rak anaplastyczny tarczycy
Wskazanie

Rak anaplastyczny tarczycy (ATC) to rzadki, lecz wysoce agresywny nowotwór złośliwy gruczołu tarczowego. Stanowi on około 1-2% wszystkich nowotworów tarczycy, ale odpowiada za około 14-39% zgonów z powodu raka tarczycy. Charakteryzuje się szybkim wzrostem, wczesnym tworzeniem przerzutów i wysoką opornością na leczenie. Występuje głównie u osób starszych, po 60. roku życia, z nieznaczną przewagą u kobiet.

Diagnoza raka anaplastycznego tarczycy opiera się na badaniu klinicznym, obrazowaniu (USG, TK, MRI) oraz biopsji. Charakterystycznymi objawami są szybko powiększająca się masa w okolicy szyi, dysfagia, duszność, chrypka oraz ból. W momencie rozpoznania u około 40% pacjentów występują już przerzuty odległe, najczęściej do płuc, kości i mózgu.

Leczenie raka anaplastycznego tarczycy wymaga podejścia multidyscyplinarnego. W Polsce stosuje się różne metody terapeutyczne, w tym leczenie chirurgiczne (gdy możliwa jest resekcja R0/R1), radioterapię i chemioterapię. Wśród leków stosowanych w Polsce wymienić można doksorubicynę (Adriblastina, Doxorubicin-Ebewe), paklitaksel (Paclitaxel Kabi, Sindaxel), docetaksel (Docetaxel-Ebewe, Docetaxel Accord) oraz nowe terapie celowane jak dabrafenib (Tafinlar) i trametynib (Mekinist) u pacjentów z mutacją BRAF V600E.

Największym wyzwaniem w leczeniu raka anaplastycznego tarczycy jest jego niezwykła agresywność i oporność na standardowe metody terapeutyczne. Mediana przeżycia od momentu diagnozy wynosi zaledwie 3-5 miesięcy, a wskaźnik przeżycia jednorocznego nie przekracza 20%. Trudności terapeutyczne wynikają również z szybkiej inwazji lokalnej, która często uniemożliwia radykalne leczenie chirurgiczne, oraz wczesnego występowania przerzutów odległych. Dodatkowo, pacjenci z ATC to często osoby starsze, z wieloma chorobami współistniejącymi, co ogranicza możliwości intensywnego leczenia.

Aktualne badania kliniczne skupiają się na immunoterapii (pembrolizumab, niwolumab) oraz terapiach celowanych w specyficzne mutacje genetyczne. Kluczowe jest szybkie skierowanie pacjenta do ośrodka referencyjnego z doświadczeniem w leczeniu tego rzadkiego nowotworu oraz włączenie go do multidyscyplinarnego programu terapeutycznego.