Przedawkowanie
Etopiryna Extra 250 mg + 200 mg + 50 mg

Przedawkowanie Etopiryna Extra (250 mg + 200 mg + 50 mg)

Etopiryna Extra to złożony produkt leczniczy zawierający kwas acetylosalicylowy (250 mg), paracetamol (200 mg) oraz kofeinę (50 mg). Ze względu na zawartość trzech substancji czynnych, objawy przedawkowania mogą być złożone i wynikać z toksycznego działania każdego z tych składników. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące objawów przedawkowania oraz postępowania w przypadku zatrucia tym lekiem.¹

Objawy przedawkowania kwasu acetylosalicylowego

Wczesne objawy przedawkowania kwasu acetylosalicylowego obejmują nudności, wymioty, szumy uszne i przyspieszenie oddechu. W miarę narastania toksyczności mogą pojawić się również: utrata słuchu, zaburzenia widzenia, bóle głowy, pobudzenie ruchowe, senność, a w ciężkich przypadkach śpiączka, drgawki oraz hipertermia.²

U dzieci najczęściej obserwuje się hiperwentylację, zmiany behawioralne, zawroty głowy i senność. W przypadkach ciężkiego zatrucia dochodzi do poważnych zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej (kwasica metaboliczna) oraz wodno-elektrolitowej, często z towarzyszącym odwodnieniem.³

Dawki toksyczne kwasu acetylosalicylowego

Nasilenie toksyczności kwasu acetylosalicylowego zależy od przyjętej dawki:⁴

• Łagodne lub średnio ciężkie objawy toksyczne – występują po zastosowaniu dawki 150-300 mg/kg masy ciała
• Ciężkie objawy zatrucia – występują po dawce 300-500 mg/kg masy ciała
• Potencjalnie śmiertelna dawka – przekracza 500 mg/kg masy ciała

U osób dorosłych odnotowano przypadki zgonów po jednorazowym przyjęciu dawki od 10 do 30 g kwasu acetylosalicylowego. W literaturze opisano również przypadek pacjenta, który przeżył po przyjęciu 130 g tej substancji.⁵

Objawy przedawkowania paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu, zarówno przypadkowe jak i zamierzone, może spowodować wystąpienie objawów toksycznych w ciągu kilku do kilkunastu godzin od zażycia leku. Początkowo pacjenci zgłaszają: nudności, wymioty, nadmierną potliwość, senność i ogólne osłabienie.⁶

Charakterystyczną cechą zatrucia paracetamolem jest możliwość ustąpienia wyżej wymienionych wczesnych objawów następnego dnia po zatruciu, pomimo że w tym czasie dochodzi już do rozwoju uszkodzenia wątroby. W kolejnych dniach pojawiają się objawy hepatotoksyczności: rozpieranie w nadbrzuszu, nawrót nudności oraz żółtaczka.⁷

Objawy przedawkowania kofeiny

Przedawkowanie kofeiny, będącej składnikiem Etopiryny Extra, objawia się przede wszystkim: bezsennością, zmęczeniem, drżeniem mięśni, majaczeniem, tachykardią, skurczami dodatkowymi oraz drgawkami.⁸

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Ze względu na złożony skład Etopiryny Extra, postępowanie w przypadku przedawkowania musi uwzględniać specyfikę leczenia zatrucia każdym ze składników preparatu.

Leczenie przedawkowania kwasu acetylosalicylowego

Należy podkreślić, że dla kwasu acetylosalicylowego nie istnieje specyficzna odtrutka.⁹ Postępowanie w przypadku zatrucia obejmuje następujące działania:

1. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – prowokowanie wymiotów i płukanie żołądka w celu zmniejszenia wchłaniania leku. Procedura ta jest skuteczna w czasie 3-4 godzin po przyjęciu leku, a w przypadku zatrucia bardzo dużą dawką nawet do 10 godzin.¹⁰
2. Podanie węgla aktywnego w postaci wodnej zawiesiny, w dawce 50-100 g u dorosłych i 30-60 g u dzieci, w celu zmniejszenia wchłaniania kwasu acetylosalicylowego. W razie potrzeby należy rozważyć podanie kolejnej dawki węgla aktywnego.¹¹
3. Monitorowanie stężenia salicylanów – pacjentom, u których podejrzewa się zażycie dawki większej niż 125 mg/kg masy ciała, zaleca się wykonywanie co 2 godziny pomiaru stężenia salicylanów w osoczu.¹²
4. Leczenie hipertermii – poprzez utrzymywanie niskiej temperatury otoczenia oraz stosowanie chłodnych okładów.¹³
5. Wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych – wymagane jest ścisłe monitorowanie tych parametrów i szybkie korygowanie odchyleń.¹⁴
6. Alkalizacja moczu – w celu przyspieszenia wydalania kwasu acetylosalicylowego przez nerki oraz w leczeniu kwasicy podaje się dożylnie wodorowęglan sodowy, dążąc do utrzymania pH moczu w granicach 7,0-7,5.¹⁵
7. Techniki nerkozastępcze – w przypadku bardzo ciężkich zatruć, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, oraz w przypadkach współistniejącej niewydolności nerek, należy zastosować hemodializę lub dializę otrzewnową. Metody te skutecznie usuwają kwas acetylosalicylowy z organizmu oraz ułatwiają wyrównanie zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.¹⁶
8. Podanie witaminy K – w przypadkach wydłużenia czasu protrombinowego.¹⁷
9. Unikanie leków hamujących OUN – nie należy stosować leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, np. barbituranów, z uwagi na możliwość wystąpienia kwasicy oddechowej i śpiączki.¹⁸
10. Zapewnienie prawidłowej wentylacji – pacjentom z zaburzeniami oddychania należy zapewnić dopływ świeżego powietrza, podać tlen, a jeśli to konieczne, wykonać intubację wewnątrztchawiczą i zastosować oddech wspomagany.¹⁹
11. Leczenie wstrząsu – w przypadku wystąpienia wstrząsu należy zastosować typowe postępowanie przeciwwstrząsowe.²⁰

Leczenie przedawkowania paracetamolu

Postępowanie w przypadku przedawkowania paracetamolu obejmuje:

1. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – jeśli od zażycia leku nie upłynęła więcej niż godzina, należy podać doustnie węgiel aktywny w dawce 60-100 g, najlepiej rozmieszany z wodą, a następnie niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.²¹
2. Ocena stężenia paracetamolu we krwi – pozwala na wiarygodną ocenę ciężkości zatrucia. Analiza wartości stężenia w relacji do czasu, jaki upłynął od zażycia paracetamolu, stanowi wartościową wskazówkę dotyczącą konieczności i intensywności leczenia odtrutkami.²²
3. Podanie odtrutek – jeżeli nie można wykonać oznaczenia stężenia paracetamolu, a prawdopodobna dawka była duża, należy wdrożyć intensywne leczenie odtrutkami poprzez podanie co najmniej 2,5 g metioniny i kontynuowanie (już w warunkach szpitalnych) leczenia acetylocysteiną i/lub metioniną. Odtrutki są szczególnie skuteczne w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia.²³
4. Hospitalizacja – leczenie zatrucia paracetamolem musi odbywać się w szpitalu, w warunkach intensywnej terapii.²⁴

Leczenie przedawkowania kofeiny

W przypadku przedawkowania kofeiny brak jest specyficznej odtrutki. Postępowanie polega głównie na leczeniu objawowym.²⁵

Tabela objawów przedawkowania

Przedawkowanie Etopiryny Extra stanowi stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Ze względu na obecność trzech składników aktywnych o różnych mechanizmach działania toksycznego, obraz kliniczny może być złożony, a postępowanie terapeutyczne musi uwzględniać specyfikę każdego z nich. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalną hepatotoksyczność paracetamolu oraz zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej spowodowane zatruciem kwasem acetylosalicylowym.²⁶