Właściwości farmakokinetyczne metyloprednizolonu

Metyloprednizolon w postaci sodu bursztynianu (Methylprednisolone Sopharma) wykazuje farmakokinetykę liniową, niezależną od drogi podania. Po podaniu in vivo sól sodowa bursztynianu metyloprednizolonu jest szybko hydrolizowana przez cholinesterazy do wolnej, aktywnej postaci metyloprednizolonu.¹

Wchłanianie i stężenie w osoczu

Parametry farmakokinetyczne metyloprednizolonu różnią się w zależności od drogi podania i zastosowanej dawki. W przypadku podania dożylnego w formie wlewu 30 mg/kg mc. trwającego 20 minut lub 1 g podawanego przez 30-60 minut, szczytowe stężenie w osoczu osiąga wartość niemal 20 mg/ml po około 15 minutach. Natomiast po podaniu dożylnym w bolusie 40 mg, maksymalne stężenie w osoczu wynosi 42-47 mg/100 ml i jest osiągane po około 25 minutach.²

W przypadku podania domięśniowego 40 mg leku, szczytowe stężenie metyloprednizolonu w osoczu wynosi 34 mg/100 ml i jest osiągane po około 120 minutach. Warto zauważyć, że podanie domięśniowe skutkuje niższymi wartościami szczytowymi stężenia niż podanie dożylne, jednak utrzymuje się ono dłużej w osoczu. Pomimo tych różnic, całkowita ilość metyloprednizolonu dostarczana do organizmu jest taka sama przy obu drogach podania. Z punktu widzenia mechanizmu działania glikokortykoidów, te niewielkie różnice farmakokinetyczne nie mają istotnego znaczenia klinicznego.³

Początek i czas działania

Odpowiedź kliniczną na metyloprednizolon obserwuje się zazwyczaj po 4-6 godzinach od podania leku. W terapii astmy pierwsze korzystne efekty mogą wystąpić już po 1-2 godzinach. Okres półtrwania soli sodowej metyloprednizolonu w osoczu mieści się w zakresie od 2,3 do 4 godzin i wydaje się być niezależny od drogi podania.⁴

Metyloprednizolon jest klasyfikowany jako glikokortykosteroid o średnim okresie aktywności. Jego biologiczny okres półtrwania wynosi od 12 do 36 godzin. Wewnątrzkomórkowa aktywność glikokortykosteroidów powoduje wyraźną rozbieżność między okresem półtrwania w osoczu a farmakologicznym okresem półtrwania. Aktywność farmakologiczna metyloprednizolonu utrzymuje się nawet po spadku jego stężenia w osoczu do poziomu niewykrywalnego. Czas trwania aktywności przeciwzapalnej glikokortykosteroidów jest w przybliżeniu zbieżny z czasem trwania supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA).⁵

Dystrybucja w organizmie

Metyloprednizolon charakteryzuje się znaczną dystrybucją tkankową. Lek przenika przez barierę krew-mózg oraz do mleka kobiet karmiących piersią. Objętość dystrybucji metyloprednizolonu wynosi około 1,4 l/kg. W osoczu ludzkim metyloprednizolon wiąże się z białkami w przybliżeniu w 77%.⁶

Warto również zauważyć, że metyloprednizolon, podobnie jak wiele innych substratów enzymu CYP3A4, może być substratem dla glikoproteiny P, należącej do białek transportowych ABC zawierających domenę wiążącą ATP (ATP-binding cassette, ABC). Ta właściwość wpływa na dystrybucję tkankową leku oraz na jego interakcje z innymi lekami.⁷

Metabolizm wątrobowy

Metyloprednizolon podlega metabolizmowi głównie w wątrobie, gdzie przekształcany jest do nieaktywnych metabolitów. Głównymi metabolitami są 20α-hydroksymetyloprednizolon i 20β-hydroksymetyloprednizolon. Proces metabolizmu wątrobowego przebiega przede wszystkim z udziałem enzymu CYP3A4.⁸

Metabolity metyloprednizolonu są wydalane głównie z moczem w postaci glukuronidów, siarczanów i związków wolnych. Badania z użyciem metyloprednizolonu znakowanego izotopem C14 wykazały, że po dożylnym podaniu 75% całkowitej radioaktywności wykryto w moczu w ciągu 96 godzin, 9% w kale po 5 dniach, a 20% w żółci.⁹

Eliminacja i klirens

Średni okres półtrwania w fazie eliminacji całkowitego metyloprednizolonu mieści się w zakresie od 1,8 do 5,2 godzin. Całkowity klirens metyloprednizolonu wynosi około 5-6 ml/min/kg.¹⁰

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych