Leki w grupie
„taksany”

Taksany to grupa cytotoksycznych leków przeciwnowotworowych pochodzenia naturalnego lub półsyntetycznego, które działają poprzez hamowanie podziału komórek. Główny mechanizm działania taksanów polega na stabilizacji mikrotubul, co uniemożliwia prawidłowe formowanie wrzeciona podziałowego podczas mitozy, prowadząc do zahamowania cyklu komórkowego i apoptozy komórek nowotworowych.

Do najważniejszych taksanów zaliczamy: paklitaksel (Taxol, Sindaxel, Paclitaxel Kabi, Paclitaxel-Ebewe) i docetaksel (Taxotere, Docetaxel Accord, Docetaxel Teva). Kolejną generację stanowi kabazytaksel (Jevtana), stosowany głównie w opornym na kastrację raku gruczołu krokowego. Nowszym przedstawicielem tej grupy jest nab-paklitaksel (Abraxane) – paklitaksel związany z albuminą, co poprawia jego rozpuszczalność i dystrybucję w organizmie.

Taksany stosowane są w leczeniu wielu typów nowotworów, w tym raka piersi, jajnika, płuca, prostaty i głowy/szyi. Wykazują skuteczność zarówno w monoterapii, jak i w schematach wielolekowych. Ich największą zaletą jest wysoka aktywność przeciwnowotworowa, również w przypadkach opornych na inne cytostatyki, co czyni je istotnym elementem współczesnych schematów chemioterapii.

Stosowanie taksanów wiąże się jednak z ryzykiem poważnych działań niepożądanych. Najczęstsze to: mielosupresja (szczególnie neutropenia), neuropatia obwodowa, reakcje nadwrażliwości, osłabienie, biegunka oraz łysienie. Docetaksel częściej powoduje obrzęki i retencję płynów, podczas gdy paklitaksel ma silniejsze działanie neurotoksyczne. Kabazytaksel charakteryzuje się większym ryzykiem neutropenii i powikłań żołądkowo-jelitowych.

Ze względu na mechanizm działania i profil toksyczności, taksany można podzielić na: taksany pierwszej generacji (paklitaksel, docetaksel), które są powszechnie stosowane w praktyce klinicznej; taksany drugiej generacji (kabazytaksel) o odmiennym profilu oporności krzyżowej; oraz taksany w formulacjach specjalnych (nab-paklitaksel), które dzięki modyfikacjom mają zmniejszoną toksyczność lub zwiększoną skuteczność.

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl