przepuszczalność skóry

Przepuszczalność skóry to kluczowa właściwość biologiczna określająca zdolność substancji do przenikania przez barierę skórną. Jest to parametr niezwykle istotny w dermatologii, farmakologii i toksykologii, gdyż determinuje efektywność aplikacji miejscowych leków, kosmetyków oraz potencjalną ekspozycję na substancje szkodliwe.

Skóra, jako największy organ ludzkiego ciała, pełni funkcję ochronną, stanowiąc barierę przed penetracją substancji zewnętrznych. Warstwa rogowa naskórka (stratum corneum) jest główną przeszkodą w przenikaniu substancji. Przepuszczalność skóry zależy od wielu czynników, w tym od właściwości fizykochemicznych przenikającej substancji (masa cząsteczkowa, lipofilność, hydrofilność), stanu skóry (nawodnienie, integralność, temperatura), a także od obszaru ciała (skóra twarzy jest bardziej przepuszczalna niż skóra podeszwy stopy).

W praktyce klinicznej modyfikacja przepuszczalności skóry może być celowo wykorzystywana w celu zwiększenia wchłaniania leków (przy użyciu enhancerów penetracji, okluzji czy systemów transdermanlych) lub zmniejszenia narażenia na szkodliwe substancje. Zaburzenia przepuszczalności skóry występują w wielu chorobach dermatologicznych, takich jak atopowe zapalenie skóry czy łuszczyca, wpływając na funkcję barierową i zwiększając podatność na infekcje oraz reakcje zapalne.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Pirolam 10 mg/g

Produkt leczniczy Pirolam w postaci żelu o stężeniu 10 mg/g, zawierający cyklopiroks z olaminą, nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji farmakologicznych z innymi lekami. Cyklopiroks z olaminą działa przeciwgrzybiczo poprzez hamowanie metabolizmu komórki grzyba, a jego specyficzny mechanizm działania różni się od innych leków przeciwgrzybiczych, co tłumaczy brak odnotowanych interakcji międzylekowych. Miejscowe stosowanie preparatu skutkuje minimalnym stężeniem substancji czynnej w krążeniu ogólnym, co dodatkowo ogranicza ryzyko interakcji, także z alkoholem spożywanym doustnie. Żel zawiera 160 mg/g etanolu jako substancję pomocniczą, jednak nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji z alkoholem.
cyklopiroks z olaminą, działanie synergistyczne, glikol propylenowy, interakcja międzylekowa, interakcja ogólnoustrojowa, kortykosteroid miejscowy, lek przeciwgrzybiczny, mechanizm działania cyklopiroksu, metylu parahydroksybenzoesan, odpowiedź immunologiczna, opatrunek okluzyjny, produkt leczniczy Pirolam, propylu parahydroksybenzoesan, przepuszczalność skóry, substancja przeciwgrzybicza
Leksykon leków
Interakcje leku – Delacet –

Produkt leczniczy Delacet, zawierający nalewkę z ziela ostróżeczki oraz 4% kwas octowy, w formie płynu na skórę z wysokim stężeniem etanolu (59,0-65,0% v/v), wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które należy uwzględnić podczas terapii. Szczególnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z szamponami i środkami myjącymi zawierającymi detergenty powierzchniowo czynne, które zwiększają przepuszczalność skóry i mogą prowadzić do wchłaniania toksycznych substancji owadobójczych z preparatu. Etanol zawarty w Delacet może nasilać działanie drażniące innych preparatów miejscowych, zwłaszcza lipofilnych, a także wykazuje efekt odtłuszczający i wysuszający, co może zwiększać ryzyko podrażnień skóry. Zaleca się zachowanie odstępu 2-3 godzin między aplikacją Delacet a innymi preparatami dermatologicznymi, szczególnie tymi zawierającymi alkohol lub emolienty, które mogą zmniejszać skuteczność produktu.
bariera lipidowa, działanie drażniące, działanie wysuszające, efekt odtłuszczający, emolient, etanol, kwas octowy, nalewka z ziela ostróżeczki, neutralizacja kwasu, podrażnienie skóry, preparat dermatologiczny, preparat zasadowy, produkt kosmetyczny, przepuszczalność skóry, reakcja niepożądana, środek powierzchniowo czynny, substancja owadobójcza, substancja powierzchniowo czynna, uszkodzenie skóry, wchłanianie przez skórę
Leksykon leków
Interakcje leku – Mobilat (0,2 g + 1 g + 2 g)/100 g

Produkt Mobilat, zawierający mukopolisacharydowy polisiarczan, ekstrakt z kory nadnerczy oraz kwas salicylowy w stężeniu 2 g/100 g, wykazuje potencjalne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, szczególnie ze względu na zdolność kwasu salicylowego do zwiększania przepuszczalności skóry. W praktyce klinicznej może to prowadzić do nasilonego wchłaniania innych leków stosowanych miejscowo, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu różnych preparatów na ten sam obszar skóry. Szczególnie istotne są interakcje z lekami ogólnoustrojowymi, takimi jak metotreksat i pochodne sulfonylomocznika, gdzie długotrwałe stosowanie Mobilatu na dużych powierzchniach skóry może zwiększać toksyczność metotreksatu oraz nasilać działanie hipoglikemizujące sulfonylomocznika, co wymaga monitorowania parametrów laboratoryjnych i poziomu glukozy we krwi u pacjentów z cukrzycą.
cukrzyca, działanie drażniące, działanie hipoglikemizujące, działanie niepożądane, działanie terapeutyczne, ekstrakt z kory nadnerczy, interakcja lekowa, kwas salicylowy, lek ogólnoustrojowy, metotreksat, mukopolisacharydowy polisiarczan, parametry laboratoryjne, pochodna sulfonylomocznika, podrażnienie skóry, poziom glukozy, preparat miejscowy, przepuszczalność skóry, toksyczność metotreksatu, wchłanianie leków
Leksykon leków
Interakcje leku – Pevisone (10 mg + 1,1 mg)/g

Produkt leczniczy Pevisone zawiera ekonazol azotan (10 mg/g) oraz triamcynolon acetonid (1,1 mg/g) i stosowany jest miejscowo na skórę. Ekonazol wykazuje hamowanie enzymów cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4 i CYP2C9, co może prowadzić do istotnych interakcji farmakologicznych mimo ograniczonej biodostępności ogólnoustrojowej. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie Pevisone z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna, acenokumarol), gdzie hamowanie CYP2C9 może zwiększać stężenie tych leków i ryzyko krwawień, wymagając monitorowania INR i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Ponadto, ekonazol może wpływać na metabolizm cyklosporyny, takrolimusu, statyn, leków przeciwpadaczkowych oraz benzodiazepin, co wymaga odpowiedniego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego.
acenokumarol, atorwastatyna, benzodiazepin, biodostępność ogólnoustrojowa, cyklosporyna, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie drażniące, ekonazol azotan, fenytoina, glikokortykosteroid, hiperkaliemia, immunosupresja, karbamazepina, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwpadaczkowy, midazolam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, opatrunek okluzyjny, parametry koagulologiczne, pochodna kumaryny, przepuszczalność skóry, rabdomioliza, simwastatyna, statyna, takrolimus, triamcynolon acetonid, triazolam, warfaryna, wskaźnik INR
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medispirant stepspray (10 mg + 10 mg + 20 mg)/g

Preparat Medispirant stepspray, zawierający mentol (10 mg/g), kwas salicylowy (10 mg/g) oraz metenaminę (20 mg/g) w formie płynu na skórę, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, w tym etanol obecny w ilości 376,04 mg/g, co jest szczególnie istotne u pacjentów z nietolerancją alkoholu. Preparat nie powinien być stosowany na uszkodzoną skórę, w tym rany, otarcia, pęknięcia, zmiany chorobowe z naruszeniem ciągłości naskórka oraz stany zapalne, ze względu na ryzyko podrażnień i nasilania stanu zapalnego. Ponadto, stosowanie u dzieci poniżej 12 roku życia jest przeciwwskazane z powodu zwiększonej przepuszczalności skóry i braku danych dotyczących bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej.
błona śluzowa, działanie niepożądane, krążenie ogólne, kwas salicylowy, mentol, metenamina, nadwrażliwość, naruszenie ciągłości naskórka, przepuszczalność skóry, reakcja alergiczna skórna, reakcja zapalna, roztwór etanolowy, stan zapalny skóry, uszkodzenie naskórka, uszkodzenie skóry, wchłanianie przez skórę, wchłanianie substancji czynnej
Leksykon leków
Interakcje leku – Laticort 0,1% 1 mg/g

Miejscowo stosowany hydrokortyzonu 17-maślan w preparacie Laticort 0,1% wykazuje ograniczone interakcje farmakologiczne, jednak w określonych sytuacjach klinicznych wymaga zachowania ostrożności. Preparat może nasilać działanie leków immunosupresyjnych (np. cyklosporyna, takrolimus, sirolimus), zwiększając ryzyko nadmiernej immunosupresji, co wymaga monitorowania pacjenta i ewentualnej korekty dawki. Z kolei Laticort 0,1% może osłabiać skuteczność leków immunostymulujących (np. interferony, szczepionki, lewamizol), co wskazuje na konieczność monitorowania efektywności terapii i rozważenia czasowego odstawienia kortykosteroidu przed immunostymulacją. Szczególnie istotne jest unikanie szczepień przeciwko ospie oraz innych immunizacji u pacjentów stosujących preparat na rozległe powierzchnie skóry przez dłuższy czas, ze względu na ryzyko zaburzonej odpowiedzi immunologicznej i powikłań poszczepiennych.
alkohol cetostearylowy, cyklosporyna, działanie ogólnoustrojowe, hydrokortyzon 17-maślan, immunizacja, interferon, kwas owocowy, kwas salicylowy, lek immunostymulujący, lek immunosupresyjny, lewamizol, metylu parahydroksybenzoesan, mocznik, nadmierna immunosupresja, opatrunek okluzyjny, przepuszczalność skóry, retinoid, sirolimus, szczepienie przeciwko ospie, takrolimus
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neo-Capsiderm –

Maść Neo-Capsiderm zawiera substancje czynne o działaniu miejscowo drażniącym i rozgrzewającym, takie jak noniwamid (0,05 g/100 g), kamfora (5,3 g/100 g), olejek terpentynowy z sosny nadmorskiej (9,7 g/100 g) oraz olejek eukaliptusowy (2,5 g/100 g) z 1,8-cineolem. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników, zarówno czynnych, jak i pomocniczych (np. lanolina). Neo-Capsiderm jest przeciwwskazany do aplikacji na uszkodzoną skórę, w tym na rany, oparzenia, owrzodzenia, stany zapalne, infekcje skórne oraz zmiany z przerwaniem ciągłości naskórka, ze względu na ryzyko nasilenia podrażnień, zwiększonego wchłaniania substancji i rozwoju stanu zapalnego.
analog kapsaicyny, charakterystyka produktu leczniczego, cineol, dermatitis, dermatoza, działanie niepożądane, infekcja skórna, kamfora, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, nadwrażliwość, noniwamid, olejek eukaliptusowy, olejek terpentynowy, oparzenie, owrzodzenie skóry, pediatria, pieprzowiec, przepuszczalność skóry, przerwanie ciągłości skóry, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, substancja czynna, uszkodzenie skóry, wywiad atopowy, zapalenie skóry
Leksykon substancji czynnych
17-maślan hydrokortyzonu – Interakcje

17-maślan hydrokortyzonu, stosowany miejscowo w dermatologii w stężeniu 1 mg/g (np. w preparatach Locoid i Locoid Lipocream), nie wykazuje udokumentowanych interakcji farmakologicznych z innymi lekami. Jednakże w kontekście diagnostycznym, zwłaszcza podczas wykonywania testów prowokacyjnych takich jak TRUE Test 36 (zawierający 20 µg/cm² lub 16 µg/płatek 17-maślanu hydrokortyzonu), stosowanie kortykosteroidów miejscowych lub ogólnych (dawka ≥20 mg prednizolonu/dobę) oraz innych leków immunosupresyjnych może hamować powstanie dodatniej reakcji, co wymaga przerwania ich stosowania co najmniej 2 tygodnie przed testem. Miejscowe stosowanie 17-maślanu hydrokortyzonu nie wykazuje istotnych interakcji z alkoholem, choć spożycie alkoholu może nasilać miejscowe podrażnienia skóry i teoretycznie wpływać na przepuszczalność skóry oraz wchłanianie kortykosteroidu.
17-maślan hydrokortyzonu, charakterystyka produktu leczniczego, ciśnienie tętnicze, dawka dzienna, działanie immunosupresyjne, enzym wątrobowy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja metaboliczna, kortykosteroid, kortykosteroid miejscowy, leczenie dermatologiczne, lek hipoglikemizujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, Locoid, okluzja, opatrunek okluzyjny, podrażnienie skóry, prednizolon, preparat miejscowy, przepuszczalność skóry, schorzenie dermatologiczne, test prowokacyjny, test skórny, TRUE Test, wchłanianie kortykosteroidów, wchłanianie ogólnoustrojowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Polfungicid (50 mg + 10 mg)/ml

Preparat Polfungicid, zawierający chlormidazol chlorowodorek (50 mg/ml) oraz kwas salicylowy (10 mg/ml), wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne związane głównie z keratolitycznym działaniem kwasu salicylowego. Zwiększa on przepuszczalność warstwy rogowej naskórka, co może prowadzić do wzmożonej penetracji i biodostępności innych substancji stosowanych miejscowo, takich jak kortykosteroidy, leki przeciwbakteryjne czy preparaty fotouczulające. W efekcie może dochodzić do nasilenia zarówno efektów terapeutycznych, jak i działań niepożądanych, w tym podrażnień, nadmiernego wysuszenia skóry oraz ryzyka reakcji fotouczulających. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania innych keratolityków (np. mocznik, kwas glikolowy) ze względu na wysokie ryzyko nadmiernego złuszczania i podrażnień skóry.
absorpcja ogólnoustrojowa, antybiotyk miejscowy, aplikacja preparatu, biodostępność substancji leczniczej, chlormidazolu chlorowodorek, działanie keratolityczne, efekt keratolityczny, kwas salicylowy, miejscowy kortykosteroid, miejscowy lek przeciwbakteryjny, nadmierne wysuszenie skóry, preparat fotouczulający, preparat keratolityczny, przepuszczalność skóry, reakcja fotouczulająca, warstwa rogowa naskórka, właściwości keratolityczne, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, złuszczanie naskórka
Leksykon leków
Interakcje leku – Cutivate 0,5 mg/g

Flutykazon propionian, substancja czynna kremu Cutivate 0,5 mg/g, jest metabolizowany w wątrobie głównie przez izoenzym CYP3A4. Inhibitory tego enzymu, takie jak rytonawir (stosowany w terapii HIV) oraz azolowe leki przeciwgrzybicze (itrakonazol, ketokonazol), mogą znacząco spowalniać metabolizm flutykazonu, prowadząc do zwiększenia jego stężenia w osoczu i podwyższonego ryzyka ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów, w tym supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zespołu Cushinga. Interakcje te mają różny poziom istotności klinicznej, zależny od dawki leku, powierzchni skóry objętej leczeniem, czasu terapii oraz siły działania inhibitora CYP3A4. Dodatkowo, makrolidowe antybiotyki (erytromycyna, klarytromycyna) również hamują CYP3A4 i mogą zwiększać stężenie flutykazonu, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
antybiotyk makrolidowy, cytochrom P450, działanie immunosupresyjne, działanie ogólnoustrojowe, erytromycyna, flutykazon propionian, HIV, inhibitor CYP3A4, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor proteazy HIV, interakcja lekowa, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid, kortykosteroid miejscowy, kwas owocowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm flutykazonu, metabolizm przez CYP3A4, opatrunek okluzyjny, pimekrolimus, posakonazol, przepuszczalność skóry, retinoid, rytonawir, supresja kory nadnerczy, takrolimus, wchłanianie leku, zakażenie grzybicze, zespół Cushinga
Leksykon leków
Interakcje leku – Antypot (100 mg + 10 mg)/g

Preparat Antypot w postaci pudru zawiera kwas salicylowy (10 mg/g) oraz kwas borowy (100 mg/g) i jest stosowany miejscowo na skórę. Ze względu na ograniczone wchłanianie przez nieuszkodzoną skórę, ryzyko interakcji ogólnoustrojowych jest niskie, jednak może wzrosnąć przy aplikacji na duże powierzchnie, uszkodzoną skórę lub przy długotrwałym stosowaniu. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu preparatu z lekami miejscowymi powodującymi przekrwienie skóry (np. nitrogliceryna, nikotynian metylu, kapsaicyna, mentol), które zwiększają przepuszczalność bariery naskórkowej i mogą nasilać wchłanianie substancji czynnych, co podnosi ryzyko działań niepożądanych. Alkohol etylowy stosowany miejscowo również zwiększa penetrację i ryzyko podrażnień.
absorpcja ogólnoustrojowa, Antypot, aplikacja leku, bariera naskórkowa, białko osocza, działanie drażniące, działanie hipoglikemizujące, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, działanie synergistyczne, interakcja ogólnoustrojowa, kapsaicyna, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas borowy, kwas salicylowy, kwasica metaboliczna, lek nefrotoksyczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwzakrzepowy, mechanizm interakcji, mentol, metotreksat, mikrokrążenie, nefrotoksyczność, nikotynian metylu, nitrogliceryna, odtłuszczenie skóry, przekrwienie skóry, przepuszczalność naskórka, przepuszczalność skóry, rozszerzenie naczyń krwionośnych, salicylan, toksyczność leku, wchłanianie substancji czynnej, właściwość odtłuszczająca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Maść szałwiowa

Maść szałwiowa, zawierająca ekstrakt z liści Salvia officinalis L. w podłożu wazeliny białej, wymaga stosowania z zachowaniem środków ostrożności, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. Preparatu nie należy aplikować na rozległe powierzchnie skóry ani na otwarte rany ze względu na zwiększone ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego i podrażnień. Szczególną ostrożność należy zachować u niemowląt i małych dzieci, u których ze względu na większy stosunek powierzchni skóry do masy ciała, niedojrzałą barierę skórną oraz wolniejszy metabolizm i eliminację substancji czynnych, ryzyko działań niepożądanych jest podwyższone. W tej grupie pacjentów zaleca się ograniczenie powierzchni aplikacji oraz unikanie długotrwałego i częstego stosowania preparatu.
bariera skórna, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, ekstrakt z liści szałwii, eliminacja substancji czynnej, maść szałwiowa, mechanizm metabolizmu, otwarta rana, przepuszczalność skóry, przerwanie ciągłości tkanek, reakcja niepożądana, rozległa powierzchnia skóry, Salvia officinalis, uszkodzenie skóry, wazelina biała, wchłanianie składników aktywnych
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dimastin

Dimastin w postaci żelu zawiera 1 mg/g dimetyndenu maleinianu i wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza na rozległych powierzchniach skóry. Narażenie miejsc aplikacji na promieniowanie UV jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko reakcji fototoksycznych. U dzieci stosowanie na duże obszary skóry, szczególnie przy obecności uszkodzeń lub stanów zapalnych, jest niewskazane z powodu zwiększonego wchłaniania substancji czynnej i pomocniczych. Produkt zawiera 0,05 mg benzalkoniowego chlorku oraz 150 mg glikolu propylenowego (E1520) na gram żelu, które mogą wywoływać miejscowe podrażnienia, zwłaszcza przy aplikacji na błony śluzowe lub u osób z wrażliwą skórą.
benzalkoniowy chlorek, błona śluzowa, dimetyndenu maleinian, działanie niepożądane, glikol propylenowy, karmienie piersią, podrażnienie skóry, promieniowanie słoneczne, promieniowanie UV, przepuszczalność skóry, reakcja alergiczna, reakcja podrażnieniowa, reakcja skórna, stan zapalny skóry, substancja pomocnicza
Leksykon leków
Interakcje leku – Neobiotic 11,72 mg/g

Stosowanie miejscowe preparatu NEOBIOTIC (aerozol, zawiesina) zgodnie z zaleceniami nie powoduje istotnych klinicznie interakcji farmakologicznych. Jednakże jednoczesne aplikowanie NEOBIOTIC z innymi lekami miejscowymi na tę samą powierzchnię skóry może prowadzić do zmiany stężenia substancji czynnych, zaczerwienienia skóry oraz osłabienia działania terapeutycznego. W przypadku konieczności stosowania kilku preparatów miejscowych, rekomenduje się ich aplikację w różnych porach dnia po konsultacji lekarskiej. Szczególną ostrożność należy zachować podczas długotrwałego stosowania neomycyny na duże lub uszkodzone powierzchnie skóry, gdyż może to zwiększyć wchłanianie systemowe i ryzyko toksyczności.
amfoterycyna B, antybiotyk aminoglikozydowy, cysplatyna, diuretyk pętlowy, działanie drażniące, działanie nefrotoksyczne, działanie neurotoksyczne, działanie ototoksyczne, furosemid, gentamycyna, interakcja lekowa, kolistyna, kwas etakrynowy, Neobiotic, neomycyna, pochodna platyny, polimyksyna, przepuszczalność skóry, streptomycyna, tobramycyna, wchłanianie systemowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Daivobet (50 mcg + 0,5 mg)/g

Produkt leczniczy Daivobet maść zawiera kalcypotriol (50 μg/g) oraz betametazon (0,5 mg/g w postaci dipropionianu). Nie przeprowadzono szczegółowych badań klinicznych dotyczących interakcji tego preparatu z innymi lekami, jednak na podstawie farmakologii składników można przewidywać potencjalne interakcje. Kalcypotriol, jako analog witaminy D, może wchodzić w interakcje z lekami wpływającymi na metabolizm wapnia, takimi jak suplementy wapnia, diuretyki tiazydowe czy preparaty witaminy D, co może zwiększać ryzyko hiperkalcemii. Betametazon, będący kortykosteroidem, może wchodzić w interakcje z inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol), które hamują jego metabolizm i zwiększają ryzyko działań niepożądanych, a także z lekami indukującymi enzymy wątrobowe (np. ryfampicyna, fenytoina), które mogą obniżać skuteczność terapii. Dodatkowo, NLPZ mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, a leki immunosupresyjne mogą nasilać efekt immunosupresyjny betametazonu.
absorpcja systemowa, analog witaminy D, antybiotyk makrolidowy, diuretyk tiazydowy, działanie niepożądane, efekt immunosupresyjny, glikemia, hiperkalcemia, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, kalcypotriol i betametazon, kortykosteroid, lek hipoglikemizujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, leki przeciwgrzybicze, metabolizm wątrobowy, NLPZ, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, przepuszczalność skóry, witamina D
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny 75 mcg/h

System transdermalny Matrifen umożliwia stałe uwalnianie fentanylu przez 72 godziny, z biodostępnością około 92%. Po pierwszej aplikacji stężenie fentanylu w surowicy stabilizuje się między 12 a 24 godziną i utrzymuje przez cały okres aplikacji. W stanie stacjonarnym, osiąganym po drugiej aplikacji, wartości AUC i Cmax są o około 40% wyższe niż po jednorazowym podaniu, co wynika z kumulacji leku. Farmakokinetyka fentanylu charakteryzuje się dużą zmiennością indywidualną, zależną od przepuszczalności skóry i szybkości eliminacji. Istotnym czynnikiem wpływającym na wchłanianie jest temperatura skóry – podgrzewanie plastra zwiększa AUC 2,2-krotnie i stężenie leku o 61%. Fentanyl wykazuje dużą objętość dystrybucji (3-10 l/kg), silne wiązanie z białkami osocza (~95%) oraz szybki metabolizm wątrobowy przez CYP3A4, z głównym nieaktywnym metabolitem norfentanylem. Okres półtrwania po aplikacji transdermalnej wynosi 20-27 godzin, co jest 2-3 razy dłuższe niż po podaniu dożylnym, a klirens mieści się w zakresie 34-66 l/h. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity, z mniej niż 10% dawki w postaci niezmienionej.
aplikacja transdermalna, AUC, bariera krew-mózg, biodostępność, dawkowanie pediatryczne, działania niepożądane, enzymy CYP3A4, farmakokinetyka, fentanyl, keratynocyty, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, marskość wątroby, model farmakokinetyczny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, norfentanyl, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, przepuszczalność skóry, stan równowagi dynamicznej, stężenie toksyczne, stężenie w surowicy, system transdermalny, tolerancja na opioidy, wiązanie z białkami osocza
Leksykon substancji czynnych
Olejek sosnowy – Interakcje

Olejek sosnowy (Pini aetheroleum) jest składnikiem preparatów miejscowych o działaniu rozgrzewającym, przeciwbólowym i przeciwzapalnym, występującym m.in. w produktach Aroma-Activ (0,5 g/100 g) oraz Hotlec (5 mg/g). Dotychczas nie wykazano bezpośrednich interakcji olejku sosnowego z innymi lekami, co potwierdza dokumentacja rejestracyjna Aroma-Activ. W preparatach złożonych, takich jak Hotlec, gdzie olejek sosnowy współwystępuje z salicylanem metylu (100 mg/g), kamforą (10 mg/g) i olejkiem terpentynowym (5 mg/g), interakcje wynikają głównie z obecności salicylanu metylu. Salicylan metylu może nasilać działanie i działania niepożądane niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), a probenecyd może zmniejszać jego wydalanie, co prowadzi do podwyższenia stężenia salicylanów we krwi. Ponadto, intensywne stosowanie preparatów zawierających salicylan metylu na dużych powierzchniach skóry może potencjalnie nasilać działanie leków przeciwkrzepliwych.
Aroma-Activ, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwkrzepliwe, Hotlec, interakcja bezpośrednia, interakcja pośrednia, interakcja z alkoholem, kamfora, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwzapalny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, olejek sosnowy, olejek terpentynowy, preparat złożony, probenecyd, przepuszczalność skóry, przewód pokarmowy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, salicylan metylu, salicylany
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Betnovate 1,22 mg/g

Betametazon walerianian w postaci maści o stężeniu 1,22 mg/g wykazuje złożoną farmakokinetykę charakteryzującą się przezskórnym wchłanianiem zależnym od wielu czynników, takich jak integralność bariery naskórkowej, obecność stanu zapalnego, zastosowanie opatrunków okluzyjnych oraz powierzchnia i lokalizacja aplikacji. Uszkodzenie naskórka i procesy zapalne znacząco zwiększają penetrację substancji czynnej do krwiobiegu, co może prowadzić do wzrostu ryzyka działań ogólnoustrojowych. Formulacja maści Betnovate, zawierająca zmikronizowany betametazon walerianian, sprzyja efektywnemu przenikaniu przez warstwy skóry, a zastosowanie opatrunków okluzyjnych dodatkowo potęguje ten efekt poprzez zwiększenie nawodnienia i temperatury skóry.
absorpcja ogólnoustrojowa, bariera naskórkowa, bariera skórna, betametazon walerianian, biotransformacja, dystrybucja leku, kortykosteroid, maść Betnovate, metabolizm leku, podłoże leku, przepuszczalność skóry, punkt końcowy farmakodynamiczny, stan zapalny, szlak metaboliczny, wchłanianie przezskórne, wydalanie nerkowe, wydzielanie z żółcią
Leksykon leków
Interakcje leku – Versatis 700 mg

Plastry lecznicze Versatis zawierające 700 mg lidokainy charakteryzują się niskim stężeniem lidokainy w osoczu, co minimalizuje ryzyko klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych. Niemniej jednak, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących leki antyarytmiczne klasy I (np. tokainid, meksyletyna), ze względu na potencjalne addytywne działanie na kanały sodowe i ryzyko nasilenia działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego, takich jak bradykardia, hipotonia czy zaburzenia przewodnictwa. Również jednoczesne stosowanie innych miejscowych anestetyków może prowadzić do kumulacji lidokainy i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych ze strony OUN (np. drgawki, zawroty głowy) oraz układu sercowo-naczyniowego. Zaleca się monitorowanie pacjentów i unikanie jednoczesnego stosowania tych preparatów.
beta-adrenolityk, bradykardia, cymetydyna, drgawki, działanie niepożądane, erytromycyna, fenobarbital, fenytoina, hipotonia, induktor enzymów wątrobowych, inhibitor enzymów wątrobowych, kanał sodowy, karbamazepina, kompetycyjne hamowanie metabolizmu, lek antyarytmiczny klasy I, lek miejscowo znieczulający, lidokaina, meksyletyna, miejscowy anestetyk, ośrodkowy układ nerwowy, przepuszczalność skóry, szlak enzymatyczny wątroby, tokainid, toksyczność lidokainy, układ sercowo-naczyniowy, wchłanianie systemowe, zaburzenie krążenia obwodowego, zaburzenie przewodnictwa, zawrót głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Betnovate 1,22 mg/g

Betametazon walerianian, stosowany miejscowo jako kortykosteroid, podlega istotnym interakcjom farmakologicznym, zwłaszcza z inhibitorami enzymu CYP3A4, takimi jak rytonawir i itrakonazol. Hamowanie tego enzymu prowadzi do spowolnienia metabolizmu betametazonu, co może skutkować zwiększeniem jego działania ogólnoustrojowego i ryzykiem działań niepożądanych. Czynniki wpływające na ryzyko interakcji obejmują dawkę leku (Betnovate 1,22 mg/g), powierzchnię skóry poddaną aplikacji, stan bariery skórnej oraz siłę działania inhibitora CYP3A4. Zaleca się monitorowanie objawów ogólnoustrojowych oraz rozważenie modyfikacji dawkowania w przypadku jednoczesnego stosowania tych leków.
alkohol etylowy, aplikacja maści, bariera skórna, betametazon walerianian, cytochrom P450 3A4, działanie addytywne, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, flukonazol, immunosupresja, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, ketokonazol, kortykosteroid miejscowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm betametazonu, metabolizm wątrobowy, mocznik, penetracja skórna, przepuszczalność skóry, rytonawir, salicylan
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Locoid 1 mg/g

17-Maślan hydrokortyzonu, zawarty w kremie Locoid (1 mg/g), po aplikacji miejscowej wykazuje zdolność do przenikania przez barierę skórną i wchłaniania do krwiobiegu, przy czym absorpcja jest istotnie zwiększona przez zastosowanie opatrunku okluzyjnego. Po wchłonięciu lek ulega dystrybucji z wiązaniem do białek osocza, co wpływa na dostępność farmakologiczną wolnej frakcji. Metabolizm zachodzi głównie poprzez hydrolizę w surowicy i wątrobie, przekształcając 17-maślan hydrokortyzonu do aktywnego hydrokortyzonu. Eliminacja leku odbywa się w niewielkim stopniu przez mocz i kał, co sugeruje dominującą rolę metabolizmu w usuwaniu substancji czynnej z organizmu.
aktywność biologiczna, aplikacja miejscowa, bariera skórna, białka osocza, biodostępność ogólnoustrojowa, biotransformacja, drogi eliminacji, eliminacja leku, farmakokinetyka, hydrokortyzon, hydroliza, maślan hydrokortyzonu, opatrunek okluzyjny, przepuszczalność skóry, stan zapalny, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Psotriol (50 mcg + 0,5 mg)/g

Produkt leczniczy Psotriol w postaci maści zawiera kalcypotriol (50 µg/g) oraz betametazon dipropionian (0,5 mg/g). Nie przeprowadzono dedykowanych badań interakcji lekowych dla tego preparatu, jednak ze względu na farmakologiczne właściwości składników aktywnych istnieje potencjalne ryzyko interakcji. Kalcypotriol, jako analog witaminy D, może zwiększać ryzyko hiperkalcemii przy jednoczesnym stosowaniu suplementów wapnia i witaminy D, zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry. Betametazon, kortykosteroid stosowany miejscowo, może wchłaniać się systemowo przy długotrwałym lub rozległym stosowaniu, co może wpływać na metabolizm leków metabolizowanych przez CYP3A4 oraz nasilać działania niepożądane przy jednoczesnym stosowaniu innych kortykosteroidów lub NLPZ. Alkohol stosowany miejscowo może zwiększać przepuszczalność skóry i potencjalnie nasilać wchłanianie składników leku, jednak kliniczne znaczenie tych interakcji jest niskie.
betametazon, betametazon dipropionian, butylohydroksytoluen, cytochrom CYP3A4, działanie niepożądane kortykosteroidów, hiperkalcemia, interakcja lekowa, interakcja z alkoholem, kalcypotriol, kortykosteroid, łuszczyca, metabolizm wapnia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, przepuszczalność skóry, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, wchłanianie systemowe
Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Interakcje

Kwas salicylowy stosowany miejscowo na skórę wykazuje potencjał do interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych z wieloma grupami leków, w tym metotreksatem, pochodnymi sulfonylomocznika, lekami przeciwzakrzepowymi, preparatami litu, fenytoiną, kwasem walproinowym, lekami hipotensyjnymi oraz moczopędnymi. Mechanizmy tych interakcji obejmują wypieranie leków z połączeń z białkami osocza, konkurencję o wydalanie nerkowe oraz modulację metabolizmu przez enzymy cytochromu P-450. Szczególnie istotne są interakcje z lekami zawierającymi fluorouracyl, gdzie hamowanie enzymu dehydrogenazy dihydropirymidyny (DPD) przez analogi nukleozydów (brywudyna, sorywudyna) może prowadzić do znacznego wzrostu toksyczności fluorouracylu. Dodatkowo, miejscowe stosowanie kwasu salicylowego może nasilać działanie innych keratolityków (mocznik, rezynoidy, kwas mlekowy) oraz zwiększać ryzyko podrażnień skóry przy jednoczesnym stosowaniu substancji drażniących, takich jak rezorcynol, siarka czy alkohol etylowy.
agregacja płytek krwi, alkohol etylowy, analogi nukleozydów, bariera ochronna skóry, błona śluzowa żołądka, brywudyna, cymetydyna, cytochrom P-450, dehydrogenaza dihydropirymidyny, dimetylosulfotlenek, działanie hipoglikemizujące, działanie keratolityczne, efekt keratolityczny, farmakokinetyka, fenytoina, fluoropirymidyny, fluorouracyl, inhibitory ACE, inhibitory konwertazy angiotensyny, kwas mlekowy, kwas salicylowy, kwas walproinowy, leki hipotensyjne, leki moczopędne, leki przeciwcukrzycowe, leki przeciwzakrzepowe, metabolizm kwasu salicylowego, metotreksat, mocznik, pochodne sulfonylomocznika, podrażnienie żołądka, preparaty litu, przekrwienie skóry, przepuszczalność skóry, rezorcynol, rezynoidy, synteza prostaglandyn, trądzik, wiązanie z białkami krwi, wrażliwość na insulinę, wydalanie nerkowe, złuszczanie naskórka
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Antypot (100 mg + 10 mg)/g

Produkt leczniczy Antypot w postaci pudru na skórę zawiera kwas salicylowy (10 mg/g) oraz kwas borowy (100 mg/g), które wykazują różne profile farmakokinetyczne po miejscowej aplikacji. Kwas salicylowy charakteryzuje się efektywną penetracją przez nieuszkodzoną barierę skórną i wchłanianiem do krwiobiegu, natomiast kwas borowy przenika przez skórę w stopniu nieznacznym przy zachowanej integralności naskórka. W przypadku uszkodzeń mechanicznych, mikrourazów lub stanów zapalnych skóry absorpcja kwasu borowego znacząco wzrasta, co może prowadzić do jego kumulacji ogólnoustrojowej. Eliminacja kwasu borowego odbywa się głównie przez nerki, co ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania toksyczności, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
bariera skórna, biodostępność, eliminacja substancji, farmakokinetyka, krwiobieg, kumulacja ogólnoustrojowa, kwas borowy, kwas salicylowy, mikrouraz, naruszenie integralności skóry, przepuszczalność skóry, przerwanie ciągłości naskórka, stan zapalny, stan zapalny skóry, toksyczność kwasu borowego, uszkodzenie mechaniczne skóry, warstwa rogowa naskórka, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zatrucie kwasem borowym
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rub-Arom –

Maść Rub-Arom zawiera substancje czynne: tymol (0,25 g), lewomentol (2,75 g), kamforę racemiczną (5,00 g), olejek cedrowy (0,75 g), olejek eukaliptusowy (1,50 g) oraz olejek terpentynowy z sosny nadmorskiej (5,00 g) na 100 g preparatu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik, w tym olejki eteryczne, które często wywołują reakcje alergiczne. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 7 roku życia ze względu na ryzyko neurotoksyczności i podrażnień skóry, a także u pacjentów z historią napadów drgawkowych, gdyż kamfora i mentol mogą obniżać próg drgawkowy. Stosowanie na uszkodzoną lub podrażnioną skórę, w tym świeże rany i stany zapalne, jest niewskazane z powodu ryzyka nasilenia podrażnień i kontaktowego zapalenia skóry.
alergiczna reakcja skórna, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, bariera łożyskowa, działanie ogólnoustrojowe, epilepsja, farmakokinetyka, kamfora racemiczna, kontaktowe zapalenie skóry, lewomentol, łuszczyca, nadwrażliwość, nadwrażliwość skórna, napad drgawkowy, olejek eukaliptusowy, olejek terpentynowy, próg drgawkowy, przepuszczalność skóry, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja alergiczna, reakcja neurotoksyczna, skłonność do alergii, tymol, zaburzenie drgawkowe