promieniowanie UVA

Promieniowanie UVA (ultrafioletowe A) to długofalowa część spektrum promieniowania ultrafioletowego o długości fali od 315 do 400 nm. Stanowi około 95% promieniowania UV docierającego do powierzchni Ziemi i, w przeciwieństwie do UVB, przenika przez szkło oraz chmury.

Charakterystyczną cechą promieniowania UVA jest zdolność penetracji głębszych warstw skóry (do skóry właściwej), co prowadzi do uszkodzenia włókien kolagenowych i elastynowych. UVA odpowiada za natychmiastowe efekty opalania poprzez utlenianie już istniejącej melaniny, ale bez znaczącego pobudzania syntezy nowej melaniny. Ekspozycja na UVA jest istotnym czynnikiem w procesie fotostarzenia skóry oraz w rozwoju niektórych nowotworów skóry.

W kontekście dermatologicznym, UVA wykorzystywane jest terapeutycznie w metodzie PUVA (psoralen + UVA) w leczeniu łuszczycy, bielactwa i innych dermatoz. Ochrona przeciwsłoneczna powinna uwzględniać filtry o szerokim spektrum działania, zapewniające ochronę przed UVA, co jest oznaczane na preparatach symbolem „UVA” w kółku lub wartością PPD (Persistent Pigment Darkening).

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Orilukast 10 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne montelukastu, substancji czynnej leku Orilukast, wykazały wysoki margines bezpieczeństwa. W badaniach na zwierzętach odnotowano jedynie nieznaczne, przemijające zmiany parametrów biochemicznych (AlAT, glukoza, fosfor, trójglicerydy) przy ekspozycji przekraczającej 17-krotnie dawkę kliniczną. Objawy toksyczności, takie jak zwiększone wydzielanie śliny, zaburzenia przewodu pokarmowego i równowagi elektrolitowej, pojawiały się dopiero przy dawkach ponad 232-krotnie wyższych niż kliniczne (150 mg/kg mc./dobę u małp). Toksyczność ostra wykazała brak śmiertelności przy jednorazowej dawce 5000 mg/kg u myszy i szczurów, co stanowi 25 000-krotną wartość dawki klinicznej. Badania reprodukcyjne nie wykazały negatywnego wpływu na płodność przy ekspozycji 24-krotnie wyższej niż kliniczna, choć przy dawce 200 mg/kg mc./dobę u szczurów (69x dawka kliniczna) zaobserwowano niewielkie zmniejszenie masy ciała noworodków. U królików stwierdzono zwiększoną częstość niepełnego kostnienia przy ekspozycji >24x dawka kliniczna, natomiast u szczurów nie odnotowano nieprawidłowości rozwojowych.
aminotransferaza alaninowa, badanie genotoksyczności, badanie toksykologiczne, bariera łożyskowa, działanie fototoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, in vitro, in vivo, montelukast, montelukast sodowy, niepełne kostnienie, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, toksyczność ostra, trójglicerydy w surowicy, wydzielanie z mlekiem
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Monkasta 5 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa montelukastu, substancji czynnej leku Monkasta, wykazały niski potencjał toksyczny oraz szeroki margines bezpieczeństwa. W badaniach toksyczności ogólnej u różnych gatunków zwierząt zaobserwowano jedynie przemijające zmiany biochemiczne (AlAT, glukoza, fosfor, triglicerydy) oraz objawy żołądkowo-jelitowe przy narażeniu ponad 17-krotnie przekraczającym dawkę kliniczną. U małp działania niepożądane pojawiły się dopiero przy dawce 150 mg/kg mc./dobę, co odpowiada ponad 232-krotnemu narażeniu. Toksyczność ostra była niska – nie odnotowano zgonów po jednorazowym podaniu dawki 5000 mg/kg mc. (25 000-krotnie większej niż dawka kliniczna). Montelukast nie wpływał negatywnie na płodność przy narażeniu ponad 24-krotnym, a jedynie przy dawce 200 mg/kg mc./dobę u szczurów (69-krotne narażenie) zaobserwowano nieznaczne zmniejszenie masy urodzeniowej noworodków. U królików stwierdzono zwiększoną częstość niepełnego kostnienia przy narażeniu ponad 24-krotnym, natomiast u szczurów nie wykazano nieprawidłowości rozwojowych. Montelukast przenika przez barierę łożyskową i do mleka zwierząt, jednak nie wykazał działania fototoksycznego do dawki 500 mg/kg mc./dobę (ponad 200-krotne narażenie).
Badania genotoksyczności montelukastu, przeprowadzone zarówno in vitro, jak i in vivo, nie wykazały działania mutagennego. Długoterminowe badania na gryzoniach nie potwierdziły potencjału rakotwórczego substancji. W sumie, profil bezpieczeństwa montelukastu jest korzystny, z brakiem istotnego wpływu na układ rozrodczy oraz bez ryzyka mutagenności i kancerogenności. Obserwowane działania niepożądane pojawiały się wyłącznie przy narażeniu wielokrotnie przekraczającym dawki stosowane klinicznie, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku Monkasta w dawkach terapeutycznych.
aminotransferaza alaninowa, bariera łożyskowa, działanie fototoksyczne, działanie mutagenne, genotoksyczność, montelukast sodowy, narażenie ogólnoustrojowe, niepełne kostnienie, objawy żołądkowo-jelitowe, potencjał rakotwórczy, profil toksyczności, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, ślinotok, test in vitro, test in vivo, toksyczność ostra, zaburzenie elektrolitowe
Leksykon chorób i schorzeń
Rak podstawnokomórkowy – Etiologia i przyczyny

Rak podstawnokomórkowy (BCC) jest najczęstszym nowotworem złośliwym skóry, rozwijającym się z komórek podstawnych naskórka na skutek mutacji DNA, głównie indukowanych przez promieniowanie ultrafioletowe (UV), zwłaszcza UVB. Kluczowe czynniki ryzyka to długotrwała i intensywna ekspozycja na UV, szczególnie we wczesnym dzieciństwie, jasna karnacja (fototypy I-III), predyspozycje genetyczne (mutacje w genach PTCH1, PTCH2, TP53 oraz aberracje w szlaku Hedgehog), a także immunosupresja (np. u biorców przeszczepów, pacjentów z HIV). Ryzyko wzrasta z wiekiem, jest wyższe u mężczyzn oraz u osób z historią wcześniejszych BCC (około 10-krotnie). Dodatkowo, ekspozycja na arsen, radiację jonizującą oraz leki fotosensybilizujące, takie jak hydrochlorotiazyd, zwiększa ryzyko rozwoju BCC.
albinizm, arsen, dimery tyminy, fototyp skóry, gen PTCH1, gen SMO, gen supresorowy nowotworu, gen TP53, hydrochlorotiazyd, komórki podstawne naskórka, lek immunosupresyjny, mutacja PTCH1, poparzenie słoneczne, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, rak podstawnokomórkowy, szlak sygnałowy Hedgehog, terapia PUVA, wariant patogenny, wirus HPV, xeroderma pigmentosum, zespół Bazex-Dupré-Christol, zespół Gorlina, zespół Rombo
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Milukante 4 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne montelukastu, substancji czynnej preparatu Milukante, wykazały przemijające zmiany biochemiczne w surowicy krwi (wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej, zmiany stężenia glukozy, fosforu i triglicerydów) oraz objawy toksyczne takie jak hipersaliwacja, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i dysbalans elektrolitowy, obserwowane przy ekspozycji ponad 17-krotnie większej niż po dawce klinicznej. W badaniach na małpach działania niepożądane pojawiały się przy dawkach 150 mg/kg/dobę, co odpowiada ekspozycji ponad 232-krotnie większej niż kliniczna. Toksyczność ostra nie wykazała zgonów przy dawkach do 5000 mg/kg (odpowiednik 25 000-krotności dawki klinicznej u dorosłych). Montelukast nie wykazuje działania fototoksycznego przy dawkach do 500 mg/kg/dobę (około 200-krotność dawki klinicznej) oraz nie wykazuje mutagenności ani kancerogenności in vitro i in vivo.
aminotransferaza alaninowa, badanie toksykologiczne, bariera łożyskowa, biegunka, dysbalans elektrolitowy, ekspozycja systemowa, fosfor, fototoksyczność, glukoza, hipersaliwacja, kancerogenność, laktacja, montelukast sodowy, mutagenność, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, test in vitro, test in vivo, toksyczność reprodukcyjna, triglicerydy, zaburzenia kostnienia
Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Patofizjologia i mechanizm

Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis) to przedrakowe zmiany skórne powstające w wyniku kumulacyjnej ekspozycji na promieniowanie UVB (290-320 nm) i UVA (320-400 nm), prowadzące do proliferacji atypowych keratynocytów i potencjalnej transformacji w raka kolczystokomórkowego (SCC). Patogeneza obejmuje uszkodzenia DNA (mutacje C-T i G-T), stres oksydacyjny, immunosupresję oraz mutacje w genach supresorowych nowotworów, zwłaszcza TP53 (obecne w 30-50% przypadków), a także NOTCH1/2, p16, PTEN/AKT i aktywację szlaku MAPK. Przewlekły stan zapalny i infekcja HPV (obecność DNA HPV w 40% zmian) dodatkowo nasilają proces kancerogenezy. Immunosupresja indukowana przez UV i zaburzenia apoptozy (m.in. supresja CD95, regulacja p53) umożliwiają przetrwanie uszkodzonych komórek. Ryzyko transformacji pojedynczej zmiany rogowacenia słonecznego w SCC wynosi 0,025-16% rocznie, a u pacjentów z wieloma zmianami ryzyko rozwoju SCC sięga 10-15%.
5-fluorouracyl, białko Bak, czerniak, diklofenak, gen TP53, imikwimod, immunosupresja, ingenol mebutate, komórka Langerhansa, limfocyt T, metaloproteinaza macierzy-1, nikotynamid, peroksydacja lipidów, pole kanceryzacji, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, reaktywne formy tlenu, regulatorowy limfocyt T, rogowacenie słoneczne, rogowacenie słoneczne warg, stan zapalny, stres oksydacyjny, tirbanibulin, wirus brodawczaka ludzkiego
Leksykon chorób i schorzeń
Erytrocytoza – Leczenie

Erytrocytoza, definiowana jako zwiększona liczba erytrocytów, wymaga leczenia dostosowanego do etiologii i ryzyka powikłań. W czerwienicy prawdziwej (polycythemia vera) podstawą terapii jest flebotomia, której celem jest utrzymanie hematokrytu poniżej 45% u mężczyzn i 42% u kobiet, co znacząco redukuje ryzyko zakrzepicy. Częstotliwość upustów krwi jest indywidualizowana, początkowo nawet do dwóch razy w tygodniu. W profilaktyce powikłań zakrzepowych stosuje się niskie dawki kwasu acetylosalicylowego (40-100 mg/dobę, najczęściej 75-81 mg), o ile nie ma przeciwwskazań. W przypadkach wysokiego ryzyka lub nietolerancji flebotomii wdraża się leczenie cytoredukcyjne, najczęściej hydroksymocznikiem, interferonem alfa, busulfanem lub ruksolitynibem, z uwzględnieniem indywidualnych czynników pacjenta. W erytrocytozie wtórnej kluczowe jest leczenie choroby podstawowej, tlenoterapia w przypadku hipoksji, zaprzestanie palenia, leczenie chirurgiczne guzów wydzielających erytropoetynę oraz korekcja odwodnienia; flebotomia jest stosowana jedynie w wybranych przypadkach objawowych. Nowatorskim podejściem jest rusfertyd, syntetyczny mimetyk hepcydyny, który w badaniu fazy 2 skutecznie kontrolował hematokryt <45% i redukował potrzebę flebotomii u chorych z czerwienicą prawdziwą.
agregacja płytek krwi, antagonista receptora angiotensyny, busulfan, czerwienica prawdziwa, czerwone krwinki, erytrocytoza, erytrocytoza idiopatyczna, erytrocytoza potransplantacyjna, erytrocytoza wrodzona, erytrocytoza wtórna, erytrocytoza względna, flebotomia, fototerapia, hematokryt, hepcydyna, hydroksymocznik, inhibitor ACE, interferon alfa, karboksyhemoglobina, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwhistaminowy, lepkość krwi, metabolizm żelaza, mielosupresja, nadlepkość krwi, powiększenie śledziony, powikłania zakrzepowe, powikłania zakrzepowo-zatorowe, promieniowanie UVA, przewlekła hipoksja, ruksolitynib, rusfertyd, SSRI, świąd, szpik kostny, zakrzepica
Leksykon substancji czynnych
Korzenie goryczki – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Korzenie goryczki (Gentiana lutea L.) są kluczowym składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura), stanowiącej 25 ml na 100 ml Kropli żołądkowych Amara. Pomimo tradycyjnego zastosowania, brak jest kompleksowych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa tego surowca, w tym danych dotyczących genotoksyczności, rakotwórczości oraz ogólnej toksyczności. W przeciwieństwie do korzeni goryczki, wyciąg z dziurawca (Hyperici intractum), również obecny w preparacie, przeszedł częściowe badania toksykologiczne, które nie wykazały działania toksycznego po podaniu ostrym i wielokrotnym. Jednakże, wyciąg z dziurawca może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UVA przy dawce 1800 mg przez 15 dni, choć w dawkach terapeutycznych nie obserwuje się fototoksyczności.
badanie toksykologiczne, bezpieczeństwo przedkliniczne, dawka terapeutyczna, fototoksyczność, genotoksyczność, korzeń goryczki, krople żołądkowe, liść bobrka, nalewka gorzka, pomarańcza gorzka, promieniowanie UVA, rakotwórczość, toksyczność ogólna, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wyciąg z dziurawca
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Montelukast Teva 4 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne montelukastu wykazały wysoki profil bezpieczeństwa, nawet przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne. W badaniach na zwierzętach odnotowano przemijające zmiany biochemiczne, takie jak wahania aktywności aminotransferazy alaninowej oraz zmiany stężenia glukozy, fosforu i triglicerydów, które ustępowały po zakończeniu terapii. Objawy toksyczności, w tym zwiększone wydzielanie śliny, zaburzenia przewodu pokarmowego i równowagi elektrolitowej, pojawiały się przy dawkach ponad 17-krotnie wyższych niż kliniczne, a u małp dopiero przy 150 mg/kg mc./dobę (ponad 232-krotnie wyższe narażenie). Toksyczność ostra była minimalna – brak zgonów przy jednorazowym podaniu do 5000 mg/kg mc. (około 25 000-krotność dawki klinicznej dla dorosłego). Montelukast nie wykazywał działania fototoksycznego przy dawkach do 500 mg/kg mc./dobę (około 200-krotność dawki klinicznej).
aminotransferaza alaninowa, badanie in vitro, badanie in vivo, bariera łożyskowa, dawka kliniczna, działanie fototoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, montelukast sodowy, narażenie ogólnoustrojowe, niepełne tworzenie kości, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, teratogenność, toksyczność ogólna, toksyczność ostra, triglicerydy w surowicy, zaburzenie równowagi elektrolitowej
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Astmodil 4 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne montelukastu, substancji czynnej leku Astmodil, wykazały, że substancja jest bezpieczna przy dawkach klinicznych. W badaniach na szczurach i małpach zaobserwowano jedynie przemijające zmiany biochemiczne (np. podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej, zmiany stężenia glukozy, fosforu i triglicerydów) oraz objawy toksyczności, takie jak zwiększone wydzielanie śliny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zaburzenia równowagi elektrolitowej, przy narażeniu odpowiednio ponad 17- i 232-krotnie wyższym niż po dawce klinicznej. Dawka toksyczna ostra u myszy i szczurów wyniosła do 5000 mg/kg mc., co odpowiada 25 000-krotności dawki klinicznej u dorosłych pacjentów. Montelukast nie wykazał działania mutagennego ani rakotwórczego w testach in vitro i in vivo.
aminotransferaza alaninowa, badanie farmakokinetyczne, badanie in vitro, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, bariera łożyskowa, dawka kliniczna, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, fototoksyczność, montelukast, mutagenność, narażenie ogólnoustrojowe, parametr biochemiczny, potencjał fototoksyczny, promieniowanie UVA, test in vivo, toksyczność ostra, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie żołądkowo-jelitowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Krople żołądkowe –

Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa produktu leczniczego Krople Żołądkowe, zawierającego wyciąg ze świeżego ziela dziurawca (Hyperici intractum), nalewkę miętową, nalewkę kozłkową oraz nalewkę gorzką, są ograniczone i zróżnicowane. Badania toksyczności ostrej i po podaniu wielokrotnym wyciągu z dziurawca nie wykazały działania toksycznego. Jednakże dla pozostałych składników preparatu, tj. nalewek gorzkiej, miętowej i kozłkowej, nie przeprowadzono standardowych badań toksykologicznych, a także brak jest danych dotyczących genotoksyczności i rakotwórczości. Dane dotyczące wpływu na reprodukcję, zwłaszcza wyciągu z dziurawca, są niewystarczające i niekompletne.
Amara tinctura, badania przedkliniczne, Citrus aurantium, fototoksyczność, genotoksyczność, Gentiana lutea, Hyperici intractum, Hypericum perforatum, krople doustne, krople żołądkowe, Mentha piperita, Menthae piperitae tinctura, Menyanthes trifoliata, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, profil bezpieczeństwa, promieniowanie UVA, rakotwórczość, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, Valeriana officinalis, Valerianae tinctura, wpływ na reprodukcję, wyciąg z dziurawca
Leksykon substancji czynnych
Metoksalen – Wskazania do stosowania

Metoksalen (8-metoksypsoralen) jest stosowany w dwóch formach farmaceutycznych o odmiennych wskazaniach klinicznych. Kapsułki miękkie Oxsoralen 10 mg są wykorzystywane doustnie w terapii PUVA u pacjentów z bardzo ciężką, rozległą łuszczycą pospolitą, oporną na konwencjonalne leczenie. Terapia PUVA polega na podaniu metoksalenu zwiększającego wrażliwość skóry na promieniowanie UVA, co wzmacnia efekt terapeutyczny. Z kolei roztwór Uvadex 20 µg/ml jest stosowany w fotoferezie z użyciem aparatu THERAKOS CELLEX w leczeniu paliatywnym objawów skórnych u pacjentów z zaawansowanym T-komórkowym chłoniakiem skóry (CTCL) w stadiach T2-T4, zwłaszcza u chorych nieodpowiadających na inne metody, takie jak PUVA, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, chlormetyna czy interferon alfa.
8-metoksypsoralen, chlormetyna, CTCL, erytrodermia, fotochemoterapia PUVA, fotofereza, interferon alfa, kortykosteroid, leczenie paliatywne, łuszczyca pospolita, metoksalen, Oxsoralen, promieniowanie UVA, T-komórkowy chłoniak skóry, terapia fotochemiczna, terapia PUVA, Uvadex, zmiany plamiste
Leksykon substancji czynnych
Hyperforyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Hyperforyna, główny składnik aktywny wyciągów z ziela dziurawca (Hypericum perforatum L.), jest obecna w preparatach leczniczych takich jak Depremin i Hyperis w kontrolowanej dawce nieprzekraczającej 36,72 mg na tabletkę zawierającą 612 mg wyciągu. Badania przedkliniczne wykazały korzystny profil bezpieczeństwa, bez oznak toksyczności ostrej ani po podaniu wielokrotnym. Testy genotoksyczności, w tym test AMES, wykazały jedynie słabo pozytywny wynik dla wyciągu etanolowego, prawdopodobnie związany z obecnością kwercetyny, natomiast dalsze badania in vitro i in vivo nie potwierdziły działania mutagennego hyperforyny. W zakresie toksyczności reprodukcyjnej wyniki są niejednoznaczne, co wymaga ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży i planujących ciążę oraz wskazuje na potrzebę dalszych badań. Brak jest danych dotyczących potencjału karcynogennego, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa przy długotrwałym stosowaniu.
aktywacja metaboliczna, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, fototoksyczność, genotoksyczność, hyperforyna, kwercetyna, minimalna dawka promieniowania, pigmentacja skóry, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, promieniowanie UVA, Salmonella typhimurium, test Ames, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, ziele dziurawca
Leksykon substancji czynnych
Liście bobrka – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Nalewka gorzka (Amara tinctura), będąca składnikiem produktu leczniczego Krople żołądkowe Amara, zawiera liście bobrka (Menyathes trifoliata L.) w stosunku DER 1:3,5, ekstrahowane etanolem 70% (V/V) wraz z korzeniami goryczki (Gentiana lutea L.) oraz owocnią pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium L.). Pomimo tradycyjnego zastosowania, dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa liści bobrka są ograniczone. Nie przeprowadzono kompleksowych badań genotoksyczności, rakotwórczości ani szczegółowych badań toksykologicznych dla nalewki gorzkiej oraz innych składników preparatu, takich jak nalewka z liści mięty pieprzowej i korzenia kozłka. Wyciąg ze świeżego ziela dziurawca, również obecny w Kroplach żołądkowych Amara, wykazuje brak toksyczności w badaniach ostrej i wielokrotnej toksyczności, jednak brak jest danych dotyczących wpływu na reprodukcję.
badania toksykologiczne, ekstrahent, fototoksyczność, fotowrażliwość, genotoksyczność, korzeń goryczki, korzeń kozłka, krople żołądkowe, mięta pieprzowa, nalewka gorzka, pomarańcza gorzka, produkt leczniczy, promieniowanie UVA, rakotwórczość, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, ziele dziurawca
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Montelukast Bluefish 10 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne montelukastu wykazały jedynie przemijające, niewielkie zmiany w parametrach biochemicznych surowicy krwi, takich jak aktywność AlAT, stężenie glukozy, fosforu i trójglicerydów. Objawy toksyczne, w tym zwiększone wydzielanie śliny, zaburzenia przewodu pokarmowego, luźne stolce oraz zaburzenia równowagi elektrolitowej, pojawiały się wyłącznie przy dawkach powodujących ekspozycję ogólnoustrojową ponad 17-krotnie większą niż dawka kliniczna u ludzi. W badaniach na małpach działania niepożądane występowały przy dawkach ≥150 mg/kg/dobę, co odpowiada ekspozycji ponad 232-krotnie większej niż standardowa dawka kliniczna. Dawki ostre do 5000 mg/kg u myszy i szczurów (odpowiadające 15 000–30 000 mg/m²) nie wywołały zgonów, potwierdzając szeroki margines bezpieczeństwa montelukastu.
aminotransferaza alaninowa, badanie toksykologiczne, bariera łożyskowa, biegunka, działanie niepożądane, fototoksyczność, genotoksyczność, kancerogenność, montelukast, montelukast sodowy, mutagenność, nadmierne wydzielanie śliny, objawy gastroenterologiczne, parametry biochemiczne surowicy, profil bezpieczeństwa, promieniowanie UVA, toksyczność ostra, zaburzenia elektrolitowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Montelukast LEK-AM 5 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne montelukastu wykazały bardzo niski potencjał toksyczności ostrej, nawet przy dawkach do 5000 mg/kg mc. u myszy i szczurów, co stanowi 25 000-krotność zalecanej dawki u ludzi. W badaniach na małpach działania niepożądane pojawiały się dopiero przy dawkach 150 mg/kg mc./dobę, odpowiadających 232-krotnemu narażeniu w stosunku do dawki klinicznej. Zaobserwowano jedynie przemijające zmiany biochemiczne (aminotransferaza alaninowa, glukoza, fosfor, triglicerydy) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i zaburzenia równowagi elektrolitowej. Montelukast nie wykazał działania fototoksycznego przy dawkach do 500 mg/kg mc./dobę (200-krotne narażenie) oraz nie wykazał mutagenności ani potencjału rakotwórczego w badaniach in vitro i in vivo.
aminotransferaza alaninowa, bariera łożyskowa, działanie fototoksyczne, działanie mutagenne, genotoksyczność, hipersaliwacja, montelukast, narażenie ogólnoustrojowe, niepełne kostnienie, perystaltyka jelit, podrażnienie błony śluzowej, potencjał rakotwórczy, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, przewód pokarmowy, stężenie glukozy, toksyczność ogólna, toksyczność ostra, triglicerydy w surowicy krwi, zaburzenia elektrolitowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Promonta 5 mg 5 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa montelukastu wykazały, że substancja ta charakteryzuje się korzystnym profilem toksykologicznym. W badaniach na różnych gatunkach zwierząt toksyczność ogólna ujawniała się jedynie przy ekspozycji co najmniej 17-krotnie przekraczającej dawkę kliniczną, objawiając się przemijającymi zmianami biochemicznymi (aminotransferaza alaninowa, glukoza, fosfor, triglicerydy) oraz objawami ze strony przewodu pokarmowego i zaburzeniami elektrolitowymi. W modelu małp działania niepożądane pojawiały się przy dawkach ≥150 mg/kg mc./dobę, co odpowiada ekspozycji ponad 232-krotnie wyższej niż kliniczna. Toksyczność ostra była nieobserwowana nawet przy bardzo wysokich dawkach do 5000 mg/kg mc. u myszy i szczurów (odpowiednio 15 000 i 30 000 mg/m² powierzchni ciała), co stanowi 25 000-krotność zalecanej dawki u dorosłych. Montelukast nie wpływał negatywnie na płodność i zdolność reprodukcyjną przy ekspozycji przekraczającej 24-krotność dawki klinicznej, choć u szczurów i królików zaobserwowano niewielkie zmiany rozwojowe przy bardzo wysokich dawkach (200 mg/kg mc./dobę u szczurów, ponad 69-krotna ekspozycja; u królików zwiększona częstość niepełnego kostnienia przy ekspozycji >24x dawki klinicznej). Substancja przenika przez barierę łożyskową i jest wydzielana z mlekiem, co ma znaczenie dla stosowania u kobiet w ciąży i karmiących.
aminotransferaza alaninowa, bariera łożyskowa, działanie mutagenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, genotoksyczność, in vitro, in vivo, montelukast, niepełne kostnienie, płodność, potencjał fototoksyczny, potencjał rakotwórczy, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, toksyczność ogólna, toksyczność ostra, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Leksykon substancji czynnych
Metoksalen – Przedawkowanie

Metoksalen (8-metoksypsoralen), stosowany w preparatach takich jak Oxsoralen (10 mg kapsułki miękkie) oraz Uvadex (20 µg/ml roztwór do modyfikacji frakcji krwi), charakteryzuje się znacznym marginesem bezpieczeństwa, jednak przedawkowanie, zwłaszcza dawką około 140-krotnie przekraczającą dawkę terapeutyczną (ok. 85 mg/kg m.c.), może wywołać ostrą toksyczność. Klasyczna triada objawów obejmuje nudności, gwałtowne wymioty oraz zawroty głowy, które pojawiają się szybko po przyjęciu toksycznej dawki. Przypadek kliniczny 25-letniej kobiety potwierdził te symptomy i podkreślił konieczność szybkiego rozpoznania i interwencji w sytuacji przedawkowania metoksalenu.
8-metoksypsoralen, badania toksykologiczne, dawka terapeutyczna, eliminacja substancji, fotofereza pozaustrojowa, fotouwrażliwienie, frakcja krwi wzbogacona w leukocyty, margines bezpieczeństwa, metoksalen, modyfikowanie frakcji krwi, nudności, odruch wymiotny, ostre przedawkowanie, Oxsoralen, promieniowanie UVA, protokół postępowania, przedawkowanie, przedawkowanie doustne, substancja czynna, toksyczna dawka, toksyczność, Uvadex, wymioty, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia równowagi, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Oxsoralen 10 mg

Metoksalen, zawarty w kapsułkach miękkich Oxsoralen 10 mg, charakteryzuje się korzystnym profilem farmakokinetycznym, który umożliwia efektywne stosowanie w terapii PUVA. Po podaniu doustnym substancja osiąga maksymalne stężenie (Cmax) w osoczu po około 1 godzinie (Tmax), co pozwala na precyzyjne zaplanowanie ekspozycji na promieniowanie UVA. Okres półtrwania (T1/2) wynosi około 2 godzin, co determinuje krótki czas działania i fotouczulenia. Metoksalen jest intensywnie metabolizowany w wątrobie poprzez hydroksylację i glukuronidację, a następnie eliminowany głównie przez nerki – aż 90% dawki wydalane jest z moczem w ciągu 6-8 godzin, co minimalizuje ryzyko kumulacji i działań niepożądanych. Formulacja w postaci kapsułek miękkich z płynnym metoksalenem zapewnia lepszą biodostępność, umożliwiając stosowanie niższych dawek przy zachowaniu skuteczności terapeutycznej.
aktywacja metaboliczna, biodostępność, biotransformacja, cytochrom P450, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, dostępność biologiczna, działania niepożądane, enzymy wątrobowe, farmakokinetyka, formulacja farmaceutyczna, fotouczulenie, glukuronidacja, hydroksylacja, interakcje lekowe, kapsułka miękka, klirens kofeiny, metabolity, metoksalen, okres półtrwania, okres półtrwania w osoczu, promieniowanie UVA, stężenie maksymalne, terapia PUVA