hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna
Hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna (HeFH) to genetyczna choroba metaboliczna charakteryzująca się znacznie podwyższonym stężeniem cholesterolu LDL we krwi od urodzenia. Spowodowana jest mutacją w jednym allelu genów odpowiedzialnych za metabolizm cholesterolu, najczęściej w genie kodującym receptor LDL (LDLR), rzadziej w genach APOB lub PCSK9.
U pacjentów z HeFH obserwuje się 2-3-krotnie wyższe stężenie cholesterolu LDL niż w populacji ogólnej, zwykle w zakresie 190-500 mg/dl (5-13 mmol/l). Choroba ta występuje z częstością około 1:200-1:250 w populacji ogólnej, co czyni ją jednym z najczęstszych zaburzeń genetycznych.
Klinicznie HeFH manifestuje się przedwczesną chorobą wieńcową (u mężczyzn zwykle przed 55. rokiem życia, u kobiet przed 60. rokiem życia), żółtakami ścięgien (najczęściej ścięgna Achillesa i ścięgien prostowników palców), rąbkiem rogówkowym oraz rodzinnym występowaniem hipercholesterolemii i chorób sercowo-naczyniowych.
Diagnostyka HeFH opiera się na kryteriach klinicznych (np. skala Dutch Lipid Clinic Network, Simon Broome czy Make Early Diagnosis to Prevent Early Death), badaniach biochemicznych oraz, w wybranych przypadkach, diagnostyce genetycznej. Leczenie wymaga intensywnej terapii hipolipemizującej, zwykle z zastosowaniem statyn o dużej sile działania, ezetymibu, a w przypadkach opornych – inhibitorów PCSK9 lub innych nowoczesnych terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zahron Combi 20 mg + 10 mg
Zahron Combi to preparat złożony zawierający rozuwastatynę i amlodypinę, dostępny w dawkach 10 mg + 5 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 5 mg oraz 20 mg + 10 mg. Farmakokinetyka rozuwastatyny charakteryzuje się maksymalnym stężeniem w osoczu po około 5 godzinach, biodostępnością około 20%, dużą objętością dystrybucji (~134 l) oraz wysokim wiązaniem z białkami osocza (~90%). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez CYP2C9, a eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90%) i w mniejszym stopniu z moczem (~5% niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 20 godzin, a klirens osoczowy około 50 l/h. Amlodypina osiąga Cmax po 6-12 godzinach, ma biodostępność 64-80%, objętość dystrybucji około 21 l/kg oraz silne wiązanie z białkami osocza (~97,5%). Metabolizm amlodypiny jest znaczny, wątrobowy, a eliminacja odbywa się głównie z moczem (10% niezmienionej substancji, 60% metabolitów). Okres półtrwania amlodypiny wynosi 35-50 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
amlodypina, biodostępność, cholesterol LDL, ciężkie zaburzenie czynności nerek, CYP2C19, CYP2C9, cytochrom P450, dysfagia, hemodializa, hepatocyt, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, klirens kreatyniny, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodna N-demetylowa, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Childa-Pugha, stężenie maksymalne, transporter OATP-C, wchłanianie, Zahron Combi, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Suvardio 40 mg
Lek Suvardio zawierający rozuwastatynę, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg oraz 40 mg, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w leczeniu zaburzeń lipidowych, w tym pierwotnej hipercholesterolemii typu IIa, heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej oraz mieszanej dyslipidemii typu IIb. Preparat jest wskazany u dorosłych, młodzieży i dzieci od 6 roku życia, jako uzupełnienie diety i niefarmakologicznych metod terapii. W ciężkich przypadkach rodzinnej homozygotycznej hipercholesterolemii Suvardio stosuje się jako element skojarzonego leczenia hipolipemizującego, często w połączeniu z innymi lekami lub metodami takimi jak afereza LDL. Ponadto, lek jest zalecany w prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z wysokim ryzykiem, w ramach kompleksowego podejścia do redukcji czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie, cukrzyca, otyłość czy palenie tytoniu.
afereza LDL, aminotransferaza, choroba wieńcowa, cukrzyca, dyslipidemia mieszana typu IIb, frakcja LDL, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia pierwotna typu IIa, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, prewencja sercowo-naczyniowa, profil lipidowy, rozuwastatyna, statyna, udar mózgu, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zaburzenie lipidowe, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Atorvastatin Medreg 20 mg
Atorvastatin Medreg to preparat zawierający atorwastatynę w postaci trójwodnej soli wapniowej, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg i 80 mg w formie tabletek powlekanych. Wskazania do stosowania obejmują hipercholesterolemię pierwotną (w tym heterozygotyczną hipercholesterolemię rodzinną) u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 10 roku życia, a także hiperlipidemię złożoną typów IIa i IIb według klasyfikacji Fredricksona. Lek jest stosowany, gdy dieta i metody niefarmakologiczne nie przynoszą wystarczającej poprawy parametrów lipidowych, takich jak cholesterol całkowity, LDL, apolipoproteina B oraz triglicerydy. Ponadto, Atorvastatin Medreg jest wskazany w leczeniu homozygotycznej rodzinnej hipercholesterolemii u dorosłych jako terapia uzupełniająca, np. w połączeniu z aferezą LDL, oraz w prewencji pierwotnej zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z wysokim ryzykiem.
afereza LDL, apolipoproteina B, atorwastatyna, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, dieta lecznicza, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperlipidemia złożona, laktoza, leczenie hipolipemizujące, leczenie niefarmakologiczne, prewencja sercowo-naczyniowa, triglicerydy, układ mięśniowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvasterol 40 mg
Symwastatyna (Simvasterol) jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA, stosowanym w terapii hiperlipidemii, dostępna w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg. Po podaniu doustnym lek jest dobrze wchłaniany, jednak z powodu efektu pierwszego przejścia w wątrobie do krążenia ogólnego trafia mniej niż 5% aktywnego beta-hydroksykwasu. Maksymalne stężenie osiągane jest po 1-2 godzinach, a farmakokinetyka nie ulega kumulacji przy wielokrotnym podaniu. Symwastatyna wykazuje wysokie (>95%) wiązanie z białkami osocza i jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Eliminacja zachodzi zarówno przez nerki (13% dawki w moczu), jak i przewód pokarmowy (60% w kale). Okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny.
apolipoproteina B, beta-hydroksykwas, białko OATP1B1, cholesterol HDL, cytochrom P450, działanie teratogenne, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP3A4, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, interakcje lekowe, kwas symwastatyny, lakton, laktoza jednowodna, LDL cholesterol, okres półtrwania, pompa lekowa BCRP, reduktaza HMG-CoA, symwastatyna, triglicerydy, VLDL, wychwyt wątrobowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sortis 20 20 mg
Sortis (atorwastatyna) w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg oraz 80 mg jest wskazany do leczenia zaburzeń lipidowych, w tym hipercholesterolemii pierwotnej, heterozygotycznej i homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej oraz hiperlipidemii złożonej (typy IIa i IIb wg Fredricksona). Lek stosuje się u dorosłych oraz u dzieci i młodzieży powyżej 10. roku życia, gdy modyfikacja stylu życia i dieta nie przynoszą oczekiwanej poprawy profilu lipidowego. Sortis obniża stężenia cholesterolu całkowitego, LDL, apolipoproteiny B oraz triglicerydów, co przekłada się na redukcję ryzyka miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych. W przypadku homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej lek jest stosowany jako terapia uzupełniająca do aferezy LDL lub jako alternatywa, gdy inne metody są niedostępne.
afereza cholesterolu, apolipoproteina B, atorwastatyna, blaszki miażdżycowe, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, ciśnienie tętnicze, dieta niskocholesterolowa, glikemia, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hiperlipidemia złożona, hipertriglicerydemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, lipidogram, miażdżyca, prewencja chorób sercowo-naczyniowych, prewencja zdarzeń sercowo-naczyniowych, sól wapniowa atorwastatyny, terapia uzupełniająca, tłuszcze nasycone, tłuszcze trans, triglicerydy, zaburzenia gospodarki lipidowej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sortis 20 20 mg
Atorwastatyna (Sortis) wymaga indywidualnego dostosowania dawki w oparciu o wyjściowe stężenie LDL-C, cel terapeutyczny oraz odpowiedź kliniczną pacjenta. Standardowa dawka początkowa wynosi 10 mg raz na dobę, z możliwością modyfikacji co 4 tygodnie, maksymalnie do 80 mg/dobę. W pierwotnej hipercholesterolemii i mieszanej hiperlipidemii dawka 10 mg/dobę jest zwykle wystarczająca, z efektem terapeutycznym widocznym po 2 tygodniach i maksymalnym po 4 tygodniach. W heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej dawka początkowa to również 10 mg/dobę, z docelową dawką 40 mg/dobę, którą można zwiększyć do 80 mg/dobę lub stosować terapię skojarzoną z lekami wiążącymi kwasy żółciowe. W homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej dawki wahają się od 10 do 80 mg/dobę, stosując atorwastatynę jako terapię wspomagającą inne metody, np. aferezę LDL-C. W profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych dawka początkowa to 10 mg/dobę, jednak w celu osiągnięcia docelowego LDL-C może być konieczne zwiększenie dawki.
afereza LDL, aktywna choroba wątroby, atorwastatyna, cholesterol LDL, cyklosporyna, dieta ubogocholesterolowa, elbaswir z grazoprewirem, farmakoterapia, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperlipidemia pediatryczna, leczenie hipolipemizujące, lek przeciwwirusowy, leki wiążące kwasy żółciowe, letermowir, mieszana hiperlipidemia, prewencja pierwotna, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, terapia hipolipemizująca, upośledzona czynność nerek, upośledzona czynność wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakażenie wirusem cytomegalii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ezoleta 10 mg
Ezetymib (Ezoleta 10 mg) stosowany w leczeniu hiperlipidemii wykazuje profil bezpieczeństwa z działaniami niepożądanymi o częstości porównywalnej do placebo, najczęściej łagodnymi i przemijającymi. W monoterapii i terapii skojarzonej ze statynami obserwowano działania niepożądane takie jak bóle głowy (często), ból brzucha i biegunka (często), bóle mięśni i stawów (często), zmęczenie (często), a także rzadziej miopatię/rabdomiolizę, zapalenie wątroby, nadwrażliwość, małopłytkowość i zaburzenia żołądkowo-jelitowe. W badaniach klinicznych, w tym IMPROVE-IT i SHARP, częstość miopatii wynosiła 0,2% w terapii skojarzonej, a rabdomioliza 0,1%, z podwyższeniem aktywności aminotransferaz (≥3x GGN) u 2,5% pacjentów. W populacji pediatrycznej obserwowano podwyższenie AlAT/AspAT u 1,1–3% pacjentów, bez przypadków miopatii. Wskaźnik cholecystektomii w terapii skojarzonej z fenofibratem wynosił 1,7%.
aminotransferazy, anafilaksja, biegunka, ból głowy, cholecystektomia, choroba refluksowa przełyku, choroba wieńcowa, duszność, działanie niepożądane ezetymibu, ezetymib w monoterapii, gamma-glutamylotransferaza, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia nierodzinna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hiperlipidemia, kamica żółciowa, kinaza kreatynowa, lek hipolipemizujący, małopłytkowość, mieszana hiperlipidemia, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, parestezja, przewlekła choroba nerek, rabdomioliza, terapia skojarzona, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Calipra 20 mg
Calipra zawierająca atorwastatynę w dawce 20 mg jest wskazana w leczeniu hipercholesterolemii pierwotnej u dorosłych oraz dzieci i młodzieży od 10 roku życia, w tym postaci rodzinnej heterozygotycznej, a także w hiperlipidemią złożoną typu IIa i IIb według klasyfikacji Fredericksona. Lek stosowany jest jako uzupełnienie diety redukcyjnej w celu obniżenia podwyższonych parametrów lipidowych, takich jak cholesterol całkowity (TC), cholesterol LDL (LDL-C), apolipoproteina B oraz triglicerydy. W przypadku homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej (HoFH) Calipra pełni rolę terapii pomocniczej wobec innych metod, np. aferezy LDL, lub jako alternatywa, gdy inne metody są niedostępne. Wskazaniem do terapii jest niewystarczająca skuteczność interwencji niefarmakologicznych w osiągnięciu docelowych wartości lipidów.
afereza LDL, apolipoproteina B, atorwastatyna, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, cukrzyca, dyslipidemia, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hiperlipidemia złożona, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, lek hipolipemizujący, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość, prewencja zdarzeń sercowo-naczyniowych, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, terapia skojarzona, triglicerydy, zaburzenia lipidowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rosucard 10 mg
Rozuwastatyna, będąca selektywnym i kompetycyjnym inhibitorem reduktazy HMG-CoA, wykazuje wielokierunkowe działanie hipolipemizujące, głównie poprzez zwiększenie ekspresji receptorów LDL w hepatocytach oraz hamowanie syntezy VLDL. W badaniach klinicznych u dorosłych z hipercholesterolemią typu IIa i IIb, stosowanie dawek od 5 mg do 40 mg skutkowało znaczącym obniżeniem LDL-C (do -63%), cholesterolu całkowitego (do -46%), triglicerydów (do -28%) oraz ApoB (do -54%), przy jednoczesnym wzroście HDL-C (do +14%) i ApoA-I. Efekt terapeutyczny pojawia się szybko, już po 1 tygodniu, z maksymalną odpowiedzią po 4 tygodniach. W badaniu JUPITER u pacjentów z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym rozuwastatyna 20 mg/dobę zmniejszyła LDL-C o 45% (p<0,001) oraz istotnie obniżyła ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych w podgrupach wysokiego ryzyka (ARR 8,8 i 5,1 na 1000 pacjento-lat), bez wpływu na całkowitą śmiertelność. W badaniu METEOR lek spowolnił progresję grubości kompleksu błony środkowej tętnicy szyjnej (CIMT) o -0,0145 mm/rok (p<0,0001), choć związek tego parametru z ryzykiem klinicznym pozostaje niepotwierdzony.
afereza, apolipoproteina A-I, apolipoproteina B, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, cholesterol nie-HDL, choroba wieńcowa serca, Europejskie Towarzystwo Arteriosklerozy, ezetymib, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hipertriglicerydemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, lipoproteina LDL, lipoproteina VLDL, miażdżyca subkliniczna, reduktaza HMG-CoA, skala Framingham, skala Tannera, triglicerydy, udar mózgu, współczynnik aterogenny, zawał serca, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Atorvagen 20 mg
Atorvagen (atorwastatyna) jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, z dawką początkową zwykle wynoszącą 10 mg raz na dobę. Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, uwzględniając wyjściowe stężenie LDL, cel terapeutyczny oraz odpowiedź pacjenta, z modyfikacjami co minimum 4 tygodnie. Maksymalna dawka wynosi 80 mg/dobę. Lek podaje się doustnie, niezależnie od posiłków, a efekt terapeutyczny pojawia się zwykle po 2 tygodniach, osiągając maksimum po około 4 tygodniach. W terapii hipercholesterolemii rodzinnej homozygotycznej dawki wahają się od 10 do 80 mg/dobę, stosując Atorvagen jako uzupełnienie innych metod, np. aferezy LDL. U pacjentów z niewydolnością nerek nie jest wymagana modyfikacja dawki, natomiast u osób z zaburzeniami czynności wątroby lek należy stosować ostrożnie, a u pacjentów z aktywną chorobą wątroby jest przeciwwskazany.
afereza LDL, aktywna choroba wątroby, atorwastatyna, cholesterol LDL, choroba sercowo-naczyniowa, dieta obniżająca cholesterol, elbaswir z grazoprewirem, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperlipidemia, hiperlipidemia złożona, LDL-C, lek przeciwwirusowy, lek wiążący kwasy żółciowe, letermowir, terapia hipolipemizująca, upośledzenie czynności nerek, upośledzenie czynności wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakażenie wirusem cytomegalii - Leksykon substancji czynnych
Atorwastatyna – Dawkowanie i sposób podawania
Atorwastatyna powinna być stosowana w połączeniu ze standardową dietą ubogocholesterolową, którą pacjent kontynuuje przez cały okres terapii. Dawkowanie rozpoczyna się zwykle od 10 mg raz na dobę, z możliwością modyfikacji co minimum 4 tygodnie, w zależności od wyjściowego stężenia LDL-C, celu terapeutycznego oraz odpowiedzi na leczenie. Maksymalna dawka wynosi 80 mg/dobę. W pierwotnej hipercholesterolemii i mieszanej hiperlipidemii dawka początkowa to 10 mg/dobę, z efektem terapeutycznym widocznym po 2 tygodniach i maksymalnym po 4 tygodniach. W heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej dawkę można zwiększać do 40 mg/dobę, a następnie do 80 mg/dobę lub 40 mg w skojarzeniu z lekami wiążącymi kwasy żółciowe. W homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej dawka wynosi 10–80 mg/dobę, stosowana jako terapia wspomagająca. U pacjentów z zaburzeniami nerek nie jest konieczne dostosowanie dawki, natomiast u chorych z zaburzeniami czynności wątroby należy stosować lek ostrożnie, a u osób z czynną chorobą wątroby jest przeciwwskazany. U dzieci powyżej 10 lat z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka początkowa to 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 80 mg/dobę, natomiast u dzieci poniżej 10 lat stosowanie atorwastatyny nie jest zalecane.
afereza LDL-C, atorwastatyna z amlodypiną, atorwastatyna z ezetymibem, atorwastatyna z peryndoprylem, cholesterol LDL, choroba sercowo-naczyniowa, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dieta ubogocholesterolowa, elbaswir z grazoprewirem, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperlipidemia mieszana, kapsułka twarda, lek wiążący kwasy żółciowe, letermowir, prewencja pierwotna, tabletka do rozgryzania i żucia, terapia hipolipemizująca, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie wirusem cytomegalii