Właściwości farmakokinetyczne
Etopiryna Extra 250 mg + 200 mg + 50 mg

Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych

Produkt leczniczy Etopiryna Extra zawiera trzy substancje czynne: kwas acetylosalicylowy (250 mg), paracetamol (200 mg) oraz kofeinę (50 mg). Każda z tych substancji charakteryzuje się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji poszczególnych składników produktu.¹

Wchłanianie substancji czynnych

Wchłanianie kwasu acetylosalicylowego

Kwas acetylosalicylowy wchłania się z przewodu pokarmowego w zakresie 80-100%. Należy zwrócić uwagę, że przyjmowanie produktu wraz z pokarmem może zmniejszać dostępność biologiczną kwasu acetylosalicylowego podawanego w formie konwencjonalnych tabletek oraz może przedłużyć proces jego wchłaniania. W praktyce klinicznej dostępność biologiczna kwasu acetylosalicylowego jest jednak mniejsza, ponieważ substancja ta jest częściowo hydrolizowana w śluzówce przewodu pokarmowego podczas wchłaniania oraz podczas pierwszego przejścia przez wątrobę.²

Działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe kwasu acetylosalicylowego występuje przy stężeniu w surowicy wynoszącym 30-100 μg/ml. Efekt ten rozpoczyna się po około 30 minutach od chwili zastosowania leku w formie tabletek, osiągając maksimum po 40-60 minutach. Po zastosowaniu pojedynczej dawki, działanie utrzymuje się przez 3-6 godzin.³

Wchłanianie paracetamolu

Paracetamol po podaniu doustnym wykazuje szybkie i całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga w stosunkowo szerokim zakresie czasowym – od 10 minut do 2 godzin. Podobnie jak w przypadku kwasu acetylosalicylowego, szybkość wchłaniania paracetamolu ulega zmniejszeniu przy jednoczesnym przyjmowaniu pokarmu.⁴

Wchłanianie kofeiny

Kofeina charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Stężenie maksymalne w osoczu występuje po stosunkowo krótkim czasie – 15-45 minutach od przyjęcia. Okres półtrwania kofeiny w surowicy wynosi od 3 do 7 godzin.⁵

Dystrybucja substancji czynnych

Dystrybucja kwasu acetylosalicylowego

Kwas acetylosalicylowy po wchłonięciu szybko i w znacznym stopniu rozmieszcza się w większości tkanek i płynów ustrojowych. Objętość dystrybucji tej substancji w stężeniu terapeutycznym wynosi około 0,15-0,2 l/kg mc. i zwiększa się wraz ze wzrostem stężenia kwasu acetylosalicylowego w surowicy.⁶

W przypadku wiązania z białkami osocza, około 33% niezhydrolizowanego kwasu acetylosalicylowego wiąże się z białkami przy stężeniu w surowicy wynoszącym 120 μg/ml. Stopień wiązania leku z białkami zależy od stężenia albumin – u zdrowych osób zmniejsza się wraz z obniżeniem stężenia albumin. Należy zauważyć, że w pewnych stanach klinicznych, takich jak niewydolność nerek, ciąża oraz u noworodków, wiązanie kwasu acetylosalicylowego z białkami osocza ulega zmniejszeniu nie tylko z powodu hipoalbuminemii, ale również wskutek kumulowania się czynników endogennych, które wypierają lek z wiązań z białkami.⁷

Dystrybucja paracetamolu

Paracetamol charakteryzuje się niewielkim stopniem wiązania z białkami osocza, co wpływa na jego szeroką dystrybucję w tkankach organizmu.⁸

Dystrybucja kofeiny

Kofeina charakteryzuje się łatwym przenikaniem do wszystkich narządów i tkanek organizmu. Przenika również do mleka kobiecego, płynu mózgowo-rdzeniowego, a także przekracza barierę łożyska. Z białkami surowicy krwi wiąże się w stosunkowo niewielkim stopniu – około 10%-30%.⁹

Metabolizm substancji czynnych

Metabolizm kwasu acetylosalicylowego

Kwas acetylosalicylowy ulega częściowemu metabolizmowi już podczas procesu wchłaniania. Proces ten zachodzi pod wpływem enzymu esterazy i odbywa się głównie w wątrobie, ale również w surowicy krwi, erytrocytach oraz w mazi stawowej. Warto zaznaczyć, że w mazi stawowej proces ten postępuje znacznie wolniej niż w innych tkankach, prawdopodobnie ze względu na mniejszą aktywność enzymu esterazy.¹⁰

Salicylany, powstające z kwasu acetylosalicylowego, sprzęgają się głównie z glicyną tworząc kwas salicylurowy oraz z kwasem glukuronowym tworząc glukuronian salicylo-fenolowy i salicylo-acylowy. Jedynie niewielka część salicylanów ulega hydroksylacji do kwasu gentyzynowego, kwasu 2,3-dwuhydroksybenzoesowego i 2,3,5-trójhydroksybenzoesowego. Należy zauważyć, że u kobiet proces hydroksylacji zachodzi wolniej, co jest związane z niższym poziomem esterazy w surowicy krwi.¹¹

Metabolizm paracetamolu

Paracetamol metabolizowany jest w wątrobie na drodze procesów sprzęgania z kwasem glukuronowym i siarkowym. Te procesy biotransformacji są kluczowe dla detoksykacji i eliminacji tej substancji z organizmu.¹²

Metabolizm kofeiny

Kofeina podlega metabolizmowi wątrobowemu poprzez kilka szlaków biochemicznych, w tym demetylację, acetylację i utlenianie. W wyniku tych procesów powstają różne metabolity, między innymi 1-metyloksantyna, 7-metyloksantyna oraz kwas 1-metylomoczowy.¹³

Eliminacja substancji czynnych

Eliminacja kwasu acetylosalicylowego

Okres półtrwania (T_0,5) eliminacji kwasu acetylosalicylowego w osoczu wynosi około 1 godziny. W przeciwieństwie do innych salicylanów, niezhydrolizowany kwas acetylosalicylowy nie kumuluje się w surowicy krwi nawet po wielokrotnym podaniu, co ma istotne znaczenie kliniczne.¹⁴

Z moczem wydala się zaledwie około 1% doustnej dawki kwasu acetylosalicylowego w postaci niezhydrolizowanej. Pozostała część wydalana jest z moczem w postaci salicylanów i ich metabolitów. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek 80-100% pojedynczej dawki leku wydala się z moczem w ciągu 24-72 godzin.¹⁵

Eliminacja paracetamolu

Paracetamol jest eliminowany głównie przez nerki. Z moczem wydalane jest około 95% substancji w postaci metabolitów, natomiast około 5% w postaci niezmienionej. Biologiczny okres półtrwania paracetamolu wynosi od 1 do 3 godzin. Należy zwrócić uwagę, że może on ulec wydłużeniu u pacjentów ze schorzeniami wątroby lub w przypadku przedawkowania leku.¹⁶

Eliminacja kofeiny

Kofeina oraz jej metabolity są wydalane przez nerki z moczem. Okres półtrwania (T_0,5) eliminacji kofeiny u dorosłych wynosi około 3 godziny.¹⁷

Zestawienie głównych parametrów farmakokinetycznych