worykonazol
Worykonazol to lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, który wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko różnym patogenom grzybiczym, w tym Aspergillus spp., Candida spp., Cryptococcus neoformans i innym rzadkim grzybom. Mechanizm działania polega na hamowaniu zależnej od cytochromu P450 14-alfa-demetylazy lanosterolu, kluczowego enzymu w biosyntezie ergosterolu w błonie komórkowej grzybów.
Lek stosowany jest w leczeniu inwazyjnej aspergilozy, kandydemii u pacjentów bez neutropenii, ciężkich zakażeń Candida spp. opornych na flukonazol oraz w leczeniu ciężkich zakażeń grzybiczych wywołanych przez Scedosporium spp. i Fusarium spp. Worykonazol dostępny jest w formie dożylnej oraz doustnej, co umożliwia sekwencyjną terapię.
Podczas leczenia worykonazolem należy monitorować parametry wątrobowe ze względu na potencjalną hepatotoksyczność. Lek wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu z innymi preparatami. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia widzenia, wysypkę, fotosensytyzację oraz zaburzenia czynności wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Cinacalcet Aurovitas 30 mg
Cynakalcet, metabolizowany głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP1A2, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wymagać modyfikacji dawkowania. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (200 mg 2x/dobę), powodują około dwukrotny wzrost stężenia cynakalcetu, co wymaga zmniejszenia dawki. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna) mogą obniżać stężenie leku, wskazując na konieczność zwiększenia dawki. Palenie tytoniu zwiększa klirens cynakalcetu o 36-38%, co również wymaga dostosowania dawkowania. Cynakalcet jest silnym inhibitorem CYP2D6, co prowadzi do znacznego wzrostu ekspozycji na leki o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowane przez ten enzym, np. dezypraminę (3,6-krotny wzrost AUC przy dawce 50 mg) oraz dekstrometorfan (11-krotny wzrost AUC przy dawce 30 mg). Jednoczesne stosowanie etelkalcetydu jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko hipokalcemii. Węglan wapnia (1500 mg), sewelamer (3 x 2400 mg/dobę) oraz pantoprazol (80 mg/dobę) nie wpływają na farmakokinetykę cynakalcetu.
Cinacalcet Aurovitas, cyklosporyna, cynakalcet, cyprofloksacyna, dekstrometorfan, dezypramina, enzym CYP1A2, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, etelkalcetyd, flekainid, fluwoksamina, hipokalcemia, induktor CYP1A2, inhibitor CYP3A4, interakcje lekowe, itrakonazol, ketokonazol, klomipramina, lek immunosupresyjny, metoprolol, midazolam, nortryptylina, pantoprazol, propafenon, ryfampicyna, rytonawir, sewelamer, takrolimus, telitromycyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, warfaryna, wąski indeks terapeutyczny, węglan wapnia, worykonazol - Leksykon leków
Interakcje leku – Ibufen dla dzieci FORTE o smaku truskawkowym 200 mg/5 ml
Ibuprofen, będący składnikiem aktywnym preparatu Ibufen dla dzieci FORTE, wykazuje liczne istotne klinicznie interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii. Szczególnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie ibuprofenu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) ze względu na kompetycyjne hamowanie działania kardioprotekcyjnego ASA oraz z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego. Wysokie ryzyko interakcji występuje także przy łącznym stosowaniu z kortykosteroidami, lekami przeciwnadciśnieniowymi i moczopędnymi (w tym oszczędzającymi potas), lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryną), litem, metotreksatem, cyklosporyną, takrolimusem oraz SSRI. Interakcje te mogą prowadzić do nasilenia toksyczności, zmniejszenia skuteczności terapii lub poważnych powikłań, takich jak owrzodzenia, krwawienia, nefrotoksyczność czy hiperkaliemia. W przypadku inhibitorów CYP2C9 (worykonazol, flukonazol) obserwuje się wzrost dostępności ibuprofenu S(+) o 80-100%, co wymaga rozważenia redukcji dawki.
agregacja płytek krwi, antagonista receptora angiotensyny II, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk chinolonowy, baklofen, cholestyramina, cyklosporyna, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie kardioprotekcyjne, działanie nefrotoksyczne, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, fenytoina, flukonazol, glikozyd nasercowy, hemofilia, hiperkaliemia, hipoglikemia, ibuprofen, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor enzymu CYP2C9, inhibitor pompy protonowej, kortykosteroid, kwas acetylosalicylowy, lek beta-adrenolityczny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lit, metotreksat, mifepryston, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie, perforacja, pochodna sulfonylomocznika, probenecyd, przesączanie kłębuszkowe, rytonawir, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, sulfinpirazon, takrolimus, toksyczność hematologiczna, upośledzenie zdolności psychomotorycznej, warfaryna, worykonazol, zaburzenie czynności nerek, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Arthrotec 50 mg + 0,2 mg
Produkt leczniczy Arthrotec, zawierający diklofenak sodowy (50 mg) oraz mizoprostol (0,2 mg), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, głównie związane z hamowaniem syntezy prostaglandyn przez diklofenak oraz działaniem mizoprostolu. Arthrotec może zmniejszać skuteczność leków moczopędnych i przeciwnadciśnieniowych (ACE, AIIA, β-adrenolityki), a także zwiększać nefrotoksyczność cyklosporyny i takrolimusu, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek, zwłaszcza u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek. Istotne jest monitorowanie stężenia potasu przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków oszczędzających potas oraz litu i digoksyny, gdyż Arthrotec może powodować ich toksyczne wzrosty w osoczu. Ponadto, stosowanie Arthrotec z kwasem acetylosalicylowym jest niewskazane ze względu na zmniejszenie stężenia diklofenaku w osoczu, a jednoczesne podawanie silnych inhibitorów CYP2C9 (np. worykonazolu) może znacząco zwiększać ekspozycję na diklofenak (Cmax wzrost o 114%, AUC o 78% przy dawce 50 mg).
agregacja płytek krwi, antagonista receptora angiotensyny II, beta-adrenolityk, chinolon, digoksyna, diklofenak sodowy, doustny lek przeciwcukrzycowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor ACE, inhibitor CYP2C9, inhibitor selektywnego wychwytu zwrotnego serotoniny, insulina, ketokonazol, kortykosteroid, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek hamujący agregację płytek, lek moczopędny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwzakrzepowy, lit w osoczu, metotreksat, mifepryston, mizoprostol, nefrotoksyczność cyklosporyny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, sulfinpirazon, takrolimus, worykonazol - Leksykon leków
Interakcje leku – Esomeprazole SUN 40 mg
Esomeprazol, jako silny inhibitor pompy protonowej i CYP2C19, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotne są interakcje z inhibitorami proteaz stosowanymi w terapii HIV, gdzie podwyższone pH żołądka oraz hamowanie CYP2C19 prowadzą do znacznego obniżenia stężeń atazanawiru (redukcja AUC, Cmax i Cmin o około 75%) oraz nelfinawiru (zmniejszenie AUC, Cmax i Cmin o 36-39%, a metabolitu M8 o 75-92%), co skutkuje przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania esomeprazolu z nelfinawirem i zaleceniem unikania z atazanawirem. Z kolei sakwinawir (z rytonawirem) wykazuje wzrost stężenia o 80-100%. Ponadto, esomeprazol może zwiększać stężenia metotreksatu (zwłaszcza przy dużych dawkach), takrolimusu (wymagane monitorowanie stężenia i funkcji nerek), digoksyny (wzrost biodostępności o 10-30%), a także leków metabolizowanych przez CYP2C19, takich jak diazepam (zmniejszenie klirensu o 45%), fenytoina (wzrost stężenia o 13%), worykonazol (wzrost Cmax o 15% i AUC o 41%), cylostazol (wzrost Cmax i AUC o 18-26%) oraz cyzapryd (wzrost AUC o 32%). W przypadku warfaryny obserwowano sporadyczne zwiększenie INR, co wymaga monitorowania. Interakcja z klopidogrelem prowadzi do zmniejszenia ekspozycji na aktywny metabolit o 40% i redukcji hamowania agregacji płytek o 14%, dlatego zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania.
agregacja płytek, amoksycylina, amprenawir, atazanawir, chinidyna, choroba wrzodowa, cylostazol, CYP2C19, CYP3A4, cytalopram, cyzapryd, darunawir, diazepam, digoksyna, enzym CYP2C19, erlotynib, fenytoina, hamowanie wydzielania kwasu, imipramina, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, itrakonazol, izoenzym CYP2C19, ketokonazol, klarytromycyna, klirens kreatyniny, klomipramina, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lopinawir, metotreksat, naproksen, nefrotoksyczność, nelfinawir, pochodne kumaryny, refluks żołądkowo-przełykowy, rofekoksyb, ryfampicyna, sakwinawir, stężenie takrolimusu, takrolimus, warfaryna, worykonazol, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej żołądka, zdarzenie sercowo-naczyniowe, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Oxodil Combo (320 mcg + 9 mcg)/dawkę dostarczoną
Produkt Oxodil Combo, zawierający budezonid i formoterol, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Budezonid jest metabolizowany przez CYP3A4, a silne inhibitory tego enzymu (np. ketokonazol 200 mg/dobę, itrakonazol 200 mg/dobę) mogą zwiększać jego stężenie w osoczu nawet 4-6-krotnie, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub maksymalnego wydłużenia odstępu między dawkami. Formoterol, jako agonista β2-adrenergiczny, może mieć osłabione działanie przy jednoczesnym stosowaniu beta-adrenolityków, a także zwiększa ryzyko arytmii przy kojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc (np. chinidyna, dyzopiramid). Dodatkowo, inhibitory MAO mogą podnosić ciśnienie tętnicze, a alkohol oraz leki takie jak lewodopa czy lewotyroksyna mogą zmniejszać tolerancję mięśnia sercowego na β2-sympatykomimetyki, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego.
agonista receptorów beta2-adrenergicznych, arytmia, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, beta2-sympatykomimetyk, budezonid, chinidyna, cytochrom P450, dyzopiramid, ekspozycja ogólnoustrojowa, formoterol, furazolidon, glikozyd naparstnicy, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kobicystat, komorowe zaburzenia rytmu serca, lek przeciwhistaminowy, lewodopa, lewotyroksyna, nefazodon, oksytocyna, pochodna fenotiazyny, pozakonazol, prokainamid, prokarbazyna, tachykardia, telitromycyna, terfenadyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, węglowodór halogenowy, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Voriconazol Polpharma 200 mg
W badaniach przedklinicznych worykonazol wykazał hepatotoksyczność już przy ekspozycji w osoczu odpowiadającej dawkom terapeutycznym stosowanym u ludzi, co wskazuje na wątrobę jako główny narząd docelowy toksyczności. Dodatkowo, u zwierząt laboratoryjnych (szczury, myszy, psy) zaobserwowano minimalne zmiany w nadnerczach przy podobnych poziomach ekspozycji. Standardowe testy farmakologiczne nie wykazały szczególnego zagrożenia dla ludzi, a badania genotoksyczności i rakotwórczości nie potwierdziły istotnego ryzyka. Jednakże, worykonazol wykazuje działanie teratogenne u szczurów oraz embriotoksyczne u królików przy ekspozycjach odpowiadających dawkom terapeutycznym, co wskazuje na potencjalne ryzyko uszkodzenia płodu u kobiet w ciąży.
- Leksykon substancji czynnych
Worykonazol – Dawkowanie i sposób podawania
Worykonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, stosowany jest w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych z uwzględnieniem indywidualnego dawkowania zależnego od wieku, masy ciała, drogi podania oraz wskazań klinicznych. Dawka nasycająca u dorosłych i młodzieży o masie ciała ≥40 kg wynosi 6 mg/kg mc. co 12 godzin dożylnie lub 400 mg co 12 godzin doustnie, a dawka podtrzymująca to 4 mg/kg mc. dwa razy na dobę dożylnie lub 200 mg dwa razy na dobę doustnie. U pacjentów <40 kg odpowiednio 200 mg i 100 mg doustnie. U dzieci (2–<12 lat) i młodzieży o małej masie ciała dawka dożylna nasycająca to 9 mg/kg mc. co 12 godzin, a podtrzymująca 8 mg/kg mc. dwa razy na dobę. Worykonazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (96%), co umożliwia przejście z formy dożylnej na doustną po poprawie klinicznej. Podawanie dożylne nie powinno przekraczać szybkości 3 mg/kg mc./godz. przez 1–3 godziny. Monitorowanie elektrolitów (K+, Mg2+, Ca2+) jest niezbędne ze względu na ryzyko hipokaliemii, hipomagnezemii i hipokalcemii. Czas leczenia powinien być jak najkrótszy, a w przypadku terapii dłuższej niż 180 dni wymagana jest ocena stosunku korzyści do ryzyka. W przypadku niewydolności nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min) preferowana jest forma doustna ze względu na kumulację hydroksypropylobetadeksu w postaci dożylnej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, efawirenz, farmakokinetyczna analiza populacyjna, fenytoina, fosfataza zasadowa, hemodializa, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksypropylobetadeks, immunosupresja, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, kreatynina w surowicy, marskość wątroby, neutropenia, niedobór odporności, proszek do sporządzania roztworu, ryfabutyna, tabletka powlekana, uszkodzenie wątroby, worykonazol, zaburzenie elektrolitowe, zakażenie grzybicze inwazyjne, żółtaczka - Leksykon leków
Interakcje leku – Axyven 150 mg
Wenlafaksyna (Axyven), jako inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie niebezpieczne są interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), gdzie jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi, nieselektywnymi IMAO jest bezwzględnie przeciwwskazane, wymagając przerw 14 dni po IMAO i 7 dni po wenlafaksynie. Odwracalne, selektywne IMAO (np. moklobemid) oraz odwracalne, nieselektywne IMAO (np. linezolid) również niosą wysokie ryzyko zespołu serotoninowego i neurotoksyczności. Ponadto, wenlafaksyna wchodzi w interakcje z lekami serotoninergicznymi (SSRI, SNRI, tryptany, lit, opioidy, dziurawiec), co zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego, wymagając ścisłego monitorowania pacjenta zwłaszcza na początku terapii i przy zmianie dawki. Spożywanie alkoholu jest przeciwwskazane ze względu na nasilenie depresyjnego działania na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) i ryzyko poważnych działań niepożądanych. Jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QTc (np. chinidyna, amiodaron, tiorydazyna, erytromycyna) zwiększa ryzyko groźnych arytmii komorowych, dlatego należy ich unikać.
antybiotyk chinolonowy, antybiotyk makrolidowy, atazanawir, błękit metylenowy, CYP2D6, diazepam, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec, haloperydol, imipramina, indynawir, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, linezolid, metoprolol, moklobemid, moksyfloksacyna, nelfinawir, nieodwracalny nieselektywny IMAO, O-demetylowenlafaksyna, odwracalny selektywny inhibitor MAO-A, pozakonazol, rysperydon, rytonawir, sakwinawir, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, suplement tryptofanu, telitromycyna, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tryptan, wenlafaksyna, worykonazol, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny