lizyna
Lizyna to niezbędny aminokwas, który organizm ludzki musi otrzymywać z pożywieniem, ponieważ nie potrafi go samodzielnie syntetyzować. Jest kluczowym składnikiem budulcowym białek i pełni ważną rolę w wielu procesach metabolicznych.
W praktyce klinicznej lizyna ma zastosowanie w leczeniu i profilaktyce infekcji wywołanych przez wirusa opryszczki pospolitej (HSV). Suplementacja lizyną może hamować replikację wirusa poprzez konkurencyjne działanie wobec argininy, aminokwasu niezbędnego do namnażania HSV. Dodatkowo lizyna jest niezbędna dla prawidłowego wzrostu i rozwoju, szczególnie u dzieci, oraz wspomaga przyswajanie wapnia i produkcję kolagenu.
Niedobór lizyny może prowadzić do anemii, zaburzeń funkcji układu odpornościowego, problemów z wchłanianiem wapnia oraz ogólnego spowolnienia wzrostu i regeneracji tkanek. W dietetyce medycznej lizyna jest uznawana za aminokwas ograniczający w produktach zbożowych, co oznacza, że jego niedobór może wpływać na wartość biologiczną białka w tych produktach.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Deksamfetamina – Właściwości farmakokinetyczne
Deksamfetamina, aktywny metabolit proleku lisdeksamfetaminy dimezylanu (Elvanse), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z Tmax około 3,5-3,8 godziny u dzieci i dorosłych. Wchłanianie jest zależne od transportera PEPT1, a spożycie pokarmu nie wpływa na AUC ani Cmax, choć posiłek bogaty w tłuszcze wydłuża Tmax o około 1 godzinę. Farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 30-70 mg, a u dorosłych kobiet AUC i Cmax są odpowiednio o 22% i 12% niższe niż u mężczyzn. Lisdeksamfetamina jest metabolizowana głównie w erytrocytach do deksamfetaminy i L-lizyny, nie ulega metabolizmowi przez CYP450, natomiast deksamfetamina jest dalej metabolizowana m.in. przez CYP2D6 do aktywnych metabolitów (norefedryna, 4-hydroksyamfetamina). Okres półtrwania deksamfetaminy wynosi około 11 godzin, a lisdeksamfetaminy około 1 godziny. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z 96% dawki wydalanej z moczem, głównie jako amfetamina (42%) i kwas hipurowy (25%).
alfa-hydroksyamfetamina, białko transportowe PEPT1, cytochrom P-450, deksamfetamina, ekspozycja na lek, enzym CYP2D6, erytrocyt, farmakokinetyka, farmakokinetyka liniowa, farmakologia kliniczna, fenyloaceton, hematokryt, klirens kreatyniny, klirens leku, kwas benzoesowy, kwas hipurowy, lisdeksamfetamina dimezylan, lizyna, niewydolność nerek, norefedryna, okres półtrwania leku, pole pod krzywą stężenia leku, przewód pokarmowy, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie maksymalne leku, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aminoplasmal B. Braun 10% E
Aminoplasmal B.Braun 10% E to roztwór do infuzji aminokwasów o stężeniu 100 g/l i zawartości azotu 15,8 g/l, przeznaczony do żywienia pozajelitowego u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 2 lat. Preparat zawiera pełen profil aminokwasów egzogennych i endogennych, w tym m.in. leucynę (8,90 g/l), lizynę (8,56 g/l), argininę (11,50 g/l) oraz elektrolity: sód 50 mmol/l, potas 25 mmol/l, magnez 2,5 mmol/l, octany 46 mmol/l, chlorki 52 mmol/l, fosforany 10 mmol/l i cytryniany 2,0 mmol/l. Wartość energetyczna roztworu wynosi 1675 kJ/l (400 kcal/l), co wymaga uzupełnienia o dodatkowe źródła energii, najczęściej węglowodany, aby zapewnić prawidłowe wykorzystanie aminokwasów i utrzymanie bilansu azotowego. Preparat charakteryzuje się osmolarnością 1021 mOsm/l i pH 5,7–6,3, co należy uwzględnić przy doborze terapii żywieniowej.
alanina, aminokwas, arginina, bilans azotowy, choroba zapalna jelit, fenyloalanina, glicyna, histydyna, izoleucyna, katabolizm białkowy, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, megacolon toxicum, metionina, motoryka przewodu pokarmowego, niedokrwienie jelita, niedożywienie białkowo-kaloryczne, niedrożność przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki, proces anaboliczny, prolina, roztwór do infuzji, seryna, śpiączka, treonina, tryptofan, tyrozyna, uraz twarzoczaszki, walina, wartość energetyczna, zaburzenie świadomości, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Nutrineal PD4 (z 1,1% roztworem aminokwasów) –
Roztwór do dializy otrzewnowej Nutrineal PD4 zawierający 1,1% aminokwasów, o osmolarności 365 mOsmol/l i pH około 6,6, nie posiada danych klinicznych ani badań na zwierzętach dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Preparat zawiera aminokwasy w określonych stężeniach, m.in. alaninę (951 mg/l), argininę (1071 mg/l), leucynę (1020 mg/l), lizynę (955 mg/l) oraz walinę (1393 mg/l), a także elektrolity: sód (132 mmol/l), wapń (1,25 mmol/l), magnez (0,25 mmol/l), chlorki (105 mmol/l) i mleczany (40 mmol/l). Brak jest danych dotyczących wpływu tych składników na rozwój płodu, przenikanie do mleka matki oraz płodność, co wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u tych grup pacjentek.
alanina, aminokwasy, arginina, chlorki, chlorowodorek, dializa otrzewnowa, elektrolity, fenyloalanina, glicyna, histydyna, izoleucyna, karmienie piersią, laktacja, leucyna, lizyna, magnez, metionina, mleczany, Nutrineal PD4, osmolarność, prolina, przenikanie do mleka, roztwór aminokwasów, rozwój płodu, seryna, sód, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, wapń - Leksykon leków
Skład i postać leku – Ketonal Fast 50 mg
Ketonal Fast to lek w formie granulatu do sporządzania roztworu doustnego, zawierający 50 mg ketoprofenu w postaci soli lizynowej (80 mg). Preparat jest przeznaczony do rozpuszczenia w 100 ml wody, co umożliwia szybkie i skuteczne podanie substancji czynnej. Skład pomocniczy obejmuje mannitol, powidon K30, aromat miętowy, chlorek sodu, sacharynę sodową oraz krzemionkę koloidalną bezwodną, które wspierają stabilność, smak i rozpuszczalność leku. Produkt jest pakowany w dwudzielne saszetki, co ułatwia dawkowanie i przygotowanie roztworu bezpośrednio przed podaniem.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Omegaflex special bez elektrolitów
Omegaflex special bez elektrolitów to trzykomorowa emulsja do infuzji dożylnej, przeznaczona do kompletnego żywienia pozajelitowego, zawierająca aminokwasy, glukozę oraz tłuszcze, w tym kwasy omega-3. Produkt dostępny jest w objętościach 625 ml, 1000 ml, 1250 ml i 1875 ml, dostarczając odpowiednio: aminokwasy od 35,0 g do 105,1 g, azot od 5 g do 15 g, glukozę od 90 g do 270 g oraz tłuszcze od 25 g do 75 g. Wartość energetyczna waha się od 740 kcal (3090 kJ) do 2215 kcal (9265 kJ) w zależności od objętości. Preparat charakteryzuje się osmolalnością 1840 mOsm/kg, pH 5,0-6,0 oraz wymaga aseptycznego wymieszania zawartości komór przed podaniem, co skutkuje powstaniem jednolitej emulsji typu olej w wodzie.
alanina, alanylo-glutamina, aminokwas, arginina, emulsja do infuzji dożylnej, emulsja mlecznobiała, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, fosfolipidy, glicerol, glicyna, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas cytrynowy, kwas glutaminowy, kwas tłuszczowy omega-3, leucyna, lizyna, metionina, mikroelement, oleinian sodu, olej sojowy, osmolalność, osmolarność, pierwiastek śladowy, prolina, roztwór aminokwasów, seryna, tokoferol, treonina, triglicerydy kwasów omega-3, triglicerydy kwasów tłuszczowych, tryptofan, walina, wodorotlenek sodu, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aminoven Infant 10%
Preparat Aminoven Infant 10% jest roztworem aminokwasowym do żywienia pozajelitowego, dedykowanym pacjentom pediatrycznym, zawierającym 16 aminokwasów i ich pochodnych oraz kwas L-jabłkowy. Charakteryzuje się teoretyczną osmolarnością 885 mOsm/l, kwasowością 27–40 mmol NaOH/l oraz pH 5,5–6,0, co wymaga podawania głównie do żył centralnych lub odpowiedniego rozcieńczenia przy infuzji dożylnych obwodowych. Ze względu na ryzyko podrażnienia śródbłonka i zakrzepowego zapalenia żył, konieczne jest częste monitorowanie miejsca wkłucia. Preparat stosowany jest w ramach całkowitego żywienia pozajelitowego, które powinno obejmować także roztwory węglowodanów, emulsje tłuszczowe, elektrolity, witaminy i pierwiastki śladowe, aby zapewnić odpowiednie źródła energii i składniki odżywcze.
alanina, aminokwasy, amoniak, arginina, azot mocznikowy, całkowite żywienie pozajelitowe, cysteina, emulsja tłuszczowa, enzym wątrobowy, fenyloalanina, glicyna, histydyna, homeostaza elektrolitowa, izoleucyna, kwas jabłkowy, leucyna, lizyna, metionina, nadtlenki, osmolalność surowicy, prolina, równowaga aminokwasowa, równowaga kwasowo-zasadowa, seryna, tauryna, treonina, triglicerydy, tryptofan, tyrozyna, walina, zakrzepowe zapalenie żyły, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Aminomel 12,5 E –
Aminomel to roztwór do infuzji zawierający kompleksową mieszaninę L-aminokwasów egzogennych i endogennych wraz z elektrolitami, dostępny w dwóch stężeniach: 10E (100 g/l aminokwasów) oraz 12,5E (125 g/l aminokwasów). Preparaty różnią się zawartością poszczególnych aminokwasów, np. L-izoleucyny (5,85 g vs 7,31 g/1000 ml), L-leucyny (6,24 g vs 7,80 g/1000 ml) oraz elektrolitów, takich jak Na+ (69 mmol/l vs 87 mmol/l) i K+ (45 mmol/l vs 56,25 mmol/l). Osmolarność wynosi odpowiednio 1145 mOsm/l dla 10E i 1430 mOsm/l dla 12,5E, a pH utrzymuje się w zakresie 6,0–6,3. Preparaty są jałowe, bez pirogenów, przeznaczone do dożylnej podaży, dostępne w butelkach 500 ml i 1000 ml, z okresem ważności 2 lata przy przechowywaniu poniżej 25°C i ochronie przed światłem.
acetylocysteina, alanina, aminokwas egzogenny i endogenny, arginina, ceftriakson, chlorek magnezu, chlorek potasu, chlorek wapnia, edetynian disodu, fenyloalanina, fosforan wapnia, glicyna, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, kwas jabłkowy, L-aminokwas, leucyna, lizyna, metionina, niezgodność farmaceutyczna, octan sodu, ornityna, osmolarność, pirogen, podanie dożylne, prolina, roztwór do infuzji, roztwór jałowy, seryna, substancja chelatująca, technika aseptyczna, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, wartość energetyczna, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Primene 10% –
PRIMENE 10% to specjalistyczny roztwór do infuzji zawierający 100 g/l aminokwasów, z całkowitą zawartością azotu 15 g/l, opracowany z myślą o specyficznych potrzebach żywieniowych dzieci w żywieniu pozajelitowym. Preparat charakteryzuje się kompleksowym profilem aminokwasowym, uwzględniającym zarówno aminokwasy niezbędne (47,5% całkowitej zawartości), jak i półniezbędne, takie jak tauryna (0,060 g/100 ml) oraz obniżoną zawartość metioniny (0,240 g/100 ml), fenyloalaniny (0,420 g/100 ml) i proliny (0,300 g/100 ml), co odpowiada niedojrzałości enzymatycznej u niemowląt. Aminokwasy o łańcuchach rozgałęzionych (izoleucyna 0,670 g/100 ml, leucyna 1,000 g/100 ml, walina 0,760 g/100 ml) stanowią 24% całkowitej zawartości, co jest kluczowe dla wzrostu tkanek i metabolizmu białek. Preparat jest pozbawiony elektrolitów (chlorki 19 mmol/l), co umożliwia indywidualne dostosowanie suplementacji elektrolitowej w zależności od potrzeb pacjenta.
aminokwas niezbędny, aminokwas o łańcuchu rozgałęzionym, arginina, centralny układ nerwowy, cykl mocznikowy, elektrolit, fenyloalanina, histydyna, izoleucyna, kwas glutaminowy, L-aminokwas, leucyna, lizyna, metionina, osmolarność, płyn infuzyjny, PRIMENE 10%, prolina, roztwór do infuzji, siatkówka oka, synteza białek, tauryna, treonina, tryptofan, walina, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Nutriflex Special
Nutriflex special to roztwór do infuzji zawierający kompleksową mieszaninę aminokwasów (izoleucyna 4,11–6,17 g, leucyna 5,48–8,22 g, lizyna 3,98–5,97 g, metionina 3,42–5,13 g, fenyloalanina 6,15–9,23 g, treonina 3,18–4,77 g, tryptofan 1,00–1,50 g, walina 4,54–6,81 g) oraz glukozę jednowodną (240–360 g) w objętościach 1000 ml i 1500 ml. Preparat dostarcza odpowiednią wartość energetyczną: energia z aminokwasów wynosi 1172–1757 kJ (280–420 kcal), z węglowodanów 4017–6025 kJ (960–1440 kcal), a energia całkowita 5198–7782 kJ (1240–1860 kcal). Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego (punkt 4.7), Nutriflex special nie wywiera istotnego wpływu na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn, co jest istotne w kontekście bezpieczeństwa terapii żywienia pozajelitowego.
aminokwas, charakterystyka produktu leczniczego, choroba współistniejąca, elektrolit, fenyloalanina, glukoza jednowodna, infuzja długotrwała, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, Nutriflex special, roztwór do infuzji, treonina, tryptofan, walina, wartość energetyczna, zdolność psychomotoryczna, żywienie pozajelitowe