test mikrojądrowy
Test mikrojądrowy (MN test) to ważne badanie cytogenetyczne stosowane do oceny uszkodzeń DNA i niestabilności chromosomowej. Polega na identyfikacji małych dodatkowych jąder (mikrojąder) powstających w komórkach podczas podziału komórkowego, gdy fragmenty chromosomów lub całe chromosomy nie zostają włączone do głównych jąder potomnych.
W praktyce klinicznej test mikrojądrowy wykorzystuje się jako biomarker narażenia na czynniki genotoksyczne oraz do oceny ryzyka rozwoju chorób nowotworowych. Badanie to przeprowadza się najczęściej na limfocytach krwi obwodowej lub komórkach nabłonka jamy ustnej, co umożliwia nieinwazyjne pobranie materiału do analizy.
Zwiększona częstość występowania mikrojąder w komórkach może wskazywać na ekspozycję na mutageny, predyspozycję genetyczną do chorób nowotworowych lub efekty uboczne radioterapii i chemioterapii. Test mikrojądrowy znajduje również zastosowanie w badaniach toksykologicznych oraz monitorowaniu narażenia zawodowego na czynniki genotoksyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Viatris 50 mg
Dazatynib wykazuje toksyczność przede wszystkim w układzie pokarmowym, krwiotwórczym i limfatycznym, co potwierdzają badania przedkliniczne na szczurach, małpach, myszach i królikach. W układzie pokarmowym jelito było głównym organem docelowym, a zmiany miały charakter odwracalny po zakończeniu terapii. W hematologicznym aspekcie obserwowano zmiany parametrów czerwonokrwinkowych i szpiku kostnego, również odwracalne, z większym nasileniem u szczurów. Toksyczność limfatyczna objawiała się zmniejszeniem liczby limfocytów i masy narządów limfatycznych, co również ustępowało po leczeniu. U małp stwierdzono mineralizację śródmiąższową nerek bez poważnych efektów nefrotoksycznych. Dazatynib wpływa na układ krzepnięcia poprzez hamowanie agregacji płytek i wydłużenie czasu krwawienia, jednak bez wywoływania spontanicznych krwotoków. Badania elektrofizjologiczne wykazały brak wpływu na odstęp QT in vivo, pomimo działania na kanał potasowy hERG in vitro.
agregacja płytek krwi, brodawczak, czas krwawienia, dazatynib, efekt klastogenny, elektrokardiogram, fototoksyczność, grasica, gruczolak prostaty, immunosupresja, kanał potasowy hERG, mineralizacja śródmiąższowa nerek, odstęp QT, organogeneza, płodność, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór serca, rozwój embrionalno-płodowy, śledziona, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność limfatyczna, toksyczność pierwotna, toksyczność układu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ moczowy, węzeł chłonny, włókna Purkinjego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Myfortic 360 mg
Przedkliniczne badania mykofenolanu sodu (substancji czynnej Myfortic) wykazały, że głównym narządem docelowym toksyczności po podaniu wielokrotnym są układ krwiotwórczy i limfatyczny, z objawami takimi jak regeneratywna niedokrwistość aplastyczna, zmniejszenie liczby erytroblastów i normoblastów oraz powiększenie śledziony. Toksyczność obserwowano przy ekspozycjach równych lub mniejszych niż te u pacjentów przy dawce 1,44 g/dobę. U psów stwierdzono objawy ze strony układu pokarmowego przy podobnych poziomach ekspozycji. Wyniki badań genotoksyczności wskazują na potencjał wywoływania aberracji chromosomowych, co może być związane z mechanizmem hamowania syntezy nukleotydów, jednak inne testy in vitro nie potwierdziły jednoznacznie genotoksyczności. Badania rakotwórczości nie wykazały działania kancerogennego przy ekspozycjach do 0,6–5-krotności klinicznych (1,44 g/dobę).
aberracja chromosomowa, anoftalmia, ekspozycja na lek, embriotoksyczność, erytroblast polichromatyczny, fototoksyczność, genotoksyczność, hematopoeza pozaszpikowa, kwas mykofenolowy, mielogram, mykofenolan sodu, niedokrwistość aplastyczna, przepuklina pępkowa, rakotwórczość, splenomegalia, teratogenność, test mikrojądrowy, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ertapenem AptaPharma 1 g
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa ertapenemu obejmowała standardowe badania farmakologiczne bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz toksyczności reprodukcyjnej. Badania farmakologiczne nie wykazały istotnych działań niepożądanych na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy ani ośrodkowy układ nerwowy. W testach toksyczności wielokrotnego podania na modelach zwierzęcych zaobserwowano jedynie zmniejszenie liczby granulocytów obojętnochłonnych u szczurów przy dużych dawkach, co jednak nie zostało uznane za klinicznie istotne. Testy genotoksyczności, w tym prawdopodobnie test Amesa, test aberracji chromosomowych oraz test mikrojądrowy, nie wykazały potencjału mutagennego ani kancerogennego ertapenemu. Badania toksyczności reprodukcyjnej nie wskazały na negatywny wpływ na płodność, rozwój zarodkowo-płodowy ani rozwój okołoporodowy i pourodzeniowy potomstwa.
aberracja chromosomowa, antybiotyk, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie kliniczne, badanie toksyczności, ertapenem, genotoksyczność, granulocyt obojętnochłonny, infekcja bakteryjna, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał rakotwórczy, rozwój zarodkowo-płodowy, test Amesa, test genotoksyczności, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Meaxin 400 mg
Imatynib wykazuje toksyczność wielonarządową potwierdzoną w badaniach przedklinicznych na szczurach, psach, małpach i królikach. Najważniejsze narządy docelowe to układ krwiotwórczy (zmiany hematologiczne łagodne do umiarkowanych), wątroba (zwiększona aktywność aminotransferaz, zmniejszenie stężeń cholesterolu, triglicerydów, białka całkowitego i albumin; u psów ciężkie uszkodzenia wątroby), nerki (ogniskowa mineralizacja i nefroza cewek nerkowych u małp przy dawce NOAEL 15 mg/kg), oraz układ rozrodczy samców (zmniejszenie masy jąder i najądrzy, obniżenie ruchliwości plemników przy dawce ≥20 mg/kg). Imatynib wykazuje działanie teratogenne u szczurów przy dawkach ≥100 mg/kg, objawiające się m.in. brakiem kości czaszki i przepukliną mózgową, natomiast dawka NOEL dla teratogenności wynosi 30 mg/kg. W badaniach genotoksyczności imatynib był negatywny w większości testów in vitro i in vivo, z wyjątkiem działania klastogennego w komórkach jajnika chomika chińskiego. Ponadto, dwa z 27 produktów pośrednich procesu produkcji wykazały mutagenność w teście Amesa i na komórkach chłoniaka mysiego.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza, azot mocznikowy, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, brodawczak gruczołu, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak nerki, gruczolakorak jelita cienkiego, guz złośliwy, hiperplazja przewodów żółciowych, kardiomiopatia, martwica komórek wątrobowych, nefroza cewek nerkowych, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, organogeneza, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka przejściowego, rozstrzeń jam serca, rozwój przed-pourodzeniowy, spermatogeneza, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność wielokrotna, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, utrata płodu, wpływ na płodność, zakażenie oportunistyczne, zmiana hematologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Clindamycin hameln 150 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa klindamycyny, w formie roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 150 mg/ml, wykazały brak potencjału genotoksycznego, potwierdzone negatywnymi wynikami testu mikrojądrowego u szczurów oraz testu Amesa. Badania reprodukcyjne na modelach zwierzęcych (szczury i króliki) wykazały, że klindamycyna nie wywołuje toksyczności rozwojowej ani nie wpływa negatywnie na płodność przy dawkach nietoksycznych dla organizmu matczynego. Toksyczność obserwowano jedynie przy dawkach wywołujących toksyczność matczyną, co wskazuje na brak specyficznego działania teratogennego substancji.
działanie rakotwórcze, fosforan klindamycyny, genotoksyczność, infuzja, karcynogeneza, klindamycyna, mutacja powrotna, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, roztwór do wstrzykiwań, rozwój płodu, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, uszkodzenie płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aflegan 7,5 mg/ml
Badania przedkliniczne ambroksolu chlorowodorku w roztworze do wstrzykiwań Aflegan (7,5 mg/ml) wykazały niski wskaźnik toksyczności ostrej oraz brak istotnych działań niepożądanych przy wielokrotnym podaniu doustnym w dawkach do 150 mg/kg mc./dobę u myszy, 50 mg/kg mc./dobę u szczurów, 40 mg/kg mc./dobę u królików oraz 10 mg/kg mc./dobę u psów. Podawanie dożylne w dawkach do 64 mg/kg mc./dobę u szczurów i do 120 mg/kg mc./dobę u psów przez 4 tygodnie nie wywołało ciężkich działań toksycznych ani zmian histopatologicznych. Badania reprodukcyjne nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności przy dawkach do 3000 mg/kg mc./dobę u szczurów i 200 mg/kg mc./dobę u królików, a dawki do 500 mg/kg mc./dobę nie zaburzały płodności. NOAEL dla rozwoju około- i pourodzeniowego u szczurów ustalono na poziomie 50 mg/kg mc./dobę, natomiast dawka 500 mg/kg mc./dobę wywołała nieznaczną toksyczność manifestującą się opóźnionym przyrostem masy ciała i zmniejszoną liczebnością miotu.
aberracja chromosomów, ambroksol chlorowodorek, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, in vitro, in vivo, infuzja dożylna, narząd docelowy, NOAEL, podanie doustne, potencjał genotoksyczny, rozwój okołourodzeniowy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aricept 5 mg
Donepezyl, substancja czynna preparatu Aricept, przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające jego bezpieczeństwo, obejmujące toksyczność, mutagenność, klastogenność, genotoksyczność, kancerogenność oraz wpływ na reprodukcję i rozwój. W badaniach na zwierzętach wykazano, że działania niepożądane donepezylu są minimalne i związane głównie z jego farmakologicznym mechanizmem pobudzania układu cholinergicznego. Testy mutagenne in vitro i in vivo nie wykazały mutagenności, a działania klastogenne obserwowano jedynie przy stężeniach ponad 3000-krotnie wyższych niż terapeutyczne (osiągane w osoczu pacjentów), co wskazuje na znikome ryzyko przy standardowej terapii. Test mikrojądrowy in vivo na myszach potwierdził brak genotoksyczności i klastogenności w warunkach fizjologicznych.
Aricept, chlorowodorek donepezylu, donepezyl, działanie klastogenne, działanie onkogenne, działanie teratogenne, inhibitor cholinesterazy, kancerogenność, mutacja genowa, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa, stężenie w osoczu, test in vitro, test in vivo, test mikrojądrowy, toksyczność komórkowa, układ cholinergiczny, wada rozwojowa - Leksykon substancji czynnych
Benserazyd – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Benserazyd, stosowany w połączeniu z lewodopą w leczeniu choroby Parkinsona (preparaty Xevoben, Xevoben XR), wykazuje w badaniach przedklinicznych toksyczność zależną od dawki. U szczurów podawanie kombinacji doustnie powodowało zmiany szkieletowe związane z niezarośnięciem chrząstek nasadowych, obserwowane wyłącznie u zwierząt w fazie wzrostu. U psów duże dawki lewodopy z benserazydem indukowały hepatotoksyczność (wzrost aktywności enzymów wątrobowych, stłuszczenie wątroby, wydłużenie czasu protrombinowego) oraz zmniejszenie ilości tkanek krwiotwórczych w szpiku kostnym. Test Amesa nie wykazał mutagenności obu substancji, jednak brak jest rozszerzonych badań genotoksyczności i standardowych badań rakotwórczości, co stanowi istotną lukę w ocenie długoterminowego bezpieczeństwa stosowania benserazydu.
aberracja chromosomowa, badanie rakotwórczości, benserazyd, choroba Parkinsona, chrząstka nasadowa, czas protrombinowy, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, enzym wątrobowy, genotoksyczność, hepatotoksyczność, lewodopa, mutacja genetyczna, organogeneza, stłuszczenie wątroby, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, tkanka krwiotwórcza, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, układ krwiotwórczy, uszkodzenie DNA, zgon wewnątrzmaciczny, zwyrodnienie kości - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fungizone 50 mg
Amfoterycyna B, dostępna w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji (Fungizone, 50 mg), jest stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń grzybiczych. Jednakże, dane przedkliniczne dotyczące jej bezpieczeństwa są ograniczone, gdyż nie przeprowadzono standardowych badań oceniających potencjał rakotwórczy, mutagenny ani wpływ na reprodukcję. Brak jest długoterminowych badań na modelach zwierzęcych dotyczących karcynogenności, a także testów genotoksyczności takich jak test Amesa, test aberracji chromosomowych czy test mikrojądrowy. Ponadto, nie wykonano badań oceniających wpływ amfoterycyny B na płodność samców i samic zwierząt doświadczalnych, co uniemożliwia pełną ocenę ryzyka toksycznego wpływu na funkcje rozrodcze.