zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna

Zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna (PK/PD) opisuje relację między dawkowaniem leku, jego stężeniem w organizmie a efektem terapeutycznym. Jest to kluczowe pojęcie w farmakologii klinicznej, łączące farmakokinetykę (procesy absorpcji, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji leku) z farmakodynamiką (mechanizmy działania leku i odpowiedź organizmu).

Modelowanie PK/PD pozwala określić optymalny schemat dawkowania dla uzyskania pożądanego efektu terapeutycznego przy minimalizacji działań niepożądanych. W praktyce klinicznej wykorzystuje się parametry takie jak AUC (pole pod krzywą stężenia leku w czasie), Cmax (maksymalne stężenie leku), T>MIC (czas, w którym stężenie leku przekracza minimalne stężenie hamujące dla patogenu) oraz EC50 (stężenie leku wywołujące 50% maksymalnego efektu).

Nowoczesne podejście do terapii wykorzystuje zależności PK/PD do indywidualizacji leczenia, szczególnie istotnej w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby, u dzieci, osób starszych oraz w przypadku interakcji lekowych. Zależności te są również podstawą do wyznaczania punktów odcięcia wrażliwości drobnoustrojów na antybiotyki.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dilatrend 12,5 mg

Karwedylol, substancja czynna preparatu Dilatrend, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 21 µg/l osiąganym po 1,5 godziny (tmax) po dawce 25 mg u zdrowych osób. Biodostępność biologiczna wynosi około 25%, z wyraźnym wpływem metabolizmu pierwszego przejścia oraz różnicami enancjomerowymi: biodostępność S-enancjomeru to 15%, a R-enancjomeru 31%. Karwedylol jest silnie wiązany z białkami osocza (~95%) i wykazuje objętość dystrybucji 1,5–2 l/kg, zwiększoną u pacjentów z marskością wątroby. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymów CYP2D6, CYP3A4, CYP2E1, CYP2C9 i CYP1A2, przy czym R-enancjomer metabolizowany jest głównie przez CYP2D6, a S-enancjomer przez CYP2D6 i CYP2C9. Polimorfizm genetyczny CYP2D6 wpływa na farmakokinetykę, jednak bez istotnego znaczenia klinicznego dla odpowiedzi farmakodynamicznej czy działań niepożądanych. Karwedylol jest wydalany głównie z żółcią (60% w kale), a z moczem wydalane jest jedynie 16% metabolitów, z mniej niż 2% w postaci niezmienionej, co ma znaczenie przy stosowaniu u pacjentów z niewydolnością nerek.
beta-adrenolityk, biodostępność, cytochrom P450, dializa, działanie farmakodynamiczne, enancjomer karwedylolu, farmakokinetyka, glikoproteina p, karwedylol, klirens osoczowy, klirens zależny od masy ciała, krążenie jelitowo-wątrobowe, lipofilność, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm CYP2D6, receptory adrenergiczne, receptory beta-adrenergiczne, stereoselektywność, stężenie maksymalne w osoczu, utlenianie i sprzęganie, wiązanie z białkami osocza, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fluconazole Aurobindo 200 mg

Flukonazol, należący do triazolowych leków przeciwgrzybiczych (kod ATC J02AC01), działa poprzez selektywne hamowanie enzymu cytochromu P-450 odpowiedzialnego za demetylację 14 alfa-lanosterolu, co prowadzi do zaburzenia biosyntezy ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. W badaniach klinicznych wykazano, że dawki 50 mg/dobę przez 28 dni nie wpływają na stężenia hormonów steroidowych u zdrowych osób, a dawki 200-400 mg/dobę nie wywołują klinicznie istotnych zmian w poziomach endogennych steroidów ani odpowiedzi hormonalnej po stymulacji ACTH. Flukonazol wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego in vitro, obejmujące Candida albicans, C. parapsilosis, C. tropicalis, Cryptococcus neoformans, a także endemiczne pleśnie, jednakże szczepy C. krusei są oporne, a C. glabrata wykazuje zmienną wrażliwość.
14 alfa-metylosterol, azolowy lek przeciwgrzybiczy, biosynteza ergosterolu, Blastomyces dermatiditis, Candida albicans, Cryptococcus neoformans, cytochrom P-450, cytochrom P450, demetylacja 14 alfa-lanosterolu, ergosterol w błonie komórkowej, EUCAST-AFST, Histoplasma capsulatum, kandydemia, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczy, mechanizm oporności, minimalne stężenie hamujące, oporność na flukonazol, pochodna triazolu, stężenie graniczne flukonazolu, triazol przeciwgrzybiczy, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sitagliptin Sandoz 25 mg

Sytagliptyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając mediana Tmax w zakresie 1-4 godzin oraz Cmax około 950 nM przy dawce 100 mg. Biodostępność bezwzględna wynosi około 87%, a AUC osoczowe 8,52 μM•hr. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę względem dawki w zakresie AUC, natomiast Cmax i C24h wykazują nieliniowości. Objętość dystrybucji wynosi około 198 litrów, a wiązanie z białkami osocza jest umiarkowane (38%). Metabolizm sytagliptyny jest ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, a około 79% dawki wydalane jest z moczem w postaci niezmienionej. Okres półtrwania wynosi około 12,4 godziny, a klirens nerkowy około 350 ml/min, z eliminacją głównie przez aktywne wydzielanie kanalikowe. Sytagliptyna jest substratem transporterów hOAT-3 i glikoproteiny p, jednak nie wykazuje istotnej inhibicji tych transporterów w stężeniach terapeutycznych, co ogranicza potencjał interakcji lekowych.
AUC, biodostępność bezwzględna, BMI, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cukrzyca typu 2, cytochrom CYP2C8, cytochrom CYP3A4, DPP-4, glikoproteina p, hemodializa, hOAT-3, klirens nerkowy, łagodne zaburzenia czynności nerek, metabolizm leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stężenie osoczowe, Tmax, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, wiązanie z białkami, wydzielanie kanalikowe, zaburzenia czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xyvelam 250 mg

Lewofloksacyna, będąca S-enancjomerem ofloksacyny i należąca do grupy fluorochinolonów (kod ATC: J01MA12), działa bakteriobójczo poprzez inhibicję gyrazy DNA oraz topoizomerazy IV, co prowadzi do zaburzenia replikacji, naprawy i transkrypcji DNA bakterii. Jej skuteczność jest ściśle związana z parametrami farmakokinetyczno-farmakodynamicznymi, zwłaszcza stosunkiem Cmax lub AUC do MIC. Oporność rozwija się głównie przez mutacje w miejscach docelowych enzymów oraz mechanizmy zmniejszające penetrację leku lub aktywnego usuwania z komórki bakteryjnej. Występuje oporność krzyżowa w obrębie fluorochinolonów, natomiast nie obserwuje się jej między lewofloksacyną a antybiotykami innych grup. EUCAST definiuje kliniczne wartości MIC dla różnych patogenów, np. Enterobacterales wrażliwe przy MIC ≤0,5 mg/l, oporne >1 mg/l, Pseudomonas spp. wrażliwe ≤0,001 mg/l, oporne >1 mg/l, a dla Streptococcus pneumoniae wrażliwe ≤0,001 mg/l, oporne >2 mg/l.
Acinetobacter, acinetobacter baumannii, Bacillus anthracis, bakteriemia, bariera przepuszczalności, chinolon przeciwbakteryjny, Chlamydia trachomatis, Chlamydophila pneumoniae, Chlamydophila psittaci, choroba legionistów, efekt bakteriobójczy, enancjomer, Enterobacterales, Enterococcus, Escherichia coli, EUCAST, fluorochinolon, gyraza DNA, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, Klebsiella pneumoniae, Legionella pneumophila, lek przeciwbakteryjny, lewofloksacyna, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, MRSA, MSSA, mycoplasma pneumoniae, ofloksacyna, oporność bakteryjna, oporność krzyżowa, ornitoza, patogen atypowy, pozaszpitalne zapalenie płuc, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, stężenie graniczne, stężenie w osoczu, Streptococcus pneumoniae, topoizomeraza II, topoizomeraza IV, wąglik, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie okołoporodowe, zakażenie szpitalne, zakażenie tkanek miękkich, zakażenie układu moczowego, zakażenie układu moczowo-płciowego, zakażenie wewnątrzbrzuszne, zakażenie wewnątrzszpitalne, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zaostrzenie POChP, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok
Leksykon substancji czynnych
Teikoplanina – Właściwości farmakodynamiczne

Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy o kodzie ATC J01XA02, wykazuje bakteriobójcze działanie głównie wobec bakterii Gram-dodatnich, w tym szczepów metycylinoopornych (MRSA). Mechanizm działania polega na specyficznym wiązaniu z resztami D-alanylo-D-alaninowymi prekursorów mureiny, co hamuje syntezę peptydoglikanu i zaburza budowę ściany komórkowej bakterii. Oporność, szczególnie u Enterococcus faecium, wiąże się z modyfikacją końcowego fragmentu łańcucha peptydowego na D-Ala-D-mleczan, zmniejszającym powinowactwo do teikoplaniny. W przypadku gronkowców oporność może wynikać z nadprodukcji prekursorów mureiny, co umożliwia kontynuację syntezy ściany mimo obecności antybiotyku. Występuje również oporność krzyżowa z wankomycyną, choć fenotyp Van-B charakteryzuje się opornością na wankomycynę przy zachowanej wrażliwości na teikoplaninę.
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza ściany komórkowej, Clostridium difficile, Corynebacterium jeikeium, D-Ala-D-mleczan, działanie bakteriobójcze, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Europejska Komisja Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów, fenotyp Van-B, gronkowiec koagulazo-ujemny, metoda mikrorozcieńczeń, minimalne stężenie hamujące, MRSA, oporność krzyżowa, paciorkowce grupy A, paciorkowiec zieleniący, Peptostreptococcus, prekursor mureiny, spektrum działania, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus hominis, Streptococcus agalactiae, Streptococcus dysgalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza peptydoglikanu, szczep metycylinooporny, teikoplanina, wankomycyna, wartość graniczna MIC, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Flumycon 150 mg

Flukonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli (kod ATC: J02AC01), działa poprzez selektywne hamowanie enzymu cytochromu P-450 odpowiedzialnego za demetylację 14 alfa-lanosterolu, co prowadzi do zaburzenia biosyntezy ergosterolu i uszkodzenia błony komórkowej grzybów. W badaniach klinicznych wykazano, że dawki flukonazolu od 50 mg do 400 mg/dobę nie wpływają istotnie na stężenia endogennych steroidów u ludzi. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko gatunkom Candida (np. C. albicans, C. parapsilosis, C. tropicalis), choć Candida glabrata cechuje się zmniejszoną wrażliwością, a C. krusei i C. auris są oporne. Flukonazol jest także aktywny wobec Cryptococcus neoformans, Cryptococcus gattii oraz endemicznych pleśni, takich jak Blastomyces dermatiditis czy Histoplasma capsulatum. Wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) korelują z efektywnością terapeutyczną, a wyższe MIC wiążą się z mniejszym prawdopodobieństwem wyzdrowienia.
azolowy lek przeciwgrzybiczny, biosynteza ergosterolu, Blastomyces dermatiditis, błona komórkowa grzyba, Candida, Candida albicans, Candida auris, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Coccidioides immitis, Cryptococcus gattii, Cryptococcus neoformans, cytochrom P-450, demetylacja lanosterolu, działanie przeciwgrzybicze, endogenne steroidy, epidemiologiczny punkt odcięcia, farmakodynamika, Histoplasma capsulatum, kandydemia, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczny, lekowrażliwość, mechanizm działania leku, mechanizm oporności, minimalne stężenie hamujące, Paracoccidioides brasiliensis, pole pod krzywą stężenia, stężenie graniczne flukonazolu, stężenie graniczne MIC, testosteron w osoczu, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Levocetirizine Hasco 0,5 mg/ml

Lewocetyryzyna charakteryzuje się liniową farmakokinetyką niezależną od dawki i czasu, z szybkim i znacznym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 270 ng/mL po pojedynczej dawce 5 mg u dorosłych, z czasem do Cmax wynoszącym 0,9 godziny. Stan stacjonarny ustala się po 2 dniach stosowania. Lek wiąże się w 90% z białkami osocza, ma objętość dystrybucji około 0,4 l/kg i jest eliminowany głównie przez nerki (85,4% dawki), z okresem półtrwania 7,9 ± 1,9 godziny u dorosłych. Metabolizm jest minimalny (<14%), głównie przez CYP3A4, bez istotnego wpływu na inne izoenzymy CYP, co ogranicza potencjał interakcji lekowych. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania, gdyż klirens leku koreluje z klirensem kreatyniny, a u osób z bezmoczem klirens zmniejsza się o około 80%.
analiza populacyjna, AUC, bariera krew-mózg, biotransformacja, cetyryzyna, choroba cholestatyczna, choroba wątrobowokomórkowa, Cmax, CYP 3A4, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka lewocetyryzyny, hemodializa, izoenzym CYP, klirens całkowity, klirens kreatyniny, lewocetyryzyna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, polimorfizm genetyczny, przesączanie kłębuszkowe, racemat, schyłkowa niewydolność nerek, wydolność nerek, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, żółciowa marskość wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teicoplanin AptaPharma 200 mg

Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy (ATC: J01XA02), działa poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich, wiążąc się specyficznie z resztami D-alanylo-D-alaninowymi prekursorów peptydoglikanu. Mechanizm ten różni się od działania beta-laktamów. Oporność na teikoplaninę może wynikać z modyfikacji miejsca docelowego (np. wymiana D-Ala-D-Ala na D-Ala-D-mleczan w Enterococcus faecium) lub nadprodukcji prekursorów murein (w gronkowcach). Istnieje ryzyko oporności krzyżowej z wankomycyną, choć fenotyp Van-B enterokoków może pozostawać wrażliwy na teikoplaninę. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 11.0, 01.01.2021), wartości graniczne MIC dla teikoplaniny wynoszą: Staphylococcus aureus ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), gronkowce koagulazo-ujemne ≤ 4 mg/L (oporność > 4 mg/L), Enterococcus spp. ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), a dla paciorkowców grup A, B, C, G, S. pneumoniae i grupy viridans ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L). Wartości progowe PK/PD nie są określone (IE – insufficient evidence).
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-ujemna, bakteriemia, beztlenowa bakteria Gram-dodatnia, biosynteza ściany komórkowej, chlamydia, Chlamydophila, Clostridium difficile, Corynebacterium jeikeium, D-Ala-D-mleczan, D-dehydrogenaza mleczanowa, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, enterokok oporny na wankomycynę, fenotyp Van-B, gronkowiec, gronkowiec koagulazo-ujemny, infekcyjne zapalenie wsierdzia, Legionella pneumophila, minimalne stężenie hamujące, MRSA, Mycoplasma, oporność krzyżowa, paciorkowiec grupy viridans, Peptostreptococcus, prekursor mureiny, reszta D-alanylo-D-alaninowa, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus hominis, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza peptydoglikanu, szczep metycylinooporny, teikoplanina, wankomycyna, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie zatok
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Daptomycin Reddy 500 mg

Daptomycyna jest lipopeptydem o mechanizmie bakteriobójczym, działającym selektywnie na bakterie Gram-dodatnie poprzez depolaryzację błony komórkowej w obecności jonów wapnia, co hamuje syntezę białek, DNA i RNA. W badaniach in vitro i in vivo wykazano szybkie, zależne od dawki działanie bakteriobójcze, z korelacją skuteczności terapeutycznej z parametrami farmakokinetycznymi AUC/MIC oraz Cₘₐₓ/MIC przy dawkach 4 mg/kg i 6 mg/kg podawanych raz na dobę u dorosłych. Minimalne stężenie hamujące (MIC) dla szczepów wrażliwych wynosi ≤ 1 mg/l, a dla opornych > 1 mg/l (EUCAST). Zgłaszano jednak pojawianie się szczepów o zmniejszonej wrażliwości, zwłaszcza u pacjentów z długotrwałą terapią lub zakażeniami opornymi, co wymaga dalszych badań nad mechanizmami oporności. Daptomycyna wykazuje aktywność wobec szerokiego spektrum Gram-dodatnich patogenów, w tym Staphylococcus aureus (MSSA i MRSA), Enterococcus spp., Streptococcus spp. oraz Clostridium perfringens, natomiast bakterie Gram-ujemne są naturalnie oporne.
bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, bakteriemia, Clostridium perfringens, daptomycyna, depolaryzacja błony komórkowej, działanie bakteriobójcze, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości, gronkowce koagulazoujemne, lipopeptyd, mechanizm bakteriobójczy, minimalne stężenie hamujące, MRSA, MSSA, powikłane zakażenie skóry i tkanek miękkich, prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia, Staphylococcus aureus, Staphylococcus haemolyticus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus dysgalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vinorelbine Zentiva 80 mg

Winorelbina podana doustnie charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z Tmax wynoszącym 1,5-3 godziny oraz maksymalnym stężeniem (Cmax) około 130 ng/ml przy dawce 80 mg/m². Biodostępność leku wynosi około 40% i jest niezależna od spożycia pokarmu. Dawki doustne 60 i 80 mg/m² odpowiadają stężeniom we krwi podobnym do dawek dożylnych 25 i 30 mg/m², a wzrost stężenia jest liniowy do 100 mg/m². Objętość dystrybucji jest znaczna (średnio 21,2 l/kg), z niskim wiązaniem z białkami osocza (13,5%) i wysokim wiązaniem z płytkami krwi (78%). Winorelbina wykazuje silną akumulację w tkance płucnej (do 300-krotnie wyższe stężenia niż w surowicy) i nie przenika do OUN. Metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4, z aktywnym metabolitem 4-O-deacetylowinorelbina, a eliminacja następuje głównie z żółcią, z klirensem około 0,72 l/h/kg i okresem półtrwania około 40 godzin. Wydalanie nerkowe jest minimalne (<5%).
biodostępność leku, cytochrom P450, deacetylowinorelbina, działanie niepożądane, granulocyty wielojądrzaste, izoenzym CYP3A4, klirens, metabolizm leku, mielosupresja, niedrobnokomórkowy rak płuca, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, parametry farmakokinetyczne, płytki krwi, podanie doustne, powinowactwo do komórek krwi, przepływ krwi w wątrobie, stężenie maksymalne, stężenie maksymalne we krwi, tkanka płucna, wiązanie z białkami osocza, winorelbina, wydalanie nerkowe, wydalanie z żółcią, zaburzenia czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Amikacin Kabi 5 mg/ml

Amikacyna, aminoglikozydowy antybiotyk półsyntetyczny, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy białek na poziomie rybosomalnego RNA, co prowadzi do zahamowania translacji w komórkach bakteryjnych. Kluczowym parametrem PK/PD jest stosunek Cmax do MIC, gdzie wartości 8:1 lub 10:1 zapewniają skuteczne niszczenie bakterii. Amikacyna wykazuje efekt poantybiotykowy, co umożliwia wydłużenie odstępów między dawkami. Oporność na amikacynę może wynikać z inaktywacji enzymatycznej (acetylotransferazy, fosfotransferazy, nukleotydylotransferazy), zmniejszonego przenikania i aktywnego wypływu (szczególnie u Pseudomonas aeruginosa i Acinetobacter spp.) oraz sporadycznych zmian struktury rybosomów. Wartości graniczne EUCAST (2020) dla amikacyny to m.in. 8 mg/L dla Enterobacteriales, Pseudomonas spp. i Acinetobacter spp. (S ≤ 8 mg/L, R > 16 mg/L), a dla Staphylococcus spp. 1 mg/L. W zakażeniach układowych aminoglikozydy powinny być stosowane w terapii skojarzonej.
acetylotransferaza, Acinetobacter, acinetobacter baumannii, antybiotyk aminoglikozydowy, działanie bakteriobójcze, efekt poantybiotykowy, Enterobacteriales, Escherichia coli, fosfotransferaza, gronkowiec koagulazoujemny, inaktywacja enzymatyczna, kanamycyna, Klebsiella pneumoniae, kwas aminohydroksymasłowy, laseczka Gram-ujemna, maksymalne stężenie w surowicy, minimalne stężenie hamujące, mukowiscydoza, nukleotydylotransferaza, oporność krzyżowa, Pseudomonas aeruginosa, rybosomalne RNA, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, zakażenie ogólnoustrojowe, zakażenie układu moczowego, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon substancji czynnych
Mykafungina – Właściwości farmakodynamiczne

Mykafungina, należąca do grupy echinokandyn (kod ATC: J02AX05), działa poprzez niekompetycyjne hamowanie syntezy 1,3-β-D-glukanu, kluczowego składnika ściany komórkowej grzybów, co zapewnia selektywność wobec patogenów grzybiczych bez wpływu na komórki ssaków. Wykazuje silne działanie grzybobójcze wobec większości gatunków Candida oraz hamuje wzrost Aspergillus. W modelach zwierzęcych wykazano, że skuteczność terapii koreluje z wartością AUC/MIC, przy czym dla Candida albicans wymagany stosunek wynosi około 2400, a dla Candida glabrata około 1300. EUCAST określił progi MIC dla wybranych gatunków Candida, np. Candida albicans ≤0,016 mg/L (wrażliwe), >0,016 mg/L (oporne), Candida glabrata ≤0,03 mg/L (wrażliwe), >0,03 mg/L (oporne), a Candida parapsilosis ≤2 mg/L (wrażliwe), >2 mg/L (oporne). Oporność na mykafunginę wiąże się z mutacjami w genach Fks1 i Fks2, co może powodować oporność krzyżową z innymi echinokandynami.
3-β-D-glukan, Aspergillus, Candida, działanie grzybobójcze, działanie przeciwgrzybicze, echinokandyna, EUCAST, Fusarium, gen Fks, infekcja Aspergillus, infekcja Candida, kandydemia, kandydoza przełyku, lek przeciwgrzybiczny, liposomalna amfoterycyna B, minimalne stężenie hamujące, mykafungina, neutropenia, oporność krzyżowa, profilaktyka zakażeń grzybiczych, przesączanie kłębuszkowe, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, reakcja niepożądana, syntaza glikanu, wartość graniczna wrażliwości, wartość MIC, zakażenie, zakażenie grzybicze, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, Zygomycetes
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban Intas 15 mg

Rywaroksaban wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin, z wysoką biodostępnością 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg, niezależnie od przyjmowania z posiłkiem. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg/dobę, przy wyższych dawkach obserwuje się ograniczone wchłanianie i zmniejszoną biodostępność, szczególnie na czczo. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), ma umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz niezależne od CYP szlaki, z eliminacją zarówno nerkową (ok. 1/3 dawki w postaci niezmienionej) jak i kałową. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych, co wskazuje na wpływ wieku na eliminację. Nie stwierdzono istotnych różnic farmakokinetycznych ze względu na płeć czy przynależność etniczną, a masa ciała wpływa na stężenia rywaroksabanu w osoczu w stopniu <25%, nie wymagając modyfikacji dawkowania.
białko transportowe, biodostępność, choroba tętnic obwodowych, cytochrom P450, czynnik Xa, dostępność biologiczna, eliminacja z osocza, farmakokinetyka rywaroksabanu, hydroliza wiązania amidowego, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, oksydacja, ostry zespół wieńcowy, P-glikoproteina, rywaroksaban, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zmienność osobnicza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metformax SR Combi 100 mg + 1000 mg

Metformax SR Combi to lek złożony zawierający sytagliptynę (50 mg lub 100 mg) oraz metforminę o zmodyfikowanym uwalnianiu (500 mg lub 1000 mg). Farmakokinetyka sytagliptyny charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (Tmax 1-4 h dla dawki 100 mg), wysoką biodostępnością (~87%) oraz eliminacją głównie przez nerki (ok. 79% w postaci niezmienionej). AUC sytagliptyny wzrasta proporcjonalnie do dawki, a jej okres półtrwania wynosi około 12,4 h. U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (GFR ≥ 45 ml/min) wzrost AUC jest nieistotny klinicznie (1,2-1,6-krotny), natomiast u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami (GFR < 45 ml/min) AUC wzrasta 2-4-krotnie, co wymaga ostrożności. Sytagliptyna jest słabym inhibitorem glikoproteiny p i nie wykazuje istotnych interakcji z izoenzymami CYP. U osób starszych i dzieci (10-17 lat) farmakokinetyka jest zbliżona do dorosłych, bez konieczności modyfikacji dawki. Metformina o zmodyfikowanym uwalnianiu wykazuje opóźnione Tmax (~7 h) w porównaniu do formy natychmiastowej (2,5 h), a jej AUC po dawce 2000 mg jest porównywalne do 1000 mg formy natychmiastowej podawanej dwukrotnie dziennie. Metformina jest wydalana niemal wyłącznie przez nerki w postaci niezmienionej, z klirensem nerkowym >400 ml/min i okresem półtrwania około 6,5 h. Wchłanianie metforminy jest zmienne w zależności od posiłku, który może zwiększać AUC o 62% przy podaniu po jedzeniu.
badanie biorównoważności, biodostępność bezwzględna, CYP2C8, CYP3A4, dipeptydylopeptydaza 4, farmakokinetyka populacyjna, glikoproteina p, hemodializa, hOAT-3, klirens nerkowy, kwasica mleczanowa, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przesączanie kłębkowe, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugha, stężenie w osoczu, sytagliptyna i metformina, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, transporter anionów organicznych-3, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zmienność wewnątrzosobnicza, znakowanie radioaktywne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Klindacin T 10 mg/g

Klindacin T to miejscowy preparat zawierający klindamycynę w stężeniu 10 mg/g żelu, stosowany w terapii trądziku. Farmakokinetyka leku charakteryzuje się bardzo ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym, co potwierdzają badania u pacjentów z trądzikiem – mediana stężeń klindamycyny w osoczu po 5-dniowym stosowaniu dawek przekraczających zalecane wartości nie przekraczała 2 ng/ml. Taki profil farmakokinetyczny minimalizuje ryzyko działań niepożądanych systemowych, co jest istotne przy długotrwałej terapii miejscowej.
absorpcja ogólnoustrojowa, absorpcja przez skórę, aplikacja na skórę, Cutibacterium acnes, fosforan klindamycyny, gruczoł łojowy, jednostka włosowo-łojowa, klindamycyna, leczenie trądziku, mieszki włosowe, penetracja substancji czynnej, profil bezpieczeństwa, Propionibacterium acnes, stężenie ogólnoustrojowe, stężenie substancji czynnej w osoczu, stężenie w osoczu, właściwości farmakokinetyczne, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban Bayer 10 mg

Rywaroksaban charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg, niezależnie od przyjmowania z posiłkiem. Farmakokinetyka jest niemal liniowa do dawki 15 mg, przy wyższych dawkach obserwuje się ograniczone wchłanianie i zmniejszoną biodostępność. Rywaroksaban wiąże się z białkami osocza w 92-95%, ma umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i jest eliminowany zarówno przez metabolizm (ok. 2/3 dawki, głównie przez CYP3A4, CYP2J2 i hydrolizę), jak i wydalanie nerkowe (ok. 1/3 dawki w postaci niezmienionej). Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych osób i 11-13 godzin u osób starszych. Zmienność farmakokinetyczna wynosi 30-40%, wzrasta do 70% w okresie okołooperacyjnym. Nie stwierdzono istotnych różnic farmakokinetycznych między płciami i rasami.
AUC, białko BCRP, biodostępność, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, Cmax, CYP2J2, CYP3A4, czas protrombinowy, hamowanie czynnika Xa, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, łagodne zaburzenie czynności, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, model Emax, objętość dystrybucji, P-glikoproteina, pacjent w podeszłym wieku, profil farmakokinetyczny, rywaroksaban, umiarkowane zaburzenie czynności, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa