krążenie jelitowo-wątrobowe

Krążenie jelitowo-wątrobowe (enterohepatic circulation) to fizjologiczny proces recyrkulacji substancji między jelitami a wątrobą. W jego trakcie związki wydzielane z żółcią do światła przewodu pokarmowego ulegają wchłanianiu zwrotnemu w jelicie i transportowi przez układ wrotny z powrotem do wątroby.

Mechanizm ten ma szczególne znaczenie dla gospodarki kwasami żółciowymi, których około 95% ulega reabsorpcji w jelicie krętym i powraca do wątroby. Proces ten umożliwia organizmowi efektywne wykorzystanie kwasów żółciowych, które są niezbędne do emulgacji tłuszczów i wchłaniania lipidów oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Krążenie jelitowo-wątrobowe ma istotne implikacje kliniczne i farmakologiczne. Leki podlegające temu procesowi charakteryzują się wydłużonym okresem półtrwania i mogą wykazywać efekt kumulacji. Dotyczy to m.in. niektórych antybiotyków, leków przeciwpadaczkowych czy hormonów steroidowych. Zaburzenia krążenia jelitowo-wątrobowego mogą prowadzić do nieprawidłowości w metabolizmie lipidów oraz wpływać na biodostępność i działanie leków.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Leflunomid Egis 20 mg

Badania interakcji leku Leflunomid Egis wykazały istotne ryzyko nasilenia hepatotoksyczności i hematotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu z lekami o podobnym działaniu toksycznym, zwłaszcza metotreksatem (10-25 mg/tydzień) i warfaryną. W badaniu u 30 pacjentów stosujących leflunomid (10-20 mg/dobę) i metotreksat odnotowano 2-3-krotne podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych u 5 pacjentów oraz ponad 3-krotne przekroczenie norm u kolejnych 5, co wymagało ścisłego monitorowania parametrów wątrobowych. Warfaryna wykazuje interakcję farmakodynamiczną z leflunomidem, powodując 25% spadek szczytowego piku INR, co wymaga regularnej kontroli INR i monitorowania pacjenta. Nie zaleca się stosowania cholestyraminy i węgla aktywnego ze względu na szybkie zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu A771726 w osoczu. Szczepienia żywymi atenuowanymi szczepami są przeciwwskazane podczas terapii z powodu braku danych o bezpieczeństwie i skuteczności.
białko oporności raka piersi, cholestyramina, cymetydyna, cyprofloksacyna, czas protrombinowy, daunorubicyna, doksorubicyna, doustny lek antykoncepcyjny, duloksetyna, enzym wątrobowy, etynyloestradiol, funkcja wątroby, furosemid, hepatotoksyczność, indometacyna, indukcja enzymatyczna, inhibitor OAT3, INR, izoenzym cytochromu P450, ketoprofen, kortykosteroid, krążenie jelitowo-wątrobowe, leflunomid, lewonorgestrel, metabolit A771726, metabolizm leflunomidu, metotreksat, niesteroidowe leki przeciwzapalne, paklitaksel, pioglitazon, pochodna kumaryny, polipeptydy transportujące aniony organiczne, reduktaza HMG-CoA, repaglinid, reumatoidalne zapalenie stawów, rosuwastatyna, roziglitazon, statyna, substrat CYP2C8, sulfasalazyna, teofilina, transporter anionów organicznych-3, tyzanidyna, uszkodzenie wątroby, warfaryna, węgiel aktywny, zydowudyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – VinpoHasco 5 mg

Winpocetyna, zawarta w preparacie VinpoHasco w dawce 5 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 1 godzinie. Biodostępność leku wynosi jedynie 7%, co wskazuje na istotny efekt pierwszego przejścia i ograniczone wchłanianie. Substancja wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~66%) oraz dużą objętość dystrybucji (246,7 ± 88,5 l), co świadczy o znacznym powinowactwie do tkanek, zwłaszcza wątroby i przewodu pokarmowego. Klirens wynosi 66,7 l/godz., przewyższając klirens wątrobowy (50 l/godz.), co sugeruje udział metabolizmu pozawątrobowego. Głównym metabolitem jest kwas apowinkaminowy (AVA), stanowiący 25-30% metabolitów, z wyższym polem pod krzywą stężenia po podaniu doustnym niż dożylnym, co potwierdza jego powstawanie podczas efektu pierwszego przejścia. Okres półtrwania winpocetyny wynosi 4,83 ± 1,29 godziny, a farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 5-10 mg (stężenia w stanie stacjonarnym odpowiednio 1,2 ± 0,27 ng/ml i 2,1 ± 0,33 ng/ml).
absorpcja, biodostępność całkowita, biotransformacja, dawkowanie leku, dihydroksy-AVA-glicynian, efekt pierwszego przejścia, glukuronian, hydroksy-AVA, hydroksywinpocetyna, klirens, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas apowinkaminowy, liniowa farmakokinetyka, metabolizm pozawątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, procesy metaboliczne, przesączanie kłębuszkowe, siarczan, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, wiązanie z białkami osocza, winpocetyna
Leksykon substancji czynnych
Mykofenolan mofetylu – Właściwości farmakokinetyczne

Mykofenolan mofetylu (MMF) jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiemu i całkowitemu przekształceniu do aktywnego metabolitu, kwasu mykofenolowego (MPA). Biodostępność MMF wynosi około 94% względem podania dożylnego, a MPA wiąże się z albuminami osocza w 97%. Wchłanianie MMF nie jest istotnie zmieniane przez pokarm, choć Cmax MPA zmniejsza się o około 40%. Wczesny okres po przeszczepieniu (<40 dni) charakteryzuje się obniżonym AUC MPA o 30% i Cmax o 40% w porównaniu do późniejszego okresu (3-6 miesięcy). Metabolizm MPA zachodzi głównie przez UGT1A9 do nieaktywnego MPAG, który jest wydalany głównie przez nerki (87% dawki), natomiast MPA stanowi mniej niż 1% wydalanej dawki. Krążenie jelitowo-wątrobowe powoduje wtórny wzrost stężenia MPA po 6-12 godzinach od podania, a jego zaburzenie (np. przez cholestyraminę) obniża AUC MPA o około 40%.
acyloglukuronid, alkoholowa marskość wątroby, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biegunka, biodostępność, biotransformacja, cholestyramina, ciężka przewlekła niewydolność nerek, dezogestrel, doustny środek antykoncepcyjny, dystrybucja, działanie immunosupresyjne, etynyloestradiol, fenolowy glukuronid MPA, gestoden, glukuronylotransferaza, hamowanie owulacji, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas mykofenolowy, leukopenia, lewonorgestrel, metabolizm kwasu mykofenolowego, mykofenolan mofetylu, okres półtrwania, opóźniona czynność nerki przeszczepionej, ostre odrzucanie przeszczepu, pierwotna marskość żółciowa, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przesączanie kłębuszkowe, sekwestranty kwasów żółciowych, transportery anionów organicznych
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ezehron Duo 10 mg + 10 mg

Produkt leczniczy Ezehron Duo zawiera rozuwastatynę i ezetymib, których farmakokinetyka wykazuje istotne cechy wpływające na terapię hipercholesterolemii. Rozuwastatyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około 5 godzinach, z biodostępnością około 20%, jest silnie wychwytywana przez wątrobę (objętość dystrybucji około 134 l, 90% wiązania z albuminą). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez CYP2C9, z aktywnym metabolitem N-demetylowym o 50% mniejszej aktywności. Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a wydalanie odbywa się głównie z kałem (90%) i w mniejszym stopniu z moczem (5%). Jednoczesne stosowanie 10 mg rozuwastatyny i 10 mg ezetymibu zwiększa AUC rozuwastatyny 1,2-krotnie, co wymaga uwagi ze względu na potencjalne interakcje farmakodynamiczne. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek stężenia rozuwastatyny i jej metabolitu mogą wzrosnąć odpowiednio 3- i 9-krotnie, co wskazuje na konieczność monitorowania i ewentualnej modyfikacji dawkowania.
albumina, BCRP, białko transportowe OATP1B1, cholesterol LDL, cyklosporyna, cytochrom P450, glukuronid fenolowy, hemodializa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, krążenie jelitowo-wątrobowe, reduktaza HMG-CoA, sitosterolemia, skala Childa-Pugha, transporter OATP-C
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Climara-50 50 mcg/24 h (3,8 mg)

System transdermalny Climara-50 zawiera 3,8 mg estradiolu (3,9 mg estradiolu półwodnego) i uwalnia 50 μg estradiolu na dobę przez 7 dni, aplikowany na skórę brzucha o powierzchni 12,5 cm². Po aplikacji uzyskuje się stabilne stężenia estradiolu w surowicy: Cmax wynosi 55 pg/ml (202 pmol/l) osiągane po 26 godzinach (tmax), średnie stężenie (Cśr) to 35 pg/ml (129 pmol/l), a minimalne (Cmin) 30 pg/ml (110 pmol/l). Przezskórna droga podania eliminuje efekt pierwszego przejścia wątrobowego, co skutkuje około 20-krotnie wyższą biodostępnością estradiolu w porównaniu do podania doustnego. Estradiol wiąże się w 61% z albuminami i w 37% z SHBG, a jego dystrybucja odpowiada objętości około 1 l/kg masy ciała.
albumina, AUC, białko osocza, biotransformacja estradiolu, dostępność ogólnoustrojowa, efekt pierwszego przejścia, estradiol, estriol, estron, globulina wiążąca hormony płciowe, klirens całkowity, krążenie jelitowo-wątrobowe, maksymalne stężenie w surowicy, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, SHBG, stan stacjonarny, system transdermalny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aknenormin 10 mg 10 mg

Izotretynoina, podawana doustnie, wykazuje zmienną biodostępność, która jest dwukrotnie wyższa przy podaniu z posiłkiem w porównaniu do stanu na czczo. Lek charakteryzuje się bardzo wysokim, sięgającym 99,9%, wiązaniem z albuminami osocza oraz stosunkiem stężeń osocze/krew pełna wynoszącym 1,7. Stężenia izotretynoiny w naskórku są około dwukrotnie niższe niż w surowicy. Po podaniu doustnym w osoczu identyfikuje się trzy główne metabolity: 4-oksoizotretynoinę (metabolit główny), tretynoinę oraz 4-oksotretynoinę, z których 4-oksoizotretynoina wykazuje istotną aktywność biologiczną i terapeutyczną, osiągając stężenia 2,5-krotnie wyższe niż substancja macierzysta. Izomeryzacja izotretynoiny do tretynoiny obejmuje 20-30% dawki, a metabolizm odbywa się z udziałem wielu izoenzymów cytochromu P450 bez dominującego enzymu.
4-oksoizotretynoina, 4-oksotretynoina, biodostępność izotretynoiny, dystrybucja izotretynoiny, farmakokinetyka izotretynoiny, farmakokinetyka w grupach szczególnych, glukuronian, interkonwersja, izoenzym cytochromu P450, izotretynoina, klirens osoczowy, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas all-trans-retynowy, metabolizm izotretynoiny, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametr farmakokinetyczny, trądzik, tretynoina, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Przedawkowanie – Marelim 180 mg

Przedawkowanie kwasu mykofenolowego w postaci sodu mykofenolanu (lek Marelim) może prowadzić do hematologicznych działań niepożądanych, takich jak leukopenia, neutropenia, trombocytopenia oraz anemia, a także do posocznicy wynikającej z nadmiernej immunosupresji. Objawy te są bezpośrednio związane z mechanizmem działania leku jako immunosupresora. Warto podkreślić, że nie u wszystkich pacjentów z przedawkowaniem występują objawy toksyczności, jednak u osób z manifestacją działań niepożądanych konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów morfologii krwi oraz obserwacja pod kątem infekcji, zwłaszcza u pacjentów z istniejącą immunosupresją, np. po przeszczepach narządów.
anemia, cholestyramina, glukuronid kwasu mykofenolowego, hemodializa, immunosupresja, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas mykofenolowy, leczenie objawowe, lek immunosupresyjny, leukopenia, metabolit MPAG, morfologia krwi, neutropenia, nieprawidłowy skład krwi, posocznica, profil bezpieczeństwa leku, sekwestrant kwasów żółciowych, sodu mykofenolan, trombocytopenia, uogólniona reakcja zapalna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie hematologiczne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rutinoscorbin 25 mg + 100 mg

Produkt leczniczy Rutinoscorbin zawiera 25 mg rutozydu (w postaci rutozydu trójwodnego) oraz 100 mg kwasu askorbowego. Kwas askorbowy charakteryzuje się niemal całkowitą absorpcją (około 100%) przy dawkach do 200 mg, z maksymalnym stężeniem w surowicy osiąganym po 2-3 godzinach. Po wchłonięciu 25% kwasu askorbowego wiąże się z białkami osocza, a jego największe stężenia obserwuje się w leukocytach, płytkach krwi oraz tkankach takich jak nadnercza, wątroba i mózg. Kwas askorbowy wykazuje silne właściwości redukcyjne, tworząc odwracalny układ oksydoredukcyjny z jego metabolitami (kwas L-dehydroaskorbowy i L-monodehydroaskorbowy). Eliminacja zachodzi głównie przez nerki, z wydalaniem w formie sprzężonej lub niezmienionej po przekroczeniu progu nerkowego (1,4 mg% w osoczu). Dodatkowo, znaczne straty kwasu askorbowego mogą wystąpić przez pot, szczególnie podczas intensywnego wysiłku (do 2 mg/godzinę).
absorpcja kwasu askorbowego, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, białka osocza, biologiczny okres półtrwania, dystrybucja, farmakokinetyka, hepatocyty, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas askorbowy, kwas dehydroaskorbowy, kwas dihydroksyfenylooctowy, kwas monodehydroaskorbowy, kwas szczawiowy, metabolizm, nabłonek jelitowy, okres półtrwania, próg nerkowy, przewód pokarmowy, rutozyd trójwodny, stężenie w surowicy krwi, układ oksydoredukcyjny, wchłanianie, witamina C, wydalanie, wysiłek fizyczny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tulip Combo 10 mg + 40 mg

Produkt leczniczy Tulip Combo, zawierający ezetymib i atorwastatynę, wykazuje równoważność biologiczną z jednoczesnym podawaniem tych substancji w oddzielnych tabletkach, co potwierdza zachowanie profilu farmakokinetycznego. Ezetymib charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, z maksymalnym stężeniem (Cₘₐₓ) osiąganym w osoczu w ciągu 1-2 godzin dla glukuronianu i 4-12 godzin dla samego leku, a jego okres półtrwania wynosi około 22 godziny. Atorwastatyna osiąga Cₘₐₓ w 1-2 godziny, ma wysoką biodostępność (95-99%) z tabletek powlekanych, ale bezwzględna biodostępność wynosi około 12%, a okres półtrwania eliminacji około 14 godzin, z dłuższym okresem działania hamującego reduktazę HMG-CoA (20-30 godzin). Oba leki wykazują wysokie wiązanie z białkami osocza (>98% dla atorwastatyny i 99,7% dla ezetymibu). Metabolizm ezetymibu zachodzi głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym, a atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 do aktywnych metabolitów, które odpowiadają za około 70% aktywności farmakologicznej.
białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biodostępność ezetymibu, cholesterol LDL, cytochrom P450 3A4, dysfagia, efekt pierwszego przejścia, glukuronid fenolowy, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens żółciowy, krążenie jelitowo-wątrobowe, objętość dystrybucji, polimorfizm genu, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skala Childa-Pugha, transporter OATP1B1, transporter wątrobowy, uszkodzenie wątroby, wychwyt wątrobowy, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atozet 10 mg + 20 mg

Preparat Atozet zawiera ezetymib (10 mg) oraz atorwastatynę w dawkach 10–80 mg, wykazując farmakokinetyczną równoważność z podawaniem tych substancji oddzielnie. Ezetymib charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, wysokim wiązaniem z białkami osocza (99,7%) oraz metabolizmem głównie przez sprzęganie do glukuronianu, z okresem półtrwania około 22 godzin. Atorwastatyna osiąga maksymalne stężenia w osoczu w 1–2 godziny, ma dostępność biologiczną około 12%, a jej aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA wynosi około 30%, z okresem półtrwania eliminacji około 14 godzin, jednak działanie farmakologiczne utrzymuje się 20–30 godzin dzięki aktywnym metabolitom. Obie substancje wykazują wysoki stopień wiązania z białkami osocza (atorwastatyna ≥98%), a ich metabolizm i eliminacja różnią się, co wpływa na profil farmakokinetyczny preparatu.
atorwastatyna, beta-oksydacja, biodostępność substancji czynnych, cytochrom P450 3A4, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, ezetymib, glukuronian fenolowy, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitory reduktazy HMG-CoA, krążenie jelitowo-wątrobowe, LDL-C, metabolizm jelitowy, metabolizm oksydacyjny, OATP1B1, pochodne hydroksylowe, polimorfizm SLCO1B1, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, sitosterolemia, skala Childa-Pugha, sprzęganie z kwasem glukuronowym, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atozet 10 mg + 80 mg

Produkt leczniczy Atozet, zawierający ezetymib (10 mg) i atorwastatynę, wykazuje farmakokinetyczną równoważność z podawaniem tych substancji oddzielnie. Ezetymib jest szybko wchłaniany i metabolizowany do aktywnego glukuronianu fenolowego, osiągając Cₘₐₓ po 1-2 godzinach (glukuronid) oraz 4-12 godzinach (ezetymib). Jego biodostępność nie jest bezwzględnie określona z powodu nierozpuszczalności w roztworach wodnych, a posiłki nie wpływają na jego dostępność biologiczną. Atorwastatyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (Cₘₐₓ po 1-2 godzinach), wysoką biodostępnością z tabletek powlekanych (95-99%), lecz niską bezwzględną dostępnością biologiczną (~12%) z powodu efektu pierwszego przejścia. Oba leki silnie wiążą się z białkami osocza (ezetymib 99,7%, atorwastatyna ≥ 98%) i wykazują długie okresy półtrwania (ezetymib ~22 h, atorwastatyna 14 h, z efektem działania do 20-30 h). Metabolizm ezetymibu zachodzi głównie przez glukuronidację w jelicie i wątrobie, natomiast atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 do aktywnych metabolitów hydroksylowych, które odpowiadają za około 70% hamowania reduktazy HMG-CoA.
beta-oksydacja, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biodostępność atorwastatyny, cytochrom P450 3A4, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, glukuronid fenolowy, glukuronidacja, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens doustny, klirens żółciowy, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolizm wątrobowy, OATP1B1, OATP1B3, objętość dystrybucji, pochodna hydroksylowa, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa efluksowa, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, równoważność biologiczna, sitosterolemia, skala Childa-Pugha, skala Tannera, stężenie LDL-C, transporter wątrobowy, zaburzenie czynności wątroby