toksyczność podprzewlekła
Toksyczność podprzewlekła to typ działania toksycznego, który występuje na skutek wielokrotnej ekspozycji organizmu na substancję chemiczną przez okres kilkudziesięciu dni do kilku miesięcy. Jest to pośredni rodzaj toksyczności między ostrą (pojedyncza dawka) a przewlekłą (ekspozycja trwająca miesiące lub lata).
Badania toksyczności podprzewlekłej są kluczowym elementem oceny bezpieczeństwa leków, substancji chemicznych, dodatków do żywności i środków ochrony roślin. Standardowe protokoły badań obejmują zazwyczaj 28-90 dni podawania substancji w różnych dawkach, co pozwala na obserwację efektów kumulacji oraz wczesnych zmian patologicznych w narządach.
Podczas oceny toksyczności podprzewlekłej monitoruje się m.in. parametry hematologiczne, biochemiczne, zmiany masy ciała i narządów, a także przeprowadza badania histopatologiczne. Pozwala to na określenie narządów docelowych dla toksyczności, ustalenie wartości NOAEL (poziom niewywołujący obserwowalnych efektów niepożądanych) oraz mechanizmów toksycznego działania substancji.
Toksyczność podprzewlekła często ujawnia efekty, które nie są widoczne w badaniach toksyczności ostrej, a jednocześnie pozwala na szybszą ocenę bezpieczeństwa niż długoterminowe badania toksyczności przewlekłej, stanowiąc istotne ogniwo w kompleksowej ocenie ryzyka związanego z ekspozycją na substancje chemiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas dehydrocholowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Produkty lecznicze zawierające kwas dehydrocholowy, takie jak Raphacholin C (40 mg kwasu dehydrocholowego w tabletce drażowanej) oraz Raphacholin Forte (250 mg w tabletce powlekanej), nie posiadają szczegółowych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji czynnej. Dokumentacja rejestracyjna nie zawiera danych dotyczących ostrej, podprzewlekłej i przewlekłej toksyczności, potencjału mutagennego, genotoksycznego, działania rakotwórczego, wpływu na reprodukcję i rozwój płodu ani badań farmakologicznych związanych z bezpieczeństwem. Brak tych informacji stanowi istotne ograniczenie w ocenie profilu bezpieczeństwa kwasu dehydrocholowego.
badanie farmakologiczne, dane przedkliniczne, dokumentacja rejestracyjna, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, kwas dehydrocholowy, ostra toksyczność, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, Raphacholin C, Raphacholin Forte, substancja czynna, tabletka drażowana, tabletka powlekana, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, wpływ na reprodukcję, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Savarix (500 j.m. + 10 mg + 50 mg)/g
Produkt leczniczy Savarix w postaci żelu zawiera heparynę sodową (500 j.m./g), wyciąg z kasztanowca (10 mg/g) oraz benzokainę (50 mg/g). Nie przeprowadzono specyficznych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa tego preparatu, w tym oceny toksyczności ostrej, podprzewlekłej, przewlekłej, genotoksyczności, działania rakotwórczego oraz wpływu na rozród i rozwój potomstwa. Brak tych danych jest jednak typowy dla leków stosowanych miejscowo, zwłaszcza gdy zawierają substancje o dobrze poznanej farmakologii i toksykologii, jak w przypadku Savarix.
badanie toksykologiczne, benzokaina, doświadczenie kliniczne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakologia kliniczna, heparyna sodowa, potencjał genotoksyczny, rozwój potomstwa, stosowanie miejscowe, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, wpływ na rozród, wyciąg z kasztanowca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Red Senes Tea –
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa liścia senesu, stosowanego w produkcie Red Senes Tea, opierają się na danych z badań strąków senesu, ze względu na podobieństwo ich składu. Badania toksyczności ostrej wykazały niską toksyczność po jednorazowym doustnym podaniu ekstraktów i sennozydów myszom i szczurom. W 90-dniowych badaniach podprzewlekłych zaobserwowano odwracalne zmiany histopatologiczne, takie jak rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka oraz kanalików nerkowych, bez trwałego uszkodzenia tkanek i bez zmian w splocie nerwowym okrężnicy. Długoterminowe badania (2 lata) nie wykazały działania kancerogennego ekstraktu ze strąków senesu. Ponadto, badania reprodukcyjne nie wykazały toksyczności na płodność, rozwój poporodowy ani zachowanie matek, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania u pacjentów w wieku rozrodczym.
aloeemodyna, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie kancerogenne, genotoksyczność, liść senesu, nowotwór jelita grubego, przewlekłe zaparcie, reina, rozrost nabłonka kanalików nerkowych, rozrost nabłonka przedżołądka, rozwój poporodowy, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, środek przeczyszczający, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, związek antrachinowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Telam 40 mg + 5 mg
Produkt Telam, zawierający telmisartan (40 mg) oraz amlodypinę (5 mg), wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, bez nasilenia toksyczności przy jednoczesnym stosowaniu obu substancji. W 13-tygodniowym badaniu toksyczności podprzewlekłej na szczurach stosowano dawki 3,2/0,8 mg/kg, 10/2,5 mg/kg oraz 40/10 mg/kg, nie obserwując synergistycznych efektów toksycznych. Telmisartan powodował zmniejszenie parametrów hematologicznych (erytrocyty, hemoglobina, hematokryt), zaburzenia czynności nerek (wzrost stężenia azotu mocznikowego i kreatyniny) oraz uszkodzenia błony śluzowej żołądka (nadżerki, owrzodzenia, zmiany zapalne), które można było częściowo zapobiec suplementacją soli. Zmiany te są zgodne z farmakologicznym profilem leków z grupy antagonistów receptora angiotensyny II. Nie stwierdzono działania teratogennego telmisartanu, choć dawki toksyczne wpływały na rozwój noworodków (mniejsza masa ciała, opóźnione otwieranie oczu). Amlodypina wykazała szkodliwy wpływ na reprodukcję przy dawkach około 50-krotnie przekraczających terapeutyczne, manifestujący się opóźnieniem i wydłużeniem porodu oraz zmniejszoną przeżywalnością potomstwa.
aktywność reninowa osocza, amlodypina bezylan, amlodypina maleinian, antagonista receptora angiotensyny II, aparat przykłębuszkowy nerek, azot mocznikowy, błona śluzowa żołądka, czynność hemodynamiczna nerek, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyty, hematokryt, hemoglobina, hormon folikulotropowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanaliki nerkowe, komórki Sertoliego, nadżerki, parametry hematologiczne, płodność, potas w surowicy, spermatydy, Telam, telmisartan i amlodypina, toksyczność podprzewlekła - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tachyben 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Tachyben (urapidyl) obejmowały szeroki zakres analiz toksykologicznych, mutagennych, rakotwórczych oraz wpływu na reprodukcję. W badaniach toksyczności ostrej na myszach i szczurach określono LD50 dla urapidylu na poziomie 508-750 mg/kg (doustnie) oraz 140-260 mg/kg (dożylnie). Objawy toksyczne obejmowały uspokojenie polekowe, opadanie powiek, zmniejszoną ruchliwość, duszność, drżenia i drgawki. W badaniach przewlekłych na szczurach (dawki do 250 mg/kg/dobę) i psach (do 64 mg/kg/dobę) obserwowano uspokojenie, zmniejszenie masy ciała, przedłużenie cyklu rujowego oraz zmniejszenie masy macicy u szczurów, a u psów objawy takie jak nadmierne ślinienie i drżenie przy dawkach >30 mg/kg/dobę, bez zmian histopatologicznych. Testy mutagenności (m.in. test Amesa, testy na limfocytach ludzkich) oraz długoterminowe badania rakotwórczości na myszach i szczurach nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego urapidylu.
badanie histopatologiczne, badanie rakotwórczości, chlorowodorek urapidylu, cykl rujowy, dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, hepatocyt, limfocyt ludzki, naprawa DNA, oś przysadkowo-gonadalna, potencjał mutagenny, prolaktyna, ptoza powiek, rozrost gruczołu mlekowego, sedacja polekowa, szpik kostny, test Amesa, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, właściwość mutagenna, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tachyben 25 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne urapidylu wykazały, że dawka śmiertelna (LD50) po podaniu doustnym u gryzoni wynosi 508-750 mg/kg, a po dożylnym 140-260 mg/kg masy ciała. Toksyczność przewlekła u szczurów przy dawkach do 250 mg/kg/dobę objawiała się uspokojeniem polekowym, opadaniem powiek, zmniejszonym przyrostem masy ciała, przedłużeniem cyklu rujowego oraz zmniejszeniem masy macicy. U psów, przy dawkach do 64 mg/kg/dobę, obserwowano podobne objawy, jednak bez zmian klinicznych i histopatologicznych, co wskazuje na lepszą tolerancję u tego gatunku. Testy mutagenności (m.in. test Amesa, badania na limfocytach ludzkich) oraz długoterminowe badania rakotwórczości u myszy i szczurów nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego urapidylu.
chlorowodorek urapidylu, cykl rujowy, dawka śmiertelna LD50, działanie mutagenne, działanie teratogenne, hepatocyty, naprawa DNA, oś przysadka-gruczoły płciowe, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil toksykologiczny, prolaktyna, przeżywalność płodów, rozrost gruczołu mlekowego, sedacja polekowa, sinica, test Amesa, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, urapidyl - Leksykon substancji czynnych
Hydrochlorotiazyd – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Hydrochlorotiazyd, diuretyk tiazydowy stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego, wykazuje niską toksyczność ostrą (LD50 >2750 mg/kg u szczurów) oraz brak istotnych efektów toksycznych w badaniach podprzewlekłych i przewlekłych, poza przewidywalnymi zaburzeniami elektrolitowymi, zwłaszcza hipokaliemią. Wyniki badań genotoksyczności są niejednoznaczne: testy in vitro wykazały pozytywne efekty mutagenne przy wysokich stężeniach (43-1300 µg/ml), natomiast testy Amesa i badania in vivo nie potwierdziły działania mutagennego. Długoterminowe badania karcynogenności na myszach i szczurach (dawki do 600 mg/kg mc./dobę) nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów, a dane kliniczne nie potwierdzają związku między stosowaniem hydrochlorotiazydu a ryzykiem rozwoju nowotworów u ludzi. Badania reprodukcyjne nie wskazują na działanie teratogenne ani negatywny wpływ na płodność, mimo że hydrochlorotiazyd przenika przez łożysko i może wpływać na masę ciała potomstwa przy bardzo wysokich dawkach (15-krotność dawki ludzkiej).
antagonista receptora angiotensyny II, badanie genotoksyczności, badanie karcynogenności, bloker kanałów wapniowych, diuretyk tiazydowy, działanie karcynogenne, działanie moczopędne, działanie mutagenne, działanie nefrotoksyczne, działanie teratogenne, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor konwertazy angiotensyny, jajnik chomika chińskiego, komórki chłoniaka mysiego, komórki przykłębuszkowe, kreatynina w surowicy, lek przeciwnadciśnieniowy, masa czerwonokrwinkowa, nadciśnienie tętnicze, nadżerka żołądka, przerost tętniczek, Salmonella typhimurium, stężenie hemoglobiny, stężenie mocznika, stężenie potasu, szpik kostny, test Amesa, test genotoksyczności, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, wartość hematokrytu, wydalanie potasu, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zmiana siostrzanej chromatydy - Leksykon substancji czynnych
Dekstrometorfan – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dekstrometorfan bromowodorek wykazuje stosunkowo wysoką toksyczność ostrą z LD50 wynoszącymi odpowiednio 165 mg/kg u myszy, 350 mg/kg u szczurów oraz 336 mg/kg u świnek morskich po podaniu doustnym. Dawki rzędu 1,5 g/dobę indukowały objawy neurologiczne takie jak pobudzenie, łagodna ataksja, dysartria oraz upośledzenie oddychania, jednakże 100-krotne przekroczenie standardowej dawki nie powodowało zgonów u zwierząt doświadczalnych. Badania toksyczności przewlekłej (0,1-100 mg/kg) prowadzone przez 13-27 tygodni u szczurów oraz 14 tygodni u psów wykazały jedynie spadek masy ciała o 10-20% przy najwyższej dawce, bez innych istotnych efektów toksycznych zależnych od substancji. Wyniki testów mutagenności są niejednoznaczne, jednak brak jest klinicznie istotnego działania genotoksycznego w badaniach in vitro i in vivo z analogicznymi związkami. Długoterminowe badania rakotwórczości nie są dostępne, a obecne dane nie wskazują na istotne ryzyko karcinogenne związane z dekstrometorfanem.
Badania reprodukcyjne u szczurów nie wykazały embriotoksyczności ani toksyczności przed- i poporodowej do dawki 50 mg/kg/dobę, jednak brak jest wystarczających danych dotyczących potencjalnego działania teratogennego oraz wpływu na płodność. W literaturze podkreśla się ograniczenia w dostępnych danych, co wskazuje na konieczność dalszych badań w tych obszarach. Ponadto, potencjalne interakcje z innymi układami, np. hamowanie aktywności TSH przez wyciąg z liści melisy, zostały odnotowane, choć ich znaczenie kliniczne pozostaje nieznane. Podsumowując, na podstawie dostępnych danych przedklinicznych dekstrometorfan cechuje się względnym bezpieczeństwem stosowania, bez istotnych zagrożeń toksykologicznych dla ludzi, jednakże wymaga się dalszych badań w zakresie działania teratogennego, rakotwórczego oraz wpływu na płodność.
ataksja, dekstrometorfan bromowodorek, dyzartria, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie przeciwkaszlowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, hormon tyreotropowy, LD50, Melissa officinalis, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, upośledzenie oddychania - Leksykon substancji czynnych
Lactobacillus acidophilus – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Produkt leczniczy Trilac zawiera szczep Lactobacillus acidophilus (La-5) stanowiący 37,5% składu bakteryjnego, co odpowiada 0,6 x 10⁹ CFU na kapsułkę (przy całkowitej liczbie 1,6 x 10⁹ CFU bakterii kwasu mlekowego). W dokumentacji brak jest danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego szczepu oraz całego preparatu. Nie przeprowadzono badań oceniających toksyczność ostrą, podprzewlekłą i przewlekłą, genotoksyczność, potencjał rakotwórczy, wpływ na płodność, toksyczność reprodukcyjną i rozwojową ani interakcje na poziomie przedklinicznym. Pozostałe bakterie w Trilac to Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus (25,0%) oraz Bifidobacterium animalis subsp. lactis (37,5%).
bakterie kwasu mlekowego, Bifidobacterium animalis, działania niepożądane, genotoksyczność, jednostki tworzące kolonie, kapsułka twarda, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus delbrueckii, oporność na antybiotyki, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, szczep lactobacillus acidophilus, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, translokacja bakterii