Wpływ leku Sandimmun na płodność, ciążę i laktację

W praktyce klinicznej, dostarczenie pacjentkom precyzyjnych informacji dotyczących wpływu cyklosporyny na płodność, przebieg ciąży oraz możliwość karmienia piersią stanowi istotny element opieki medycznej. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny zostać przekazane kobietom w ciąży lub karmiącym piersią, planującym stosowanie produktu leczniczego Sandimmun 50 mg/ml.

Ciąża – ocena stosunku ryzyka do korzyści

Istotne jest, aby poinformować pacjentkę, że dla cyklosporyny nie przeprowadzono odpowiednich lub dobrze kontrolowanych badań klinicznych z udziałem kobiet w ciąży. Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania cyklosporyny u pacjentek w ciąży pochodzą głównie z okresu po wprowadzeniu leku do obrotu, obejmując dane z rejestrów transplantacji oraz opublikowane piśmiennictwo. Większość tych przypadków dotyczy biorców przeszczepów narządów.¹

U kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów, otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę lub inne leki w połączeniu z cyklosporyną, istnieje podwyższone ryzyko przedwczesnego porodu (przed 37. tygodniem ciąży). Jest to kluczowa informacja, która powinna zostać przekazana pacjentce przed podjęciem decyzji o kontynuacji leczenia w okresie ciąży.²

Wyniki badań przedklinicznych

Należy poinformować pacjentkę, że badania nad rozwojem zarodka i płodu prowadzone na szczurach i królikach, którym podawano cyklosporynę, wykazały toksyczny wpływ na zarodek i płód. Efekty te obserwowano nawet po zastosowaniu dawek poniżej maksymalnej dawki zalecanej u ludzi (MRHD), gdy obliczenia oparto na powierzchni ciała (BSA).³

Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży

Produkt leczniczy Sandimmun nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że potencjalne korzyści dla matki przewyższają możliwe ryzyko dla płodu. Decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stanu klinicznego pacjentki oraz potencjalnych zagrożeń. Dodatkowo, należy zwrócić uwagę na zawartość etanolu w produkcie Sandimmun, co stanowi dodatkowy czynnik ryzyka w okresie ciąży.⁴

Dane z rejestrów transplantacyjnych

Przy podejmowaniu decyzji o kontynuacji leczenia, warto przedstawić pacjentce dane z Krajowego Rejestru Ciąż u Pacjentek po Transplantacji (NTPR). Rejestr ten dostarcza informacji na temat wyników ciąż u kobiet leczonych cyklosporyną będących biorcami przeszczepów:

Z danych rejestru wynika, że odsetek poronień i poważnych wad wrodzonych był porównywalny z analogicznymi odsetkami obserwowanymi w populacji ogólnej. Jednakże, ze względu na ograniczenia właściwe dla rejestrów i zgłoszeń dotyczących bezpieczeństwa w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu, nie można wykluczyć bezpośredniego wpływu cyklosporyny na rozwój nadciśnienia u matki, stanu przedrzucawkowego, zakażeń lub cukrzycy.⁵

Długoterminowe obserwacje dzieci narażonych na cyklosporynę in utero

Pacjentki powinny być poinformowane, że dostępna jest ograniczona liczba obserwacji dotyczących rozwoju dzieci narażonych na działanie cyklosporyny w łonie matki. Obserwacje te obejmują okres do około 7 lat życia dzieci. Według tych ograniczonych danych, czynność nerek i ciśnienie krwi u tych dzieci pozostawały w normie.⁶

Karmienie piersią

Należy jednoznacznie poinformować pacjentkę, że cyklosporyna przenika do mleka ludzkiego. Z tego powodu, matki otrzymujące leczenie produktem Sandimmun nie powinny karmić piersią ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych leku u noworodków/niemowląt karmionych piersią.⁷

W sytuacji, gdy pacjentka rozważa karmienie piersią podczas leczenia cyklosporyną, należy z nią omówić ryzyko i korzyści wynikające zarówno z karmienia piersią, jak i terapii. W oparciu o te informacje powinna zostać podjęta decyzja o przerwaniu karmienia piersią lub zaprzestaniu podawania leku.⁸

Przenikanie cyklosporyny do mleka – dane kliniczne

Dostępne są ograniczone dane dotyczące stężenia cyklosporyny w mleku kobiecym. Wykazano, że stosunek stężenia leku w mleku do jego stężenia we krwi matki mieścił się w zakresie od 0,17 do 1,4. Przeprowadzone analizy wskazują, że przy założeniu karmienia wyłącznie piersią, maksymalna szacunkowa dawka cyklosporyny spożyta przez niemowlę wynosi około 2% dawki podanej matce (po dostosowaniu do masy ciała).⁹

Dodatkowym czynnikiem, który należy uwzględnić u kobiet karmiących piersią, jest zawartość etanolu w produkcie Sandimmun, co stanowi kolejne przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas terapii tym lekiem.¹⁰

Wpływ na płodność

Kobiety w wieku rozrodczym powinny zostać poinformowane, że dane dotyczące wpływu produktu Sandimmun na płodność u ludzi są ograniczone. W badaniach przedklinicznych nie obserwowano niepożądanego wpływu na płodność u samców i samic szczura, którym podawano dawki do 5 mg/kg masy ciała na dobę. Ta dawka jest niższa niż maksymalna zalecana dawka dla ludzi (MRHD) w przeliczeniu na powierzchnię ciała (BSA).¹¹