Interakcje leku
Axyven 150 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Axyven (wenlafaksyna) jako lek przeciwdepresyjny z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) wchodzi w szereg istotnych interakcji z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta i skuteczności terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji wenlafaksyny z uwzględnieniem ich mechanizmu i znaczenia klinicznego.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy należą do najbardziej niebezpiecznych i wymagają szczególnej uwagi. Wyróżniamy kilka kategorii IMAO:

Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z tą grupą leków jest bezwzględnie przeciwwskazane. Wymagane są odpowiednie przerwy między terapiami:

• Co najmniej 14 dni od zakończenia leczenia nieodwracalnymi IMAO przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną
• Co najmniej 7 dni od zakończenia stosowania wenlafaksyny przed wprowadzeniem nieodwracalnych IMAO

Nieprzestrzeganie tych przerw może prowadzić do ciężkich, zagrażających życiu powikłań.²

Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – jednoczesne stosowanie z wenlafaksyną nie jest zalecane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Wymagane są następujące przerwy:

• Przerwa po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO może być krótsza niż 14 dni, ale należy zachować ostrożność
• Co najmniej 7 dni od zakończenia stosowania wenlafaksyny przed wprowadzeniem leczenia IMAO

³

Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid, będący słabym odwracalnym i nieselektywnym IMAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną. Opisywano przypadki ciężkich działań niepożądanych, takich jak:

• Drżenia mięśni
• Skurcze miokloniczne
• Obfite pocenie się
• Nudności i wymioty
• Zaczerwienienie twarzy
• Zawroty głowy
• Hipertermia z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny
• Drgawki
• W skrajnych przypadkach – zgon

⁴

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania z innymi produktami wpływającymi na układ serotoninergiczny. Do leków zwiększających ryzyko wystąpienia tego zespołu należą:

• Tryptany (stosowane w leczeniu migreny)
• Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inne inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sibutramina
• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum)
• Opioidy, takie jak: bupenorfina, fentanyl i jego pochodne, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna
• Produkty lecznicze osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy

⁵

Jeśli leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne obserwowanie pacjenta, zwłaszcza:

• Na początku leczenia
• Podczas zwiększania dawki

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny, takimi jak suplementy tryptofanu.⁶

Substancje oddziałujące na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami oddziałującymi na ośrodkowy układ nerwowy nie było systematycznie oceniane. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z takimi substancjami ze względu na możliwość nasilenia działania hamującego na OUN.⁷

Interakcje z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii wenlafaksyną jest przeciwwskazane. Pacjenta należy poinformować o konieczności całkowitej abstynencji alkoholowej w trakcie leczenia ze względu na:

• Wpływ alkoholu na OUN, mogący potęgować działanie depresyjne wenlafaksyny
• Możliwość klinicznego nasilenia zaburzeń psychicznych
• Ryzyko wystąpienia niepożądanych interakcji, w tym nasilenie depresyjnego działania na ośrodkowy układ nerwowy

Łączenie wenlafaksyny z alkoholem może prowadzić do niebezpiecznego nasilenia działań niepożądanych związanych z OUN, takich jak nadmierna sedacja, zaburzenia koordynacji ruchowej, osłabienie funkcji poznawczych oraz zwiększone ryzyko działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.⁸

Produkty lecznicze wydłużające odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QTc zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc i/lub wystąpienia groźnych arytmii komorowych (np. typu torsade de pointes). Należy unikać jednoczesnego stosowania następujących leków:⁹

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)

Wymieniona lista nie jest wyczerpująca – należy unikać jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z wszelkimi produktami leczniczymi o znanych właściwościach znacznego wydłużania odstępu QTc.¹⁰

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4 – badania farmakokinetyczne wykazały, że ketokonazol, będący silnym inhibitorem CYP3A4, powoduje znaczące zwiększenie wartości AUC wenlafaksyny:

• O 70% u pacjentów intensywnie metabolizujących (EM) przez CYP2D6
• O 21% u pacjentów słabo metabolizujących (PM) przez CYP2D6

Zaobserwowano również zwiększenie wartości AUC dla O-demetylowenlafaksyny (aktywnego metabolitu) o 33% u pacjentów EM i o 23% u pacjentów PM.¹¹

Jednoczesne stosowanie innych inhibitorów CYP3A4 (takich jak atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) i wenlafaksyny może prowadzić do zwiększenia stężenia wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego leczenia inhibitorami CYP3A4 i wenlafaksyną.¹²

Wpływ wenlafaksyny na działanie innych produktów leczniczych

Lit – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania stanu klinicznego pacjenta.¹³

Diazepam – wenlafaksyna nie ma wpływu na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Podobnie diazepam nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Należy jednak zaznaczyć, że nie ma wystarczających danych dotyczących interakcji z innymi benzodiazepinami.¹⁴

Imipramina – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy. Odnotowano jednak zależne od dawki zwiększenie (2,5 do 4,5 razy) wartości AUC 2-hydroksydezypraminy podczas podawania wenlafaksyny w dawce 75-150 mg na dobę. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane, dlatego podczas jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności.¹⁵

Haloperydol – badania farmakokinetyczne wykazały, że wenlafaksyna wywiera znaczący wpływ na metabolizm haloperydolu, powodując:

• Zmniejszenie całkowitego doustnego klirensu o 42%
• Zwiększenie wartości AUC o 70%
• Zwiększenie wartości Cmax o 88%

Nie zaobserwowano natomiast wpływu na okres półtrwania haloperydolu. Należy wziąć to pod uwagę u pacjentów jednocześnie leczonych haloperydolem i wenlafaksyną, choć kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane.¹⁶

Rysperydon – wenlafaksyna powoduje zwiększenie wartości AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie oddziałuje na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni wyjaśnione.¹⁷

Metoprolol – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu u zdrowych ochotników powoduje zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu nie ulega zmianie. Kliniczne znaczenie tego zjawiska dla pacjentów z nadciśnieniem nie jest w pełni poznane. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności i odpowiednie monitorowanie pacjenta.¹⁸

Indynawir – badania farmakokinetyczne wykazały, że wenlafaksyna powoduje:

• Zmniejszenie wartości AUC indynawiru o 28%
• Zmniejszenie wartości Cmax indynawiru o 36%

Indynawir natomiast nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji wymaga dalszych badań.¹⁹

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez izoenzymy cytochromu P450

Badania in vivo wykazały, że wenlafaksyna ma ograniczony potencjał hamowania aktywności izoenzymów cytochromu P450:

• Stosunkowo słabo hamuje aktywność enzymu CYP2D6
• Nie hamuje aktywności enzymów CYP3A4 (testowano z alprazolamem i karbamazepiną)
• Nie hamuje aktywności CYP1A2 (testowano z kofeiną)
• Nie hamuje aktywności CYP2C9 (testowano z tolbutamidem)
• Nie hamuje aktywności CYP2C19 (testowano z diazepamem)

²⁰

Doustne środki antykoncepcyjne

Po wprowadzeniu wenlafaksyny do obrotu zgłaszano przypadki nieplanowanych ciąż u pacjentek przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia wenlafaksyną. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów potwierdzających, że przypadki te były wynikiem interakcji lekowej z wenlafaksyną. Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono dotychczas badań dotyczących interakcji wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²¹

Tabela interakcji lekowych z wenlafaksyną