receptor kinazy tyrozynowej
Receptor kinazy tyrozynowej (RTK) to białko błonowe pełniące kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów zewnątrzkomórkowych do wnętrza komórki. Zbudowany jest z domeny zewnątrzkomórkowej wiążącej ligand, domeny przezbłonowej oraz wewnątrzkomórkowej domeny o aktywności kinazy tyrozynowej, która fosforyluje reszty tyrozynowe w białkach substratowych.
Aktywacja receptora następuje po związaniu specyficznego ligandu (np. czynnika wzrostu), co prowadzi do dimeryzacji lub oligomeryzacji receptora i autofosforylacji reszt tyrozynowych w domenie wewnątrzkomórkowej. Ufosforylowane reszty tyrozynowe stanowią miejsca dokowania dla białek zawierających domeny SH2 lub PTB, inicjując kaskady sygnałowe, takie jak szlaki RAS-RAF-MAPK czy PI3K-AKT.
Receptory kinaz tyrozynowych odgrywają istotną rolę w procesach proliferacji, różnicowania, migracji i przeżycia komórek. Mutacje lub nieprawidłowa ekspresja RTK są związane z patogenezą wielu nowotworów, gdzie często obserwuje się konstytutywną aktywację tych receptorów niezależną od ligandu. Dlatego RTK stanowią ważny cel dla terapii przeciwnowotworowych, a inhibitory kinaz tyrozynowych są stosowane w leczeniu różnych typów nowotworów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sunitinib Synthon 12,5 mg
Sunitynib, klasyfikowany jako inhibitor kinaz tyrozynowych (ATC: L01EX01), jest stosowany w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), raka nerkowokomórkowego z przerzutami (MRCC) oraz nieoperacyjnych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET). Mechanizm działania sunitynibu polega na hamowaniu receptorów kinazy tyrozynowej, w tym PDGFRα/β, VEGFR1-3, KIT, FLT3, CSF-1R oraz RET, co prowadzi do zahamowania proliferacji komórek nowotworowych, neoangiogenezy oraz rozwoju przerzutów. Preparat dostępny jest w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg i 50 mg, a jego aktywny metabolit wykazuje podobną aktywność farmakologiczną jak substancja macierzysta.
badanie podwójnie zaślepione, całkowity czas przeżycia, czas do progresji nowotworu, inhibitor kinazy białkowej, kinaza tyrozynowa FLT3, komisja monitorująca badanie, lek przeciwnowotworowy, maksymalna dawka dobowa, neoangiogeneza, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na leczenie, przerzut nowotworowy, przeżycie bez progresji choroby, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, receptor CSF-1R, receptor czynnika komórek pnia, receptor czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, receptor glejopochodnego czynnika neurotroficznego, receptor kinazy tyrozynowej, receptor płytkowego czynnika wzrostu, wskaźnik obiektywnej odpowiedzi, współczynnik ryzyka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sunitinib Vipharm 50 mg
Sunitynib, inhibitor kinazy tyrozynowej (kod ATC: L01EX01), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego poprzez hamowanie receptorów PDGFRα/β, VEGFR1-3, KIT, FLT3, CSF-1R oraz RET, kluczowych w procesach wzrostu nowotworów, angiogenezy i przerzutów. Jego główny metabolit zachowuje aktywność farmakologiczną, co wzmacnia efekt terapeutyczny. Skuteczność i bezpieczeństwo sunitynibu zostały potwierdzone w leczeniu opornych na imatynib nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), przerzutowego raka nerkowokomórkowego (MRCC) oraz nieoperacyjnych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET). W badaniach klinicznych parametrami oceny były m.in. czas do progresji (TTP), czas przeżycia bez progresji (PFS) oraz wskaźniki obiektywnych odpowiedzi (ORR).
angiogeneza nowotworowa, czas do wystąpienia progresji nowotworu, czas przeżycia bez progresji choroby, eskalacja dawki, GIST, hematopoeza, imatynib, inhibitor kinazy białkowej, kinaza tyrozynowa podobna do Fms-3, MRCC, neoangiogeneza, nietolerancja leczenia, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność, PDGFR, pNET, progresja choroby, proliferacja komórek białaczkowych, przerzut nowotworowy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, rak tarczycy, receptor czynnika komórek pnia, receptor czynnika stymulującego powstawanie kolonii, receptor czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, receptor glejopochodnego czynnika neurotroficznego, receptor kinazy tyrozynowej, receptor płytkowego czynnika wzrostu, sunitynib, VEGFR, wskaźnik obiektywnych odpowiedzi, wskaźnik przeżycia całkowitego, współczynnik ryzyka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Leuzek 100 mg
Imatynib, substancja czynna leku Leuzek, jest małocząsteczkowym inhibitorem kinazy białkowo-tyrozynowej o kodzie ATC L01EA01, wykazującym silne działanie hamujące aktywność kinazy Bcr-Abl oraz innych receptorów kinaz tyrozynowych, takich jak c-Kit, DDR1/DDR2, CSF-1R oraz PDGFR-alfa i PDGFR-beta. Mechanizm działania imatynibu polega na selektywnym hamowaniu proliferacji i indukcji apoptozy w komórkach Bcr-Abl dodatnich, co potwierdzono zarówno in vitro, jak i in vivo, w modelach komórkowych oraz u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) i ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL) z chromosomem Philadelphia. Imatynib wykazuje również skuteczność w hamowaniu procesów komórkowych zależnych od receptorów PDGF i SCF, co ma znaczenie w patogenezie zespołów mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD), zespołu hipereozynofilowego/przewlekłej białaczki eozynofilowej (HES/CEL) oraz włókniakomięsaka guzowatego skóry (DFSP).
apoptoza, chromosom Philadelphia, hamowanie proliferacji, imatynib, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor kinazy białkowo-tyrozynowej, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, ostra białaczka limfoblastyczna, protoonkogen c-Kit, przewlekła białaczka szpikowa, receptor czynnika komórek pnia, receptor czynnika stymulującego kolonię, receptor czynnika wzrostu komórek macierzystych, receptor domeny dyskoidynowej, receptor kinazy tyrozynowej, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, włókniakomięsak guzowaty skóry, zespół hipereozynofilowy/przewlekła białaczka eozynofilowa, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Rogowacenie łojotokowe – Patofizjologia i mechanizm
Rogowacenie łojotokowe (keratosis seborrhoica) to najczęstszy łagodny nowotwór skóry, wynikający z klonalnej ekspansji somatycznie zmutowanych keratynocytów, a nie reaktywnej hiperplazji naskórka. Mutacje aktywujące w genach FGFR3 (39-57% przypadków), PIK3CA (16-32%), RAS, AKT1 oraz EGFR odgrywają kluczową rolę w patogenezie, przy czym ponad 80% zmian posiada co najmniej jedną mutację onkogenną. Sekwencjonowanie egzomowe ujawnia średnio trzy mutacje na megaparę zasad, z sygnaturą mutacji typową dla promieniowania UV (C→T, CC→TT). Wiek i ekspozycja na UV są głównymi czynnikami ryzyka, a mutacje FGFR3 częściej występują w zmianach na głowie i szyi. Nadekspresja białka prekursorowego amyloidu (APP) w rogowaceniu łojotokowym, szczególnie w warstwach naskórka, wskazuje na jego rolę w proliferacji keratynocytów, ochronie przed apoptozą oraz regulacji EGFR, co może sprzyjać rozwojowi zmian i stanowić marker starzenia skóry oraz uszkodzeń UV.
akantoliza, akantoza, białko p16, białko prekursorowe amyloidu, dyskeratoza, ekspansja klonalna, endotelina-1, fosfatydyloinozytolo-3-kinaza, gruczolakorak, hiperkeratoza, hiperpigmentacja, ilościowa reakcja łańcuchowa polimerazy, łagodny nowotwór skóry, łojotokowe zapalenie skóry, naciek limfocytarny, nadtlenek wodoru, naskórkowy czynnik wzrostu, promieniowanie ultrafioletowe, rak kolczystokomórkowy skóry, receptor czynnika wzrostu fibroblastów-3, receptor kinazy tyrozynowej, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, rogowacenie łojotokowe, transformujący czynnik wzrostu alfa, wirus brodawczaka ludzkiego - Leksykon substancji czynnych
Imatynib – Właściwości farmakodynamiczne
Imatynib jest selektywnym inhibitorem kinazy białkowo-tyrozynowej, skutecznie hamującym aktywność kinazy Bcr-Abl oraz receptorów kinaz tyrozynowych, takich jak c-Kit, PDGFR-alfa/beta, CSF-1R i DDR1/DDR2. Mechanizm działania obejmuje hamowanie proliferacji i indukcję apoptozy w komórkach Bcr-Abl dodatnich, co potwierdzono zarówno in vitro, jak i in vivo. W badaniach klinicznych u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) oraz ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL) Ph+ imatynib wykazał znaczącą skuteczność, ocenianą na podstawie odpowiedzi hematologicznej i cytogenetycznej. W badaniu II fazy u pacjentów z mieloidalnym przełomem blastycznym CML, stosowanie imatynibu w dawkach 400 mg i 600 mg/dobę dało odpowiednio 16% i 33% wskaźnik odpowiedzi hematologicznej, z medianą przeżycia wynoszącą 7,7 miesiąca u pacjentów uprzednio nieleczonych. U dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej stosowano dawki 260-570 mg/m²/dobę, uzyskując całkowitą odpowiedź hematologiczną u 78% po 8 tygodniach oraz 65% całkowitą odpowiedź cytogenetyczną, z medianą czasu do odpowiedzi cytogenetycznej 5,6 miesiąca.
brak objawów białaczki, całkowita odpowiedź hematologiczna, chemioterapia indukcyjna, chemioterapia konsolidacyjna, chromosom Philadelphia, guzowaty włókniakomięsak skóry, kinaza białkowo-tyrozynowa, kinaza fuzyjna FIP1L1-PDGFRα, kinaza tyrozynowa, komórka białaczkowa, mieloidalny przełom blastyczny, minimalna choroba resztkowa, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przeszczepienie hematopoetycznych komórek macierzystych, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja genu PDGFR, receptor czynnika stymulującego kolonię, receptor domeny dyskoidynowej, receptor kinazy tyrozynowej, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, szpik kostny, translokacja (17:22)[(q22:q13)], transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sunitinib Medical Valley 12,5 mg
Sunitynib jest inhibitorem kinaz tyrozynowych, działającym na receptory PDGFRα/β, VEGFR1-3, KIT, FLT3, CSF-1R oraz RET, co przekłada się na hamowanie proliferacji komórek nowotworowych, angiogenezy oraz progresji przerzutów. Jego główny metabolit wykazuje podobną aktywność farmakodynamiczną. Klinicznie sunitynib wykazuje skuteczność u pacjentów z opornymi lub nietolerującymi imatynib nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST), a także w leczeniu przerzutowego raka nerkowokomórkowego (MRCC) zarówno w pierwszej, jak i drugiej linii terapii. W badaniach klinicznych oceniano parametry takie jak czas do progresji nowotworu (TTP), czas przeżycia bez progresji (PFS) oraz wskaźniki obiektywnych odpowiedzi (ORR) według kryteriów RECIST, potwierdzając istotne statystycznie wydłużenie tych wskaźników.
angiogeneza nowotworowa, białaczka, czas do progresji nowotworu, czas przeżycia bez progresji, inhibitor kinazy białkowej, jabłczan sunitynibu, kinaza tyrozynowa FLT3, leczenie cytokinami, neoangiogeneza, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, nowotwór tarczycy, oporność na imatynib, przerzuty nowotworowe, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, receptor czynnika komórek pnia, receptor czynnika stymulującego kolonię, receptor czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, receptor glejopochodnego czynnika neurotroficznego, receptor kinazy tyrozynowej, receptor płytkowego czynnika wzrostu, wskaźnik obiektywnych odpowiedzi - Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma kaposiego – Etiologia i przyczyny
Sarcoma Kaposiego (KS) jest nowotworem pochodzącym z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych i limfatycznych, którego etiologia jest ściśle związana z zakażeniem wirusem HHV-8 (KSHV). Wirus ten, należący do rodziny Herpesviridae, jest niezbędnym, aczkolwiek niewystarczającym czynnikiem do rozwoju KS, który wymaga dodatkowego osłabienia układu odpornościowego, np. w przebiegu HIV/AIDS, immunosupresji po przeszczepach, czy w klasycznej postaci u osób starszych. HHV-8 koduje onkogeny i białka umożliwiające proliferację komórek nowotworowych oraz ucieczkę przed nadzorem immunologicznym. Epidemiologicznie, ryzyko rozwoju KS jest wyższe u mężczyzn (około 8-krotnie), osób w wieku 40-70 lat, oraz u populacji śródziemnomorskiej, wschodnioeuropejskiej i afrykańskiej, gdzie seropozytywność HHV-8 może sięgać nawet 80%. Transmisja wirusa odbywa się głównie przez ślinę, drogą płciową, przetoczenia krwi, przeszczepy oraz z matki na dziecko.
AIDS, białka wirusowe, choroba Castlemana, cytokiny, cytotoksyczne limfocyty T, czynnik wzrostu fibroblastów, Herpesviridae, HHV-8, immunosupresja, inhibitor kinazy tyrozynowej, interleukina-6, komórki NK, KSHV, lek immunosupresyjny, ludzki herpeswirus, mięsak Kaposiego, mikroRNA, narząd wewnętrzny, niedożywienie, odpowiedź immunologiczna, onkogeny, onkostatyna M, pierwotny chłoniak wysiękowy, polimorfizm genu IL6, pomalidomid, przeszczep narządu, przetoczenie krwi, receptor kinazy tyrozynowej, terapia antyretrowirusowa, TNF-α, układ odpornościowy, węzeł chłonny, zakażenie HIV, zmiany skórno-śluzówkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Imatinib Fresenius Kabi 400 mg
Imatynib, klasyfikowany pod kodem ATC L01XE01, jest inhibitorem kinazy białkowo-tyrozynowej, który selektywnie hamuje aktywność kinazy Bcr-Abl oraz receptorów tyrozynowych, takich jak c-Kit, DDR1/2, CSF-1R oraz PDGFR-alfa i PDGFR-beta. Mechanizm działania polega na blokowaniu ścieżek sygnałowych zależnych od tych receptorów, co prowadzi do zahamowania proliferacji i indukcji apoptozy w komórkach nowotworowych, zwłaszcza w przewlekłej białaczce szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia oraz ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL). Potwierdzono skuteczność imatynibu zarówno in vitro, jak i in vivo, w tym na modelach zwierzęcych z komórkami Bcr-Abl dodatnimi. Ponadto, imatynib jest stosowany w leczeniu zespołów mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD), zespołu hipereozynofilowego/przewlekłej białaczki eozynofilowej (HES/CEL) oraz dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP), gdzie hamuje patologicznie aktywowane receptory PDGFR i kinazy Abl.
chromosom Philadelphia, dermatofibrosarcoma protuberans, imatynib mezylan, indukcja apoptozy, inhibitor kinazy białkowo-tyrozynowej, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, ostra białaczka limfoblastyczna, protoonkogen c-Kit, przewlekła białaczka szpikowa, receptor czynnika komórek pnia, receptor czynnika stymulującego kolonię, receptor czynnika wzrostu komórek macierzystych, receptor domeny dyskoidynowej, receptor kinazy tyrozynowej, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sunitinib MSN 50 mg
Sunitynib, będący inhibitorem kinaz tyrozynowych (ATC: L01EX01), wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwnowotworowe poprzez hamowanie receptorów PDGFRα/β, VEGFR1-3, KIT, FLT3, CSF-1R oraz RET, które odgrywają kluczową rolę w proliferacji nowotworów, neoangiogenezie i przerzutach. Jego aktywny metabolit utrzymuje efekt terapeutyczny, co potwierdzono w badaniach klinicznych obejmujących GIST oporne na imatynib, przerzutowy rak nerkowokomórkowy (MRCC) oraz nieoperacyjne nowotwory neuroendokrynne trzustki (pNET). W GIST, sunitynib stosowany w dawce 50 mg wg schematu 4/2 wykazał medianę czasu do progresji (TTP) wynoszącą 28,9 tygodnia (95% CI: 21,3–34,1) w porównaniu do 5,1 tygodnia (95% CI: 4,4–10,1) w grupie placebo, co było istotne statystycznie (p < 0,001).
angiogeneza nowotworowa, badanie podwójnie ślepe, badanie randomizowane, białaczka, czynnik stymulujący powstawanie kolonii, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, GIST, imatynib, inhibitor kinazy białkowej, neoangiogeneza, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź obiektywna, onkogeneza, oporność na leczenie, pierwszorzędowy punkt końcowy, płytkowy czynnik wzrostu, progresja nowotworu, przerzuty nowotworowe, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie całkowite, rak nerkowokomórkowy, receptor kinazy tyrozynowej, sunitynib, terapia cytokinami, współczynnik ryzyka