Levosimendan Kabi
Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, 2,5 mg/ml
Produkt leczniczy jest koncentratem zawierającym 2,5 mg lewozymendanu na 1 ml oraz etanol jako substancję pomocniczą w ilości 785 mg/ml. Przeznaczony jest do sporządzania roztworu do infuzji, który charakteryzuje się przejrzystością i barwą żółtą do pomarańczowej. Stosuje się go w krótkotrwałym leczeniu ostrej, zdekompensowanej, ciężkiej przewlekłej niewydolności serca u dorosłych pacjentów, gdy konwencjonalna terapia jest niewystarczająca. Lek działa inotropowo dodatnio, wspomagając pracę serca.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Levosimendan Kabi (2,5 mg/ml) jest lekiem inotropowym przeznaczonym do stosowania wyłącznie w warunkach szpitalnych, z koniecznością monitorowania EKG, ciśnienia tętniczego, tętna oraz diurezy. Standardowa terapia obejmuje infuzję dawki nasycającej 6-12 µg/kg mc. przez 10 minut, a następnie infuzję ciągłą 0,1 µg/kg mc./min przez 24 godziny. U pacjentów otrzymujących jednocześnie inne leki rozszerzające naczynia lub inotropowe zaleca się niższą dawkę nasycającą (6 µg/kg mc.). Dawkowanie można modyfikować w zależności od odpowiedzi hemodynamicznej: zmniejszyć do 0,05 µg/kg mc./min w przypadku niedociśnienia lub tachykardii lub zwiększyć do 0,2 µg/kg mc./min przy dobrej tolerancji i potrzebie silniejszego efektu. Po zakończeniu infuzji efekt hemodynamiczny utrzymuje się co najmniej 24 godziny, a nawet do 9 dni, bez rozwoju tolerancji czy efektu odbicia.
Levosimendan wymaga rozcieńczenia przed podaniem i może być podawany dożylnie zarówno obwodowo, jak i centralnie. Lek zawiera etanol (785 mg/ml), co należy uwzględnić u pacjentów z chorobami wątroby lub uzależnieniem od alkoholu. U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek i wątroby zaleca się ostrożność, natomiast lek jest przeciwwskazany przy ciężkich dysfunkcjach (klirens kreatyniny <30 ml/min). Nie stosuje się go u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Monitorowanie parametrów hemodynamicznych powinno trwać co najmniej 3 dni po infuzji, a u pacjentów z zaburzeniami nerek lub wątroby – minimum 5 dni. Szczegółowe tabele dawkowania uwzględniają masę ciała pacjenta i szybkość infuzji w ml/h dla różnych dawek nasycających i infuzji ciągłej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Dawkowanie i sposób podawania – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
ciśnienie krwi, dawka nasycająca, digoksyna, działanie hemodynamiczne, efekt odbicia, EKG, infuzja ciągła, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, koncentrat do infuzji, lek inotropowy, lek rozszerzający naczynia, lewozymendan, naczynie krwionośne, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, odpowiedź hemodynamiczna, tachykardia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby -
Działania niepożądane
Lewozymendan, stosowany w leczeniu ostrej, zdekompensowanej ciężkiej przewlekłej niewydolności serca, wykazuje działanie inotropowe dodatnie. Dane z badań klinicznych (REVIVE I, REVIVE II, SURVIVE, LIDO, RUSSLAN, 300105, 3001024) wskazują na występowanie działań niepożądanych u 53% pacjentów w badaniach kontrolowanych placebo oraz u 18% w badaniu kontrolowanym dobutaminą. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to tachykardia komorowa, niedociśnienie tętnicze, ból głowy, migotanie przedsionków, dodatkowe skurcze komorowe oraz zaburzenia rytmu serca. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowano jako bardzo często (≥1/10) i często (≥1/100 do <1/10), obejmując m.in. hipokaliemię, bezsenność, zawroty głowy, nudności, zaparcia, biegunkę, wymioty oraz zmniejszone stężenie hemoglobiny.
Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłoszono dodatkowe działania niepożądane, w tym migotanie komór, które stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. W związku z tym konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem parametrów hemodynamicznych, równowagi elektrolitowej oraz zaburzeń rytmu serca podczas terapii lewozymendanem. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zaleca się rozważenie modyfikacji dawkowania lub przerwania infuzji. Personel medyczny powinien zgłaszać podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich instytucji, takich jak Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych URPL, co jest kluczowe dla oceny stosunku korzyści do ryzyka terapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
bezsenność, biegunka, ból głowy, choroba niedokrwienna serca, dodatkowy skurcz, dodatkowy skurcz komorowy, działanie inotropowe dodatnie, hipokaliemia, infuzja leku, lewozymendan, migotanie komór, migotanie przedsionków, niedociśnienie, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność serca, nudności, ostra zdekompensowana niewydolność serca, parametry hemodynamiczne, równowaga elektrolitowa, tachykardia, tachykardia komorowa, wymioty, zaburzenia rytmu serca, zaparcia, zawroty głowy -
Interakcje leku
Levosimendan wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które wymagają szczególnej uwagi podczas terapii. Szczególnie istotne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego u pacjentów otrzymujących leki dożylne działające na naczynia krwionośne oraz monoazotan izosorbidu, ze względu na ryzyko nasilonej hipotensji, w tym ortostatycznej. Beta-adrenolityki i digoksyna mogą być stosowane jednocześnie bez utraty skuteczności lub istotnych interakcji. Levosimendan jest inhibitorem CYP2C8, co może zwiększać ekspozycję na leki metabolizowane przez ten izoenzym, takie jak loperamid, pioglitazon, repaglinid i enzalutamid, dlatego ich jednoczesne stosowanie należy unikać, jeśli to możliwe.
Produkt Levosimendan Kabi zawiera 785 mg/ml etanolu (98% objętościowo), co może nasilać działanie hipotensyjne i zwiększać ryzyko działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego oraz obciążenie metaboliczne wątroby. Zaleca się całkowite powstrzymanie się od spożywania alkoholu podczas terapii oraz przez co najmniej 24 godziny po zakończeniu infuzji. W trakcie leczenia konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu lekowego, regularne monitorowanie parametrów hemodynamicznych (ciśnienie tętnicze, tętno, saturacja) oraz kontrola glikemii u pacjentów z cukrzycą, zwłaszcza tych stosujących leki metabolizowane przez CYP2C8. Szczególna ostrożność jest wskazana u pacjentów przyjmujących leki hipotensyjne i naczyniowe.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Interakcje leku – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
beta-adrenolityk, digoksyna, działanie inotropowe, działanie naczyniorozszerzające, enzalutamid, etanol, hipoglikemia, hipotonia ortostatyczna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z alkoholem, izoenzym CYP2C8, lek przeciwbiegunkowy, lek przeciwcukrzycowy, leki działające na naczynia krwionośne, lewozymendan, loperamid, meglitynid, monoazotan izosorbidu, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, parametry hemodynamiczne, pioglitazon, rak prostaty, repaglinid, substrat CYP2C8, tiazolidynedion -
Profil bezpieczeństwa leku
Levosimendan Kabi jest przeciwwskazany u kobiet karmiących ze względu na przenikanie aktywnych metabolitów do mleka matki, co może wywołać działania niepożądane u niemowląt. W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lek należy stosować ostrożnie, zwłaszcza u osób z łagodną i umiarkowaną niewydolnością, natomiast jest przeciwwskazany przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min. Podobne zalecenia dotyczą pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby – stosowanie jest możliwe przy łagodnych i umiarkowanych dysfunkcjach, ale przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności wątroby.
Preparat zawiera znaczną ilość etanolu, co wymaga zachowania ostrożności w przypadku jednoczesnego stosowania z alkoholem, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka, ze względu na potencjalne interakcje farmakodynamiczne i toksyczne. Nie ma konieczności dostosowywania dawki u pacjentów w podeszłym wieku, a wpływ leku na zdolność prowadzenia pojazdów nie został oceniony, co jest uzasadnione jego stosowaniem wyłącznie w warunkach szpitalnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
-
Przeciwwskazania
Lewozymendan (Levosimendan Kabi, 2,5 mg/ml) jest lekiem inotropowym stosowanym w terapii niewydolności serca, jednak jego podanie jest przeciwwskazane w określonych stanach klinicznych. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki preparatu, w tym zawarty w nim etanol (785 mg/ml, 98% objętościowych), który może wywołać reakcje alergiczne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężkie niedociśnienie tętnicze oraz tachykardia, ze względu na ryzyko nasilenia spadku ciśnienia i przyspieszenia akcji serca, co może prowadzić do poważnych zaburzeń hemodynamicznych i niedokrwienia mięśnia sercowego. Ponadto, lek jest niewskazany u pacjentów z mechaniczną niedrożnością wpływającą na napełnianie lub opróżnianie komór (np. ciężka stenoza aortalna, stenoza mitralna, kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu, tamponada serca, zaciskające zapalenie osierdzia), gdyż inotropowe działanie lewozymendanu może pogorszyć stan hemodynamiczny poprzez zwiększenie gradientów ciśnień lub obciążenia następczego.
Przeciwwskazaniem do stosowania lewozymendanu jest także ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) oraz ciężka niewydolność wątroby, które mogą prowadzić do zaburzeń metabolizmu i eliminacji leku, zwiększając ryzyko toksyczności. Pacjenci z historią torsades de pointes nie powinni otrzymywać lewozymendanu ze względu na potencjalne ryzyko wydłużenia odstępu QT i wywołania groźnych arytmii komorowych. Zawartość etanolu w preparacie wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią, gdyż alkohol może nasilać działania innych leków i wpływać na bezpieczeństwo terapii. Preparat dostępny jest w postaci koncentratu 2,5 mg/ml, w fiolkach 5 ml zawierających 12,5 mg lewozymendanu, wymagającego rozcieńczenia przed infuzją.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
częstoskurcz komorowy, etanol, gradient ciśnień, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, lewozymendan, migotanie komór, nadwrażliwość na substancję czynną, nagły zgon sercowy, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność mechaniczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obciążenie następcze, roztwór do infuzji, stenoza aortalna, stenoza mitralna, tachykardia, tamponada serca, torsades de pointes, wydłużenie QT, zaburzenia rytmu serca -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania nad lewozymendanem wykazały brak genotoksyczności oraz teratogenności przy krótkotrwałym stosowaniu, jednak ujawniły istotne działania toksyczne na układ rozrodczy i rozwój płodów. U samic szczurów podawanie leku przed i we wczesnej ciąży skutkowało obniżeniem płodności, manifestującym się zmniejszoną liczbą ciałek żółtych oraz zagnieżdżonych zarodków. Ponadto, obserwowano toksyczność rozwojową objawiającą się zmniejszoną liczbą młodych w miocie, zwiększoną liczbą wczesnych resorpcji zarodka oraz poronień poimplantacyjnych. Efekty te występowały przy poziomach ekspozycji odpowiadających dawkom terapeutycznym u ludzi, co podkreśla potencjalne ryzyko kliniczne stosowania lewozymendanu w okresie ciąży.
Badania na modelach zwierzęcych wykazały również wpływ lewozymendanu na rozwój układu kostnego płodów, w tym uogólnione zmniejszenie stopnia kostnienia u szczurów i królików oraz nieprawidłowy rozwój kości nadpotylicznej u królików. Ponadto, lek przenika do mleka matki, co rodzi obawy dotyczące narażenia noworodków i niemowląt podczas karmienia piersią. Pomimo braku teratogenności, obserwowane zmiany w rozwoju kostnym oraz toksyczność rozwojowa przy ekspozycji klinicznej wskazują na konieczność ostrożności i dokładnej oceny ryzyka przy stosowaniu lewozymendanu u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
-
Skład i postać leku
Levosimendan Kabi to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawierający lewozymendan w stężeniu 2,5 mg/ml, dostępny w fiolkach po 5 ml (12,5 mg lewozymendanu). Preparat wymaga rozcieńczenia przed podaniem dożylnym, z zalecanymi stężeniami roztworu do infuzji wynoszącymi 0,025 mg/ml (5 ml koncentratu w 500 ml glukozy 5%) lub 0,05 mg/ml (10 ml koncentratu w 500 ml glukozy 5%). Należy unikać rozcieńczania do stężeń wyższych niż 0,05 mg/ml, aby zapobiec opalescencji i wytrąceniu osadu. Produkt zawiera 785 mg/ml etanolu (98% objętościowo), co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa podania. Po rozcieńczeniu roztwór jest stabilny chemicznie i fizycznie przez 24 godziny w temperaturze 2–8°C lub 25°C, jednak z mikrobiologicznego punktu widzenia powinien być zużyty niezwłocznie lub przechowywany maksymalnie 24 godziny w lodówce, o ile rozcieńczenie odbyło się w warunkach aseptycznych.
Levosimendan Kabi jest kompatybilny do podawania przez ten sam dostęp dożylny z furosemidem (10 mg/ml), digoksyną (0,25 mg/ml) oraz glicerolu triazotanem (0,1 mg/ml), natomiast nie należy mieszać go z innymi lekami lub rozpuszczalnikami. Preparat przechowuje się w lodówce (2–8°C), nie wolno go zamrażać, a zmiana barwy roztworu na pomarańczową nie wpływa na jego skuteczność. Produkt dostępny jest w fiolkach z bezbarwnego szkła typu I, zamkniętych korkiem z gumy chlorobutylowej, w opakowaniach po 1, 4 lub 10 fiolek. Niewykorzystane resztki należy utylizować zgodnie z lokalnymi przepisami. Zaleca się dokładną kontrolę roztworu przed podaniem pod kątem obecności cząstek stałych lub przebarwień.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
digoksyna, dostęp dożylny, etanol bezwodny, furosemid, glicerolu triazotan, guma chlorobutylowa, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kwas cytrynowy, lewozymendan, opalescencja roztworu, podanie dożylne, powidon, rozcieńczenie leku, roztwór glukozy, stabilność chemiczna i fizyczna, utylizacja produktów leczniczych, warunki aseptyczne, wytrącenie osadu -
Właściwości farmakodynamiczne
Levosimendan Kabi to lek inotropowy o podwójnym mechanizmie działania: zwiększa wrażliwość białek kurczliwych mięśnia sercowego na jony wapnia poprzez wiązanie z troponiną C oraz rozszerza naczynia krwionośne przez otwieranie ATP-zależnych kanałów potasowych w mięśniach gładkich naczyń. W badaniach hemodynamicznych u pacjentów z niewydolnością serca dawki nasycające od 3 do 24 µg/kg mc. oraz infuzje ciągłe 0,05-0,2 µg/kg mc./min poprawiały pojemność minutową serca, frakcję wyrzutową i objętość wyrzutową, jednocześnie obniżając ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, ciśnienie zaklinowania płucnych naczyń włosowatych oraz opór naczyniowy. Levosimendan zwiększa przepływ wieńcowy i perfuzję mięśnia sercowego bez istotnego wzrostu zużycia tlenu, a także obniża stężenie endoteliny-1 u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca, nie podnosząc poziomu amin katecholowych w osoczu.
W wieloośrodkowych, randomizowanych badaniach klinicznych (REVIVE, SURVIVE, LIDO) obejmujących ponad 2800 pacjentów z ostrą niewydolnością serca (ADHF) lewozymendan wykazał istotną poprawę kliniczną i hemodynamiczną w porównaniu do placebo oraz dobutaminy. W badaniu REVIVE II dawka nasycająca 6-12 µg/kg mc. przez 10 minut, a następnie infuzja 0,05-0,2 µg/kg mc./min przez 24 godziny, poprawiła status kliniczny i obniżyła poziom BNP (p=0,001). W badaniu SURVIVE nie stwierdzono istotnej różnicy w śmiertelności 180-dniowej między lewozymendanem a dobutaminą (HR=0,91; p=0,401), jednak lewozymendan wykazał przewagę w krótkoterminowej śmiertelności, zwłaszcza u pacjentów leczonych beta-adrenolitykami. Badanie LIDO potwierdziło lepszą skuteczność lewozymendanu w zwiększaniu pojemności minutowej serca (≥30%) i obniżaniu ciśnienia zaklinowania (≥25%) po 24 godzinach w porównaniu do dobutaminy (28% vs. 15%, p=0,025). Lewozymendan jest szczególnie korzystny u pacjentów wymagających wsparcia inotropowego, zwłaszcza tych stosujących beta-adrenolityki, ze względu na mechanizm działania niezależny od receptorów beta-adrenergicznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakodynamiczne – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
