Przedawkowanie
Metoksalen

Metoksalen (8-metoksypsoralen), stosowany w preparatach takich jak Oxsoralen (10 mg kapsułki miękkie) oraz Uvadex (20 µg/ml roztwór do modyfikacji frakcji krwi), charakteryzuje się znacznym marginesem bezpieczeństwa, jednak przedawkowanie, zwłaszcza dawką około 140-krotnie przekraczającą dawkę terapeutyczną (ok. 85 mg/kg m.c.), może wywołać ostrą toksyczność. Klasyczna triada objawów obejmuje nudności, gwałtowne wymioty oraz zawroty głowy, które pojawiają się szybko po przyjęciu toksycznej dawki. Przypadek kliniczny 25-letniej kobiety potwierdził te symptomy i podkreślił konieczność szybkiego rozpoznania i interwencji w sytuacji przedawkowania metoksalenu.

  1. Przedawkowanie metoksalenu
    1. Objawy przedawkowania
    2. Postępowanie w przedawkowaniu
    3. Szczególne sytuacje przedawkowania
    4. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie metoksalenu

Metoksalen (8-metoksypsoralen), substancja czynna zawarta w produktach leczniczych takich jak Oxsoralen (10 mg, kapsułki miękkie) oraz Uvadex (20 mikrogramów/ml, roztwór do modyfikowania frakcji krwi), może być przedmiotem przedawkowania, które wymaga specjalistycznego postępowania medycznego. Doświadczenia kliniczne oraz badania toksykologiczne wskazują na istnienie znacznego marginesu bezpieczeństwa dla tej substancji, jednak w przypadku przyjęcia dawek znacznie przekraczających dawki terapeutyczne, możliwe jest wystąpienie objawów toksyczności.1

Objawy przedawkowania

Ostre przedawkowanie metoksalenu, zwłaszcza po przyjęciu dawki około 140 razy większej niż dawka terapeutyczna, objawia się charakterystyczną triadą symptomów: nudnościami, gwałtownymi wymiotami oraz zawrotami głowy. Objawy te mogą pojawić się stosunkowo szybko po przyjęciu toksycznej dawki substancji.2

W literaturze medycznej opisano przypadek przedawkowania doustnego metoksalenu u 25-letniej kobiety, która przyjęła dawkę odpowiadającą około 85 mg/kg masy ciała, co stanowiło około 140-krotność dawki terapeutycznej metoksalenu podawanego doustnie. Głównymi objawami zatrucia w tym przypadku były właśnie nudności, wymioty oraz zawroty głowy.3

Objaw przedawkowania Opis kliniczny Dawka wywołująca
Nudności Dokuczliwe uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu i gardle, z towarzyszącym odruchem wymiotnym Dawka około 140 razy większa niż terapeutyczna (ok. 85 mg/kg m.c.)
Wymioty Gwałtowne, trudne do opanowania Dawka około 140 razy większa niż terapeutyczna (ok. 85 mg/kg m.c.)
Zawroty głowy Zaburzenia równowagi, uczucie wirowania Dawka około 140 razy większa niż terapeutyczna (ok. 85 mg/kg m.c.)

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania metoksalenu, niezależnie od drogi podania, kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego. Protokół postępowania obejmuje kilka istotnych elementów:4

  • Eliminacja niewchłoniętej substancji – należy sprowokować wymioty u pacjenta, o ile nie wystąpiły samoistnie, w celu usunięcia niewchłoniętej jeszcze substancji z przewodu pokarmowego
  • Ochrona przed ekspozycją na światło – pacjent powinien pozostawać w zaciemnionym pomieszczeniu przez co najmniej 24 godziny ze względu na fotouwrażliwiające właściwości metoksalenu
  • Monitorowanie parametrów życiowych – zalecana jest ścisła obserwacja czynności układu sercowo-naczyniowego w celu wychwycenia ewentualnych zaburzeń hemodynamicznych

5
6

Opisany w literaturze przypadek 25-letniej pacjentki, która przedawkowała metoksalen, został pomyślnie leczony poprzez umieszczenie jej w zaciemnionym pomieszczeniu, gdzie monitorowano czynność układu krążenia. Stan zdrowia pacjentki uległ normalizacji bez żadnych trwałych następstw, co pozwoliło na jej wypisanie ze szpitala po 36 godzinach od przyjęcia.7

Szczególne sytuacje przedawkowania

W przypadku stosowania produktu Uvadex w terapii fotoferezy pozaustrojowej, może dojść do szczególnego rodzaju przedawkowania związanego z nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe A (UVA). Aparat THERAKOS CELLEX został zaprojektowany do dostarczania optymalnej dawki energii UVA do frakcji krwi wzbogaconej w leukocyty, przy czasie ekspozycji na promieniowanie UVA ustawionym na 1,5 godziny od zakończenia pobierania krwi.8

W sytuacji nadmiernego wystawienia frakcji krwi wzbogaconej w leukocyty na działanie promieniowania UVA, przekraczające zaplanowany czas o ponad 30 dodatkowych minut, należy odstąpić od reinfuzji fotoaktywowanych komórek do organizmu pacjenta. Jest to istotne zalecenie bezpieczeństwa, mające na celu zapobieganie potencjalnym szkodliwym skutkom przedawkowania promieniowania UVA w połączeniu z metoksalenem.9

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl