izoenzymy CYP
Izoenzymy CYP (cytochromu P450) stanowią rodzinę enzymów, które odgrywają kluczową rolę w metabolizmie leków i innych ksenobiotyków w organizmie. Są one odpowiedzialne za reakcje oksydacji I fazy biotransformacji, co umożliwia przekształcenie związków lipofilnych w formy bardziej polarne, ułatwiając ich wydalanie.
W ludzkim organizmie występuje ponad 50 izoenzymów CYP, z których najważniejsze znaczenie kliniczne mają: CYP3A4/5 (metabolizujący około 50% stosowanych leków), CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP1A2 i CYP2E1. Izoenzymy te charakteryzują się różnymi profilami substratowymi oraz odmienną podatnością na indukcję i inhibicję.
Aktywność poszczególnych izoenzymów CYP wykazuje znaczne zróżnicowanie międzyosobnicze, uwarunkowane czynnikami genetycznymi (polimorfizm), środowiskowymi oraz interakcjami międzylekowymi. Polimorfizm genetyczny izoenzymów CYP może prowadzić do występowania różnych fenotypów metabolicznych: wolnych, pośrednich, ekstensywnych i ultraszybkich metabolizerów.
Znajomość aktywności izoenzymów CYP ma fundamentalne znaczenie w farmakoterapii, ponieważ pozwala przewidzieć potencjalne interakcje lekowe, dostosować dawkowanie leków oraz zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Inhibitory i induktory izoenzymów CYP mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać stężenie substratów tych enzymów w organizmie, co ma bezpośrednie przełożenie na efekt terapeutyczny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Biseptol 120 100 mg + 20 mg
Produkt leczniczy Biseptol zawiera sulfametoksazol i trimetoprim w stałej proporcji 5:1, dostępny w dawkach 120 mg, 480 mg i 960 mg. Obie substancje cechuje biodostępność około 85% oraz szybkie wchłanianie z przewodu pokarmowego, z osiągnięciem maksymalnych stężeń w surowicy (Cmax) w ciągu 2-4 godzin. Dla dawki 800 mg sulfametoksazolu i 160 mg trimetoprimu (Biseptol 960) Cmax wynosi odpowiednio 25-60 µg/mL i 1-2 µg/mL, a przy podawaniu dwa razy dziennie stężenia maksymalne osiągają około 40 µg/mL i 2 µg/mL, co zapewnia optymalny stosunek terapeutyczny. Sulfametoksazol wiąże się z białkami osocza w 70%, ma objętość dystrybucji 0,2 L/kg i przenika głównie do kompartmentu pozakomórkowego, natomiast trimetoprim wiąże się w 40%, ma objętość dystrybucji 1,6 L/kg i szeroko dystrybuuje do płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (20-60% stężenia w surowicy) oraz mleka kobiecego i krwiobiegu płodowego. Obie substancje osiągają stężenia terapeutyczne w plwocinie, wydzielinie pochwy i płynie ucha środkowego, a ich stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym przekraczają MIC dla większości wrażliwych drobnoustrojów.
acetylacja, biodostępność, cytochrom P450, dializa otrzewnowa, hemodializa, hemofiltracja, izoenzymy CYP, klirens kreatyniny, klirens metaboliczny, klirens nerkowy, kwas glukuronowy, mikrosomy wątrobowe, minimalne stężenie hamujące, mukowiscydoza, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, przesączanie kłębuszkowe, stężenie maksymalne, stężenie maksymalne w surowicy, sulfametoksazol, trimetoprim, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe - Leksykon substancji czynnych
Lewocetyryzyna – Właściwości farmakokinetyczne
Lewocetyryzyna charakteryzuje się liniową farmakokinetyką niezależną od dawki i czasu, z niską zmiennością osobniczą. Po podaniu doustnym 5 mg u dorosłych osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 270 ng/ml po 0,9 godziny, a stan stacjonarny uzyskuje się po 2 dniach. U dzieci w wieku 6-11 lat Cmax jest wyższe (~450 ng/ml) i osiągane po 1,2 godziny, z krótszym okresem półtrwania (t1/2) i większym klirensem w przeliczeniu na masę ciała. Lewocetyryzyna wiąże się w 90% z białkami osocza, ma objętość dystrybucji około 0,4 l/kg, a metabolizm jest minimalny (<14% dawki), głównie przez CYP3A4 i inne izoformy CYP, co ogranicza potencjał interakcji lekowych. Okres półtrwania u dorosłych wynosi średnio 7,9 ± 1,9 godziny, z nieznacznymi różnicami między płciami (kobiety 7,08 ± 1,72 h, mężczyźni 8,62 ± 1,84 h).
analiza farmakokinetyczna, bariera krew-mózg, cetyryzyna, chiralność, cytochrom CYP 3A4, dealkilacja, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka populacyjna, hemodializa, inhibitor enzymatyczny, izoenzymy CYP, klirens całkowity, klirens kreatyniny, marskość wątroby, marskość żółciowa, metabolizm lewocetyryzyny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, sprzęganie z tauryną, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie osoczowe, utlenianie pierścienia aromatycznego, wchłanianie i eliminacja, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy to preparat złożony zawierający sytagliptynę i metforminę, wykazujący farmakokinetyczną biorównoważność z podawaniem tych substancji oddzielnie. Sytagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością około 87%, Tmax wynosi 1-4 godziny, a Cmax osiąga 950 nM po dawce 100 mg. Objętość dystrybucji wynosi około 198 l, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (38%). Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (79% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 12,4 godziny. Metabolizm sytagliptyny jest ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, bez istotnego wpływu na układ cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Farmakokinetyka sytagliptyny jest podobna u osób zdrowych i pacjentów z cukrzycą typu 2, a zmiany w funkcji nerek wpływają na AUC w sposób zależny od stopnia niewydolności, jednak dostosowanie dawki jest wymagane jedynie przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek (GFR < 30 ml/min). Hemodializa usuwa około 13,5% leku w trakcie sesji 3-4 godzinnej.
biodostępność bezwzględna, cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, cytochrom P450, DPP-4, dystrybucja sytagliptyny, eliminacja sytagliptyny, glikoproteina p, hemodializa, hOAT-3, istotność kliniczna, izoenzymy CYP, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, kwasica mleczanowa, metabolizm sytagliptyny, niewydolność nerek, OAT1, objętość dystrybucji, OCT2, okres półtrwania eliminacji, PEPT1/2, przesączanie kłębkowe, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, transporter anionów organicznych-3, wchłanianie sytagliptyny, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik masy ciała, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas 600 mg + 200 mg + 245 mg
Farmakokinetyka produktu złożonego zawierającego efawirenz, emtrycytabinę i tenofowir dizoproksyl została oceniona na podstawie badań poszczególnych składników podawanych oddzielnie u pacjentów zakażonych HIV oraz badania biorównoważności GS-US-177-0105 u zdrowych ochotników. Efawirenz osiąga maksymalne stężenie (Cmax) około 2264 ng/ml po 5 godzinach, z okresem półtrwania około 180 godzin, wykazując silne wiązanie z białkami osocza (>99%) i metabolizm głównie przez CYP3A4 i CYP2B6. Emtrycytabina charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (Cmax 2130 ng/ml po 1-2 godzinach), niskim wiązaniem z białkami (<4%) i eliminacją głównie przez nerki (ok. 86% dawki w moczu), z okresem półtrwania około 10 godzin. Tenofowir dizoproksyl osiąga Cmax 325 ng/ml po około 1 godzinie, z okresem półtrwania 18 godzin, niskim wiązaniem z białkami (<0,7%) i wydalany głównie przez nerki (70-80% dawki w moczu). Podanie leku z posiłkiem bogatotłuszczowym zwiększa ekspozycję efawirenzu (AUC o 28%, Cmax o 79%) oraz tenofowiru (AUC o 43,6%, Cmax o 16%), co może nasilać działania niepożądane, dlatego zaleca się stosowanie na czczo.
AUC, autoindukcja metabolizmu, biodostępność, biorównoważność, cytochrom P450, efawirenz emtrycytabina tenofowir dizoproksyl, glukuronizacja, izoenzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh-Turcotte, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, metabolity hydroksylowane, narażenie na lek, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie stacjonarne, stężenie w osoczu, transport kanalikowy, UGT1A1, wariant genetyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Braltus 10 mcg
Bromek tiotropiowy, będący czwartorzędowym związkiem amoniowym, stosowany jest w postaci proszku do inhalacji (16 µg bromku tiotropiowego/kapsułka, odpowiadające 13 µg tiotropium, z dawką dostarczoną 10 µg tiotropium). Po inhalacji biodostępność całkowita wynosi 19,5%, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym w 5-7 minut. U pacjentów z POChP stężenia w osoczu w stanie stacjonarnym wynoszą średnio 12,9 pg/ml, z szybkim spadkiem zgodnym z dystrybucją wielokompartmentową. Tiotropium wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (72%) oraz dużą objętość dystrybucji (32 l/kg). Metabolizm jest minimalny, z 74% dawki wydalanej niezmienionej z moczem, a reszta ulega nieenzymatycznemu rozkładowi lub oksydacji zależnej od CYP450. Okres półtrwania u pacjentów z POChP wynosi 27-45 godzin, a klirens nerkowy przewyższa klirens kreatyniny, wskazując na aktywne wydzielanie do moczu.
bariera krew-mózg, biodostępność, bromek tiotropiowy, chinidyna, cytochrom P-450, dystrybucja wielokompartmentowa, farmakokinetyka liniowa, inhalator Zonda, inhibitory izoenzymów, izoenzymy CYP, ketokonazol, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, mikrosomy wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, POChP, proszek do inhalacji, rozkład nieenzymatyczny, różnice etniczne, sprzęganie z glutationem, stężenie maksymalne, zaburzenie czynności nerek, związek czwartorzędowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paliperidone Teva 100 mg
Palmitinian paliperydonu, będący prolekiem paliperydonu, po domięśniowym podaniu zawiesiny Paliperidone Teva o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje powolne rozpuszczanie i hydrolizę do aktywnego paliperydonu, co skutkuje stopniowym wzrostem stężenia w osoczu z medianą Tmax wynoszącą 13 dni. Uwalnianie substancji czynnej rozpoczyna się już pierwszego dnia i trwa co najmniej 4 miesiące, zapewniając długotrwałe działanie terapeutyczne. Miejsce podania ma istotny wpływ na farmakokinetykę – wstrzyknięcie do mięśnia naramiennego powoduje około 28% wyższe Cmax w porównaniu do podania do mięśnia pośladkowego. Mediana pozornego okresu półtrwania wynosi od 25 do 49 dni, a całkowita biodostępność po podaniu domięśniowym wynosi 100%. Wiązanie paliperydonu z białkami osocza sięga 74%, a stosunek enancjomerów (+) do (-) w AUC wynosi około 1,6-1,8. Początkowy schemat dawkowania (150 mg w 1. dniu i 100 mg w 8. dniu do mięśnia naramiennego) umożliwia szybkie osiągnięcie stężeń terapeutycznych bez konieczności stosowania leku doustnie.
dealkilacja, dostępność biologiczna, enancjomery, farmakokinetyka populacyjna, glikoproteina p, hydroksylacja, interakcja farmakokinetyczna, izoenzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, lek doustny, metabolizm paliperydonu, metabolizm wątrobowy, mięsień naramienny, mięsień pośladkowy, mieszanina racemiczna, mikrosomy wątrobowe, odwodornienie, okres półtrwania, palmitynian paliperydonu, prolek paliperydonu, stężenie maksymalne, stężenie paliperydonu w osoczu, stężenie terapeutyczne, szlak metaboliczny, wskaźnik masy ciała, wstrzyknięcie domięśniowe, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apo-Doxan 2 2 mg
Doksazosyna, dostępna w dawkach 1 mg, 2 mg i 4 mg (Apo-Doxan), charakteryzuje się biodostępnością około 65% po podaniu doustnym oraz osiąga maksymalne stężenie (Cmax) w osoczu po około 2 godzinach. Substancja wykazuje bardzo wysoki stopień wiązania z białkami osocza (98,3%), co wpływa na jej dystrybucję i dostępność farmakologiczną. Metabolizm doksazosyny zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem enzymów cytochromu P450, przede wszystkim CYP3A4, a także CYP2D6 i CYP2C9, poprzez szlaki O-demetylacji i hydroksylacji. Eliminacja leku jest dwufazowa, z okresem półtrwania wynoszącym 22 godziny, co umożliwia stosowanie dawkowania raz na dobę. Mniej niż 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej, co podkreśla intensywny metabolizm wątrobowy.
białka osocza, biodostępność, cymetydyna, CYP3A4, cytochrom P450, czas do maksymalnego stężenia, hydroksylacja, inhibitory enzymów, interakcja farmakokinetyczna, izoenzymy CYP, klirens leku, metabolizm leku, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, O-demetylacja, okres półtrwania leku, pacjent w podeszłym wieku, parametry farmakokinetyczne, podanie doustne, pole pod krzywą stężenie-czas, schemat dawkowania leku, stężenie substancji czynnej - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Quetiapin NeuroPharma 300 mg
Kwetiapina wykazuje korzystny profil farmakokinetyczny z dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, niezależną od przyjmowania pokarmu, co ułatwia stosowanie kliniczne. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (~83%) oraz metabolizowany jest głównie w wątrobie przez izoenzym CYP3A4, z aktywnym metabolitem norkwetiapiną osiągającym w stanie stacjonarnym około 35% stężenia substancji macierzystej. Okres półtrwania kwetiapiny i norkwetiapiny wynosi odpowiednio około 7 i 12 godzin, co determinuje schemat dawkowania. Eliminacja zachodzi głównie przez metabolizm wątrobowy, z mniej niż 5% dawki wydalanej w postaci niezmienionej z moczem i kałem. Farmakokinetyka nie różni się istotnie między płciami, jednak u osób starszych klirens leku jest obniżony o 30-50%, a u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby obserwuje się zmniejszenie klirensu o około 25%, co może wymagać modyfikacji dawki.
aktywny metabolit kwetiapiny, biodostępność, CYP3A4, izoenzymy CYP, izoenzymy cytochromu P450, kał, klirens kreatyniny, klirens kwetiapiny, kwetiapina, marskość alkoholowa wątroby, metabolizm wątrobowy, norkwetiapina, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, stan stacjonarny, stężenie molowe, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, znakowanie radioaktywne