amina katecholowa, ATP-zależny kanał potasowy, badanie hemodynamiczne, ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, ciśnienie w prawym przedsionku, ciśnienie zaklinowania płucnych naczyń włosowatych, częstość akcji serca, duszność spoczynkowa, działanie inotropowe, endotelina-1, frakcja wyrzutowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, idiopatyczna kardiomiopatia rozstrzeniowa, inhibitor fosfodiesterazy III, jon wapnia, leczenie trombolityczne, lek beta-adrenolityczny, lek rozszerzający naczynia krwionośne, lewozymendan, mechaniczna wentylacja, mięsień gładki naczyń krwionośnych, natriuretyczny peptyd typu B, niewydolność serca, obciążenie następcze, obciążenie wstępne, objętość wyrzutowa, obwodowy opór naczyniowy, ogłuszony mięsień sercowy, ostra niewydolność serca, ostra zdekompensowana niewydolność serca, ostry zawał mięśnia sercowego, perfuzja mięśnia sercowego, pojemność minutowa serca, przepływ wieńcowy krwi, przezskórna śródnaczyniowa angioplastyka wieńcowa, receptor beta-adrenergiczny, rzut skurczowy serca, troponina C, układ sercowo-naczyniowy, wskaźnik sercowy, wsparcie inotropowe, wstrząs kardiogenny, zastoinowa niewydolność serca, zużycie tlenu -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Levosimendan Kabi, zawierający lewozymendan w stężeniu 2,5 mg/ml w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji, nie wykazuje istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co zostało oznaczone jako „nie dotyczy”. Lek podawany jest wyłącznie w warunkach szpitalnych w formie infuzji dożylnej, pacjentom pod ścisłą kontrolą medyczną, którzy z uwagi na ciężkość schorzenia podstawowego nie są zdolni do prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn. Każda fiolka o pojemności 5 ml zawiera 12,5 mg lewozymendanu, a preparat ma barwę od żółtej do pomarańczowej.
Istotnym aspektem jest wysoka zawartość etanolu w preparacie – 785 mg/ml, co odpowiada 98% objętościowych alkoholu etylowego. Pomimo braku wpływu na zdolności psychomotoryczne pacjenta, lekarz powinien uwzględnić potencjalne interakcje etanolu z innymi lekami oraz przeciwwskazania u pacjentów z nietolerancją alkoholu. Personel medyczny musi być poinformowany o obecności etanolu podczas przygotowywania i podawania infuzji, aby zapobiec niepożądanym reakcjom u osób wrażliwych na alkohol etylowy.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
-
Wskazania do stosowania
Levosimendan Kabi (2,5 mg/ml koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) jest wskazany do krótkotrwałego leczenia ostrej, zdekompensowanej, ciężkiej przewlekłej niewydolności serca (ADHF) u dorosłych pacjentów, u których standardowa terapia (diuretyki, inhibitory ACE, beta-blokery, antagoniści aldosteronu) okazała się nieskuteczna. Lek działa jako inotrop dodatni, poprawiając kurczliwość mięśnia sercowego, i jest stosowany jako interwencja w krytycznym okresie zaostrzenia niewydolności serca. Preparat dostępny jest w postaci koncentratu o stężeniu 2,5 mg/ml, w fiolce 5 ml zawierającej 12,5 mg lewosimendanu, wymagającego rozcieńczenia przed podaniem do infuzji.
Podczas stosowania leku należy uwzględnić obecność etanolu jako substancji pomocniczej w stężeniu 785 mg/ml (98% objętościowych), co może mieć istotne znaczenie u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnionych od alkoholu, z padaczką oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Levosimendan Kabi jest lekiem drugiego rzutu, przeznaczonym wyłącznie do stosowania u dorosłych, w warunkach umożliwiających ścisły monitoring stanu klinicznego, i nie jest zalecany do długoterminowej terapii niewydolności serca.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wskazania do stosowania – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
ADHF, antagonista aldosteronu, beta-bloker, choroba wątroby, dekompensacja, diuretyk, inhibitor konwertazy angiotensyny, kurczliwość mięśnia sercowego, lek inotropowy dodatni, lewosimendan, niewydolność serca, ostra zdekompensowana niewydolność serca, padaczka, roztwór do infuzji, uzależnienie od alkoholu