disodu fosforan
Disodu fosforan (Na₂HPO₄), znany również jako fosforan dwusodowy, to nieorganiczny związek chemiczny szeroko stosowany w medycynie i farmacji. Pełni rolę środka buforującego w roztworach parenteralnych, stabilizując ich pH, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa podawanych leków.
W gastroenterologii disodu fosforan jest składnikiem preparatów przeczyszczających stosowanych przed badaniami endoskopowymi przewodu pokarmowego, szczególnie przed kolonoskopią. Działa osmotycznie, zatrzymując wodę w świetle jelita, co prowadzi do zmiękczenia stolca i stymulacji perystaltyki.
Należy zachować ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających disodu fosforan u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, niewydolnością serca czy zaburzeniami elektrolitowymi, gdyż może powodować hiperfosfatemię, hipokalcemię oraz ostrą nefropatię fosforanową. W praktyce klinicznej istotne jest monitorowanie stanu nawodnienia i równowagi elektrolitowej podczas terapii tym związkiem.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Solu-Medrol 125 mg
SOLU-MEDROL to preparat zawierający metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu, dostępny w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg. Każda dawka różni się składem substancji pomocniczych, przy czym dawki 500 mg i 1000 mg zawierają alkohol benzylowy (odpowiednio 70,2 mg i 140,4 mg na fiolkę) oraz znaczące ilości sodu (58,3 mg i 116,8 mg na fiolkę). Lek występuje w formie białego proszku do rekonstytucji z dołączonym rozpuszczalnikiem, który po przygotowaniu tworzy roztwór do podania pozajelitowego. Preparat podaje się dożylnie, z czasem infuzji co najmniej 5 minut dla dawek do 250 mg oraz co najmniej 30 minut dla dawek powyżej 250 mg. Roztwór można rozcieńczać w 5% roztworze dekstrozy, roztworze soli fizjologicznej lub ich kombinacjach.
alkohol benzylowy, aseptyka, bolus dożylny, bursztynian metyloprednizolonu, disodu fosforan, metyloprednizolon, podanie pozajelitowe, rekonstytucja, roztwór do wstrzykiwań, sodu diwodorofosforan, sól fizjologiczna, sól sodowa bursztynianu, środek bakteriobójczy, stabilność roztworu dożylnego, warunki aseptyczne, wlew dożylny, wlew piggy-back - Leksykon leków
Skład i postać leku – Vellofent 533 mcg
Produkt leczniczy Vellofent dostępny jest w formie tabletek podjęzykowych o dawkach fentanylu wynoszących 67 μg, 133 μg, 267 μg, 400 μg, 533 μg oraz 800 μg, gdzie każda dawka zawiera odpowiednią ilość fentanylu cytrynianu przeliczoną na zawartość fentanylu (np. dawka 533 μg zawiera 840 μg fentanylu cytrynianu). Tabletki mają trójkątny kształt, co sprzyja szybkiemu rozpuszczaniu podjęzykowemu i efektywnemu wchłanianiu substancji czynnej. W skład leku wchodzą również substancje pomocnicze takie jak wapnia wodorofosforan bezwodny, celuloza mikrokrystaliczna, disodu fosforan bezwodny, hypromeloza, makrogol 6000 oraz magnezu stearynian, a powłoka tabletki zawiera m.in. hypromelozę, maltodekstrynę i tytanu dwutlenek (E 171). Każda dawka jest oznaczona czarnym nadrukiem na tabletce, co ułatwia identyfikację preparatu.
- Leksykon substancji czynnych
Disodu fosforan – Właściwości farmakokinetyczne
Disodu fosforan, stosowany głównie w preparatach doodbytniczych (Enema, Rectanal Enema) oraz w roztworach do hemodializy i hemofiltracji (Phoxilium), charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem do krążenia ogólnego po podaniu doodbytniczym. Wchłonięte jony fosforanowe dystrybuują się do przestrzeni pozanaczyniowej i śródkomórkowej, a następnie są eliminowane głównie przez nerki z moczem, z mniejszym udziałem wydalania z kałem. Preparaty Enema zawierają 32,2 mg/ml disodu fosforanu dwunastowodnego, a Rectanal Enema 5 g/100 ml, co przekłada się na niewielkie, ale istotne wchłanianie jonów fosforanowych. W przypadku Phoxilium, stężenie disodu fosforanu bezwodnego wynosi 1,2 mmol/l jonów HPO4²⁻, co odpowiada fizjologicznym poziomom w osoczu, minimalizując ryzyko zaburzeń homeostazy podczas procedur pozaustrojowych.
badanie farmakokinetyczne, disodu fosforan, disodu fosforan bezwodny, eliminacja z moczem, gospodarka fosforanowa, hiperfosfatemia, homeostaza elektrolitowa, jon fosforanowy, jon wodorofosforanowy, krążenie ogólnoustrojowe, niewydolność nerek, podanie doodbytnicze, procedura pozaustrojowa, przestrzeń pozanaczyniowa, przestrzeń śródkomórkowa, roztwór do hemodializy, roztwór do hemofiltracji, sodu diwodorofosforan jednowodny, stężenie fizjologiczne, właściwość farmakokinetyczna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie homeostazy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Paliperidone Teva 150 mg
Paliperidone Teva jest dostępny jako zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu w trzech dawkach: 75 mg (117 mg paliperidonu palmitynianu w 0,75 ml), 100 mg (156 mg w 1 ml) oraz 150 mg (234 mg w 1,5 ml). Substancja czynna, paliperidon palmitynian, jest prolekiem przekształcanym w organizmie do aktywnej formy paliperydonu, co umożliwia stopniowe uwalnianie i utrzymanie terapeutycznego stężenia leku. Preparat charakteryzuje się obojętnym pH około 7,0, co zapewnia stabilność i minimalizuje ryzyko podrażnień w miejscu podania. Zawiesina zawiera także substancje pomocnicze takie jak polisorbat 20, makrogol 4000, kwas cytrynowy jednowodny oraz system buforowy, które wspierają stabilność i właściwości farmaceutyczne preparatu.
disodu fosforan, guma bromobutylowa, igła 22G, igła 23G, kinetyka uwalniania, kopolimer cykloolefinowy, kwas cytrynowy jednowodny, makrogol, niejonowy surfaktant, niepożądana interakcja, niezgodność farmaceutyczna, odczyn pH, odpady medyczne, polimer hydrofilowy, polipropylen, polisorbat, prolek, regulator kwasowości, sodu diwodorofosforan jednowodny, sodu wodorotlenek, stabilność preparatu, stężenie terapeutyczne, system buforowy, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Palifren Long 25 mg
Palifren Long to zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, zawierająca palmitynian paliperydonu, który po podaniu ulega konwersji do aktywnej formy paliperydonu. Preparat dostępny jest w dawkach 25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg oraz 150 mg paliperydonu, odpowiadających odpowiednio 39 mg, 78 mg, 117 mg, 156 mg i 234 mg palmitynianu paliperydonu. Lek charakteryzuje się obojętnym pH około 7,0 oraz osmolalnością w zakresie 220-320 mOsm/kg, co zapewnia stabilność i odpowiednie właściwości fizykochemiczne zawiesiny. Substancje pomocnicze, takie jak polisorbat 20, makrogol 4000, kwas cytrynowy jednowodny oraz bufor fosforanowy, wspomagają stabilność i rozpuszczalność preparatu.
ampułkostrzykawka, bufor fosforanowy, disodu fosforan, emulgator, forma parenteralna, guma chlorobutylowa, kopolimer cykloolefinowy, kwas cytrynowy jednowodny, makrogol, niezgodność farmaceutyczna, osmolalność, paliperydon, palmitynian paliperydonu, polisorbat, regulator kwasowości, sodu diwodorofosforan jednowodny, sodu wodorotlenek, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Egoropal 50 mg
Egoropal to lek w formie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, zawierający paliperydon w postaci palmitynianu, dostępny w dawkach 25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg oraz 150 mg. Każda ampułko-strzykawka zawiera odpowiednio 39 mg, 78 mg, 117 mg, 156 mg lub 234 mg palmitynianu paliperydonu, co odpowiada równoważnej ilości paliperydonu. Preparat ma neutralne pH około 7,0 oraz osmolarność w zakresie 220-320 mOsm/kg. Zawiera substancje pomocnicze takie jak polisorbat 20, makrogol 4000, kwas cytrynowy jednowodny, disodu fosforan, sodu diwodorofosforan jednowodny, sodu wodorotlenek oraz wodę do wstrzykiwań, które stabilizują i regulują właściwości fizykochemiczne zawiesiny.
ampułko-strzykawka, disodu fosforan, guma chlorobutylowa, iniekcja domięśniowa, kopolimer cykloolefinowy, kwas cytrynowy jednowodny, makrogol 4000, niezgodność farmaceutyczna, paliperydon, palmitynian paliperydonu, polisorbat 20, regulator kwasowości, sodu diwodorofosforan jednowodny, sodu wodorotlenek, surfaktant niejonowy, system buforowy, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Oxacilin Norameda 1000 mg
Oxacilin Norameda to preparat zawierający 1000 mg oksacyliny sodowej jednowodnej w każdej fiolce, dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Preparat zawiera około 64 mg (2,8 mmol) sodu na fiolkę, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Roztwór do wstrzykiwań domięśniowych przygotowuje się przez dodanie 5,7 mL wody do wstrzykiwań lub 0,9% roztworu chlorku sodu, uzyskując stężenie 167 mg/mL, natomiast do bezpośredniego wstrzyknięcia dożylnego dodaje się 10 mL rozpuszczalnika, co daje stężenie 100 mg/mL. Podawanie dożylne powinno trwać około 10 minut, aby zminimalizować ryzyko zakrzepowego zapalenia żył i innych działań niepożądanych, szczególnie u osób starszych. Infuzje przygotowuje się przez rozcieńczenie roztworu do stężeń 0,5-2 mg/mL w dozwolonych roztworach, takich jak izotoniczny roztwór chlorku sodu, 5% roztwór glukozy czy roztwór Ringera z mleczanem.
dieta niskosodowa, disodu fosforan, infuzja dożylna, izotoniczny roztwór chlorku sodu, kontrola wzrokowa, niezgodność farmaceutyczna, oksacylina, oksacylina sodowa jednowodna, podanie domięśniowe, podanie dożylne bezpośrednie, podanie parenteralne, proszek do sporządzania roztworu, rekonstytucja i rozcieńczanie, roztwór Ringera z mleczanem, stabilność chemiczna i fizyczna, wstrzyknięcie domięśniowe, wynaczynienie, zakrzepowe zapalenie żył - Leksykon leków
Skład i postać leku – Cusimolol 0,5% 5 mg/ml
Cusimolol 0,5% to okulistyczny roztwór kropli do oczu zawierający tymolol w postaci maleinianu tymololu, o stężeniu 5 mg/ml (0,5%). Preparat jest przeznaczony do miejscowego stosowania na powierzchnię gałki ocznej i zawiera substancje pomocnicze takie jak sodu diwodorofosforan jednowodny, disodu fosforan dwunastowodny, benzalkoniowy chlorek (konserwant), sodu chlorek oraz wodę oczyszczoną. Obecność benzalkoniowego chlorku i fosforanów wymaga uwagi ze względu na potencjalne reakcje u wrażliwych pacjentów. Produkt jest dostępny w opakowaniu 5 ml z kroplomierzem wykonanym z LDPE, zabezpieczonym zakrętką z polipropylenu, co zapewnia aseptyczność i wygodę aplikacji.
aseptyka, bufor farmaceutyczny, chlorek benzalkoniowy, chlorek sodu, ciśnienie osmotyczne, disodu fosforan, fosforany, krople do oczu, maleinian tymololu, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, polietylen LDPE, polipropylen, regulator pH, roztwór okulistyczny, sodu diwodorofosforan, środek konserwujący, substancja czynna, tymolol - Leksykon leków
Skład i postać leku – Kventiax SR 400 mg
Produkt leczniczy Kventiax SR zawiera kwetiapinę w formie fumaranu w dawkach 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg, w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu. System ten umożliwia stabilne stężenie substancji czynnej w osoczu i podawanie leku raz na dobę. Każda dawka różni się zawartością laktozy jednowodnej (od 14,73 mg do 119,44 mg) oraz sodu (od 8,44 mg do 29,06 mg). Rdzeń tabletek zawiera m.in. hypromelozę 2208 o różnych lepkościach, laktozę jednowodną, celulozę mikrokrystaliczną oraz magnezu stearynian, a także substancje regulujące pH i buforujące (sodu cytrynian dwuwodny lub disodu fosforan dwuwodny) w zależności od dawki. Otoczka tabletek różni się składem i barwą, co ułatwia identyfikację poszczególnych dawek.
alkohol poliwinylowy, celuloza mikrokrystaliczna, disodu fosforan, hypromeloza, kwetiapina, kwetiapina fumaran, laktoza jednowodna, magnezu stearynian, makrogol, niezgodność farmaceutyczna, polimer filmowy, przedłużone uwalnianie, regulacja pH, sodu cytrynian, środek przeciwzbrylający, stężenie leku w osoczu, substancja buforująca, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tytanu dwutlenek, żelaza tlenek czerwony, żelaza tlenek żółty - Leksykon leków
Skład i postać leku – Palifren Long 100 mg
Palifren Long to zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, zawierająca palmitynian paliperydonu jako substancję czynną, dostępną w dawkach 25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg oraz 150 mg, odpowiadających zawartości palmitynianu paliperydonu odpowiednio 39 mg, 78 mg, 117 mg, 156 mg i 234 mg. Lek jest formułowany tak, aby zapewnić stopniowe uwalnianie paliperydonu, co umożliwia rzadsze dawkowanie. Zawiesina ma obojętny odczyn pH około 7,0 oraz osmolalność w zakresie 220-320 mOsm/kg, a jej składniki pomocnicze, takie jak polisorbat 20, makrogol 4000 oraz bufor fosforanowy, zapewniają stabilność i odpowiednie właściwości fizykochemiczne preparatu.
ampułko-strzykawka, bufor fosforanowy, disodu fosforan, kwas cytrynowy, makrogol, niezgodność farmaceutyczna, odpady medyczne, osmolalność, palmitynian paliperydonu, polisorbat, przedłużone uwalnianie, sodu diwodorofosforan, sodu wodorotlenek, substancja buforująca, substancja czynna, substancja pomocnicza, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Coloclear 1500 mg
Preparat Coloclear 1500 mg, zawierający sodu diwodorofosforan jednowodny oraz disodu fosforan bezwodny, jest stosowany jako środek przeczyszczający w przygotowaniu do kolonoskopii. Standardowa dawka dla dorosłych wynosi 32 tabletki (łączna dawka fosforanu 32,79 g), podawane w dwóch etapach: 20 tabletek wieczorem przed zabiegiem (4 tabletki co 15 minut, 5 razy) oraz 12 tabletek 3-5 godzin przed kolonoskopią (4 tabletki co 15 minut, 3 razy). Alternatywny schemat dawkowania przewiduje przyjęcie całej dawki wieczorem poprzedzającym zabieg, z co najmniej 4-godzinną przerwą między pierwszymi 20 a pozostałymi 12 tabletkami. Preparat należy popijać 250 ml klarownego płynu każdorazowo, a tabletki można rozkruszyć, lecz nie dzielić na równe dawki.