gospodarka kwasowo-zasadowa

Gospodarka kwasowo-zasadowa to fundamentalny mechanizm fizjologiczny odpowiedzialny za utrzymanie odpowiedniego pH płynów ustrojowych, głównie krwi, w wąskim zakresie 7,35-7,45. Ten precyzyjny system równowagi jest niezbędny dla prawidłowego przebiegu procesów biochemicznych, funkcjonowania enzymów oraz prawidłowej struktury białek.

W utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej uczestniczą trzy główne systemy: buforowy (działający natychmiast), oddechowy (reagujący w ciągu minut) oraz nerkowy (aktywujący się w czasie godzin do dni). Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej klasyfikuje się jako kwasice (pH < 7,35) lub zasadowice (pH > 7,45), które mogą mieć charakter metaboliczny lub oddechowy.

Ocena stanu gospodarki kwasowo-zasadowej opiera się na badaniu gazometrii krwi tętniczej, obejmującym pomiar pH, pCO2, HCO3-, BE (nadmiar zasad) oraz saturacji. Interpretacja tych parametrów pozwala na identyfikację rodzaju zaburzenia oraz mechanizmów kompensacyjnych organizmu. Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej mogą być objawem wielu chorób, w tym niewydolności oddechowej, cukrzycy, niewydolności nerek czy zatruć.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Venolyte –

Venolyte to izotoniczny roztwór elektrolitów o osmolarności 286,5 mOsm/l, skomponowany tak, aby odzwierciedlać skład osocza krwi, zawierający jony Na+ (137 mmol/l), K+ (4 mmol/l), Mg2+ (1,5 mmol/l), Cl- (110 mmol/l) oraz CH3COO- (34 mmol/l). Preparat charakteryzuje się pH 6,9-7,9 i niską kwasowością miareczkową (<2,5 mmol NaOH/l). Venolyte służy do wyrównania zaburzeń równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, zwiększając objętość przestrzeni zewnątrzkomórkowej, w tym płynu śródmiąższowego i wewnątrznaczyniowego. Jony sodu i potasu odgrywają kluczową rolę w przewodnictwie nerwowym, kurczliwości mięśni oraz regulacji pH, natomiast magnez aktywuje enzymy metaboliczne i stabilizuje błony komórkowe. Chlorki są głównymi anionami przestrzeni zewnątrzkomórkowej, a ich homeostaza jest ściśle kontrolowana przez nerki.
ATP-aza, błona komórkowa, błona śluzowa żołądka, ciśnienie osmotyczne, czerwona krwinka, działanie alkalizujące, gospodarka kwasowo-zasadowa, izotoniczny roztwór elektrolitów, kurczliwość mięśni, kwasica, metabolizm tłuszczów, metabolizm węglowodanów, osmolarność, płyn śródmiąższowy, płyn wewnątrznaczyniowy, pompa sodowa, procesy metaboliczne, przekaźnictwo nerwowe, przestrzeń wewnątrzkomórkowa, przestrzeń zewnątrzkomórkowa, przewodnictwo nerwowe, równowaga kwasowo-zasadowa, synteza białek, transport błonowy, układ enzymatyczny, wchłanianie zwrotne sodu
Leksykon leków
Przedawkowanie – Zahron ASA 20 mg + 100 mg

Przedawkowanie leku Zahron ASA, zawierającego rozuwastatynę oraz kwas acetylosalicylowy (ASA), może prowadzić do złożonych objawów klinicznych wynikających z toksycznego działania obu składników. Rozuwastatyna niesie ryzyko uszkodzenia mięśni i wątroby, dlatego w przypadku przedawkowania konieczne jest monitorowanie czynności wątroby oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK). Zatrucie ASA, szczególnie u dzieci i osób starszych, może manifestować się od umiarkowanych objawów takich jak zawroty głowy, ból głowy, szum uszny, nudności i wymioty, przy stężeniach salicylanów poniżej 300 mg/l, do ciężkich stanów obejmujących zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, drgawki, śpiączkę i zapaść krążeniową przy stężeniach powyżej 300 mg/l (1,67 mmol/l). Dawka śmiertelna ASA wynosi 25-30 g, co przekracza typowe przypadkowe spożycie.
alkalizacja moczu, czynność wątroby, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hipertermia, hiperwentylacja, hipoglikemia, kinaza kreatynowa, kwas acetylosalicylowy, kwasica, kwasica metaboliczna, kwasica oddechowa, objawy przewodu pokarmowego, omamy, parametry biochemiczne, rozuwastatyna, siarczan sodu, śpiączka, stan splątania, szum uszny, węgiel aktywowany, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zapaść krążeniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie salicylanami, zatrzymanie oddychania, zawroty głowy
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Kalium chloratum WZF 15% 150 mg/ml

Kalium chloratum WZF 15% to koncentrat potasu chlorku zawierający 150 mg/ml (20 mmol/20 mEq potasu w 10 ml ampułce oraz 40 mmol/40 mEq w 20 ml fiolce), przeznaczony do dożylnej infuzji po bezwzględnym rozcieńczeniu w dużej objętości płynu infuzyjnego (np. 5% glukoza, 0,9% NaCl, płyn Ringera, Hartmanna). Standardowe przygotowanie polega na rozcieńczeniu 10 ml koncentratu do 500 ml roztworu lub 20 ml do 1000 ml, co daje stężenie potasu 40 mmol/l. Po przygotowaniu roztwór należy zużyć w ciągu 6 godzin, a niewykorzystany wyrzucić. Przechowywanie otwartej fiolki jest możliwe do 24 godzin w temp. <25°C. Dawkowanie i szybkość infuzji zależą od stanu pacjenta, przy czym 10 mmol potasu podnosi stężenie potasu w surowicy o około 0,1 mmol/l, a maksymalna szybkość infuzji wynosi 10-20 mmol/godzinę (do 40 mmol/godzinę w wyjątkowych przypadkach). Maksymalna dawka dobowa to 200 mmol, z wyjątkiem szczególnych wskazań.
cewnik centralny, diureza osmotyczna, EKG, gospodarka kwasowo-zasadowa, hipokaliemia, koncentrat do sporządzania roztworu, kwasica metaboliczna, mleczan sodu, niedobór magnezu, odwodnienie, płyn Hartmanna, płyn Ringera, podawanie dożylne, stężenie potasu, suplementacja potasu, wolemia, wydolność nerek, zatrzymanie krążenia
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ospen 1500 1 500 000 j.m.

Przedawkowanie fenoksymetylopenicyliny potasowej, substancji czynnej leku Ospen 1500 (1 tabletka zawiera 1 500 000 IU, czyli 981 mg substancji czynnej), może prowadzić do objawów ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka) oraz zaburzeń wodno-elektrolitowych, w tym hiperkaliemii, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek. Rzadko mogą wystąpić napady drgawkowe oraz reakcje alergiczne, takie jak wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy czy anafilaksja, nawet u osób bez wcześniejszej nadwrażliwości na penicyliny. Zaburzenia elektrolitowe i kwasowo-zasadowe wymagają ścisłego monitorowania i korekcji, a hiperkaliemia stanowi istotne zagrożenie kardiologiczne. Postępowanie w przypadku przedawkowania fenoksymetylopenicyliny potasowej jest objawowe i podtrzymujące funkcje życiowe, gdyż nie istnieje swoista odtrutka. Zaleca się podanie węgla aktywowanego wraz ze środkiem przeczyszczającym (np. sorbitol) oraz, w zależności od czasu od spożycia, płukanie żołądka. W ciężkich przypadkach, zwłaszcza przy zaburzeniach elektrolitowych i niewydolności nerek, wskazana jest hemodializa. Leczenie reakcji alergicznych obejmuje leki przeciwhistaminowe, kortykosteroidy oraz adrenalinę w przypadku anafilaksji. Pacjentów należy poddać ścisłej obserwacji klinicznej, ze szczególnym uwzględnieniem parametrów wodno-elektrolitowych i funkcji nerek.
adrenalina, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, fenoksymetylopenicylina potasowa, funkcja nerek, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hiperkaliemia, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość na penicyliny, napad drgawkowy, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, płukanie żołądka, pokrzywka, przedawkowanie fenoksymetylopenicyliny, reakcja alergiczna, środek przeczyszczający, węgiel aktywowany, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia wodno-elektrolitowe
Leksykon substancji czynnych
Acetylotyrozyna – Wskazania do stosowania

Acetylotyrozyna, będąca formą aminokwasu tyrozyny, jest składnikiem specjalistycznych mieszanin aminokwasowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym pacjentów z niewydolnością wątroby. Preparat Aminoplasmal Hepa 10% zawiera acetylotyrozynę w stężeniu 0,70 g/1000 ml roztworu, co odpowiada zapotrzebowaniu na tyrozynę u tej grupy chorych. Forma acetylowa poprawia biodostępność tyrozyny, omijając upośledzone szlaki metaboliczne wątroby. Preparat charakteryzuje się zmodyfikowanym profilem aminokwasowym: zwiększoną zawartością aminokwasów rozgałęzionych, zmniejszoną aromatycznych oraz obecnością argininy i ornityny wspomagających cykl mocznikowy. Fizykochemicznie roztwór jest klarowny, hipertoniczny (875 mOsm/l), o pH 5,5–6,5, z całkowitą zawartością aminokwasów 100 g/l i wartością energetyczną 1675 kJ/l (400 kcal/l), co wymaga podawania do żył centralnych i uzupełnienia o dodatkowe źródła energii.
acetylotyrozyna, albuminy, aminokwasy aromatyczne, aminokwasy rozgałęzione, amoniak, bariera krew-mózg, bilirubina, ciężka niewydolność wątroby, cykl mocznikowy, encefalopatia, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, glikemia, gospodarka azotowa, gospodarka kwasowo-zasadowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipertoniczność, ostra niewydolność wątroby, podostra niewydolność wątroby, przeszczepienie wątroby, tyrozyna, zaburzenie funkcji mózgu, zaburzenie funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Sal Vichy factitium –

Sal Vichy factitium, zawierający 498,0 mg wodorowęglanu sodu na tabletkę, wpływa na farmakokinetykę leków poprzez alkalizację moczu, co zmienia ich wydalanie nerkowe. W środowisku o podwyższonym pH moczu zwiększa się wydalanie leków o charakterze słabych kwasów (np. salicylany, barbiturany, sulfonamidy), co prowadzi do obniżenia ich stężenia terapeutycznego w surowicy. Odwrotnie, leki o charakterze słabych zasad (np. amfetamina, pseudoefedryna, chinidyna) wykazują zmniejszone wydalanie i wzrost stężenia w surowicy, co zwiększa ryzyko toksyczności. Dodatkowo, Sal Vichy factitium może nasilać ryzyko zaburzeń elektrolitowych i zasadowicy w połączeniu z lekami moczopędnymi, glikokortykosteroidami oraz lekami przeciwdepresyjnymi (np. lit). Zaleca się monitorowanie stężeń terapeutycznych leków o wąskim indeksie terapeutycznym oraz regularną kontrolę parametrów elektrolitowych i równowagi kwasowo-zasadowej, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
alkalizacja moczu, amfetamina, antagonista receptora angiotensyny II, barbiturany, błona śluzowa żołądka, chinidyna, efekt hipotensyjny, farmakokinetyka, furosemid, glikokortykosteroid, gospodarka kwasowo-zasadowa, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, indeks terapeutyczny, inhibitor ACE, kanaliki nerkowe, lek moczopędny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, NLPZ, pH moczu, pseudoefedryna, równowaga wodno-elektrolitowa, salicylany, sulfonamidy, toksyczność, układ sercowo-naczyniowy, wodorowęglan sodu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zasadowica
Leksykon substancji czynnych
Magnezu chlorek – Działania niepożądane

Chlorek magnezu jest powszechnie stosowany w terapii, zwłaszcza w dializie otrzewnowej, hemodializie, hemofiltracji oraz infuzjach, jednak jego podawanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęstsze zaburzenia obejmują hipermagnezemię, hipokalemię (występującą bardzo często), hipokalcemie (niezbyt często) oraz hipofosfatemię, a także zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, takie jak zasadowica metaboliczna. W układzie sercowo-naczyniowym mogą pojawić się tachykardia, niedociśnienie tętnicze oraz nadciśnienie, a także zaburzenia rytmu serca przy wysokich stężeniach magnezu. Działania niepożądane ze strony układu oddechowego obejmują duszność (niezbyt często) oraz rzadką, ale ciężką depresję ośrodka oddechowego. Reakcje alergiczne i rzekomoalergiczne, takie jak pokrzywka, świst krtaniowy czy wstrząs anafilaktyczny, choć rzadkie, wymagają natychmiastowej interwencji.
chlorek magnezu, depresja ośrodka oddechowego, dializa otrzewnowa, dializoterapia, duszność, glukonian wapnia, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hemofiltracja, hipermagnezemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, równowaga elektrolitowa, skurcz oskrzeli, splątanie, tachykardia, ultrafiltracja, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie układu oddechowego, zakrzepica żył, zapalenie żył, zasadowica metaboliczna
Leksykon leków
Przedawkowanie – Captopril Jelfa 50 mg

Przedawkowanie kaptoprylu, inhibitora ACE, prowadzi do ciężkiego niedociśnienia tętniczego (poniżej 90/60 mmHg), wstrząsu hipowolemicznego, bradykardii (<60 uderzeń/min), zaburzeń świadomości (osłupienie) oraz zaburzeń elektrolitowych, w tym hiperkaliemii i hiponatremii. Może również wystąpić ostra niewydolność nerek z oligurią/anurią i wzrostem kreatyniny oraz mocznika. Patofizjologia opiera się na nadmiernej blokadzie układu renina-angiotensyna-aldosteron, prowadzącej do rozszerzenia naczyń, spadku oporu obwodowego i hipoperfuzji narządowej. W ciężkich przypadkach konieczne jest intensywne leczenie objawowe, w tym ułożenie przeciwwstrząsowe, szybka płynoterapia, korekta elektrolitów, podanie atropiny przy bradykardii oraz rozważenie angiotensyny II i elektrostymulacji serca.
anuria, atropina, bradykardia, dializoterapia, diureza, filtracja kłębuszkowa, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hiperkaliemia, hiponatremia, hipoperfuzja narządowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, kaptopryl, koloidy, lek wazopresyjny, niedociśnienie tętnicze, opór obwodowy naczyniowy, osłupienie, ostra niewydolność nerek, płukanie żołądka, rozrusznik serca, rzut serca, saturacja krwi, tlenoterapia, układ renina-angiotensyna-aldosteron, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, wodorowęglan sodu, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenia elektrolitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Upsarin C 330 mg + 200 mg

Przedawkowanie preparatu Upsarin C, zawierającego 330 mg kwasu acetylosalicylowego oraz 200 mg kwasu askorbinowego, może prowadzić do rozwoju objawów o różnym nasileniu w ciągu 24 godzin od zażycia. W lekkim i umiarkowanym zatruciu dominują objawy neurologiczne (bóle i zawroty głowy, dezorientacja, drżenia rąk), ze strony narządu słuchu (szumy uszne, zaburzenia słuchu) oraz układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka). W ciężkich przypadkach obserwuje się poważne zaburzenia, takie jak hiperwentylacja, kwasica ketonowa i metaboliczna, wstrząs sercowo-naczyniowy, niewydolność oddechowa, ciężka hipoglikemia, drgawki, a nawet śpiączkę, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
ciężkie zatrucie, dekontaminacja przewodu pokarmowego, dializa otrzewnowa, diureza alkaliczna, drżenie rąk, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hiperwentylacja, hipoglikemia ciężka, hospitalizacja pacjenta, krwiomocz, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, kwasica ketonowa, kwasica metaboliczna, nadmierne pocenie, niewydolność oddechowa, pacjent geriatryczny, płukanie żołądka, szumy uszne, węgiel aktywowany, wstrząs sercowo-naczyniowy, zaburzenie słuchu, zaburzenie świadomości, zasadowica oddechowa
Leksykon leków
Przedawkowanie – Perindopril + Amlodipine Teva Pharmaceuticals 5 mg + 5 mg

Przedawkowanie leku złożonego zawierającego peryndopryl i amlodypinę stanowi stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Amlodypina powoduje nadmierne rozszerzenie naczyń obwodowych, co może skutkować znacznym niedociśnieniem tętniczym, tachykardią odruchową oraz rzadkim, ale poważnym niekardiogennym obrzękiem płuc pojawiającym się 24-48 godzin po przedawkowaniu. Peryndopryl natomiast może wywołać niedociśnienie, wstrząs krążeniowy, zaburzenia rytmu serca (tachykardia, bradykardia), zaburzenia elektrolitowe (zwłaszcza hiperkaliemię) oraz niewydolność nerek. Objawy te mogą prowadzić do niewydolności wielonarządowej i wymagają stałego monitorowania parametrów hemodynamicznych, funkcji nerek, równowagi elektrolitowej oraz funkcji oddechowej.
alkaloza oddechowa, amlodypina, blokada kanałów wapniowych, bradykardia, czynność serca, diureza, elektrostymulacja serca, filtracja kłębuszkowa, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hiperkaliemia, hiperwentylacja, hipotensja, inhibitor ACE, kreatynina w surowicy, lek obkurczający naczynia krwionośne, mechaniczne wspomaganie oddychania, niedociśnienie układowe, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wielonarządowa, objętość wewnątrznaczyniowa, obrzęk płuc, peryndopryl, płukanie żołądka, rozszerzenie naczyń obwodowych, rzut serca, stężenie elektrolitów, tachykardia odruchowa, układ renina-angiotensyna, węgiel aktywowany, wspomaganie oddychania, wstrząs, wstrząs krążeniowy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia perfuzji, zaburzenia rytmu
Leksykon leków
Przedawkowanie – Lozap HCT 50 mg + 12,5 mg

Przedawkowanie leku Lozap HCT, zawierającego losartan potasowy (50 mg) i hydrochlorotiazyd (12,5 mg), wiąże się z ryzykiem ciężkiego niedociśnienia tętniczego, tachykardii lub bradykardii oraz zaburzeń elektrolitowych, takich jak hipokaliemia, hipochloremia i hiponatremia, a także odwodnienia. Objawy te wynikają z nadmiernej blokady receptorów angiotensyny II przez losartan oraz nasilonej diurezy indukowanej przez hydrochlorotiazyd. W przypadku przedawkowania należy natychmiast przerwać podawanie leku, wdrożyć leczenie podtrzymujące, w tym płynoterapię i suplementację elektrolitów, oraz monitorować ciśnienie tętnicze, tętno, EKG, gospodarkę elektrolitową, funkcję nerek i wątroby oraz bilans płynów. Wczesne wywołanie wymiotów może być rozważane, jeśli przedawkowanie jest świeże.
bilans płynów, bradykardia, diureza, funkcja nerki, funkcja wątroby, glikozyd nasercowy, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hipochloremia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, losartan potasowy, Lozap HCT, naparstnica, nerw błędny, niedociśnienie tętnicze, odwodnienie, receptor angiotensyny II, śpiączka wątrobowa, tachykardia, układ przywspółczulny, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Przedawkowanie – Eplenocard 25 mg

Przedawkowanie eplerenonu, selektywnego antagonisty receptorów mineralokortykoidowych, może prowadzić do istotnych klinicznie objawów, takich jak niedociśnienie tętnicze oraz hiperkaliemia (>5,5 mmol/l). Pomimo braku opisanych przypadków działań niepożądanych w literaturze, mechanizm działania leku wskazuje na ryzyko zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym potencjalnych zmian stężenia sodu, magnezu oraz zaburzeń kwasowo-zasadowych. Hemodializa nie jest skuteczną metodą eliminacji eplerenonu, natomiast wczesne podanie węgla aktywowanego może ograniczyć wchłanianie leku z przewodu pokarmowego. W preparatach dostępnych w dawkach 25 mg i 50 mg eplerenonu istotne są także substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (35,7 mg i 71,4 mg) oraz sód (0,41 mg i 0,81 mg), które należy uwzględnić przy ocenie przedawkowania.
antagonista aldosteronu, antagonista receptorów mineralokortykoidowych, diuretyk pętlowy, glukoza z insuliną, gospodarka kwasowo-zasadowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hiperkaliemia, laktoza jednowodna, lek wazopresyjny, monitorowanie elektrokardiograficzne, niedociśnienie tętnicze, pozycja Trendelenburga, receptor mineralokortykoidowy, tabletka powlekana, tachykardia odruchowa, węgiel aktywowany, wodorowęglan sodu, zaburzenie przewodnictwa, zaburzenie rytmu serca, żywica jonowymienna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kalium chloratum 15% Kabi

Kalium chloratum 15% Kabi (150 mg/ml) to wysokostężony koncentrat potasu przeznaczony do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej, zawierający 2 mmol K+ w 1 ml roztworu. Preparat wymaga obowiązkowego rozcieńczenia przed podaniem, gdyż bezpośrednie wstrzyknięcie stężonego roztworu jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko zagrażających życiu powikłań. Zalecana szybkość infuzji wynosi 10 mmol K+/godz., a maksymalna nie powinna przekraczać 20 mmol K+/godz. Konieczne jest powolne podawanie oraz monitorowanie stanu pacjenta, w tym regularne oznaczanie stężenia potasu w surowicy, gospodarki kwasowo-zasadowej, funkcji nerek (diurezy) oraz ciągłe monitorowanie EKG ze względu na ryzyko arytmii i martwiczego uszkodzenia tkanek w przypadku wynaczynienia.
blok przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, choroba Addisona, diureza, funkcja nerek, glikozyd naparstnicy, gospodarka kwasowo-zasadowa, hiperchloremia, hiperkaliemia, hiperkaliemiczne porażenie okresowe, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kurcz mięśni, kwasica metaboliczna, lek moczopędny oszczędzający potas, martwica tkanek, monitorowanie elektrokardiograficzne, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewyrównana niewydolność serca, odwodnienie, skąpomocz, stężenie elektrolitów, stężenie potasu, wynaczynienie, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon substancji czynnych
Sodu S-mleczan – Przeciwwskazania stosowania

Sodu S-mleczan, obecny w roztworze dializacyjnym EXTRANEAL w stężeniu 4,5 g/l, dostarcza 40 mmol/l mleczanów, które pełnią funkcję buforu w dializie otrzewnowej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających sodu S-mleczan jest ciężka kwasica mleczanowa, ze względu na ryzyko pogłębienia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej wskutek kumulacji mleczanów. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na tę substancję. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, niewydolnością krążenia, stanami hipoksji tkankowej oraz zaburzeniami metabolicznymi, które mogą upośledzać metabolizm mleczanów. Dodatkowo, stosowanie EXTRANEAL jest niewskazane u pacjentów z mechanicznymi wadami uniemożliwiającymi skuteczną dializę otrzewnową, zwiększonym ryzykiem zakażeń, brakiem czynności otrzewnej lub rozległymi zrostami ograniczającymi powierzchnię wymiany dializacyjnej.
adekwatność dializy, alergia na polimery skrobi, bufor dializacyjny, choroba spichrzania glikogenu, dializa otrzewnowa, dializat, dializoterapia otrzewnowa, enzymy wątrobowe, Extraneal, gazometria krwi, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hemofiltracja, hipoksja tkankowa, ikodekstryna, kwasica mleczanowa, leczenie nerkozastępcze, mleczan, nadwrażliwość na substancje, nietolerancja maltozy, niewydolność krążenia, płyn dializacyjny, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, sodu (S)-mleczan, stężenie mleczanów, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metaboliczne, zrosty otrzewnowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Etopiryna Extra 250 mg + 200 mg + 50 mg

Etopiryna Extra zawiera kwas acetylosalicylowy (250 mg), paracetamol (200 mg) oraz kofeinę (50 mg), co powoduje złożony obraz kliniczny przedawkowania. Toksyczność kwasu acetylosalicylowego manifestuje się wczesnymi objawami, takimi jak nudności, wymioty, szumy uszne i przyspieszenie oddechu, a w ciężkich przypadkach prowadzi do kwasicy metabolicznej, zaburzeń wodno-elektrolitowych i śpiączki. Dawki toksyczne to 150-300 mg/kg masy ciała dla objawów łagodnych, 300-500 mg/kg dla ciężkich, a dawka potencjalnie śmiertelna przekracza 500 mg/kg. Paracetamol powoduje początkowo niespecyficzne objawy, które mogą ustąpić, podczas gdy rozwija się hepatotoksyczność objawiająca się bólem w nadbrzuszu i żółtaczką. Kofeina wywołuje objawy pobudzenia układu nerwowego, takie jak bezsenność, drżenia mięśni i tachykardia. Przedawkowanie Etopiryny Extra wymaga natychmiastowej interwencji ze względu na ryzyko wieloukładowych powikłań i złożony mechanizm toksyczności.
acetylocysteina, alkalizacja moczu, bezsenność, ból głowy, czas protrombinowy, dializa otrzewnowa, drgawki, drżenie mięśni, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hepatotoksyczność, hipertermia, hiperwentylacja, intensywna terapia, intubacja wewnątrztchawicza, kofeina, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, majaczenie, metionina, nudność, odwodnienie, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, płukanie żołądka, pobudzenie ruchowe, postępowanie przeciwwstrząsowe, przyspieszenie oddechu, salicylany, senność, skurcze dodatkowe, śpiączka, szumy uszne, tachykardia, technika nerkozastępcza, utrata słuchu, węgiel aktywny, witamina K, wstrząs, wymioty, zaburzenia widzenia, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zawroty głowy, żółtaczka
Leksykon leków
Przedawkowanie – multiBic bezpotasowy roztwór do hemodializy/do hemofiltracji –

Przedawkowanie roztworu multiBic podczas ciągłej terapii nerkozastępczej wynika głównie z błędów w bilansie płynów, co może prowadzić do poważnych zaburzeń wodno-elektrolitowych i kwasowo-zasadowych. Klinicznie manifestuje się to jako przewodnienie lub odwodnienie, z objawami takimi jak zmiany ciśnienia tętniczego, centralnego ciśnienia żylnego, częstości akcji serca oraz ciśnienia w tętnicy płucnej. Przewodnienie niesie ryzyko zastoinowej niewydolności serca i zastoju płucnego, stanowiąc bezpośrednie zagrożenie życia. Nadmierna podaż wodorowęglanów może wywołać zasadowicę metaboliczną, hipokalemię, hipokalcyemię oraz tężyczkę, objawiające się m.in. zaburzeniami rytmu serca, osłabieniem mięśniowym i objawami nerwowo-mięśniowymi.
centralne ciśnienie żylne, ciągła terapia nerkozastępcza, ciśnienie tętnicze, ciśnienie w tętnicy płucnej, gospodarka kwasowo-zasadowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hemofiltracja, hipokalcemia, hipokalemia, hipowolemia, objaw Chvostka, objaw Trousseau, odwodnienie, parestezje, przedawkowanie wodorowęglanu, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, tężyczka, ultrafiltracja, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zasadowica metaboliczna, zastoinowa niewydolność serca, zastój płucny
Leksykon substancji czynnych
Cefepim – Przeciwwskazania stosowania

Cefepim, antybiotyk cefalosporynowy IV generacji, dostępny w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań przed zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na cefepim lub substancje pomocnicze, zwłaszcza L-argininę, obecne w preparatach takich jak Cefepim MIP Pharma, Cefepime Accord i Cefepime Solufarma. Ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na inne beta-laktamy: cefalosporyny, penicyliny, monobaktamy i karbapenemy. Preparaty zawierające L-argininę są dodatkowo przeciwwskazane u pacjentów z kwasicą metaboliczną oraz wymagają ostrożności przy hiperkaliemii. W przypadku podawania domięśniowego z lidokainą (np. Cefepime Accord), należy uwzględnić przeciwwskazania do lidokainy, takie jak zaburzenia przewodnictwa serca, wstrząs czy blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, a roztworów tych nie wolno podawać dożylnie.
antybiotyk beta-laktamowy, blok przedsionkowo-komorowy, cefalosporyna, cefalosporyna IV generacji, cefepim, działanie neurotoksyczne, gospodarka kwasowo-zasadowa, hiperkaliemia, karbapenem, kwasica metaboliczna, L-arginina, lidokaina, monobaktam, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, niewydolność serca, penicylina, podanie domięśniowe, podanie dożylne, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja natychmiastowa, roztwór do wstrzykiwań, wstrząs, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie przewodnictwa serca
Leksykon substancji czynnych
Kwas jabłkowy – Przeciwwskazania stosowania

Kwas L-jabłkowy, obecny w preparatach do infuzji takich jak Aminoven Infant 10% (2,62 g/1000 ml), Sterofundin ISO (0,67 g/1000 ml) oraz Tetraspan 60 mg/ml (0,67 g/1000 ml), wykazuje szereg przeciwwskazań wynikających z jego wpływu na gospodarkę kwasowo-zasadową oraz równowagę elektrolitową. Preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, kwasicą metaboliczną, zasadowicą metaboliczną (zwłaszcza Sterofundin ISO), przewodnieniem, ciężkim obrzękiem uogólnionym i obrzękiem płuc. Dodatkowo, ze względu na zawartość elektrolitów (potasu, sodu, chlorków), niezalecane są u osób z hiperkaliemią, ciężką hipernatremią lub hiperchloremią, a także wymagają ostrożności przy hiponatremii. W przypadku niewydolności nerek (ze skąpomoczem lub bezmoczem), ciężkiej zastoinowej niewydolności serca oraz ciężkich zaburzeń czynności wątroby stosowanie tych preparatów jest przeciwwskazane lub wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania.
bezmocz, gospodarka kwasowo-zasadowa, hiperchloremia, hiperkaliemia, hipernatremia, hiperwolemia, hiponatremia, hydroksyetyloskrobia, krwotok śródmózgowy, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas jabłkowy, kwas L-jabłkowy, kwasica metaboliczna, niewydolność narządowa, niewydolność nerek, obrzęk płuc, obrzęk uogólniony, oddział intensywnej terapii, płyn wewnątrznaczyniowy, przeszczep narządu, przewodnienie, sepsa, skąpomocz, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica metaboliczna, zastoinowa niewydolność serca, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Octany – Przeciwwskazania stosowania

Preparat do żywienia pozajelitowego Olimel N9E zawiera oktany oraz znaczące ilości aminokwasów, elektrolitów i glukozy, co determinuje jego przeciwwskazania. Preparat jest niewskazany u wcześniaków, noworodków i dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na niedojrzałość metabolizmu oraz nieadekwatny skład elektrolitowy. Ponadto, przeciwwskazania obejmują pacjentów z alergią na jaja, soję, orzeszki ziemne, kukurydzę oraz inne składniki preparatu, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym krzyżowych. Nie należy stosować Olimel N9E u osób z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów (np. fenyloketonuria, choroba syropu klonowego), ciężką hiperlipidemią, ciężkimi zaburzeniami metabolizmu tłuszczów z hipertriglicerydemią, ciężką hiperglikemią oraz zaburzeniami elektrolitowymi (hipernatremia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hiperkalcemia, hiperfosfatemia). Preparat dostarcza 400-800 kcal/1000-2000 ml, w tym glukozę w ilości 110-220 g/1000-2000 ml oraz elektrolity: Na 35-70 mmol, K 30-60 mmol, Mg 4-8 mmol, Ca 3,5-7 mmol, P 15-30 mmol, co wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby oraz ryzykiem hipertriglicerydemii.
choroba syropu klonowego, fenyloketonuria, fosfolipidy jaja kurzego, gospodarka kwasowo-zasadowa, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, kwasica organiczna, olej sojowy, ostre zapalenie trzustki, próba wątrobowa, roztwór hiperosmolarny, stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny, triglicerydy, wcześniak, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe