Leki w grupie
„leki cytotoksyczne”
Leki cytotoksyczne (cytostatyki) to grupa preparatów farmakologicznych wywołujących śmierć komórek, stosowanych głównie w terapii nowotworów. Ich mechanizm działania polega na ingerowaniu w procesy podziału komórkowego, co skutkuje zahamowaniem proliferacji i rozrostu guza. Cytostatyki oddziałują najsilniej na komórki szybko dzielące się, co jest charakterystyczne dla tkanek nowotworowych.
W zależności od mechanizmu działania, leki cytotoksyczne dzielą się na kilka głównych podgrup: leki alkilujące (cyklofosfamid – Endoxan, ifosfamid – Holoxan), antymetabolity (metotreksat – Methotrexat, fluorouracyl – Fluorouracil), antybiotyki przeciwnowotworowe (doksorubicyna – Adriblastina, bleomycyna – Bleomedac), inhibitory topoizomerazy (etopozyd – Etoposid, irynotekan – Irinotecan), alkaloidy roślinne (winblastyna – Vinblastin, paklitaksel – Paclitaxel) oraz związki platyny (cisplatyna – Cisplatin, karboplatyna – Carboplatin).
Do najczęściej stosowanych leków cytotoksycznych należą: cyklofosfamid, doksorubicyna, paklitaksel, cisplatyna, metotreksat, fluorouracyl i gemcytabina. Stosowane są one w wielu schematach chemioterapii, zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym.
Największą zaletą stosowania leków cytotoksycznych jest ich wysoka skuteczność w niszczeniu komórek nowotworowych, co umożliwia redukcję masy guza, zahamowanie progresji choroby, a w niektórych przypadkach całkowitą remisję. Cytostatyki mogą być stosowane w leczeniu wielu typów nowotworów, zarówno litych, jak i hematologicznych. Dodatkowo mogą być podawane różnymi drogami (dożylnie, doustnie, dotętniczo) oraz łączone z innymi metodami leczenia, takimi jak radioterapia czy immunoterapia.
Istotnym problemem związanym ze stosowaniem leków cytotoksycznych są poważne działania niepożądane wynikające z ich nieselektywnego działania na komórki organizmu. Najczęstsze działania niepożądane obejmują: mielosupresję (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), nudności i wymioty, łysienie, uszkodzenie błon śluzowych, zaburzenia płodności, kardiotoksyczność, nefrotoksyczność oraz zwiększone ryzyko infekcji. Niektóre cytostatyki mogą również wykazywać działanie rakotwórcze i zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów.
Leki cytotoksyczne można podzielić na podgrupy w zależności od mechanizmu działania. Leki alkilujące tworzą wiązania krzyżowe w DNA, uniemożliwiając replikację; antymetabolity hamują syntezę kwasów nukleinowych; antybiotyki przeciwnowotworowe interkalują do DNA i hamują topoizomerazę II; inhibitory topoizomerazy blokują enzymy odpowiedzialne za rozplatanie nici DNA; alkaloidy roślinne hamują tworzenie wrzeciona podziałowego; związki platyny tworzą wiązania wewnątrz- i międzyniciowe w DNA, powodując błędy replikacji i transkrypcji.
Lista leków w tej grupie
-
Doxorubicinum Accord – Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji – 2 mg/ml
Produkt zawiera doksorubicynę chlorowodorek w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji. Jest stosowany w leczeniu różnorodnych nowotworów, takich jak rak piersi, drobnokomórkowy rak płuca, chłoniaki, białaczki oraz mięsaków. Preparat znajduje zastosowanie zarówno jako leczenie pierwotne, jak i w terapii neoadjuwantowej i adiuwantowej. Często jest podawany w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi.
Wskazania do stosowania- chłoniak nieziarniczy
- drobnokomórkowy rak płuca
- guz Wilmsa
- leczenie adjuwantowe kostniakomięsaka
- leczenie neoadjuwantowe kostniakomięsaka
- mięsak Ewinga
- nawrotowy rak trzonu macicy
- ostra białaczka limfatyczna
- ostra białaczka szpikowa
- rak anaplastyczny tarczycy
- rak pęcherza moczowego
- rak piersi
- zaawansowany mięsak tkanek miękkich
- zaawansowany nerwiak niedojrzały
- zaawansowany rak brodawczakowaty tarczycy
- zaawansowany rak jajnika
- zaawansowany rak pęcherzykowy tarczycy
- zaawansowany rak trzonu macicy
- zaawansowany szpiczak mnogi
- ziarnica złośliwa
Substancja czynnaKategoria leku -
Leukeran – Tabletki powlekane – 2 mg
Produkt leczniczy zawiera 2 mg chlorambucylu w jednej tabletce powlekanej oraz laktozę bezwodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w terapii choroby Hodgkina, niektórych postaci chłoniaków nieziarniczych, przewlekłej białaczki limfatycznej oraz makroglobulinemii Waldenströma. Lek przyjmuje się w celu zahamowania rozwoju tych nowotworów krwi i układu limfatycznego. Tabletki są brązowe, okrągłe i powlekane, co ułatwia ich przyjmowanie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Vinorelbine Zentiva – Kapsułki miękkie – 30 mg
Produkt leczniczy zawiera winorelbinę w formie winianu w dawkach 20 mg, 30 mg oraz 80 mg, a także sorbitol jako substancję pomocniczą. Postać leku to miękkie kapsułki wypełnione przezroczystym lub lekko żółtawym płynem. Stosuje się go u dorosłych w leczeniu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuc oraz raka piersi, zarówno jako monoterapię, jak i w skojarzeniu z innymi lekami. Lek może być również używany jako leczenie uzupełniające w niedrobnokomórkowym raku płuc wraz z chemioterapią opartą na platynie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Cabazitaxel Medical Valley – Koncentrat i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do infuzji – 60 mg
Produkt leczniczy zawiera substancję czynną kabazytaksel w formie koncentratu oraz rozpuszczalnika, który zawiera również etanol. Po rozcieńczeniu uzyskuje się roztwór do infuzji, stosowany u dorosłych pacjentów z opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego z przerzutami. Lek jest przeznaczony do stosowania w terapii po wcześniejszym leczeniu schematem chemioterapii zawierającym docetaksel. Preparat podaje się w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Myleran – Tabletki powlekane – 2 mg
Produkt leczniczy zawiera substancję czynną busulfan oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych oraz w terapii paliatywnej przewlekłej fazy białaczki szpikowej. Może wywoływać długotrwałą remisję czerwienicy prawdziwej, zwłaszcza u pacjentów z nadpłytkowością. Ponadto może być skuteczny w leczeniu nadpłytkowości samoistnej oraz mielofibrozy.
-
Cabazitaxel MSN – Koncentrat i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do infuzji – 60 mg
Jest to roztwór do infuzji zawierający kabazytaksel jako substancję czynną, występujący w postaci koncentratu i rozpuszczalnika. Produkt składa się z kabazytakselu oraz etanolu jako substancji pomocniczej. Lek stosowany jest u dorosłych pacjentów z przerzutowym, opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego, u których wcześniejsze leczenie chemioterapią zawierającą docetaksel nie przyniosło efektu. Preparat podaje się w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem w celu dalszego leczenia choroby.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Navelbine – Kapsułki miękkie – 20 mg
Produkt leczniczy zawiera winorelbinę winian w dawkach 20 mg lub 30 mg, a także substancje pomocnicze, takie jak etanol i sorbitol. Stosowany jest u dorosłych pacjentów w terapii zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca oraz zaawansowanego raka piersi. Lek może być podawany jako monoterapia lub w skojarzeniu z chemioterapią. Jest również wykorzystywany jako leczenie uzupełniające podczas terapii opartej na platynie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Topotecan medac – Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji – 1 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera topotekan w postaci chlorowodorku oraz substancję pomocniczą – sód. Jest dostępny jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o przezroczystym, żółtawym zabarwieniu. Stosuje się go głównie w leczeniu raka jajnika z przerzutami, nawrotowego drobnokomórkowego raka płuca oraz w terapii skojarzonej z cisplatyną u pacjentek z zaawansowanym rakiem szyjki macicy. Lek jest przeznaczony dla pacjentów, u których wcześniejsze metody chemioterapii okazały się nieskuteczne lub niemożliwe do zastosowania.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Fludara – Tabletki powlekane – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera 10 mg fosforanu fludarabiny oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie tabletek powlekanych. Stosuje się go w leczeniu początkowym oraz w przypadku progresji przewlekłej białaczki limfocytowej typu B-komórkowego. Lek ten jest także przeznaczony dla pacjentów, u których wcześniejsze leczenie alkilujące nie przyniosło poprawy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Epimedac 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań – Roztwór do wstrzykiwań – 2 mg/ml
Preparat zawiera epirubicynę chlorowodorek, będący substancją czynną w postaci roztworu do wstrzykiwań. Składnik ten występuje w różnych stężeniach, a w produkcie obecny jest również sód jako substancja pomocnicza. Lek stosowany jest przede wszystkim w leczeniu wielu nowotworów, w tym raka piersi, jajnika, żołądka oraz drobnokomórkowego raka płuca. Ponadto wykorzystuje się go do terapii oraz profilaktyki nawrotów raka pęcherza moczowego po zabiegach chirurgicznych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Alexan – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera 20 mg cytarabiny w 1 ml roztworu do wstrzykiwań oraz substancję pomocniczą, w tym sód. Stosuje się go w leczeniu różnych rodzajów białaczek, w tym ostrych białaczek szpikowych i limfoblastycznych, a także w terapii złośliwych chłoniaków nieziarniczych. Można go podawać zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi. Ponadto znajduje zastosowanie w leczeniu przypadków opornych na standardową terapię oraz w leczeniu nacieków białaczkowych w ośrodkowym układzie nerwowym.
Wskazania do stosowania- nacieki białaczkowe w ośrodkowym układzie nerwowym
- oporna na leczenie ostra białaczka limfoblastyczna
- oporna na leczenie ostra białaczka szpikowa
- oporny na leczenie chłoniak nieziarniczy
- ostra białaczka limfoblastyczna
- ostra białaczka szpikowa
- przełom blastyczny w przewlekłej białaczce szpikowej
- złośliwy chłoniak nieziarniczy
Substancja czynna -
Epirubicin Accord – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 2 mg/ml
Preparat zawiera jako substancję czynną epirubicynę chlorowodorku, dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Lek stosuje się w leczeniu różnych nowotworów, w tym raka piersi, żołądka, jajnika oraz drobnokomórkowego raka płuca. Ponadto, wykazuje korzystne działanie w leczeniu brodawczakowego raka pęcherza moczowego, raka in situ pęcherza oraz w profilaktyce nawrotów powierzchownego raka pęcherza moczowego. W składzie znajduje się również substancja pomocnicza, między innymi sód.
-
Idarubicin Accord – Roztwór do wstrzykiwań – 10 mg/10 ml
Produkt leczniczy zawiera idarubicynę chlorowodorku w postaci roztworu do wstrzykiwań. Jest to lek antymitotyczny i cytotoksyczny stosowany głównie w leczeniu ostrej białaczki szpikowej oraz ostrej białaczki limfoblastycznej. Preparat używany jest zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, w celu wywołania remisji choroby. Może być stosowany samodzielnie lub w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Alexan – Roztwór do infuzji – 50 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera cytarabinę, substancję stosowaną w postaci roztworu do infuzji, w dawkach od 50 mg/ml do 2000 mg na fiolkę. Lek jest wykorzystywany w terapii ostrych białaczek szpikowych i limfoblastycznych, a także złośliwych chłoniaków nieziarniczych. Może być stosowany zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z innymi chemioterapeutykami. Wskazany jest również do leczenia opornych form nowotworów oraz nacieków białaczkowych w ośrodkowym układzie nerwowym.
Wskazania do stosowania- nacieki białaczkowe w ośrodkowym układzie nerwowym
- oporna na leczenie ostra białaczka limfoblastyczna
- oporna na leczenie ostra białaczka szpikowa
- oporny na leczenie chłoniak nieziarniczy
- ostra białaczka limfoblastyczna
- ostra białaczka szpikowa
- przełom blastyczny w przewlekłej białaczce szpikowej
- złośliwy chłoniak nieziarniczy
Substancja czynna -
Lanvis – Tabletki – 40 mg
Produkt leczniczy zawiera 40 mg tioguaniny w jednej tabletce, a także 150 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci okrągłych, białych lub kremowych tabletek. Stosowany jest przede wszystkim w leczeniu ostrych białaczek, w tym ostrej białaczki szpikowej oraz ostrej białaczki limfoblastycznej. Może być częścią terapii przeciwnowotworowej mającej na celu kontrolę i leczenie tych chorób hematologicznych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Thiotepa Fresenius Kabi – Proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji – 15 mg
Produkt leczniczy zawiera tiotepę w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Po rekonstytucji roztwór zawiera 10 mg tiotepy w każdym mililitrze. Stosuje się go w leczeniu skojarzonym z innymi lekami chemioterapeutycznymi oraz napromienianiem, jako przygotowanie do przeszczepu komórek macierzystych układu krwiotwórczego u pacjentów w różnym wieku. Wskazany jest również w terapii guzów litych z zastosowaniem wysokodawkowej chemioterapii poprzedzającej przeszczep.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Alkeran – Tabletki powlekane – 2 mg
Produkt leczniczy zawiera melphalanum, substancję czynną stosowaną w postaci tabletek powlekanych. Preparat jest stosowany w terapii szpiczaka mnogiego, nowotworu złośliwego szpiku kostnego. Tabletki mają postać białych, dwuwypukłych tabletek, co ułatwia ich przyjmowanie. Lek pomaga zahamować rozwój nieprawidłowych komórek nowotworowych, wspierając leczenie choroby.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Uvadex 20 mikrogramów/ml roztwór do frakcjonowania krwi – Roztwór do modyfikowania frakcji krwi – 20 mcg/ml
Produkt leczniczy zawiera metoksalen w stężeniu 20 mikrogramów na ml roztworu oraz 5% etanolu jako substancję pomocniczą. Jest to przezroczysty, bezbarwny lub jasnożółty roztwór stosowany do modyfikowania frakcji krwi. Preparat używany jest w terapii objawów skórnych zaawansowanego T-komórkowego chłoniaka skóry u pacjentów, którzy nie reagują na inne metody leczenia. Stosuje się go w połączeniu z aparatem do fotoferezy w celu łagodzenia zmian skórnych i erytrodermii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Cabazitaxel G.L. – Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji – 20 mg/ml
Produkt ten zawiera 20 mg kabazytakselu w każdym mililitrze koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji, a także znaczącą ilość etanolu jako substancji pomocniczej. Jest to jałowy, oleisty koncentrat o żółto-brązowej barwie, przeznaczony do infuzji dożylnej. Stosowany jest u dorosłych pacjentów z opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego z przerzutami, którzy byli wcześniej leczeni chemioterapią zawierającą docetaksel. Leczenie odbywa się w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Topotecanum Accord – Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji – 1 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera topotekan w postaci chlorowodorku jako substancję czynną w stężeniu 1 mg/ml. Jest dostępny jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Stosowany jest w leczeniu zaawansowanych nowotworów, takich jak rak jajnika z przerzutami, nawracający rak drobnokomórkowy płuca oraz rak szyjki macicy, szczególnie w przypadkach nieodpowiednich dla chemioterapii pierwszego rzutu lub po radioterapii. Terapia może być podawana zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z cisplatyną.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Cabazitaxel Fresenius Kabi – Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji – 20 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera kabazytaksel w stężeniu 20 mg/ml jako substancję czynną oraz etanol bezwodny jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji. Stosuje się go u dorosłych pacjentów z opornym na kastrację przerzutowym rakiem gruczołu krokowego, którzy byli wcześniej leczeni chemioterapią z użyciem docetakselu. Lek podaje się w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Idarubicin Accord – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/20 ml
Produkt leczniczy zawiera idarubicynę chlorowodorek, substancję o działaniu antymitotycznym i cytotoksycznym. Jest dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniach 5 mg, 10 mg oraz 20 mg w fiolkach. Stosowany jest w leczeniu ostrej białaczki szpikowej oraz ostrej białaczki limfoblastycznej, zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Lek jest wykorzystywany w celu wywołania remisji oraz w terapii nawrotów tych chorób, często w połączeniu z innymi lekami cytotoksycznymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Idarubicin Accord – Roztwór do wstrzykiwań – 5 mg/5 ml
Produkt leczniczy zawiera idarubicynę chlorowodorku w postaci roztworu do wstrzykiwań, dostępny w różnych dawkach. Stosowany jest jako lek antymitotyczny i cytotoksyczny w terapii ostrej białaczki szpikowej oraz ostrej białaczki limfoblastycznej, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Może być używany jako pierwszy wybór lub lek drugiego wyboru w nawrotowych przypadkach tych schorzeń. Często jest podawany w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi w ramach chemioterapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Trabectedin EVER PHARMA – Proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji – 0,25 mg
Produkt leczniczy zawiera trabektedynę w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Stosuje się go u dorosłych pacjentów z zaawansowanym mięsakiem tkanek miękkich po niepowodzeniu leczenia antracyklinami i ifosfamidem lub gdy takie leczenie nie jest możliwe. Wskazany jest również w skojarzeniu z pegylowaną liposomalną doksorubicyną w leczeniu wznowy raka jajnika wrażliwego na związki platyny. Preparat jest wykorzystywany głównie w terapii tłuszczakomięsaków i mięsaków gładkokomórkowych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku