enzym mikrosomalny wątroby
Enzymy mikrosomalne wątroby to grupa białek enzymatycznych zlokalizowanych głównie w retikulum endoplazmatycznym hepatocytów. Odgrywają kluczową rolę w biotransformacji ksenobiotyków, leków, toksyn oraz endogennych substancji, takich jak hormony steroidowe czy kwasy żółciowe.
Najważniejszym systemem enzymatycznym mikrosomalnym wątroby jest cytochrom P450 (CYP450), rodzina monooksygenaz odpowiedzialnych za I fazę metabolizmu wielu substancji. Enzymy te katalizują reakcje oksydacji, redukcji i hydrolizy, wprowadzając grupy polarne do cząsteczek, co zwiększa ich rozpuszczalność w wodzie i ułatwia dalszą biotransformację lub wydalanie.
Aktywność enzymów mikrosomalnych może być indukowana lub hamowana przez różne substancje, co stanowi podłoże wielu interakcji lekowych. Indukcja prowadzi do zwiększenia szybkości metabolizmu i potencjalnego obniżenia efektu terapeutycznego, podczas gdy inhibicja może skutkować wzrostem stężenia leku w osoczu i nasileniem działań niepożądanych.
Zmienność genetyczna w obrębie genów kodujących enzymy mikrosomalne (zwłaszcza CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19) jest przyczyną polimorfizmu genetycznego wpływającego na metabolizm wielu leków i determinującego indywidualną odpowiedź na farmakoterapię. Ocena aktywności tych enzymów ma istotne znaczenie w farmakogenetyce i medycynie personalizowanej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Pylera 140 mg + 125 mg + 125 mg
Produkt Pylera, zawierający 140 mg bizmutu potasu cytrynianu zasadowego (odpowiadającego 40 mg bizmutu tlenku), 125 mg metronidazolu oraz 125 mg chlorowodorku tetracykliny, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne wynikające z poszczególnych składników. Bizmut może zwiększać swoje stężenie w osoczu pod wpływem leków zmieniających pH żołądka, takich jak ranitydyna i omeprazol (zalecane przyjmowanie po posiłkach). Metronidazol wykazuje istotne interakcje z lekami takimi jak lit (wzrost toksyczności), doustne antykoagulanty (wydłużenie czasu protrombinowego), fenytoina i fenobarbital (zmniejszenie stężenia metronidazolu), 5-fluorouracyl (zwiększenie toksyczności), cyklosporyna (wzrost stężenia), busulfan (ryzyko ciężkiej toksyczności) oraz lekami wydłużającymi odstęp QT (np. ondansetron, amiodaron). Tetracyklina natomiast może powodować zmniejszenie skuteczności leków przeciwzakrzepowych, osłabienie działania penicyliny, a jej wchłanianie jest hamowane przez leki zobojętniające, preparaty żelaza, cynku oraz produkty mleczne. Ponadto, jednoczesne stosowanie tetracykliny z metoksyfluranem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkiej niewydolności nerek.
5-fluorouracyl, aktywność protrombiny, amiodaron, antybiotyk bakteriostatyczny, atowakwon, bizmut potasu cytrynian zasadowy, busulfan, chlorowodorek tetracykliny, cyklosporyna, CYP2C9, CYP3A4, czas protrombinowy, disulfiram, domperydon, doustny lek przeciwzakrzepowy, enzym mikrosomalny wątroby, fenobarbital, fenytoina, hipotensja, interakcja z alkoholem, klirens fenytoiny, łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, lek zobojętniający, lit pierwiastek, metadon, metoksyfluran, metronidazol, niewydolność nerek, odstęp QT, omeprazol, ondansetron, pH żołądka, pochodna kumaryny, ranitydyna, reakcja psychotyczna, retinoid, stężenie cyklosporyny, tachykardia, tlenek bizmutu, toksyczność litu, uderzenie gorąca, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Panadol dla dzieci 2,4 % (W/V)
Paracetamol w dawce 120 mg/5 ml (Panadol dla dzieci) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne w terapii pediatrycznej. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z lekami indukującymi enzymy cytochromu P450 (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna), co zwiększa produkcję hepatotoksycznych metabolitów i ryzyko uszkodzenia wątroby nawet przy dawkach terapeutycznych. Inhibitory MAO (selegilina, moklobemid) mogą wywołać stan pobudzenia i hipertermię, natomiast regularne stosowanie paracetamolu z kumarynowymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna) nasila ich działanie przeciwzakrzepowe, zwiększając ryzyko krwawień. Współpodawanie z NLPZ (ibuprofen, naproksen, diklofenak) podnosi ryzyko zaburzeń czynności nerek, co jest szczególnie istotne u pacjentów z niewydolnością nerek lub odwodnieniem.
acenokumarol, biodostępność paracetamolu, cytochrom P450, diklofenak, domperydon, enzym mikrosomalny wątroby, fenobarbital, fenytoina, hematopoeza, hepatotoksyczność, ibuprofen, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, kofeina, kolestyramina, kumaryna, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm wątrobowy, metoklopramid, moklobemid, morfologia krwi, naproksen, neutropenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, próg hepatotoksyczności, ryfampicyna, salicylamid, selegilina, stężenie glukozy we krwi, toksyczny metabolit paracetamolu, uszkodzenie wątroby, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Apap Przeziębienie CAPS 500 mg + 6,1 mg
APAP Przeziębienie CAPS zawiera paracetamol (500 mg) oraz fenylefryny chlorowodorek (6,1 mg), co wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne interakcje farmakologiczne. Przede wszystkim należy unikać jednoczesnego stosowania innych preparatów zawierających paracetamol, aby zapobiec przedawkowaniu i hepatotoksyczności. Fenylefryna nie powinna być łączona z lekami sympatykomimetycznymi ani inhibitorami MAO, ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego, OUN oraz wystąpienia stanu pobudzenia i hipertermii. Szczególną ostrożność wymaga kojarzenie z zydowudyną (AZT) z powodu ryzyka toksycznego wpływu na szpik kostny. Ponadto, APAP Przeziębienie CAPS może nasilać działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych i przeciwzakrzepowych, co wymaga monitorowania poziomu glukozy i INR.
alkohol, atropina, barbiturat, cholestyramina, CYP2E1, cytochrom P450, enzym mikrosomalny wątroby, farmakokinetyka, fenylefryna, glutation, gruźlica, hepatotoksyczność, hipoglikemia, inhibitor MAO, INR, karbamazepina, kwas glukuronowy, lek cholinolityczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek sympatykomimetyczny, martwica wątroby, metoklopramid, NAPQI, neutropenia, niewydolność wątroby, paracetamol, probenecyd, ryfampicyna, toksyczność szpiku kostnego, toksyczny metabolit, warfaryna, zaburzenie hematologiczne, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Gardimax medica lemon 5 mg + 1 mg
Preparat Gardimax medica lemon zawiera 5 mg chloroheksydyny dichlorowodorku oraz 1 mg lidokainy chlorowodorku, co wiąże się z ryzykiem licznych interakcji farmakologicznych. Lidokaina, jako środek znieczulający miejscowo, może wchodzić w interakcje z inhibitorami cholinoesterazy (wysoki poziom istotności), co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, oraz z sulfonamidami, które mogą podnosić stężenie methemoglobiny (średni poziom istotności). Metabolizm lidokainy może być hamowany przez cymetydynę, beta-adrenolityki, norepinefrynę i anestetyki wziewne, co prowadzi do wzrostu stężenia leku w surowicy i potencjalnej toksyczności (średni poziom istotności). Z kolei barbiturany, ryfampicyna i fenytoina mogą indukować enzymy mikrosomalne wątroby, przyspieszając metabolizm lidokainy i obniżając jej skuteczność (niski poziom istotności). Ponadto, lidokaina może nasilać działanie leków zwiotczających mięśnie poprzecznie prążkowane, co wymaga monitorowania pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym (wysoki poziom istotności).
anestetyk wziewny, barbiturat, chloroheksydyny dichlorowodorek, cymetydyna, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie antyseptyczne, enzym mikrosomalny wątroby, fenytoina, inhibitor cholinoesterazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek beta-adrenolityczny, lek zwiotczający mięśnie, lidokainy chlorowodorek, metabolizm lidokainy, methemoglobina, methemoglobinemia, mięsień poprzecznie prążkowany, norepinefryna, przepływ wątrobowy, ryfampicyna, sulfonamid, toksyczność lidokainy, znieczulenie miejscowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Azalia 75 mcg
Produkt leczniczy Azalia zawierający dezogestrel (75 mikrogramów) wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne wątrobowe (głównie CYP3A4), co prowadzi do zwiększonego klirensu progestagenu i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. Indukcja enzymatyczna może pojawić się już po kilku dniach stosowania induktora, osiągając maksimum w ciągu kilku tygodni i utrzymując się do 4 tygodni po zakończeniu terapii. W przypadku krótkotrwałego leczenia induktorami enzymów zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy terapii długotrwałej rekomenduje się rozważenie zmiany metody antykoncepcji na taką, która nie jest podatna na indukcję enzymatyczną. Szczególnie wysokie ryzyko zmniejszenia skuteczności Azalii występuje przy stosowaniu leków przeciwdrgawkowych (np. karbamazepina, fenytoina), przeciwprątkowych (ryfampicyna, ryfabutyna), barbituranów oraz ziela dziurawca zwyczajnego.
antybiotyk, barbiturat, bloker kanału wapniowego, boceprewir, bosentan, cyklosporyna, dezogestrel, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny wątroby, erytromycyna, etonogestrel, felbamat, fenytoina, flukonazol, gryzeofulwina, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymu wątrobowego, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens hormonu płciowego, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciw HCV, lek przeciw HIV, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwprątkowy, lek rozszerzający naczynia, metabolit dezogestrelu, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbazepina, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, telaprewir, topiramat - Leksykon substancji czynnych
Gwajfenezyna – Interakcje
Gwajfenezyna, stosowana jako wykrztuśny składnik preparatów złożonych, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa pod względem interakcji lekowych, nie notując istotnych klinicznie interakcji. Jednakże, w preparatach takich jak Grypolek, gdzie gwajfenezyna łączy się z paracetamolem, pseudoefedryną i dekstrometorfanem, konieczne jest uwzględnienie licznych interakcji tych dodatkowych substancji czynnych. Paracetamol wykazuje ryzyko hepatotoksyczności i interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi, induktorami enzymów wątrobowych, chloramfenikolem oraz zydowudyną, a także może powodować stany pobudzenia w połączeniu z inhibitorami MAO. Pseudoefedryna jest przeciwwskazana z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego i zaburzeń rytmu serca, a także osłabia działanie leków hipotensyjnych ośrodkowych. Dekstrometorfan natomiast może wywoływać zespół serotoninowy w połączeniu z inhibitorami MAO i SSRI oraz jest metabolizowany przez CYP2D6, co powoduje ryzyko nasilenia działań niepożądanych przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów tego enzymu.
alkohol etylowy, barbiturat, chinidyna, chloramfenikol, cholinolityk, ciśnienie tętnicze, dekstrometorfan, depresja OUN, działanie wykrztuśne, enzym mikrosomalny wątroby, fluoksetyna, gwajfenezyna, gwanetydyna, haloperidol, hepatotoksyczność, hipertermia, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor CYP2D6, inhibitor MAO, lek hipotensyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolizm wątrobowy, metoklopramid, metyldopa, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, pochodna kumaryny, preparat z dekstrometorfanem, preparat złożony, produkt złożony, propantelina, przełom nadciśnieniowy, pseudoefedryna, ryfampicyna, SSRI, szpik kostny, toksyczny metabolit paracetamolu, uszkodzenie wątroby, wenlafaksyna, zaburzenie koordynacji psychoruchowej, zaburzenie oddychania, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Kyleena 19,5 mg/system
System domaciczny Kyleena zawierający 19,5 mg lewonorgestrelu wykazuje głównie miejscowy mechanizm działania, co ogranicza kliniczne znaczenie interakcji farmakokinetycznych w porównaniu do preparatów hormonalnych stosowanych ogólnoustrojowo. Niemniej jednak, leki indukujące enzymy mikrosomalne wątroby, takie jak fenytoina, karbamazepina, rifampicyna czy ziele dziurawca, mogą zwiększać klirens lewonorgestrelu, potencjalnie obniżając jego stężenie w osoczu. Z kolei inhibitory CYP3A4, w tym azolowe leki przeciwgrzybicze (flukonazol, itrakonazol), blokery kanału wapniowego (werapamil, diltiazem) oraz makrolidy (klarytromycyna, erytromycyna), mogą zmniejszać klirens lewonorgestrelu, prowadząc do jego podwyższonego stężenia. Wpływ leków antyretrowirusowych jest zmienny i wymaga indywidualnej oceny. Pomimo tych interakcji, skuteczność antykoncepcyjna Kyleeny pozostaje prawdopodobnie zachowana, choć zaleca się monitorowanie działań niepożądanych i skuteczności terapii.
antybiotyk makrolidowy, artefakt obrazowania, azolowy lek przeciwgrzybiczny, barbiturat, bloker kanału wapniowego, choroba przenoszona drogą płciową, cytochrom P450 3A4, diltiazem, dziurawiec, enzym mikrosomalny wątroby, erytromycyna, felbamat, fenytoina, flukonazol, gryzeofulwina, hormon płciowy, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor enzymów, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens hormonów płciowych, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, mechanizm działania, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, preparat hormonalny, prymidon, rezonans magnetyczny, rifampicyna, skuteczność antykoncepcyjna, substancja lecznicza, system terapeutyczny domaciczny, topiramat, werapamil, worykonazol - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Darunavir Glenmark 400 mg
Badania przedkliniczne darunawiru, zarówno jako monoterapii, jak i w połączeniu z rytonawirem, wykazały specyficzne działania toksyczne u gryzoni, obejmujące układ krwiotwórczy, krzepnięcia, wątrobę oraz tarczycę. Zaobserwowano zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych, wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji, przerost hepatocytów, wakuolizację oraz wzrost aktywności enzymów wątrobowych, a także przerost pęcherzyków tarczycy. W terapii skojarzonej z rytonawirem nasiliły się te zmiany, dodatkowo zwiększając częstość włóknienia wysepek trzustkowych u samców szczurów. W badaniach rozrodczości stwierdzono zmniejszenie liczby ciałek żółtych i implantacji zarodków jedynie przy toksyczności dla matki, bez wpływu na płodność przy dawkach do 1000 mg/kg/dobę (AUC 0,5x ekspozycji klinicznej). Nie wykazano działania teratogennego u szczurów, królików i myszy, choć ekspozycja była niższa niż kliniczna. U młodych szczurów obserwowano zwiększoną śmiertelność i drgawki przy wysokich stężeniach leku, co wiązano z niedojrzałością enzymatyczną metabolizmu, co stanowi podstawę do przeciwwskazania stosowania darunawiru z rytonawirem u dzieci poniżej 3 lat.
aberracja chromosomowa, bariera krew-mózg, ciałko żółte, czas częściowej tromboplastyny, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzym mikrosomalny wątroby, enzym wątrobowy, gruczoł tarczowy, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, hormon tarczycy, nerczyca, odruch wzdrygnięcia, parametr czerwonokrwinkowy, potencjał genotoksyczny, przerost hepatocytów, przewlekła nefropatia, rak wątrobowokomórkowy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, wakuolizacja, włóknienie wysepek trzustkowych