Właściwości farmakokinetyczne
Metoksalen

Właściwości farmakokinetyczne metoksalenu

Metoksalen (8-Methoxypsoralen) jest substancją aktywną stosowaną w lecznictwie, której właściwości farmakokinetyczne zależą od drogi podania oraz postaci farmaceutycznej. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesu wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania metoksalenu w organizmie ludzkim.¹

Wchłanianie metoksalenu

Metoksalen w postaci doustnej (kapsułki miękkie Oxsoralen) charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Kapsułki żelatynowe miękkie zawierające substancję czynną w postaci płynnej zwiększają biodostępność metoksalenu, co umożliwia zastosowanie mniejszych dawek niż w przypadku stosowania postaci krystalicznej. Po podaniu doustnym metoksalen osiąga największe stężenie w tkankach i osoczu po około jednej godzinie od podania.²

W przypadku podania dożylnego (Uvadex), farmakokinetykę metoksalenu najlepiej opisano za pomocą 3-kompartmentowego modelu, w którym objętości dystrybucji i klirensy są proporcjonalne do masy ciała. Podczas badań klinicznych nad produktem leczniczym Uvadex stężenie metoksalenu w osoczu, 30 minut po reinfuzji aktywowanych światłem komórek, wynosiło poniżej 10 ng/ml w 82% z 754 badanych próbek, a średnie stężenie metoksalenu w osoczu wynosiło około 25 ng/ml.³

Parametry farmakokinetyczne po podaniu dożylnym

⁴

Dystrybucja metoksalenu

Po wchłonięciu metoksalen ulega szerokiej dystrybucji w organizmie. Badania autoradiograficzne przeprowadzone na szczurach wykazały, że psoraleny podlegają dystrybucji do większości narządów, jednak wiązania wydają się być krótkotrwałe i odwracalne. Inne badania na szczurach wykazały najwyższe stężenie substancji czynnej w wątrobie i w nerkach oraz stosunek stężenia w tłuszczu do stężenia w mięśniach wynoszący 3:1.⁵

W przypadku ludzi, metoksalen charakteryzuje się znacznym stopniem wiązania z albuminą surowicy, wynoszącym 80-90%. Ta właściwość ma istotne znaczenie kliniczne, wpływając na biodostępność leku i jego interakcje z innymi lekami.⁶

Metabolizm metoksalenu

Metoksalen podlega intensywnym procesom metabolicznym w organizmie. U ludzi metoksalen ulega prawie całkowitej biotransformacji, przy czym w moczu lub kale stwierdza się niewielką ilość niezmienionej substancji czynnej lub nie stwierdza się jej wcale. Głównym miejscem metabolizmu metoksalenu jest wątroba, gdzie zachodzą procesy hydroksylacji i glukuronidacji.^{7 8}

Zidentyfikowano zarówno skoniugowane, jak i nieskoniugowane metabolity metoksalenu. Istotne jest, że dostępne dane dotyczące aktywności metabolitów wskazują, że nie posiadają one aktywności farmakologicznej związku wyjściowego.^{9 10}

Wydalanie metoksalenu

Okres półtrwania metoksalenu w osoczu wynosi około 2 godziny. Po podaniu doustnym, 90% dawki metoksalenu jest wydalane z moczem po 6-8 godzinach.¹¹

W badaniach z wykorzystaniem znakowania radioaktywnego, 48 godzin po podaniu wydalana z moczem radioaktywność wynosiła 74%. Wydalanie metoksalenu i jego metabolitów z żółcią, widoczne w odzysku z kału, było relatywnie mniejsze i wynosiło 14%. U ludzi po podaniu doustnym nie wykrywa się w moczu lub kale niezmienionego metoksalenu, co potwierdza jego intensywną biotransformację.¹²

Wpływ na enzymy wątrobowe

Metoksalen wykazuje złożone oddziaływanie na enzymy wątrobowe – zarówno indukuje, jak i hamuje ich aktywność. Najsilniej zaznacza się jego działanie hamujące na procesy mikrosomalnego utleniania u ludzi. W związku z tym należy spodziewać się interakcji między metoksalenem i innymi produktami leczniczymi, które są metabolizowane z udziałem cytochromu P450.¹³

Badania wykazały, że klirens kofeiny i antypiryny znacznie się zmniejszał po zastosowaniu metoksalenu. Zaobserwowano również zmniejszenie aktywacji metabolizmu paracetamolu spowodowane metoksalenem, co może być również konsekwencją hamowania przez cytochrom P450 oksydacji paracetamolu.¹⁴