Leki w grupie
„leki stosowane w fotoferezie”
Fotofereza (fotochemioterapia pozaustrojowa, ECP) to metoda leczenia łącząca leukaferezę z naświetlaniem komórek krwi promieniowaniem UVA w obecności fotouczulacza. Leki stosowane w fotoferezie mają za zadanie zwiększyć wrażliwość komórek na promieniowanie, prowadząc do ich apoptozy i modulacji odpowiedzi immunologicznej.
Głównym lekiem stosowanym w fotoferezie jest metoksalen (8-metoksypsoralen, 8-MOP), należący do grupy psoralenów. Po ekspozycji na światło UVA, metoksalen tworzy wiązania krzyżowe z DNA komórek, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA i podziałów komórkowych. Preparaty zawierające metoksalen dostępne w Polsce to m.in. Oxsoralen (tabletki) oraz Uvadex (roztwór stosowany bezpośrednio do naświetlanych komórek).
Do innych substancji wykorzystywanych w fotoferezie należą: amotosalen (Intercept) oraz ryboflawiną (witamina B2, Mirasol), stosowane głównie w procedurach inaktywacji patogenów w preparatach krwiopochodnych, wykorzystujących podobne mechanizmy działania jak fotofereza.
Główną zaletą stosowania leków w fotoferezie jest selektywne działanie na komórki poddane procedurze, przy minimalnym wpływie ogólnoustrojowym. Metoda jest dobrze tolerowana i pozwala na efektywne leczenie chorób z autoagresji oraz powikłań po przeszczepieniach, takich jak reakcja przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD), przy jednoczesnym zachowaniu funkcji immunologicznych organizmu.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków w fotoferezie obejmują przede wszystkim możliwe reakcje nadwrażliwości na psoraleny. Dodatkowo, metoksalen może powodować nudności, wymioty oraz wzrost wrażliwości skóry na światło, prowadząc do ryzyka oparzeń słonecznych po ekspozycji na promieniowanie UV. Rzadko obserwuje się poważne działania niepożądane, co czyni fotoferezę metodą stosunkowo bezpieczną.
Leki stosowane w fotoferezie można podzielić na dwie główne grupy: psoraleny podawane doustnie przed zabiegiem (np. metoksalen w formie doustnej – Oxsoralen) oraz fotouczulacze dodawane bezpośrednio do preparatu komórkowego podczas procedury (np. metoksalen w płynie – Uvadex). Ta druga metoda jest obecnie preferowana ze względu na mniejsze ryzyko działań ogólnoustrojowych.
Lista leków w tej grupie
-
Uvadex 20 mikrogramów/ml roztwór do frakcjonowania krwi – Roztwór do modyfikowania frakcji krwi – 20 mcg/ml
Produkt leczniczy zawiera metoksalen w stężeniu 20 mikrogramów na ml roztworu oraz 5% etanolu jako substancję pomocniczą. Jest to przezroczysty, bezbarwny lub jasnożółty roztwór stosowany do modyfikowania frakcji krwi. Preparat używany jest w terapii objawów skórnych zaawansowanego T-komórkowego chłoniaka skóry u pacjentów, którzy nie reagują na inne metody leczenia. Stosuje się go w połączeniu z aparatem do fotoferezy w celu łagodzenia zmian skórnych i erytrodermii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna