ostra białaczka limfatyczna
Wskazanie

Ostra białaczka limfatyczna (ALL) to nowotwór złośliwy układu krwiotwórczego, charakteryzujący się niekontrolowanym namnażaniem się niedojrzałych limfocytów (limfoblastów) w szpiku kostnym, krwi obwodowej i innych narządach. ALL występuje najczęściej u dzieci między 2. a 5. rokiem życia, stanowiąc około 80% wszystkich białaczek dziecięcych, jednak może pojawić się również u dorosłych, szczególnie po 65. roku życia.

Objawy ALL wynikają głównie z zajęcia szpiku kostnego i obejmują: niedokrwistość (bladość, zmęczenie, duszność), małopłytkowość (skaza krwotoczna, krwawienia), neutropenię (nawracające infekcje, gorączka). Często występują również powiększenie węzłów chłonnych, śledziony i wątroby, bóle kostne oraz objawy zajęcia ośrodkowego układu nerwowego.

Leczenie ALL opiera się na intensywnej chemioterapii wielolekowej, podzielonej na fazy: indukcji remisji, konsolidacji i podtrzymania. W Polsce stosuje się najczęściej protokoły terapeutyczne zawierające takie leki jak: Wincristine (Vincristin), Daunorubicyna (Cerubidine), L-asparaginaza (Oncaspar), Metotreksat (Methotrexat), Cyklofosfamid (Endoxan), Cytarabina (Alexan, Cytosar), Merkaptopuryna (Mercaptopurinum VIS), Deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason) czy Prednizon (Encorton).

W przypadku wysokiego ryzyka nawrotu lub nawrotu choroby stosuje się przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych. W leczeniu ALL z obecnością chromosomu Philadelphia wykorzystuje się inhibitory kinazy tyrozynowej, takie jak Imatynib (Glivec) czy Dasatynib (Sprycel). W terapii opornej/nawrotowej ALL stosuje się również przeciwciała monoklonalne jak Blinatumomab (Blincyto) czy Inotuzumab ozogamycyny (Besponsa).

Największe trudności w leczeniu ALL obejmują oporność na chemioterapię, szczególnie u dorosłych, nawroty choroby, które występują u 15-20% dzieci i około 50% dorosłych, oraz toksyczność terapii. Poważnym wyzwaniem jest leczenie powikłań infekcyjnych związanych z głęboką neutropenią, oraz powikłań narządowych wywołanych intensywną chemioterapią. U pacjentów z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego konieczne jest stosowanie dokanałowej chemioterapii i napromieniania OUN, co zwiększa ryzyko neurotoksyczności. Istotnym problemem pozostaje również leczenie starszych pacjentów, którzy często nie kwalifikują się do intensywnych schematów terapeutycznych ze względu na choroby współistniejące.