun
Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, 50 mg/ml
Produkt leczniczy stanowi koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawierający cyklosporynę w stężeniu 50 mg/ml oraz substancje pomocnicze, takie jak etanol i makrogolglicerolu rycynooleinian. Stosuje się go w transplantologii, głównie w celu zapobiegania odrzucaniu przeszczepów narządów miąższowych i szpiku. Lek jest także używany w leczeniu komórkowego odrzucania przeszczepu oraz w prewencji i terapii choroby przeszczep przeciw gospodarzowi. Dzięki swoim właściwościom immunosupresyjnym pomaga w utrzymaniu przeszczepionych tkanek i komórek.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Produkt leczniczy Sandimmun (koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, 50 mg/ml) stosowany jest głównie w terapii immunosupresyjnej u pacjentów po przeszczepach narządów miąższowych i szpiku kostnego. Dawkowanie dożylne wynosi około 1/3 dawki doustnej, z zalecanym początkowym podaniem 3-5 mg/kg mc./dobę w przypadku przeszczepu szpiku oraz 10-15 mg/kg mc. doustnie w 2 dawkach podzielonych przy transplantacji narządów, rozpoczynając terapię do 12 godzin przed zabiegiem. Po okresie indukcyjnym (1-2 tygodnie) dawkę redukuje się do 2-6 mg/kg mc./dobę (doustnie) w celu podtrzymania efektu immunosupresji. W terapii GVHD stosuje się dawkę uderzeniową 10-12,5 mg/kg mc. doustnie, a następnie indywidualnie dobraną dawkę podtrzymującą. Ze względu na ryzyko anafilaksji, infuzje dożylne Sandimmun są zarezerwowane dla pacjentów, którzy nie mogą przyjmować leku doustnie lub mają zaburzenia wchłaniania. Preparat należy rozcieńczać roztworem soli fizjologicznej lub 5% glukozy w stosunku 1:20 do 1:100 i podawać w infuzji trwającej 2-6 godzin, zużywając roztwór w ciągu 24 godzin od przygotowania.
Farmakokinetyka cyklosporyny wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, gdzie może dojść do 2-3-krotnego wzrostu ekspozycji na lek, co wymaga monitorowania stężeń we krwi i ewentualnej redukcji dawki. Nefrotoksyczność leku wymusza regularną kontrolę funkcji nerek, mimo że eliminacja przez nerki jest minimalna. U dzieci konieczne może być stosowanie wyższych dawek w przeliczeniu na kg masy ciała, natomiast u osób starszych (≥65 lat) zaleca się ostrożność i rozpoczynanie terapii od dolnego zakresu dawek ze względu na zwiększone ryzyko nadciśnienia i wzrostu kreatyniny. Leczenie Sandimmun powinno być prowadzone przez lekarzy doświadczonych w immunosupresji i transplantologii, a terapia dożylna powinna być jak najszybciej zastąpiona podawaniem doustnym (Sandimmun lub Sandimmun Neoral) w celu optymalizacji bezpieczeństwa i skuteczności leczenia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Dawkowanie i sposób podawania – Sandimmun 50 mg/ml
anafilaksja, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, cyklosporyna, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu, kortykosteroid, leczenie podtrzymujące, lek immunosupresyjny, nadciśnienie skurczowe, nefrotoksyczność, problemy żołądkowo-jelitowe, przeszczepienie narządu, przeszczepienie szpiku kostnego, reumatoidalne zapalenie stawów, roztwór glukozy, roztwór soli fizjologicznej, stężenie cyklosporyny, stężenie kreatyniny, terapia immunosupresyjna, terapia skojarzona, terapia wielolekowa, transplantacja narządów miąższowych, transplantacja szpiku kostnego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół nerczycowy -
Działania niepożądane
Cyklosporyna (Sandimmun, 50 mg/ml) jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym głównie w transplantologii i terapii chorób autoimmunologicznych, charakteryzującym się szerokim spektrum działań niepożądanych. Do najczęstszych należą nefrotoksyczność (w tym zaburzenia homeostazy jonowej: hiperkaliemia, hipomagnezemia, hiperurykemia), nadciśnienie tętnicze, drżenie, biegunka, nudności, wymioty oraz nadmierne owłosienie (hirsutyzm). Działania te są często zależne od dawki i mogą ustąpić po jej redukcji. U pacjentów po transplantacji, stosujących wyższe dawki i długotrwałe leczenie, działania niepożądane występują częściej i z większym nasileniem. Ponadto, po podaniu dożylnym obserwowano reakcje rzekomoanafilaktyczne. Istotnym ryzykiem jest zwiększona podatność na zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze), w tym zakażenia poliomawirusem prowadzące do nefropatii (PVAN) oraz wirusem JC związanym z postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (PML). Cyklosporyna zwiększa także ryzyko rozwoju chłoniaków, chorób limfoproliferacyjnych i innych nowotworów złośliwych, zwłaszcza skóry, co koreluje z intensywnością i czasem trwania terapii.
Profil bezpieczeństwa cyklosporyny obejmuje również rzadkie, ale poważne powikłania, takie jak toksyczne uszkodzenie wątroby (cholestaza, żółtaczka, zapalenie, niewydolność wątroby), które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi i stosujących inne hepatotoksyczne leki. Neurologiczne działania niepożądane obejmują drżenie, bóle głowy, drgawki, parestezje oraz zespół odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES). Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana zgodnie z konwencją CIOMS III, m.in. leukopenia (często), hiperlipidemia (bardzo często), nadciśnienie tętnicze (bardzo często), przerost dziąseł (często) oraz ból kończyn dolnych związany z zespołem CIPS (częstość nieznana). Ze względu na ryzyko nefrotoksyczności i hepatotoksyczności zaleca się regularne monitorowanie stężenia cyklosporyny we krwi oraz funkcji nerek i wątroby, szczególnie u pacjentów po transplantacji. Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych do krajowego systemu monitorowania jest kluczowe dla oceny stosunku korzyści do ryzyka terapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Sandimmun 50 mg/ml
anoreksja, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, drżenie, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, leukopenia, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nefropatia związana z poliomawirusem, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, ostra nefrotoksyczność, parestezja, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przerost dziąseł, reakcja rzekomoanafilaktyczna, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zanik kanalików, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zmiany morfologiczne, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek -
Interakcje leku
Cyklosporyna, substancja czynna Sandimmun, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez modulację enzymów CYP3A4, transportera P-gp oraz białek OATP. Induktory CYP3A4/P-gp, takie jak barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna (wymagająca 3-5-krotnego zwiększenia dawki cyklosporyny), czy ziele dziurawca, obniżają stężenie cyklosporyny, zmniejszając skuteczność immunosupresji. Z kolei inhibitory tych enzymów i transporterów, w tym azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, flukonazol, itrakonazol, worykonazol), makrolidy (erytromycyna zwiększająca AUC cyklosporyny 4-7-krotnie), blokery kanałów wapniowych (werapamil 2-3-krotnie), amiodaron, danazol, metyloprednizolon, czy telaprewir (4,64-krotne zwiększenie ekspozycji), podnoszą stężenie cyklosporyny i ryzyko nefrotoksyczności. Preparat Sandimmun zawiera 34% (v/v) etanolu (278 mg/ml), a spożycie alkoholu podczas terapii nasila hepatotoksyczność i wpływa na metabolizm leku, dlatego jest przeciwwskazane. Spożycie grejpfruta lub soku grejpfrutowego zwiększa biodostępność cyklosporyny, co wymaga unikania lub utrzymania stałego, niskiego spożycia.
Cyklosporyna zwiększa stężenia leków będących substratami CYP3A4, P-gp i OATP, m.in. digoksyny, kolchicyny, etopozydu oraz statyn, co wymaga monitorowania i często redukcji ich dawek. Szczególnie istotne jest zmniejszenie dawek statyn, np. atorwastatyny (8-10-krotne zwiększenie AUC), symwastatyny (6-8-krotne), lowastatyny (5-8-krotne) czy rozuwastatyny (5-10-krotne), aby zapobiec miopatii i uszkodzeniu nerek. Należy unikać jednoczesnego stosowania cyklosporyny z takrolimusem ze względu na ryzyko nefrotoksyczności. Współistniejące leczenie lekami nefrotoksycznymi (aminoglikozydy, wankomycyna, amfoterycyna B, NLPZ) wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek i ewentualnej modyfikacji terapii. Ponadto, cyklosporyna może obniżać ekspozycję na kwas mykofenolowy o 20-50%, co jest istotne w terapii transplantacyjnej. Podczas leczenia cyklosporyną żywe szczepionki atenuowane są przeciwwskazane, a skuteczność szczepień może być obniżona.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Interakcje leku – Sandimmun 50 mg/ml
aliskiren, ambrisentan, amfoterycyna B, aminoglikozyd, amiodaron, antybiotyk antracyklinowy, antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, azolowy lek przeciwgrzybiczny, azytromycyna, białko transportujące aniony organiczne, biodostępność leku, bloker kanału wapniowego, bozentan, cyklosporyna, CYP3A4, cyprofloksacyna, dabigatran, digoksyna, diklofenak, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, eltrombopag, erytromycyna, etopozyd, ewerolimus, fluwastatyna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kannabidiol, klarytromycyna, kolchicyna, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lowastatyna, mykofenolan mofetylu, mykofenolan sodu, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nifedypina, oktreotyd, P-glikoproteina, pitawastatyna, prawastatyna, repaglinid, rozuwastatyna, ryfampicyna, statyna, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, telaprewir, wankomycyna, werapamil -
Profil bezpieczeństwa leku
Cyklosporyna (Sandimmun) jest przeciwwskazana u kobiet karmiących ze względu na przenikanie do mleka i ryzyko poważnych działań niepożądanych u niemowląt. U pacjentów starszych oraz z zaburzeniami czynności nerek i wątroby konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności, w tym regularne monitorowanie funkcji nerek i wątroby oraz indywidualne dostosowanie dawki, zaczynając od najniższych wartości. U seniorów zwiększone jest ryzyko nadciśnienia i nefrotoksyczności. W przypadku zaburzeń wątroby istnieje ryzyko toksycznego działania, włącznie z niewydolnością wątroby.
Podczas stosowania Sandimmun należy zachować ostrożność w prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn z uwagi na możliwe zaburzenia neurologiczne i widzenia. Preparat zawiera znaczną ilość etanolu – 278 mg/ml (około 34% objętości), co może mieć znaczenie u pacjentów unikających alkoholu, mimo że mała ilość alkoholu w leku nie powinna powodować istotnych skutków. Zaleca się dokładne rozważenie ryzyka i korzyści oraz ścisłe monitorowanie pacjentów w wymienionych grupach ryzyka.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Sandimmun 50 mg/ml
-
Przeciwwskazania
Przed zastosowaniem koncentratu Sandimmun 50 mg/ml (cyklosporyna) do infuzji należy bezwzględnie wykluczyć nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym etanol (278 mg/ml, około 34% obj.) oraz makrogologlicerolu rycynooleinian/polioksyetylowany olej rycynowy 35 (650 mg/ml). Preparat wymaga rozcieńczenia przed podaniem dożylnym. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z preparatami zawierającymi Hypericum perforatum, które indukują enzymy CYP450 i glikoproteinę P, obniżając stężenie cyklosporyny i jej skuteczność. Ponadto, należy unikać kojarzenia z lekami będącymi substratami P-gp lub OATP, takimi jak bozentan, eteksylan dabigatranu i aliskiren, ze względu na ryzyko znacznego wzrostu ich stężenia w osoczu i poważnych działań niepożądanych (krwawienia, zaburzenia rytmu, nadciśnienie, niewydolność nerek).
Ze względu na złożony profil farmakokinetyczny cyklosporyny i liczne interakcje międzylekowe, przed rozpoczęciem terapii Sandimmun konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu farmakologicznego, w tym stosowanych preparatów ziołowych i suplementów diety. W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań lub ryzyka interakcji, lekarz powinien rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne lub modyfikację farmakoterapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowe przygotowanie i podanie leku, uwzględniając jego postać jako klarowny, brązowożółty oleisty koncentrat wymagający rozcieńczenia, oraz potencjalne kliniczne znaczenie wysokiego stężenia etanolu u pacjentów z określonymi schorzeniami.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Sandimmun 50 mg/ml
aliskiren, antykoagulant doustny, białko transportujące aniony organiczne, bozentan, cyklosporyna, etanol, eteksylan dabigatranu, glikoproteina p, Hypericum perforatum, induktor enzymu cytochromu P450, inhibitor reniny, interakcja międzylekowa, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, krwawienie, makrogologlicerolu rycynooleinian, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, podanie dożylne, polioksyetylowany olej rycynowy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, substrat glikoproteiny P, zaburzenie rytmu serca, ziele dziurawca -
Przedawkowanie
Przedawkowanie cyklosporyny, substancji czynnej preparatu Sandimmun (50 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, zwłaszcza przy pozajelitowym podaniu. W badaniach toksykologicznych LD50 dla podania doustnego wynosiło 2329 mg/kg u myszy, 1480 mg/kg u szczurów oraz >1000 mg/kg u królików, natomiast dla podania dożylnego wartości te były znacznie niższe: 148 mg/kg, 104 mg/kg i 46 mg/kg odpowiednio. Objawy przedawkowania doustnego przy dawkach do 10 g (około 150 mg/kg masy ciała) obejmują wymioty, senność, ból głowy, częstoskurcz oraz odwracalne zaburzenia czynności nerek, natomiast ciężkie zatrucia obserwuje się głównie po pozajelitowym przedawkowaniu, szczególnie u wcześniaków.
Leczenie przedawkowania cyklosporyny opiera się na postępowaniu podtrzymującym i objawowym. W przypadku doustnego przedawkowania, jeśli od zażycia leku nie minęło więcej niż kilka godzin, wskazane jest wywołanie wymiotów oraz płukanie żołądka. Metody pozaustrojowego oczyszczania krwi, takie jak dializa, oraz podanie węgla aktywowanego wykazują ograniczoną skuteczność w eliminacji cyklosporyny z organizmu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z grup ryzyka, zwłaszcza wcześniaków, u których pozajelitowe przedawkowanie może prowadzić do ciężkich, zagrażających życiu objawów zatrucia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedawkowanie – Sandimmun 50 mg/ml
badanie toksykologiczne, cyklosporyna, dawka śmiertelna, nefrotoksyczność cyklosporyny, oczyszczanie krwi, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, podanie dożylne, przedawkowanie cyklosporyny, przedawkowanie doustne, przedawkowanie pozajelitowe, toksyczność OUN, węgiel aktywowany, zmiana hemodynamiczna -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące cyklosporyny (Sandimmun) wskazują na brak działania teratogennego u szczurów i królików przy dawkach doustnych do 300 mg/kg mc./dobę, jednak obserwowano toksyczność zarodkowo-płodową, objawiającą się zmniejszoną masą ciała płodów oraz opóźnionym rozwojem kośćca. W badaniach dożylnych u szczurów (6 i 12 mg/kg mc./dobę) stwierdzono zwiększoną częstość ubytku przegrody międzykomorowej, co sugeruje potencjalne ryzyko dla rozwoju układu sercowo-naczyniowego. U królików poddanych ekspozycji podskórnej (10 mg/kg mc./dobę) zaobserwowano zmniejszoną liczbę nefronów, hipertrofię nerek, nadciśnienie i postępującą niewydolność nerek do 35 tygodnia życia. W badaniach rozwoju okołoporodowego u szczurów dawka 45 mg/kg mc./dobę wiązała się ze zwiększoną śmiertelnością przed- i poimplantacyjną oraz zmniejszonym przyrostem masy ciała potomstwa. Badania płodności u szczurów przy dawkach do 15 mg/kg mc./dobę nie wykazały negatywnego wpływu na zdolności reprodukcyjne.
Ocena genotoksyczności cyklosporyny nie wykazała istotnego działania mutagennego w testach in vitro i in vivo. Długoterminowe badania rakotwórczości u myszy (1, 4, 16 mg/kg mc./dobę przez 78 tygodni) wykazały u samic tendencję do chłoniaków limfocytowych, a u samców przy dawce pośredniej wzrost liczby nowotworów z komórek wątrobowych. U szczurów (0,5; 2; 8 mg/kg mc./dobę przez 24 miesiące) zaobserwowano zwiększoną częstość gruczolaków z komórek wysepek trzustkowych przy najniższej dawce, bez wyraźnej zależności dawka-odpowiedź. Wyniki te wskazują na potencjalne ryzyko toksyczne i kancerogenne, które należy rozważać w kontekście różnic międzygatunkowych oraz korzyści terapeutycznych, zwłaszcza u kobiet w ciąży lub planujących ciążę.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sandimmun 50 mg/ml
chłoniak limfocytowy, cyklosporyna, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gruczolak wysepek trzustkowych, hipertrofia nerek, komórki Langerhansa, nadciśnienie układowe, nefron, niewydolność nerek, NOEL, nowotwór wątroby, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozwój kośćca, śmiertelność potomstwa, toksyczność rozwojowa, toksyczność zarodkowo-płodowa, ubytek przegrody międzykomorowej -
Skład i postać leku
Sandimmun w formie koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji zawiera cyklosporynę w stężeniu 50 mg/ml, dostępny w ampułkach 1 ml (50 mg substancji czynnej). Produkt jest klarownym, brązowożółtym oleistym koncentratem, zawierającym substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak etanol bezwodny (278 mg/ml, około 34% objętościowo) oraz makrogologlicerolu rycynooleinian/polioksyetylowany olej rycynowy 35 (650 mg/ml). Przed podaniem koncentrat należy rozcieńczyć roztworem soli fizjologicznej lub 5% glukozy w stosunku 1:20 do 1:100 i podawać w formie powolnej infuzji dożylnej trwającej 2-6 godzin. Roztwór po rozcieńczeniu można przechowywać w lodówce (2°C–8°C) do 24 godzin, pod warunkiem aseptycznych warunków rozcieńczenia.
Ze względu na obecność makrogologlicerolu rycynooleinianów/polioksyetylowanego oleju rycynowego 35, istnieje ryzyko wytrącania się ftalanu z PVC, co wymaga stosowania odpowiednich pojemników do infuzji – preferowane są pojemniki szklane lub plastikowe spełniające normy Farmakopei Europejskiej dla sterylnych pojemników do przechowywania krwi. Ampułki wykonane są z bezbarwnego szkła typu I, a po pierwszym otwarciu zawartość należy zużyć natychmiast. Okres ważności nieotwartych ampułek wynosi 4 lata, natomiast rozcieńczony roztwór można przechowywać maksymalnie 24 godziny w lodówce, po czym niewykorzystany preparat należy usunąć zgodnie z lokalnymi przepisami. Produkt nie wymaga specjalnych warunków temperaturowych przechowywania przed otwarciem.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Sandimmun 50 mg/ml
ampułka szklana, cyklosporyna, etanol bezwodny, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu, makrogologlicerolu rycynooleinian, niezgodność farmaceutyczna, polioksyetylowany olej rycynowy, rozcieńczenie koncentratu, rozcieńczony roztwór, roztwór glukozy, roztwór soli fizjologicznej, substancje pomocnicze, warunki aseptyczne -
Specjalne ostrzeżenia
Leczenie produktem Sandimmun (koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 50 mg/ml) wymaga ścisłego nadzoru medycznego, zwłaszcza ze względu na obecność polioksyetylowanego oleju rycynowego (650 mg/ml), który może wywoływać reakcje rzekomoanafilaktyczne, takie jak zaczerwienienie twarzy, obrzęk płuc, ostra niewydolność oddechowa, duszność, świszczący oddech, zmiany ciśnienia krwi i tachykardia. Pacjenci powinni być monitorowani przez co najmniej 30 minut od rozpoczęcia infuzji, z dostępem do adrenaliny 1:1000 i tlenu oraz ewentualną profilaktyką lekami antyhistaminowymi (blokery receptorów H1 i H2). Konieczne jest regularne monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych, w tym czynności nerek, wątroby, stężenia cyklosporyny we krwi (preferencyjnie metodą z użyciem swoistych przeciwciał monoklonalnych lub HPLC), ciśnienia tętniczego oraz lipidów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nefrotoksyczności, hepatotoksyczności, hiperkaliemii, hipomagnezemii oraz zwiększonego ryzyka zakażeń oportunistycznych i nowotworów, zwłaszcza skóry.
Cyklosporyna wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, m.in. z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 i transportowanymi przez P-gp oraz OATP, co wymaga ostrożności i monitorowania stężenia leku oraz stanu klinicznego pacjenta. Należy unikać jednoczesnego stosowania cyklosporyny z takrolimusem oraz lerkanidypiną bez zachowania co najmniej 3-godzinnego odstępu między podaniami. Wskazane jest także ograniczenie stosowania statyn lub zmniejszenie ich dawki ze względu na ryzyko miopatii i nefrotoksyczności. Produkt zawiera również 278 mg/ml etanolu (34,4% obj.), co odpowiada 556 mg etanolu na dawkę 100 mg, jednak ta ilość alkoholu nie powoduje istotnych skutków klinicznych. Ze względu na ograniczone doświadczenie u dzieci poniżej 16. roku życia w wskazaniach pozatransplantacyjnych, stosowanie u tej grupy jest niewskazane poza leczeniem zespołu nerczycowego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Specjalne ostrzeżenia – Sandimmun
atopowe zapalenie skóry, chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, drobnoustrój oportunistyczny, fotochemioterapia PUVA, hiperkaliemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, leczenie immunosupresyjne, lek antyhistaminowy, lek immunosupresyjny, miopatia, nefropatia wirusowa, nefrotoksyczność, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność wątroby, nowotwór złośliwy skóry, ostra niewydolność oddechowa, podwyższone stężenie kreatyniny, polioksyetylowany olej rycynowy, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przeciwciało monoklonalne, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rozpad mięśni prążkowanych, schemat leczenia immunosupresyjnego, wirus polioma, zakażenie bakteryjne i grzybicze, zespół nerczycowy, zwłóknienie śródmiąższowe -
Właściwości farmakodynamiczne
Cyklosporyna, substancja czynna preparatu Sandimmun 50 mg/ml koncentrat do infuzji, jest silnym inhibitorem kalcyneuryny o działaniu immunosupresyjnym, hamującym rozwój odczynów odporności komórkowej, w tym reakcje na alloprzeszczep, reakcję przeszczep przeciw gospodarzowi (GVHD) oraz wytwarzanie limfokin, zwłaszcza interleukiny 2. Mechanizm działania polega na blokowaniu limfocytów T w fazie G0/G1 cyklu komórkowego oraz hamowaniu uwalniania limfokin przez aktywowane limfocyty T. Cyklosporyna charakteryzuje się swoistym i odwracalnym działaniem na limfocyty, nie tłumiąc czynności krwiotwórczej ani funkcji fagocytów, co zwiększa bezpieczeństwo terapii.
Preparat Sandimmun w formie koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji zawiera 50 mg/ml cyklosporyny oraz substancje pomocnicze: etanol (278 mg/ml, około 34% obj./27,8% wagowo-objętościowo) i makrogologlicerolu rycynooleinian/polioksyetylowany olej rycynowy 35 (650 mg/ml), które wpływają na rozpuszczalność i stabilność leku. Cyklosporyna jest szeroko stosowana w transplantologii (profilaktyka i leczenie odrzutu przeszczepu oraz GVHD), a także w terapii chorób autoimmunologicznych i zespołu nerczycowego zależnego od steroidów u dzieci i młodzieży, zwłaszcza gdy standardowa terapia steroidowa jest nieskuteczna lub obarczona działaniami niepożądanymi.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakodynamiczne – Sandimmun 50 mg/ml
alloprzeszczep, choroba autoimmunologiczna, cykl komórkowy, cykliczny polipeptyd, czynnik wzrostu limfocytów T, czynność krwiotwórcza, działanie immunosupresyjne, fagocyty, immunomodulacja, inhibitor kalcyneuryny, interleukina-2, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, limfocyty T, limfokiny, nadwrażliwość skórna, odporność komórkowa, odrzucanie przeszczepu, przeszczep przeciw gospodarzowi, przeszczep szpiku kostnego, przeszczep wątroby, roztwór do infuzji, substancja pomocnicza, terapia steroidowa, wytwarzanie przeciwciał, zapalenie mózgu i rdzenia, zapalenie stawów, zespół nerczycowy -
Właściwości farmakokinetyczne
Cyklosporyna w postaci koncentratu do infuzji (50 mg/ml) charakteryzuje się znaczną dystrybucją do tkanek z pozorną objętością dystrybucji około 3,5 l/kg. W krwi lek rozkłada się między osocze (33-47%), limfocyty (4-9%), granulocyty (5-12%) oraz krwinki czerwone (41-58%), z około 90% wiązaniem w osoczu głównie z lipoproteinami, co wpływa na biodostępność i potencjalne interakcje lekowe. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, prowadząc do powstania około 15 metabolitów, z których aktywność immunosupresyjna jest do 10% aktywności leku macierzystego. Okres półtrwania cyklosporyny jest zmienny: od 6,3 h u zdrowych ochotników do 20,4 h u pacjentów z ciężką chorobą wątroby. Eliminacja odbywa się głównie z żółcią, z niewielkim wydalaniem z moczem (około 6% dawki doustnej) i minimalnym wydalaniem niezmienionego leku (<1%).
U pacjentów z niewydolnością nerek klirens układowy cyklosporyny jest obniżony do około 66% wartości u osób z prawidłową funkcją nerek, a dializy usuwają mniej niż 1% dawki. Zaburzenia czynności wątroby powodują 2-3-krotne zwiększenie AUC oraz wydłużenie okresu półtrwania do 20,4 h (zakres 10,8-48 h). W populacji pediatrycznej klirens po dożylnym podaniu wynosi od 9,3±5,4 do 15,5 ml/min/kg w zależności od wieku i rodzaju przeszczepu, z podobnymi różnicami biodostępności między preparatami Sandimmun i Sandimmun Neoral jak u dorosłych. Znajomość tych parametrów jest kluczowa dla optymalizacji dawkowania i monitorowania terapii cyklosporyną u różnych grup pacjentów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakokinetyczne – Sandimmun 50 mg/ml
biodostępność, biopsja, ciężka choroba wątroby, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450 3A4, HPLC, immunosupresant, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, krańcowa niewydolność nerek, lipoproteina, marskość wątroby, metoda radioimmunologiczna, monohydroksylacja, N-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przeszczepienie nerki, przeszczepienie wątroby, Sandimmun, Sandimmun Neoral, struktura peptydowa, właściwość farmakokinetyczna -
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Cyklosporyna, stosowana w leczeniu immunosupresyjnym, nie była przedmiotem odpowiednich, kontrolowanych badań klinicznych u kobiet w ciąży, a dostępne dane pochodzą głównie z rejestrów transplantacji i obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu. U pacjentek po przeszczepieniu narządów, leczonych cyklosporyną, odnotowano podwyższone ryzyko przedwczesnego porodu (<37. tygodnia), z odsetkiem wynoszącym 52% dla przeszczepów nerki, 35% dla wątroby i serca. Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ cyklosporyny na rozwój zarodka i płodu nawet przy dawkach poniżej maksymalnej zalecanej dawki u ludzi (MRHD) obliczonej na podstawie powierzchni ciała (BSA). Produkt Sandimmun nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a decyzja powinna być indywidualnie dostosowana. Dodatkowo, obecność etanolu w preparacie stanowi dodatkowe ryzyko w okresie ciąży.
Cyklosporyna przenika do mleka matki, z stosunkiem stężenia w mleku do stężenia we krwi matki w zakresie 0,17–1,4, co skutkuje szacunkowym spożyciem przez niemowlę około 2% dawki matki (przeliczonej na masę ciała). Z tego powodu karmienie piersią podczas terapii Sandimmun jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych u noworodków i niemowląt. Kobiety w wieku rozrodczym powinny być poinformowane o ograniczonych danych dotyczących wpływu cyklosporyny na płodność; badania przedkliniczne na szczurach nie wykazały negatywnego wpływu przy dawkach do 5 mg/kg mc./dobę, co jest niższe niż MRHD u ludzi (przeliczone na BSA). Ponadto, istnieje potencjalne ryzyko rozwoju nadciśnienia, stanu przedrzucawkowego, zakażeń i cukrzycy u matek leczonych cyklosporyną, co wymaga ścisłego monitorowania klinicznego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sandimmun 50 mg/ml
badanie przedkliniczne, biorca przeszczepu, biorca przeszczepu narządu, ciąża, ciśnienie krwi, cyklosporyna, czynność nerek, dawkowanie leku, działanie niepożądane leku, laktacja, leczenie immunosupresyjne, nadciśnienie ciążowe, płodność, poród przedwczesny, powierzchnia ciała, przenikanie cyklosporyny do mleka, przeszczep narządu, stan przedrzucawkowy, stężenie leku w mleku, toksyczność zarodkowo-płodowa, wada wrodzona -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Produkt leczniczy Sandimmun (cyklosporyna) w formie koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 50 mg/ml może wywierać umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługiwania urządzeń mechanicznych. Działania niepożądane, takie jak zaburzenia neurologiczne (wpływające na koordynację ruchową, czas reakcji i ocenę sytuacji na drodze) oraz zaburzenia widzenia (ograniczające pole widzenia, ostrość wzroku i ocenę odległości), stanowią bezpośrednie przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn w czasie ich występowania. Ponadto, istotne jest uwzględnienie, że preparat zawiera 278 mg/ml etanolu (około 34% objętościowo), co może nasilać negatywny wpływ na zdolności psychomotoryczne pacjenta.
Brak dedykowanych badań klinicznych oceniających bezpośrednio wpływ Sandimmun na zdolność prowadzenia pojazdów wymaga, aby lekarz szczegółowo informował pacjenta o potencjalnych ryzykach związanych z terapią, dostosowując przekaz do indywidualnej sytuacji klinicznej. Zaleca się omówienie możliwych działań niepożądanych ze strony układu nerwowego i narządu wzroku, podkreślenie konieczności wstrzymania się od prowadzenia pojazdów w przypadku wystąpienia objawów oraz zachęcanie do okresowej samooceny sprawności psychomotorycznej. Informacje te powinny być przekazywane przed rozpoczęciem terapii oraz przypominane podczas wizyt kontrolnych, a fakt poinformowania pacjenta należy odnotować w dokumentacji medycznej, co jest istotne z punktu widzenia należytej staranności lekarskiej i bezpieczeństwa pacjenta.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Sandimmun 50 mg/ml
badanie kliniczne, cyklosporyna, dawkowanie, działanie farmakologiczne, działanie niepożądane, lek immunosupresyjny, narząd wzroku, objaw neurologiczny, profil farmakologiczny leku, roztwór do infuzji, Sandimmun, skład produktu leczniczego, układ nerwowy, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie widzenia, zdolność psychomotoryczna -
Wskazania do stosowania
Lek Sandimmun w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 50 mg/ml cyklosporyny jest wskazany przede wszystkim w transplantologii, zarówno w transplantacjach narządów miąższowych (nerka, wątroba, serce, płuca, trzustka), jak i w transplantacjach szpiku kostnego oraz komórek macierzystych. W transplantacjach narządów stosuje się go profilaktycznie w celu zapobiegania odrzucaniu przeszczepu oraz terapeutycznie w leczeniu ostrego komórkowego odrzucania u pacjentów opornych na inne immunosupresanty. W transplantacjach hematopoetycznych Sandimmun pełni rolę profilaktyczną przeciw odrzuceniu allogenicznego przeszczepu oraz jest stosowany w profilaktyce i leczeniu choroby przeszczep przeciw gospodarzowi (GVHD), poważnego powikłania po allogenicznych transplantacjach komórek krwiotwórczych.
Preparat ma postać klarownego, brązowożółtego oleistego płynu, w którym 1 ml ampułki zawiera 50 mg cyklosporyny. Ważne jest uwzględnienie obecności substancji pomocniczych o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takich jak etanol w ilości 278 mg/ml (około 34% objętościowo) oraz makrogolglicerolu rycynooleinian/polioksyetylowany olej rycynowy 35 w stężeniu 650 mg/ml. Te składniki mogą wpływać na decyzję terapeutyczną, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwościami lub przeciwwskazaniami do ich stosowania. Znajomość farmakologii i składu preparatu jest kluczowa dla optymalizacji immunosupresji i minimalizacji ryzyka powikłań po przeszczepach.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wskazania do stosowania – Sandimmun 50 mg/ml
allogeniczna transplantacja szpiku, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, cyklosporyna, komórki hematopoetyczne, komórkowe odrzucanie przeszczepu, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, leczenie immunosupresyjne, lek immunosupresyjny, makrogologlicerolu rycynooleinian, polioksyetylowany olej rycynowy, profilaktyka odrzucania przeszczepu, protokół immunosupresyjny, przeszczep szpiku kostnego, przeszczepianie narządów miąższowych, Sandimmun, transplantacja komórek macierzystych, transplantacja narządów miąższowych, transplantacja szpiku, transplantologia